T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2021/9364
Karar No : 2024/1447
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
DİĞER DAVALI : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Gıda San. Tic. Ltd. Şti
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Samsun ili, Terme İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda Terme Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen ve Samsun Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı ile anılan plana yapılan itirazın reddine dair Samsun Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının ve bu planın dayanağı 1/5000 ölçekli nazım imar planının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı ile yayaların sirkülasyonuna yönelik bir iyileştirme yapılmadan ve alternatif güzergâh oluşturulmadan dava konusu yaya yolunun kaldırıldığı, dolayısıyla yaya bölgeleri ve yollarının azaltılmasına sebebiyet verildiği, dava konusu yolun gerek fabrikaya sunduğu hizmet, gerekse bölgedeki iki yaya yolundan biri olarak karşıladığı yaya sirkülasyonu bakımından etkin kullanıldığı ve anılan yola ihtiyaç bulunduğu, mevcut plan kararına göre fabrika binası ile bahçe duvarının birbirine bitişik yapılabilecek olması nedeniyle belirlenen yaya yolunun planlama esaslarına uygun olmadığı, söz konusu yolun mevcut yaya sirkülasyonundan daha az güvenli ve daha az erişilebilir bir yaya dolaşımına neden olduğu ve bu durumun kamu yararına uygun olmadığı, ayrıca davacının itirazının reddine dair belediye meclis kararının nesnellik ve teknik yeterlilik yönünden imar mevzuatına uygun olmadığı sonucuna varılarak dava konusu 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı ile anılan plana yapılan itirazın reddine dair Samsun Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının hukuka aykırı olduğu; nazım imar planlarında ulaşım sistemlerinin genel yapısı ile ana ulaşım ögelerinin belirlendiği, dava konusu 3.00 metre enkesitli ve alt kademe niteliğindeki yolun nazım imar planının konusu olmadığı, bu nedenle davanın esasının incelenmesine olanak bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu Terme Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen ve Samsun Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı ile anılan plana yapılan itirazın reddine dair Samsun Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının iptaline, 1/5000 ölçekli nazım imar planı yönünden davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; uyuşmazlık konusu 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planının 14/11/2017 tarihinden itibaren bir ay süreyle askıya çıkarıldığı, Terme Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla askı süresi içinde yapılan 276 itirazdan 52 itirazın kabulüne, 224 itirazın reddine karar verildiği; bu kararın Samsun Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla, 224 itirazın reddinin kabulü, kabul edilen 52 itirazdan "..., ..., ... ... , ... , .. , ... " sıra no lu itirazların kabulü, ... numaralı itirazın imar yolunun açık kalması koşuyla kabulü ile diğer itirazların reddine karar verildiği, bu karar sonrasında uygulama imar planında yapılan değişikliğe ilişkin kararın yeniden askıya çıkarılarak ilan edilmediği, bu durumun mevzuata uygun olmadığı, Mahkeme kararının iptale ilişkin kısmında sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçeyle, istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmının sonucu itibarıyla hukuka ve usule uygun olduğu ve davalılar tarafından istinaf dilekçesinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun yukarıda belirtilen gerekçeyle reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu imar planında değişiklik yapılmadığı, bu nedenle ilan edilmediği, işlemin mevzuata uygun olduğu ileri sürülmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Samsun ili, Terme İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda Terme Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen ve Samsun Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı ile anılan plana yapılan itirazın reddine dair Samsun Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının ve bu planın dayanağı 1/5000 ölçekli nazım imar planının iptali istenilmiştir.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun “Dava Açma Süresi” başlıklı 7. maddesinde, dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay’da ve İdare Mahkemelerinde altmış (60) gün olduğu; ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabileceği kurala bağlanmış; yine aynı Kanunun “Üst Makamlara Başvurma” başlıklı 11. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, altmış (60) gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı kurala bağlanmıştır.
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte bulunan halinde nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
Aynı Kanunun "Planların Hazırlanması ve Yürürlüğe Konulması" başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, "İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.” hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda belirtilen maddelerin birlikte değerlendirilmesinden, imar planlarına karşı, 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi kapsamında başvuru için 3194 sayılı Kanunun 8/b maddesi ile özel bir itiraz süresi getirildiği anlaşılmaktadır. Bu durumda, imar planlarına karşı bir aylık askı süresi içinde 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi kapsamında başvuruda bulunulması ve bu başvuruya idari dava açma süresinin başlangıç tarihi olan son ilan tarihinden itibaren işlem tarihi itibarıyla 60 gün içinde cevap verilmeyerek isteğin reddedilmiş sayılması halinde, bu tarihi takip eden 60 günlük dava açma süresi içinde veya son ilan tarihini izleyen 60 gün içinde cevap verilmek suretiyle isteğin reddedilmesi halinde bu cevap tarihinden itibaren 60 günlük dava açma süresi içinde idari dava açılabileceği sonucuna varılmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, uyuşmazlık konusu 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planının, 14/11/2017-14/12/2017 tarihleri arasında askıya çıkarıldığı, askı süresi içinde yapılan itirazların, Terme Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı ve Samsun Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla bir kısmının kabul edildiği ve yapılan değişikliğe ilişkin 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ilan edilmemiş ise de; davacı tarafından anılan plana yapılan itiraz, Samsun Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile reddedilmiştir. Bu nedenle, uyuşmazlık konusu imar planının davacı yönünden kesinleştiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, uyuşmazlıkta davacı tarafından askı süresi içinde yapılan itirazın reddine dair Samsun Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının bildirimine ilişkin 27/03/2018 tarihli işlemin 02/04/2018 tarihinde tebliği üzerine 60 gün içinde, 31/05/2018 tarihinde dava açılmış ise de; plan değişikliğine ilan süresi içerisinde 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi kapsamında itirazda bulunulduğu, bu itirazın ilanın son günü olan 14/12/2017 tarihini izleyen altmış gün içerisinde yanıtlanmayarak reddi üzerine, 60 günlük süre içerisinde ve en geç 13/04/2018 tarihinde dava açılması gerekirken, bu sürenin geçirilmesinden sonra, dava açma süresini yeniden canlandırması mümkün olmayan itirazın reddine yönelik meclis kararının davacıya tebliği üzerine açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenme olanağı bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne,
2. Yukarıda özetlenen gerekçeyle kısmen dava konusu işlemlerin iptali, kısmen davanın incelenmeksizin reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmına karşı yapılan istinaf başvurusunun değişik gerekçe ile reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 29/02/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.