T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/8198
Karar No : 2023/7002
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : …Bakanlığı
VEKİLLERİ : Hukuk Müşaviri …, Hukuk Müşaviri …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: 2020 yılı 3. dönem ilk defa veya yeniden atama kurası sonucu Sağlık Bakanlığı Aksaray Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesine...uzmanı olarak atanan davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48. maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (5) nolu alt bendindeki şartları taşımadığından bahisle atamasının iptal edilerek görevine son verilmesine ilişkin Sağlık Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işleminin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine ve özlük haklarının iadesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48. maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (5) nolu alt bendinde devlet memurluğuna alınacaklarda aranacak şartlar arasında; Türk Ceza Kanunu'nun 53. maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlardan mahkum olmamak şartı getirilmiş olup, davacının … Ağır Ceza Mahkemesinde yargılanması sonucunda hakkında "FETÖ/PDY Silahlı Terör Örgütüne Üye Olma" suçundan 1 yıldan fazla hapis cezası verildiği; bu suçun Kanun'un 48.maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (5) nolu alt bendinde katalog suçlardan sayıldığı göz önüne alındığında, bu eylemleri nedeniyle sonuçta hükmün açıklamasının geri bırakılmasına karar verilmiş olsa da, 657 sayılı Kanun'un 48. maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (5) nolu alt bendinde belirtildiği üzere affa uğramış olsa bile, davacının, bir devlet memurunda aranan katalog suçlardan mahkum olmamak koşulunu kaybetmiş olması nedeniyle görevine son verilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Dava konusu işlemin yegane dayanağı olarak, Bakanlığın kayıtlarında yapılan tetkiklerde, 657 sayılı Kanun'un 48. maddesindeki atama şartlarını taşımadığının gösterildiği; davalı idarenin, hak ettiği kadroya atama işleminin iptali yolundaki işlem ve iradesinin; somut, açık, belirgin bir "neden" unsurunu içermediği, yapılan tetkiklerde ne gibi olumsuz bir bilgi/olgu elde edildiği, işleme haklı gerekçe olabilecek ne gibi bir sakınca tespit edildiğinin belirsiz olduğu, bu belirsizliğin ise davaya konu işlemin keyfi, hukuka aykırı olduğunun tek başına ispatı niteliğinde olduğu gibi; aynı zamanda anayasal güvenceye sahip olan ve uluslararası hukuk belgelerinde de yer bulan "adil yargılanma hakkı" ve "hak arama özgürlüğü"nün de ihlali niteliğinde olduğu; hakkında, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği, atamasının yapıldığı ve iptal edildiği tarihlerde 657 sayılı Kanun'un 48. maddesindeki şartları taşımasına rağmen, gerekçesiz bir şekilde dava konusu işlemin tesis edildiği, bu haliyle sebep unsurunun da bulunmadığı belirtilerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
04/07/2020 tarihinde gerçekleştirilen 2020 yılı 3. dönem ilk defa veya yeniden atama kurası sonucunda Sağlık Bakanlığı Aksaray Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesine yerleşen ve … tarih ve … sayılı karar ile aynı birime ... uzmanı olarak atanan davacının, … Ağır Ceza Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile "FETÖ/PDY Silahlı Terör Örgütüne Üye Olma" suçundan 1 Yıl 6 Ay 22 Gün hapis cezası ile cezalandırıldığı, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilerek 5 yıl denetim süresine tabi tutulduğu anlaşıldığından, 657 sayılı Kanun'un 48. maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (5) nolu alt bendindeki atama şartlarını taşımadığından bahisle, söz konusu kuranın ilan metninin 11. maddesindeki "İlan metninde belirtilen şartlara uymayan adayların başvuruları kabul edilmeyecektir. Başvuruları sehven kabul edilip kura ile yerleştirilmiş olanların atamaları yapılmayacak, atamaları yapılmış olsa dahi iptal edilecektir" hükmüne istinaden memuriyetine son verilmesi üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Genel ve özel şartlar" başlıklı 48. maddesinin birinci fıkrasının Devlet memurluğuna alınacaklarda aranan genel şartları belirleyen (A) bendinin (5) numaralı alt bendinde; "Türk Ceza Kanunu'nun 53. maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, milli savunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, zimmet, irtikap, rüşvet hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkum olmamak", kuralı getirilmiş; 98. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde ise, "Memurluğa alınma şartlarından herhangi birini taşımadığının sonradan anlaşılması veya memurlukları sırasında bu şartlardan her hangi birini kaybetmesi" hali, Devlet memurluğunu sonra erdiren haller arasında sayılmıştır.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun "Hükmün Açıklanması ve Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması" başlıklı 231. maddesinin 06/12/2006 tarih ve 5560 sayılı Kanun ile eklenen ve 23/01/2008 tarih ve 5728 sayılı Kanun ile değişik beşinci fıkrasında; "Sanığa yüklenen suçtan dolayı yapılan yargılama sonunda hükmolunan ceza, iki yıl veya daha az süreli hapis veya adli para cezası ise; mahkemece, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilir. ...Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, kurulan hükmün sanık hakkında bir hukukî sonuç doğurmamasını ifade eder. " hükmüne; anılan maddenin sekizinci fıkrasında, "Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının verilmesi halinde sanık, beş yıl süreyle denetim süresine tabi tutulur..." hükmüne; onuncu fıkrasında, "Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmediği ve denetimli serbestlik tedbirine ilişkin yükümlülüklere uygun davranıldığı takdirde, açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılarak, davanın düşmesi kararı verilir." hükmüne; on üçüncü fıkrasında, "Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı, bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar, ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istenmesi halinde, bu maddede belirtilen amaç için kullanılabilir." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Anayasa Mahkemesinin, 13/06/2013 tarih ve Başvuru No:2012/665 sayılı kararında; masumiyet karinesinin kural olarak, hakkında bir suç isnadı bulunan ve henüz mahkumiyet kararı verilmemiş kişileri kapsayan bir ilke olduğu kabul edilmekle birlikte, ceza davasının herhangi bir nedenle düştüğü, belirli bir süre sonra şarta bağlı olarak düşeceği veya sanık hakkında mahkumiyet hükmü kurulmaksızın davanın ertelendiği durumlarda kişi hakkında masumiyet karinesinin devam ettiğini kabul etmek gerekeceği, çünkü bu tür durumlarda ortada henüz verilmiş bir mahkumiyet hükmü bulunmadığı, bu çerçevede, ceza davası dışında fakat ceza davasına konu olan eylemler nedeniyle devam eden idari uyuşmazlıklarda, açıklanması geri bırakılan mahkumiyet kararına dayanılmasının masumiyet karinesi ile çelişeceği açıkça ifade edilmiştir.
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı, ceza mahkemesince verilebilecek hükümlerin sınırlı olarak sayıldığı 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 223. maddesinde yer almadığından, hüküm niteliği taşımamaktadır. Davanın esasını çözen bir hüküm niteliğinde olmayan hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararları, lehe veya aleyhe bir sonuç da doğurmamaktadır.
Nitekim, Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 03/05/2011 tarih ve E:2011/4-61, K:2011/79 sayılı kararı da bu yöndedir.
Yukarıda açık metinlerine yer verilen mevzuat hükümleri ile yargı kararları bir bütün halinde değerlendirildiğinde; "silahlı terör örgütüne üye olma" suçu nedeniyle davacı hakkında verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının bu aşamada lehe veya aleyhe hukuki bir sonuç doğurması; bir başka ifadeyle, davacının 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48. maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (5) numaralı alt bendinde yer alan "... mahkum olmamak" şartını kaybetmesi söz konusu olmadığından, bu hususlar göz ardı edilerek verilen davanın reddi yönündeki Aksaray İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:2021/1507 sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi … Dava Dairesine gönderilmesine, 21/12/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.