T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2021/9231
Karar No : 2023/4027
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR): 1- …
2- … İnşaat Yap. Ür. Teks. Turz. San. ve Tic. Ltd. Şti.
VEKİLLERİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı - …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:.., K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul ili, Kartal ilçesi, … Mahalle, …(E:…) ada, … parsel sayılı taşınmazda yer alan yapının mimari projesine aykırı inşai faaliyetler yapıldığından bahisle, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca yapı sahibi sıfatıyla davacı şirkete 411.236,45 TL para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Kartal Belediye Encümenİ kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; mahallinde tutulan tutanağa göre 2015 yılındaki son tespitten sonra olmak üzere yapılan ilave ve değişiklikler sonucu yapıda toplam 1002,24 m2 kullanım alanı oluşturulduğu ve yapı grubu da dikkate alınarak 97.913,43 TL olarak hesaplanan temel para cezasında ve bu cezanın 42. maddenin c/5 bendi gereğince 48.956,71 TL olarak artırılmasında mevzuata aykırılık bulunmadığı, ancak ana yapı ruhsatlı olduğundan ve aykırılığın mevcut ruhsatlı yapıda ilave ve değişiklikler yapılması şeklinde gerçekleştiğinden ve kaldı ki ruhsatın hükümsüz hale geldiğine dair herhangi bir tespit de bulunmadığından diğer artırım nedenleri yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle; 411.236,45 TL para cezasının 274.157,61 TL'ye ilişkin kısmının iptaline, 137.678,84 TL'ye ilişkin kısmı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacılar tarafından, aynı yere ilişkin daha önce para cezası verildiği, hukuka aykırı olarak yıkım kararı alındığı ve yıkıma ilişkin kararın iptali talebiyle de dava açıldığı, para cezasının hukuka uygun bulunan kısmın yeteri kadar irdelenmediği, eksik inceme yapıldığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ…'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının temyiz edilen kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : İstanbul ili, Kartal ilçesi, … Mahalle, …(E:…) ada, … parsel sayılı taşınmazda yer alan yapının mimari projesine aykırı olarak çatı arası katında 332,58 m² kapalı alan var iken teraslar, ışıklık ve çatı eğilimi altında kalan kullanılmayan alanların bina dış konturünde duvar örülmek suretiyle birleştirilerek mimarı projesine aykırı 168,54 m² büyültülerek toplamda 501,12 m² kapalı alan oluşturulduğu, ayrıca çatı katında 85,15 m² kapalı alan ve 290,54 m² kullanılabilir alan var iken teras döşemesi uzatılarak 67,42 m² alan eklendiği ve diğer kulanım alanlarıyla birlikte çelik kontrüksiyon imalatıyla toplamda 501,12 m² kullanım alanı oluşturulduğu ve toplamda aykırılıktan etkilenen alanın 1002,24 m² olduğunun … tarih ve … sayılı yapı tatil tutanağı ile tespit edilmesi üzerine, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca yapı sahibi sıfatıyla davacı şirkete 411.236,45 TL para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Kartal Belediye Encümeni kararı tesis edilmiştir.
Bunun üzerine görülmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinde; "Bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyideler uygulanır. Ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine ve aykırılığı altı işgünü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz Türk Lirasından az olmamak üzere aşağıdaki şekilde hesaplanan idari para cezaları uygulanır. (...)" hükmüne yer verilmiş olup, aynı maddenin 2. fıkrasının (a) bendinde yapı sınıfı ve grubu dikkate alınmak suretiyle maddede belirtilen miktar ile yapının alanının çarpılması sonucu temel ceza miktarının hesaplanacağı ve bu miktar üzerinden (c) bendinin alt bentlerindeki artırım sebepleri için gösterilen oranlar uyarınca bulunan miktarların eklenmesi sonrasında toplam ceza miktarının bulunacağı hükme bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapılan yapılar nedeniyle verilecek para cezası miktarının belirlenmesinde dikkate alınacak temel ölçütün; yapı sınıfı ve grubu ile ruhsatsız veya ruhsata aykırı imalat alanının ve varsa aykırılıktan etkilenen alanın katılması suretiyle bulunacak alan olduğu, temel ceza miktarı belirlendikten sonra maddede öngörülen artırım sebeplerinin varlığı halinde artırım sebeplerinin ayrı ayrı hesaplanacağı ve bunların toplamlarının alınması suretiyle toplam ceza miktarının bulunacağı ve bulunan bu miktarın belediye encümeni tarafından imar para cezası olarak verileceği anlaşılmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden; İstanbul ili, Kartal ilçesi, … Mahalle, …(E:…) ada, … parsel sayılı taşınmazda yer alan yapının mimari projesine aykırı olarak toplamda 1002,24 m² aykırılıktan etkilenen alan oluşturulduğu … tarih ve … sayılı yapı tatil tutanağı ile tespit edilmesi üzerine, 1002,24 m2 alan üzerinden ve V/C yapı sınıfı ve grubundan 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca temel para cezası hesaplanmış ve aynı maddenin 2. fıkrasının (c) bendinin 5.,7., 8., 9. ve 11. alt bentleri uyarınca arttırım uygulanarak yapı sahibi sıfatıyla davacı şirkete 411.236,45 TL para cezası verildiği, İdare Mahkemesince, 42. maddenin 2. fıkrasının (c) bendinin 7., 8., 9. ve 11. alt bentlerinin uygulanmasında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle bu kısmın iptaline, hesaplanan temel para cezası ile 5. alt bent uygulaması hukuka uygun bulunarak bu kısım yönünden davanın reddine karar verildiği, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun ise İdari Dava Dairesince reddedildiği, iptale ilişkin kısmın temyiz edilmeyerek kesinleştiği, dosyaya sunulan yapı ruhsatında ise yapının sınıfı ve grubunun IV/C olarak belirlendiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, İdare tarafından verilecek para cezası miktarının belirlenmesinde dikkate alınacak temel ölçütün; yapı sınıfı ve grubu ile ruhsatsız veya ruhsata aykırı imalat alanının ve varsa aykırılıktan etkilenen alanın katılması suretiyle bulunacak alan olduğu, bu ölçütlerden birinin hatalı olması durumunda temel para cezasının sakatlanacağı ve para cezasının tamamının iptalinin gerekeceği açık olup, dosyaya sunulan yapı ruhsatında yapının sınıfı ve grubunun IV/C olarak belirlendiği, ancak davalı İdare tarafından V/C yapı sınıfı ve grubu dikkate alınarak hesaplama yapıldığı, bu nedenle temel para cezasında hukuka uyarlık bulunmadığından davacılar tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bu kısmında isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacıların temyiz istemlerinin kabulüne,
2. Yukarıda özetlenen gerekçeyle dava konusu işlemin kısmen iptaline, davanın kısmen reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyiz edilen kısmının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 25/04/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.