T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/913
Karar No : 2023/1377
DAVACI : … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
DAVALI : … Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri …
DAVANIN KONUSU :
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'nın 29.12.2020 tarih ve 2020/14 sayılı "Havayolu + Karayolu Kombine Yolcu Taşımaları" başlıklı Genelgesi'nin 1 numaralı "Yerleşim Yerleri Arasında Uçak + Otobüs ile Yapılan Tarifeli Kombine Yolcu Taşımaları" başlığının (a) bendinin 1. alt bendi ile 5 numaralı "Geçici ve Son Hükümler" başlığının (b) bendinin iptali istemiyle açılmıştır.
DAVACININ İDDİALARI :
Dava konusu düzenleme ile büyükşehir belediyeleri ve UKOME'nin toplu taşımacılık faaliyetleri konusunda sahip olduğu izin verme yetkisinin ortadan kaldırıldığı, B1 ve D1 yetki belgeleri ile büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde vatandaşların uygun fiyatla taşınmasının önünün kapatılarak ticari havalimanı yolcu taşımacılığının yapılmasına yol açıldığı, söz konusu hükümlerin kanuni düzenlemelere ve önceki yargı kararlarına uygun olmadığı ileri sürülmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI :
Usul yönünden, davacının iptal davası açmakta hukuki menfaatinin olmadığı belirtilmektedir. Esas yönünden, havalimanının çevresindeki iller ve ilçeler, şehir terminali ve/veya terminalleri ile havalimanının kara tarafı arasındaki gidiş ve geliş taşıma işletmeciliğinin istisnai bir hizmet olduğu ve buna ilişkin düzenleme yapma yetkisinin davalı Bakanlık’ta olduğu, belediye sınırları içerisinde bulunan yerleşim yerleri ile şehir merkezi arasında yapılan toplu taşımaların, 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu hükümlerine göre ilgili belediyeye ait taşıtlarla veya belediye tarafından yetkilendirilen özel halk otobüsleriyle yapılabildiği; ancak, havalimanlarından yerleşim merkezlerine veya tersi yönde yapılacak yolcu taşımalarının Bakanlıkça düzenlenmesi gerektiği, zira bu taşımaların “toplu taşıma” niteliğinde olmadığı “özel taşıma” işi olduğu, söz konusu düzenlemelerin kamu yararını gözetecek şekilde, serbest rekabet ortamını gerçekleştirmek üzere tesis edildiği, bu düzenleme çerçevesinde, gerekli şartları sağlayan B1 ve/veya D1 yetki belgesi sahibi tüm firmaların serbest rekabet ortamında bahse konu taşıma faaliyetini gerçekleştirebilmelerinin mümkün olduğu, havalimanı + karayolu kombine yolcu taşımacılığı faaliyetlerinin, 2020/14 (UHDGM) numaralı Genelge ile düzenlendiği, anılan Genelge’de B1 ve D1 yetki belgesi dışında, diğer yetki belgelerine (A1, B2, D2 veya D4) sahip firmaların bu faaliyetleri nasıl gerçekleştirebileceklerinin de ayrıca hükme bağlandığı, dava konusu Genelgenin 24.11.2021 tarih ve 2021/5 sayılı genelge ile yürürlükten kaldırıldığı ve her ne kadar dava konusu Genelge yürürlükten kaldırılmış olsa da dava konusu Genelge ve iptali istenilen kısımların mevzuata ve hukuka uygun olduğundan yargılama giderlerinin davacı üzerine bırakılması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu düzenlemenin yürürlükten kaldırılmış olması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Dava; Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'nın 29.12.2020 tarih ve 2020/14 sayılı "Havayolu + Karayolu Kombine Yolcu Taşımaları" başlıklı Genelgesi'nin 1 numaralı "Yerleşim Yerleri Arasında Uçak + Otobüs ile Yapılan Tarifeli Kombine Yolcu Taşımaları" başlığının (a) bendinin 1. alt bendi ile 5 numaralı "Geçici ve Son Hükümler" başlığının (b) bendinin iptali istemiyle açılmıştır.
Dava konusu, 29.12.2020 tarih ve 2020/14 sayılı "Havayolu + Karayolu Kombine Yolcu Taşımaları" başlıklı Genelgesi'nin yine anılan Bakanlığın 24.11.2021 tarih ve 76567 sayılı "Havayolu + Karayolu Kombine Yolcu Taşımaları" konulu Genelgesinin 5. maddesi ile yürürlükten kaldırıldığı anlaşılmaktadır.
Davalı idare vekili tarafından da dosyaya sunulan 08.12.2021 tarihli dilekçede, dava konusu Genelgenin 24.11.2021 tarih ve 2021/5 sayılı genelge ile yürürlükten kaldırıldığı ve bu manada açılan davanın konusuz kaldığı belirtilmiştir.
Bu durumda, dava konusu Genelgenin yürürlükten kaldırılması, bu Genelgeye dayalı olarak herhangi bir bireysel işlemin de dava konusu edilmemiş olması karşısında iptal istemi hakkında karar verilmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesinin uygun olacağı, düşünülmektedir
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, duruşma için taraflara önceden bildirilen 22/03/2023 tarihinde, davacı vekili Av. …'un ve davalı Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı vekili Av. …'in geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'nın 29.12.2020 tarih ve 2020/14 sayılı "Havayolu + Karayolu Kombine Yolcu Taşımaları" başlıklı Genelgesi'nin 1 numaralı "Yerleşim Yerleri Arasında Uçak + Otobüs ile Yapılan Tarifeli Kombine Yolcu Taşımaları" başlığının (a) bendinin 1. alt bendi ile 5 numaralı "Geçici ve Son Hükümler" başlığının (b) bendinin iptali istenilmiştir.
İptali istenen dava konusu düzenlemede;
"a) Büyükşehir Belediyeleri sınırları içerisinde havalimanı kara tarafı, şehir merkezi, havalimanı kara tarafı arasında başlayıp biten karayolu kısmı;
Bu taşımalar;
1) Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin 41 inci maddesinin onaltıncı fıkrasıyla belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde, adlarına aynı fıkrayla türü belirlenen yetki belgesi düzenlenen gerçek veya tüzel kişiler tarafından,
....
yapılır." hükmü ile;
(5) Geçici ve Son Hükümler başlıklı bölümün (b) bendindeki,
"İlgi (a) Genelgenin (1) inci maddesinin (a) bendinin (1) numaralı alt bendi kapsamında bulunanlar, 31/12/2021 tarihine kadar bu Genelge hükümlerini sağlamak zorundadır." hükmü yer almaktadır.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Davalı idare vekili tarafından da dosyaya sunulan 08.02.2023 tarihli dilekçede, dava konusu Genelgenin 24.11.2021 tarih ve 2021/5 sayılı Genelge ile yürürlükten kaldırıldığı ve açılan davanın konusuz kaldığı belirtilmiştir.
Bu itibarla; dava konusu Genelge yürürlükten kalktığından karar tarihinde yürürlükte bulunmayan anılan düzenleme hakkında karar verilmesine hukuken olanak bulunmadığından, konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. KONUSU KALMAYAN DAVA HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL yargılama gideri ile karar tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre duruşmalı işler için belirlenen … TL vekalet ücretinin dava açılmasına sebebiyet veren davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
4. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere,
22/03/2023 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY :
(X-) Dava konusu düzenleme ile Büyükşehir Belediye sınırları içerisinde havalimanı kara tarafı, şehir merkezi havalimanı kara tarafı arasında başlayıp biten karayolu kısmına yönelik taşımalarda tek yetkili makamın Bakanlık olacak şekilde düzenlediği ve havalimanının belediye sınırları içinde olması koşulu ile havalimanı-terminal arasında yapılacak yolcu taşımacılığında Büyükşehir Belediyesini yetkisiz kılacak şekilde tesis edildiğinin anlaşıldığı, ayrıca düzenlemenin atıfta bulunduğu ve davanın açıldığı tarihteki haliyle Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 41. maddesine eklenen 16. fıkrasında "Havalimanından şehir merkezine, başka bir şehir veya tersi yöne taşıma yapacak B1 ve D1 yetki belgesi sahibi olan ve havalimanı işleticisi ile yer tahsis sözleşmesi imzalamış olanlar için, yapılacak taşımanın gerçekleşeceği taşıma hattındaki kalkış yeri/noktası, ara durak, indirme/bindirme cepleri ve varış yeri/noktaları, faaliyet yapılacak il/illerin mülki idare amirlerinin izni ile belirlenir ve bu nokta/yerler için, bu maddenin onikinci fıkrasında belirtilen zorunluluk ve 58 inci maddenin birinci fıkrasının (a) bendindeki zorunluluk ile ayakta yolcu taşınmaması şartıyla 36 ncı maddenin birinci ve ikinci fıkraları hariç diğer fıkralarında belirlenmiş yükümlülükler aranmaz" hükmünün yürütmesinin durdurulması ve iptali istemiyle Dairemizde açılan davalara ilişkin olarak E:2020/4592 ve E:2020/3967 sayılı dosyalarda; "...yapılacak taşımanın gerçekleşeceği taşıma hattındaki kalkış yeri/noktası, ara durak, indirme/bindirme cepleri ve varış yeri/noktaları, faaliyet yapılacak il/illerin mülki idare amirlerinin izni ile belirlenir ve bu nokta/yerler için, bu maddenin on ikinci fikrasında belirtilen zorunluluk ve 58 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendindeki zorunluluk ile..." ifadeleri yönünden "...belediye sınırları içerisinde bile olsa, söz konusu yer, durak ve noktaların belirlenmesinin faaliyet yapılacak il/illerin mülki idare amirlerinin iznine bağlandığı, diğer bir deyişle bu hususta Kanunla belediyelere verilen yetkinin belediyenin yetkili karar merciilerinden alınarak doğrudan mülki idare amiri yetkisine bırakıldığı..." gerekçesiyle yürütmenin durdurulması isteminin kısmen kabulüne karar verildiğinin görüldüğü gerekçesiyle dava konusu 29.12.2020 tarih ve 2020/14 "Havayolu + Karayolu Kombine Yolcu Taşımaları" başlıklı Genelge'nin "Yerleşim Yerleri Arasında Uçak + Otobüs ile Yapılan Tarifeli Kombine Yolcu Taşımaları" bölümünün (a) bendinin 1. alt bendi ve "Geçici ve Son Hükümler" başlığının (b) bendi yönünden iptali gerektiği düşüncesiyle çoğunluk kararına katılmıyorum.