T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/9080
Karar No : 2023/5774
TEMYİZ EDEN (DAVALI): … Genel Müdürlüğü
VEKİLİ: Hukuk Müşaviri ...
KARŞI TARAF (DAVACI): …
İSTEMİN KONUSU: … İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava Konusu İstem : Dava; Ankara Emniyet Müdürülüğü emrinde komiser yardımcısı olarak görev yapan davacının, Şırnak ilinde görev yaptığı dönemde ... Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen planlı/projeli operasyonlar kapsamında yapılan ve harcama tutanakları üzerinde yapılan incelemede usulüne uygun düzenlenmediği anlaşılan bazı harcama belgelerini usulüne uygun görüşüyle onay için Şube Müdürüne sunduğundan bahisle Emniyet Örgütü Disiplin Tüzüğü'nün 7/B-1 maddesi uyarınca aynı Tüzüğün 15. maddesi uygulanarak bir alt ceza olan 6 ay kısa süreli durdurma cezası ile tecziyesine ilişkin Emniyet Genel Müdürlüğü Merkez Disiplin Kurulunun … günlü, … sayılı kararının iptali ve bu işlem nedeniyle yapılacak kesintilerin yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : ... İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; davacının Emniyet Örgütü Disiplin Tüzüğü'nün 7/B-1 ve 15. maddeleri uyarınca "6 Ay Kısa Süreli Durdurma" cezası ile cezalandırıldığı; anılan Tüzüğün dayanağı olan 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 83. maddesi ilk cümlesinin iptali istemiyle açılan davada; 29/01/2016 günlü, 29608 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 13/01/2016 günlü, E:2015/85, K:2016/3 sayılı kararıyla, disiplin cezalarını gerektiren fiil ve hareketlerin, düzenlenecek tüzükle belirlenmesini öngören itiraz konusu kuralın yaptırım konusu eylemleri yasal düzeyde belirlemediği ve bireylerin hangi somut fiil ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını belirli bir açıklık ve kesinlikte öngörebilmelerine yasal çerçevede imkân tanımadığı, Anayasa'nın 38. maddesinin birinci fıkrasında düzenlenen “suçta kanunilik" ilkesine ve Anayasa'nın 128. maddesinin ikinci fıkrasında hükme bağlanan “kanuni düzenleme” ilkesine aykırılık oluşturduğu gerekçesiyle iptaline karar verildiği, anılan Anayasa Mahkemesi kararı ile iptal hükmünün, kararın Resmi Gazete'de yayımlanmasından başlayarak 1 yıl sonra yürürlüğe girmesine karar verilmiş ise de, Anayasa Mahkemesince bir kanunun tümünün ya da belirli hükümlerinin Anayasa'ya aykırı bulunarak iptal edilmiş olduğu bilindiği halde eldeki davaların Anayasaya aykırılığı saptanmış olan kurallara göre görüşülüp çözümlenmesinin Anayasa'nın üstünlüğü prensibine ve hukuk devleti ilkesine aykırı düşeceği, Anayasa Mahkemesinin iptal kararının yürürlüğe gireceği tarihi ileriye dönük olarak ertelenmesinin öncelikle yasama organına aynı konuda, iptal kararının gerekçesine uygun olarak yeni bir düzenleme için olanak tanımak ve ortada hukuki bir boşluk yaratmamak amacına yönelik olduğu, yargı mercilerinin bakmakta oldukları uyuşmazlıklarda hukuka ve Anayasa'ya aykırı bulunarak iptal edilmiş kuralları uygulaması ve uyuşmazlıkları bu kurallara göre çözümlemesi sonucunu doğurmayacağı, bu durumda davacıya verilen disiplin cezasının yasal dayanağının Anayasa'ya ve hukuka aykırı olduğu Anayasa Mahkemesinin gerekçeli kararı ile ortaya konulduğundan dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı, Emniyet Örgütü Disiplin Tüzüğü'nün dayanağı olan 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu hükmünün Anayasa'ya aykırılığının saptanması nedeniyle verilen bu iptal kararı üzerine davalı idare tarafından davacının eylemleri yeniden değerlendirilerek yeni bir işlem yapılması gerektiğinden bu aşamada davanın tazminat istemine yönelik bir karar verilmesine yer olmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, davanın tazminat istemine yönelik olarak karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından; Anayasa Mahkemesince verilen iptal kararının yürürlüğü ertelenerek mevcut mevzuatın yürürlüğünün korunduğu, Anayasa Mahkemesi kararının yürürlüğe gireceği 1 yıllık süre dikkate alınmayarak geriye yürütülmesinin disiplin hukuku açısından suç teşkil ettiği tartışmasız olan fiillerin cezasız kalmasına sebep olacağı, söz konusu iptal kararının emniyet teşkilatının çok sayıda personeli olduğu ve yürüttüğü güvenlik hizmetlerinin önemi göz önüne alındığında 1 yıl süre içinde yeni düzenleme yapılana kadar disiplin mevzuatının bağlayıcılığının kalmadığının ileri sürülmesinin teşkilatın yönetiminin sağlanmasını imkânsız hale getireceği, kamu hizmetlerini kesintiye uğratacağı ve bunun kamu güvenliği açısından telafisi imkansız zararlara neden olacağı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN CEVABI: Cevap verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: …
DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay Beşinci Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinin atıfta bulunduğu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 334. maddesi uyarınca davacının adli yardım isteminin kabulüne karar verilerek ve dosyanın tekemmül ettiği görüldüğünden davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Ankara Emniyet Müdürülüğü emrinde komiser yardımcısı olarak görev yapan davacının, Şırnak İl Emniyet Müdürlüğü kadrosunda görev yaptığı dönemde ... Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen planlı/projeli operasyonlar kapsamında yapılan kimi harcamalara ilişkin tutulan tutanakların usulüne uygun tutulmadığı halde "usulüne uygundur" görüşüyle şube müdürü oluruna sunduğu, tutanaklar üzerinde yapılan incelemede tutanakların Yönerge ve talimatlara uygun olmadıklarının tespit edildiği, davacının kontrol etmesi gereken tutanakları gereği gibi kontrol etmeyerek görevini yerine getirmediği, bu davranışıyla "hizmet içinde resmi sıfatının gerektirdiği saygınlığı ve güven duygusunu sarsacak eylem ve davranışta bulunmak" fiilini işlediğinden bahisle Emniyet Örgütü Disiplin Tüzüğü'nün 7/B-1 maddesi uyarınca Emniyet Genel Müdürlüğü Merkez Disiplin Kurulunun … günlü, … sayılı kararıyla "16 Ay Uzun Süreli Durdurma" cezası ile yerine aynı Tüzüğün 15. maddesi uygulanarak bir alt ceza olan "6 Ay Kısa Süreli Durdurma" cezası ile tecziyesine karar verilmesi üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasa'nın 153. maddesinin 3. ve 4. fıkralarında, "Kanun, kanun hükmünde kararname veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya da bunların hükümleri, iptal kararlarının Resmi Gazetede yayımlandığı tarihte yürürlükten kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmi Gazetede yayımlandığı günden başlayarak bir yılı geçemez. İptal kararının yürürlüğe girişinin ertelendiği durumlarda, Türkiye Büyük Millet Meclisi, iptal kararının ortaya çıkardığı hukuki boşluğu dolduracak kanun tasarı veya teklifini öncelikle görüşüp karara bağlar." hükmü yer almış; 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluş ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 66. maddesinin 3. fıkrasında da, bu düzenleme doğrultusunda, Anayasa Mahkemesinin, gerekli gördüğü hâllerde, Resmi Gazete'de yayımlandığı günden başlayarak iptal kararının yürürlüğe gireceği tarihi, bir yılı geçmemek üzere ayrıca kararlaştırabileceği kurala bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Anayasa Mahkemesinin, 29/01/2016 günlü, 29608 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 13/01/2016 günlü, E:2015/85, K:2016/3 sayılı kararıyla, 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 83. maddesinin birinci cümlesi Anayasa'ya aykırı görülerek iptal edilmiş ve anılan kararın Anayasa'nın 153. maddesinin 3. fıkrası ile 6216 sayılı Kanun'un 66. maddesinin 3. fıkrası gereğince, Resmi Gazete'de yayımlanmasından başlayarak bir yıl sonra yürürlüğe girmesi ayrıca karara bağlanmıştır.
Anayasa Mahkemesi tarafından, Anayasa'nın 153. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, iptal kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasından başlayarak bir yıl süre ile yürürlüğe girmesinin ertelenmiş olması, Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 83. maddesinin birinci cümlesinin iptal edilmesi nedeniyle doğacak hukuksal boşluğu doldurmak üzere yasama organına bir yıl süre verilmesi amacını taşımakla birlikte, bir diğer amaç da, iptal kararı nedeniyle ortaya çıkacak olan hukuksal boşluğun kamu düzenini ihlal edici nitelikte görülmesi nedeniyle Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 83. maddesinin birinci cümlesinin bir yıl süreyle yürürlükte kalmasının sağlanmasıdır.
Temyize konu İdare Mahkemesi kararında; yukarıda açıklanan hususlar gözetilmeden, Anayasa Mahkemesi kararının yalnızca iptal hükmü nazara alınıp, bir yıl ertelenmesine ilişkin kısmının dikkate alınmaması hukuken kabul edilemez. Bu durumun, ülke iç güvenliğinden sorumlu olan ve denetimi ve disiplini de, yaptığı vazife kadar önemli olan emniyet teşkilatının, disiplin mevzuatı olmadan hareket etmesine ve kamu hizmetinin aksamasına sebep olacağı açıktır.
Dolayısıyla kamu yararını olumsuz yönde etkileyecek hukuksal bir boşluğun doğmamasını teminen getirilen bu sürenin yalnızca yasama organına yönelik olduğunun kabulü, öncelikle iptal kararının yürürlüğe gireceği tarihin ayrıca belirlenmesine ilişkin Anayasa Mahkemesi kararına, bunun yanı sıra Anayasa'nın 153. maddesinin son fıkrasında yer alan, Anayasa Mahkemesi kararlarının yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzelkişileri bağlayacağı kuralına aykırılık teşkil edecektir.
Bu nedenle, temyize konu İdare Mahkemesi kararının verildiği tarih itibarıyla henüz yürürlüğe girmediği açık olan Anayasa Mahkemesinin anılan iptal kararının bakılan davada uygulanması mümkün değildir. Aksi yöndeki düşüncenin kabulü halinde, Anayasa'nın 153. maddesi hükümleri ihlal edilecek ve hukuki boşluğa sebebiyet verilecektir. Bu durum ise, Anayasa Mahkemesinin anılan kararının Resmi Gazete'de yayımlandığı tarih ile kararın yürürlüğe gireceği tarih arasındaki dönemde idarece disipline aykırı eylemlere hiçbir disiplin cezası verilememesi ve daha önce verilip de henüz yargılama süreci devam eden tüm disiplin cezalarının da iptali sonucunu doğuracak, böylece azımsanmayacak bir süreçte işlenen ve disiplin cezasını gerektiren tüm fiiller yaptırımsız kalacaktır.
Bu durumda, uyuşmazlığın görüldüğü tarih itibarıyla Anayasa Mahkemesinin anılan kararının henüz yürürlüğe girmemiş olması ve dolayısıyla Emniyet Örgütü Disiplin Tüzüğü'nün dayanağı olan 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 83. maddesinin birinci cümlesinin yürürlükte olduğu hususu nazara alındığında, Anayasa Mahkemesinin iptal kararı gerekçe alınıp dava konusu işlem hakkında, belirtilen gerekçeyle iptal hükmü kurulması yolundaki Mahkeme kararında hukuki isabet görülmemiştir.
Öte yandan, 08/03/2018 günlü, 30354 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun ile Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı personeline ilişkin disiplinsizlik ve cezaları, disiplin amirleri ve kurulları, disiplin soruşturma usulü ile diğer ilgili hususlar düzenlenmiştir.
Bu nedenle, İdare Mahkemesince, dava konusu uyuşmazlığın; disiplin cezası verilmesini gerektiren fiilin düzenlendiği Tüzük hükümleri ile 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun hükümlerinin "lehe olan normun uygulanması ilkesi" çerçevesinde değerlendirilmek suretiyle uyuşmazlığın esası incelenerek karar verilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVALI İDARENİN TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE,
2. … İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun temyize konu kararın verildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan haliyle 49. maddesinin 1/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
3. Aynı maddenin 3622 sayılı Yasa ile değişik 3. fıkrası uyarınca, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın adı geçen İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Yasa'nın (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş (15) gün içinde Danıştayda karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 05/12/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.