T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2021/932
Karar No : 2022/4991
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Genel Müdürlüğü/ …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1- …
2- …
3- …
4- …
5- …
VEKİLLERİ : Av. …
İSTEMİN_KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından; Konya ili, Altınekin ilçesi, … Mahallesinde bulunan, (toplulaştırma sonrası davacılara tahsis edilen) … ada, … parsel sayılı taşınmazı da kapsayan alanda yapılan Konya 11. Kısım Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Projesinin anılan taşınmaz yönünden iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen 29/05/2019 tarihli rapor ve 18/07/2019 tarihli ek rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, sulanabilirlik ölçütleri dikkate alınmadan davacıların … ve … sayılı sulanabilen arazilerine karşılık, … nolu sulanmayan kadastro parseli etrafında tahsis (… ada, …sayılı parsel) yapıldığı, sulu-kuru arazi ayrımından dolayı yeni tahsis edilen parsel ile eski parsellerin eşdeğer parseller olmadığı, yapılan arazi toplulaştırma işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI: Davalı idare tarafından; dava konusu toplulaştırma işleminin mevzuata uygun olarak gerçekleştirildiği, bu nedenlerle temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI: Davacılar tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
05/04/2015 tarih ve 29317 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Bakanlar Kurulunun 02/03/2015 tarih ve 2015/7374 sayılı kararıyla, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının … tarih ve … sayılı yazısı üzerine karara ekli listede belirtilen yerlerde 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu'nun 17. maddesi uyarınca "arazi toplulaştırması yapılması" kararlaştırılmıştır. Anılan karar doğrultusunda, Konya 11. Kısım Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Projesi kapsamında, Konya ili, Altınekin ilçesi, … Mahallesinde arazi toplulaştırması yapılmasına karar verilmiş, yürütülen toplulaştırma çalışmaları sonucunda yer teslimi ve bilgilendirme parselasyon planı 15/09/2017 tarihinde askıya çıkarılarak ilan edilmiştir.
Toplulaştırma işlemi sonucunda, davacıların hissedarı oldukları … ve … sayılı parsellerine karşılık, yeni oluşturulan … ada, … sayılı parsel davacılar adına müstakil olarak tahsis edilmiş, bunun üzerine davacılar tarafından, tesis edilen toplulaştırma işleminin anılan taşınmaz yönünden iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu'nun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan "Arazi toplulaştırması ve dağıtımı" başlıklı 17. maddesinin 1. fıkrasında, "Arazinin rasyonel kullanımını sağlamak amacıyla parsel büyüklüklerinin optimum ölçülerde oluşması için, arazinin yarısından çoğuna malik bulunan ve sayıca maliklerin yarısından fazlasını oluşturanların muvafakati üzerine isteğe bağlı, Bakanlığın veya kurulların talebi üzerine kamu yararı gözetilerek isteğe bağlı olmaksızın, Bakanlar Kurulu kararı ile arazi toplulaştırma proje sahası belirlenir ve uygulanır." hükmüne; son fıkrasında ise, "Toplulaştırma çalışmaları ile ilgili usul ve esaslar tüzükle düzenlenir." hükmüne yer verilmiştir.
Anılan hüküm uyarınca yürürlüğe konulan ve dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan Tarım Arazilerinin Korunması, Kullanılması ve Arazi Toplulaştırmasına İlişkin Tüzük'ün "Parsellerin Yeniden Düzenlenmesi" başlıklı 26. maddesinde, "Proje idaresi tarafından çevre ve doğanın korunması ve iyileştirilmesi dikkate alınarak proje alanının yeniden düzenlenmesi aşağıda belirtilen hususlara uygun olarak yapılır veya yaptırılır:
a) Yeni blokların oluşturulmasında, yerleşim birimleri arasındaki mevcut veya yeni düzenlenecek kadastral sınır, mevcut yol, kanal, tesis ve projeleri ile topoğrafik yapı dikkate alınır.
b) Maliklerin istekleri de dikkate alınarak parsellerin arazi derecelendirmedeki hakedişlerden azami yüzde on ortak katılım payı düşüldükten sonra kalan miktarın toplamına eşit değerdeki alan, mümkünse tek parsel olarak tercih sırasına göre verilir.
c) Maliklere ait şerhli ve takyitli, parçalı ve hisseli araziler, bu halleriyle yeni parsellere taşınarak toplulaştırılır.
ç) Sabit tesisler ile çevre ve doğaya görünüm güzelliği veren arazi, yapı ve tesisler eski maliklerine verilecek şekilde parsel planlaması yapılır. Ancak mal sahibinin birden fazla bu özellikte sabit tesisi var ise malikin bunlardan birinin etrafındaki toplulaştırma isteği dikkate alınır.
d) Proje alanında birden fazla yerleşim birimleri arasındaki alan değişikliklerine ilişkin kadastral sınır değişiklikleri, ilgili mevzuat hükümlerine göre yapılır.
e) Dikili tarım arazileri ile seraların olduğu alanlar gerektiğinde kendi içinde toplulaştırmaya konu olur. Bu yerlerde parsel büyüklükleri yörenin ihtiyaçlarına göre belirlenir.
f) Kamu kuruluşlarınca tesis edilmiş olan irtifak hakları, uygulama sonucu oluşacak yeni parsellere maliklerin muvafakatı alınmadan ve bedel ödenmeden aktarılır.
g) Çayır ve meralar, toplulaştırmaya dahil edilerek mümkün olduğunca sulama, tahliye ve yol sisteminden faydalandırılır.
ğ) Proje sahasındaki sabit tesislerin tescilleri yapılmış olsun ya da olmasın tüm dokümanları ilgili kişi ve kuruluşlardan temin edilerek bunlardan yerleri değiştirilemeyecek olanların mevcut durumları korunur." kuralları yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta, toplulaştırma işlemi sonucunda, davacıların hisseli maliki olduğu … ve … sayılı parsellere karşılık, … parselin bulunduğu yerde oluşturulan …ada, … sayılı parselin davacılar adına müstakil olarak tahsis edildiği, davacılar tarafından ise, söz konusu taşınmazın toprak yapısı ve sulanabilme imkanı açısından eski parselleri ile eşdeğer olmadığı iddiasıyla bakılan davanın açıldığı görülmektedir.
Dosyanın incelenmesinden; İdare Mahkemesince, mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporlarda, davacıların hisseli maliki olduğu eski … ve … sayılı parsellerinin sulanabilen araziler niteliğinde olduğu, buna karşılık, … parselin bulunduğu yerde oluşturulan … ada, … sayılı parselin, sulama imkanı bulunmayan arazi niteliğinde olduğu, sulu-kuru arazi ayrımından dolayı yeni tahsis edilen parsel ile eski parsellerin eşdeğer parseller olmadığının belirtildiği, bilirkişilerin bu tespitlerini, … ve … sayılı parsellerin çevresinde sulama kuyularının ve alt yapısının bulunduğu, tahsis edilen … ada, … sayılı parselin bulunduğu alanda ise sulama kuyusunun ve alt yapısının bulunmadığı gerekçesine dayandırdığı, ancak söz konusu sulama kuyularının ve alt yapısının sabit tesis niteliğinde olup olmadığı, eski taşınmazlar üzerinde yer alıp almadığı, davacılara mı yoksa sulama birliği kooperatifine mi ait olduğu hususlarının net bir şekilde ortaya konulmadığı anlaşılmaktadır.
Öte yandan; davalı idarece, uyuşmazlık konusu parsellerin bulunduğu bölgedeki arazilerin kooperatif kuyularından veya maliklerin kendi açtıkları özel kuyular ile sulandıkları, davacılara ait eski parsellerin sınırında kooperatif kuyularının çıkışlarının (hidrantlar) bulunduğu, hidrantların toplulaştırmada sabit tesis olarak kabul edilmediği, davacılar adına tahsis edilen parselin kuzey bitişiğinde bulunan … ada, … sayılı parselde kooperatif hidrantı bulunduğu, ... ada, ... sayılı parselin kiracısı tarafından 2019 yılında parsele arpa ekildiği ve kooperatif kuyusundan sulandığı ifade edilmiştir.
Bu durumda, yukarıda belirtilen hususların açıklığa kavuşturulması suretiyle, gerekirse ek bilirkişi raporu alınarak, uyuşmazlık hakkında yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, eksik incelemeye dayalı bilirkişi raporu esas alınarak verilen dava konusu işlemin iptali yolundaki … İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin KABULÜNE,
2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin … İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi .. İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 08/11/2022 tarihinde oy çokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X)-KARŞI OY:
Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı usul ve yasaya uygun olup, onanması gerektiği oyuyla aksi yöndeki Daire kararına katılmıyorum.