T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/7853
Karar No : 2023/7372
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : …'a velayeten
… ve …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Hatay İli Kırıkhan İlçesi ... Ticaret Meslek Lisesi öğrencisi olan davacının, okul duvarından düşerek yaralandığı, yapılan tedavi ve ameliyatlara rağmen iyileşmediği, vücut bütünlüğünün bozulduğundan bahisle uğranıldığı öne sürülen zararlara karşılık 1.000,00 TL maddi ve 300.000,00 TL manevi zararın, idareye başvurunun yapıldığı 18.01.2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tazminine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; maddi tazminat istemi yönünden; davacının, okul duvarından düşerek yaralanmasında, okuldan çıkmak için okul kapısını kullanmayan davacı ile okul duvarı üzerinde zarar gören profil malzemelerini kısa sürede tamir ettirmeyen, öğrencilerin o kısma geçmesini engelleyici gerekli güvenlik tedbirlerini almayan davalı idarenin mütefarik kusurlu olduğu, olay nedeniyle davacının %3,3 oranında meslekte kazanma gücünü kaybettiği görüldüğünden, taleple bağlı kalınarak ve mütefarik kusur dikkate alınarak 1.000,00 TL maddi tazminat talebinin kısmen kabulü ile 500,00 TL maddi tazminatın davalı idareye başvuru ve temerrüt tarihi olan 18.01.2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi gerektiği; manevi tazminat istemi yönünden; davacının olay sebebiyle duyduğu acı ve ızdırabı kısmen de olsa karşılayabilmek amacıyla, olayın meydana geliş şekli, tarihi, kusurun niteliği, oranı, sosyal durumu ve iyileşme olasılığı da dikkate alınarak, 15.000,00 TL manevi tazminatın davalı idareye başvuru ve temerrüt tarihi olan 18.01.2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi gerektiği gerekçesiyle davacının maddi tazminat isteminin kısmen kabulü ile 500,00 TL maddi tazminatın ve manevi tazminat isteminin kısmen kabulü ile 15.000,00 TL manevi tazminatın davalı idareye başvuru ve temerrüt tarihi olan 18.01.2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine, maddi ve manevi tazminat istemi ile faiz isteminin fazlaya ilişkin kısmının reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararında; davacı öğrencinin olayın gerçekleştiği 19.12.2016 tarihinde okul dışına çıkmak için okulun normal kapısını kullanmak yerine, okulun bahçe duvarına tırmanarak yüksek duvardan düştüğü, 25.05.2001 doğumlu olan davacının olay tarihinde 16 yaşında ve yaptığı eylemin tehlikesini anlayabilecek yaşta olduğu, olayda tamamen kusurlu olduğu, olayın meydana gelmesinde okul idaresinin ve buradan hareketle davalı idarenin herhangi bir hizmet kusurunun bulunmadığı; olay nedeniyle Kırıkhan Cumhuriyet Başsavcılığınca yapılan ceza kovuşturması sırasında alınan 27.03.2017 tarihli bilirkişi raporunda, olayda davacının tamamen kusurlu olduğu, okul sorumlularının kusurlarının bulunmadığının belirtildiği, bu doğrultuda Cumhuriyet Başsavcılığınca kovuşturma yapılmasına yer olmadığına karar verildiği; davalı idarenin meydana gelen maddi ve manevi zarardan sorumlu tutulmasına hukuken imkan bulunmadığı gerekçesiyle davacıların istinaf başvurularının reddine; davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulü ile ... İdare Mahkemesi'nin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının kabule ilişkin kısmının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Kazanın davacının duvardan düşmesi sonucu oluşmadığı, okul duvarına tırmanırken, duvarın yıkılması sonucu meydana geldiği, idarenin gerekli önlemleri almadığı gibi bakım ve onarım yükümlülüğünü de yerine getirmediği, tüm kusurun davacıda olduğunun kabul edilemez olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : İstemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava; Hatay İli Kırıkhan İlçesi ... Ticaret Meslek Lisesi öğrencisi olan davacının, okul duvarından düşerek yaralandığı, yapılan tedavi ve ameliyatlara rağmen iyileşmediği, vücut bütünlüğünün bozulduğundan bahisle uğranıldığı öne sürülen zararlara karşılık 1.000,00 TL maddi ve 300.000,00 TL manevi zararın, idareye başvurunun yapıldığı 18.01.2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 125. maddesinin ilk fıkrasında; "İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır" kuralı yer almakta olup, aynı maddenin son fıkrasında; idarenin, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmıştır.
1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanununun "Yürütme, Gözetim ve Denetim" başlığını taşıyan 56. maddesinde; "Eğitim ve öğretim hizmetinin, bu kanun hükümlerine göre Devlet adına yürütülmesinden, gözetim ve denetiminden Milli Eğitim Bakanlığı sorumludur." kuralına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda aktarılan mevzuatın bir bütün olarak değerlendirilmesinden, bir kamu hizmeti olan eğitim öğretim hizmetinin gereği gibi yürütülmesinden, gözetim ve denetiminden idare sorumludur. İdarenin bu sorumluluğunu yerine getirmemesi sonucu hizmetin kötü veya geç işlemesi veyahut gereği gibi işlememesi ve bu yüzden zarara neden olunması hali idareye bu zararın, hizmet kusuru kriterlerine göre tazmini sorumluluğu yükleyecektir. Bireylerin uğradıkları özel nitelikteki zararların, idari faaliyet ile zarar arasında nedensellik bağının bulunması koşuluyla tazmin edilebilecek olması ise Anayasa'nın ve sorumluluk hukukunun temel ilkelerinin gereğidir.
Bir başka anlatımla, kamu idareleri, yürüttükleri hizmetin işleyişini sürekli kontrol etmek ve gerekli önlemleri almakla yükümlüdürler. Bu yükümlülüğün tam ve gereği gibi yerine getirilmemiş olması nedeniyle doğan zararların, hizmeti yürütmekle yükümlü bulunan idare tarafından tazmini gerekeceği açıktır. İdari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
Bu bakımdan; tam yargı davalarında, öncelikle zarara yol açtığı öne sürülen idari işlem veya eylemin hukuka uygunluğunun denetlenmesi esasdır. Olayın oluşumu ve zararın niteliğinin değerlendirilerek, idarenin hizmet kusuru olup olmadığının tespit edilmesi, hizmet kusuru yoksa kusursuz sorumluluk ilkelerinin uygulanıp uygulanmayacağının belirlenmesi gerekmektedir.
Dosyanın incelenmesinden; davacının, 19.12.2016 tarihinde okul duvarından düşerek yaralanması üzerine, adli ve idari soruşturma başlatıldığı, Kırıkhan İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü İşyeri Sağlık ve Güvenlik Büro Yöneticisi tarafından hazırlanan 07.02.2018 tarihli kaza/olay araştırma raporunda; kazanın yaşanmasından dört gün önce, 15.12.2016 tarihinde gece, olay bölgesinde bulunan kamelyanın şiddetli fırtınadan uçması üzerine duvarın üstünde bulunan profil babalara bağlantılı tel korkuluğun kopararak, betona montajlanan profili yerinden oynattığı, okul müdürünün bu durumu tutanakla tespit ederek yüklenici firmaya bildirdiği, yüklenici firmanın bir hafta sonra gelerek montajlama yaptığı, olay günü saat 12:00 civarında okul bahçesinde, davacının bir arkadaşıyla beraber okulun arka tarafında ve kapısı kapalı olan otopark kısmından geçip, telleri olmayan ve 117 cm yüksekliğindeki ihata duvarına tek başına tırmanarak montaj yerinden oynamış profili, sağ
eliyle tutması sonucu dengesini kaybettiği ve yüksekliği üç metre civarında olan boşluğa düştüğünün okul kameralarından görüldüğü, olay yerine öğretmenler tarafından çağrılan ambulans ile davacının hastaneye kaldırıldığı, kazada öncelikli faktörün kaza geçiren davacının öğlen arası dışarı çıkabilir okul onaylı veli izin dilekçesi olmasına rağmen normal giriş çıkış kapısını kullanmaması olduğu, diğer faktörün ise ihata duvarındaki profil montajın yerinden çıkarak gevşemesi ve akabinde tamir edilmemesi olduğu, kazadan bir süre önce çıkan fırtına ile uçan kamelyanın, ihata duvarının üstündeki korkuluğa zarar verdiği halde bu konunun kısmen ihmal (yetersiz önlemler) edildiği, tespitlerine yer verildiği, olayla ilgili olarak Hatay İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün 06.08.2018 tarihli inceleme emri üzerine yapılan araştırmalar sonucu hazırlanan 09.08.2018 tarihli inceleme raporunda, yaşanan olayda okul yönetiminin doğrudan bir ilgisinin bulunmadığı, ancak yaşanan olayı yazılı olarak bildirmeyen okul müdürü ile okul yönetimi hakkında herhangi bir inceleme/soruşturma başlatmayan Kırıkhan İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'nün kusurlu olduğu tespitlerine yer verildiği, davacının kaza sonrası tedavi ve ameliyatlara rağmen iyileşmediği ve vücut bütünlüğünün bozulduğundan bahisle uğranıldığı ileri sürelen zararın tazmini istemiyle dava açıldığı anlaşılmıştır.
Olayda, dosyada yer alan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, okulun dışına çıkmak için okulun kapısı yerine duvardan atlamak için duvarın üstüne çıkması üzerine düşerek yaralanan davacının meydana gelen olayda kusurlu olduğu anlaşılmıştır. Ancak davacının kusurunun, olaydan dört gün önce çıkan fırtınada uçan kamelya çatısının, duvarın üstündeki profil malzemelere bağlı tel korkuluğu kopararak, betona montajlanan profili yerinden oynatmasına rağmen, duvar üzerinde zarar gören profil malzemeleri kısa sürede tamir ettirmeyen, öğrencilerin o kısma geçmesini engelleyici gerekli güvenlik tedbirlerini almayan davalı idarenin hizmet kusurunu ortadan kaldırmayacağı, bu kapsamda dava konusu olayda davacı ile davalı idarenin mütefarik kusurlu olduğu anlaşılmıştır.
Bu bağlamda; 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu uyarınca eğitim öğretim hizmetinin yürütülmesinden sorumlu idarenin, güvenlik tedbirlerini almaması, bakım, gözetim ve denetim yükümlülüğünü gereği gibi yerine getirmemesi ile davacının yaşanan kaza nedeniyle uğradığı zarar arasında nedensellik bağının bulunduğu, bunun hizmet kusuruna yol açtığı, bundan kaynaklanan maddi ve manevi zararın, Anayasa'nın 125. maddesi gereği, hizmet kusuru ilkesi uyarınca, müterafik kusur oranına göre, tazmin edilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Maddi tazminat istemi yönünden:
Olay nedeniyle davacının %3,3 oranında meslekte kazanma gücünü kaybettiği görüldüğünden, taleple bağlı kalınarak ve mütefarik kusur dikkate alınarak 1.000,00 TL maddi tazminat talebinin kısmen kabulü ile 500,00 TL maddi tazminatın davalı idareye başvuru ve temerrüt tarihi olan 18.01.2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi gerekmektedir.
Manevi tazminat istemi yönünden:
Davacının olay sebebiyle duyduğu acı ve ızdırabı kısmen de olsa karşılayabilmek amacıyla, olayın meydana geliş şekli, tarihi, kusurun niteliği, oranı, sosyal durumu ve iyileşme olasılığı da dikkate alınarak, 15.000,00 TL manevi tazminatın davalı idareye başvuru ve temerrüt tarihi olan 18.01.2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 19/12/2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.