T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/7883
Karar No : 2022/7856
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI YANINDA MÜDAHİL : … Esnaf Odası
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirkete ait ... plakalı araca servis taşıma kartı verilmesi istemiyle yapılan 09/07/2019 tarihli başvurunun zımmen reddine ilişkin işlem ile bu işlemin dayanağı … tarih ve … tarihli UKOME kararı ile alınan Öğrenci ve Personel Servis Taşımacılığı Yönergesi'nin (… tarih ve … sayılı UKOME kararı ile revize edildiği) Geçici 1. maddesindeki mevcut taşımacılığın belirlendiği kapsamın yeni hali (b) ve (c) maddelerinin iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davalı idarenin, öğrenci ve personel taşımacılığına ilişkin olarak gerek mevcut taşımacı, gerekse de yeni taşımacının kimler olduğunun belirlenmesi bakımından idari düzenleme yapma ve takdir yetkisi kapsamında kabul ettiği dava konusu Öğrenci ve Personel Servis Taşımacılığı Yönergesi'nin (… tarih ve … sayılı UKOME kararı ile revize edildiği) Geçici 1. maddesindeki mevcut taşımacılığın belirlendiği kapsamın yeni hali (b) ve (c) maddelerinde kamu yararına, mevzuata ve hukuka aykırılık bulunmadığı gibi Yönerge maddesi gereği, davacı tarafından 25/05/2015 tarihinden sonra adına tescil edilen dava konusu aracın, mevcut taşımacılık kapsamında değerlendirilemeyeceği görüldüğünden, başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemde de hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu Mahkeme kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından; dava konusu düzenlemenin hukuki öngörülebilirlik ve belirlilik ilkesine, idari işlemlerin geriye yürümezliği kuralına aykırı olduğu;
25/05/2015 tarihinden sonra, fakat tahdit uygulamasına yönelik UKOME kararlarından önce satın alınan davaya konu aracın yeni taşımacı kapsamında değerlendirilmesinin kazanılmış hak ilkesine ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından; 25/05/2015 tarihinden sonra alınan dava konusu aracın mevcut taşımacılık kapsamında değerlendirilemeyeceği, dava konusu düzenlemenin kamu yararına ve hukuka uygun olduğu belirtilerek temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince,Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
… tarih ve … sayılı UKOME kararıyla Öğrenci ve Personel Taşımacılığı Yönergesi kabul edilmiş, söz konusu kararın, mahkeme kararıyla iptal edilmesi üzerine kararın uygulanmasını teminen … tarih ve … sayılı UKOME kararıyla Öğrenci ve Personel Servis Taşımacılığı Yönergesi yeniden kabul edilmiş, Yönerge'nin Geçici 1. maddesinde, "25/05/2015 tarihinde geçerli Güzergah Kullanım İzin Belgesi ile öğrenci ve personel servis taşımacılığı yapanlar, TUHİM'e 25/05/2015 tarihi öncesinde http://e-tuhim.ibb.gov.tr/adresinden online başvuru yapmasına rağmen 25/05/2015 tarihinden sonra Güzergah Kullanım İzin Belgesi alarak öğrenci ve personel servis taşımacılığı yapmaya hak kazanan ve Toplu Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğünden Yenilenen Geçici/Süreli Güzergah İzin Belgesi alan gerçek ve tüzel kişiler mevcut taşımacı olarak kabul edilecektir." düzenlemesine yer verilmiştir.
… tarih ve … tarihli UKOME kararı ile Yönerge'nin Geçici 1. maddesi "(1) Aşağıda belirtilen (a) veya (b) veya (c) maddesindeki hususlara uyan gerçek ve tüzel kişiler mevcut taşımacı olarak kabul edilecektir.... b.Müracaat tarihi itibariyle 25.05.2015 tarihi öncesine ait ilgili oda faaliyet belgesine sahip olan ve ibraz etmiş olduğu taşıtının/taşıtlarının 25 Mayıs 2015 tarihinde adına kayıtlı (taşıt değişikliği yapılmamış) olduğunu gösteren Motorlu Araç Trafik ve Araç Tescil Belgesini (periyodik muayene belgesi/Tescil belgesindeki tarihiyle kontrol edilecektir) ibraz eden gerçek ve tüzel kişiler mevcut taşımacı olarak kabul edilecektir. c. Müracaat tarihi itibariyle 25.05.2015 tarihi öncesine ait ilgili oda faaliyet belgesine sahip olan ve ibraz etmiş olduğu taşıtını/taşıtlarını 25 Mayıs 2015 tarihinden sonra herhangi bir sebeple değiştirmiş olan kişilerden; 25 Mayıs 2015 tarihindeki adına kayıtlı taşıtlarının plaka, motor ve şasi numarasını da içeren detaylı bilgileri ve sayılarını Trafik Tescil Şube Müdürlüğünün imzalı yazısıyla ibraz eden kişiler, 25 Mayıs 2015 tarihindeki taşıtının/taşıtlarının sayısı kadarı mevcut taşımacı kapsamında değerlendirilecek olup ilave edilmiş olan her taşıt yeni taşımacı kapsamında değerlendirilecektir." şeklinde değiştirilmiştir.
… tarih ve … sayılı UKOME kararıyla da, maddenin (b) ve (c) fıkrası; "b.Müracaat tarihi itibariyle 25.05.2015 tarihi öncesine ait ilgili oda faaliyet belgesine sahip (25.05.2015 tarihinde servis taşıtı ve vergi kaydı olmasına rağmen ilgili esnaf odası kaydını 25.05.2015 ile 25.06.2015 tarihleri arasında tamamlayabilmiş olanlar dahil) olan ve ibraz etmiş olduğu taşıtının/taşıtlarının 25 Mayıs 2015 tarihinde adına kayıtlı (taşıt değişikliği yapılmamış) olduğunu gösteren Motorlu Araç Trafik ve Araç Tescil Belgesini (periyodik muayene belgesi/Tescil belgesindeki tarihiyle kontrol edilecektir) ibraz eden gerçek ve tüzel kişiler mevcut taşımacı olarak kabul edilecektir. c. Müracaat tarihi itibariyle 25.05.2015 tarihi öncesine ait ilgili oda faaliyet belgesine sahip (25.05.2015 tarihinde servis taşıtı ve vergi kaydı olmasına rağmen ilgili esnaf odası kaydını 25.05.2015 ile 25.06.2015 tarihleri arasında tamamlayabilmiş olanlar dahil) olan ve ibraz etmiş olduğu taşıtını/taşıtlarını 25 Mayıs 2015 tarihinden sonra herhangi bir sebeple değiştirmiş olan kişilerden; 25 Mayıs 2015 tarihindeki adına kayıtlı taşıtlarının plaka, motor ve şasi numarasını da içeren detaylı bilgileri ve sayılarını Trafik Tescil Şube Müdürlüğünün imzalı yazısıyla ibraz eden kişiler, 25 Mayıs 2015 tarihindeki taşıtının/taşıtlarının sayısı kadarı mevcut taşımacı kapsamında değerlendirilecek olup ilave edilmiş olan her taşıt yeni taşımacı kapsamında değerlendirilecektir." şeklinde revize edilmiştir.
Dava; davacı şirkete ait ... plakalı araca servis taşıma kartı verilmesi istemiyle yapılan 09/07/2019 tarihli başvurunun zımmen reddine ilişkin işlem ile İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezi'nin (UKOME) … tarih ve … sayılı kararının Öğrenci ve Personel Servis Taşımacılığı Yönergesi'nin Geçici 1. maddesinin 1. fıkrasının (b) ve (c) bentlerine ilişkin kısmının … tarih ve … sayılı UKOME kararı ile revize yeni halinin iptali istemiyle açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin (f) bendinde; "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." büyükşehir belediyelerinin görev ve yetkileri arasında sayılmış, 9. maddesinde; "Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi
amacıyla, büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluş temsilcilerinin katılacağı ulaşım koordinasyon merkezi kurulur. Büyükşehir ilçe ve ilk kademe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Ulaşım koordinasyon merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının (oda üst kuruluşu bulunan yerlerde üst kuruluşun) temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır.
Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır.
UKOME kararı, büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe girer" hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlık konusu olayda, Öğrenci ve Personel Servis Taşımacılığı Yönergesi'nin Geçici 1. maddesini değiştiren/revize eden dava konusu UKOME kararında belediye başkanının imzası ve onayı bulunmadığı görülmektedir.
Nitekim bu husus, İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 6. İdari Dava Dairesince 2021/681 esas sayılı dosyada verilen ara kararına cevaben davalı idarece gönderilen bilgi ve belgelerden de anlaşılmaktadır.
Bu haliyle, dava konusu UKOME kararının ve bu kararla kabul edilen düzenlemelerin büyükşehir belediye başkanı tarafından onaylanmamış olması nedeniyle yürürlüğe girmediği, dolayısıyla mevcut hali ile kesin ve yürütülmesi gerekli idari işlem niteliğini kazanmadığı sonucuna varılmaktadır.
Bununla birlikte; 5216 sayılı Kanun hükmüne uygun şekilde belediye başkanınca onaylanmak suretiyle yürürlüğe girmediği ve mevcut hali ile kesin ve yürütülmesi gereken idari işlem niteliğini kazanmadığı anlaşılan düzenleyici işlem gereğince bireysel işlem tesis edilemeyeceği anlaşıldığından, davacı şirkete ait ... plakalı araca servis taşıma kartı verilmesi istemiyle yapılan 09/07/2019 tarihli başvurunun zımmen reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Öte yandan, dava konusu bireysel işlemin idari yargı merciince iptal edilmesi durumunda, işlemde tespit edilen hukuka aykırılık ve iptal gerekçesinin dava konusu araca doğrudan 'servis taşıma kartı' verilmesi sonucunu doğurmayacağı; davalı idarece düzenleyici işlemdeki usulü eksiklik giderildikten sonra yeniden işlem tesis edilebileceği açıktır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 20/12/2022 tarihinde kesin olarak oybirliği ile karar verildi.