Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2021/9376 E. , 2022/9543 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2021/9376
Karar No : 2022/9543
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı/…
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Antalya ili, Kepez ilçesi, … Mahallesi, … ada, … sayılı parselin bulunduğu alanda Kepez Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilen ve Antalya Büyükşehir Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararları ile onaylanan parselasyonun ve bu parselasyona yapılan itirazın reddine ilişkin … tarih ve … sayılı Kepez Belediye Encümeni kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda; dosyanın incelenmesinden, dava konusu taşınmazı kapsayan alanda ilk parselasyon uygulaması yapılmasına ilişkin Kepez Belediye Encümeninin … tarihli ve … sayılı kararına karşı 01/06/2020-01/07/2020 tarihleri arasındaki askı ilan süresi içerisinde (ilk askı ilan süresi) yapılan itirazın reddine ilişkin Kepez Belediye Encümeninin … tarihli, … sayılı kararının davacıya 16/09/2020 tarihinde tebliğ edilmesi üzerine 13/11/2020 tarihinde bakılmakta olan davanın açıldığı, davacının ilan askı süresi içerisinde yapmış olduğu itiraz 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının 11. maddesi kapsamında bir başvuru olduğundan altmış gün içinde bir cevap verilmiş olsa da davacının bu cevaptan aynı altmış gün içerisinde haberdar olmaması nedeniyle yaptığı itirazın zımnen reddedildiğini kabul ederek ilan tarihinin son gününü izleyen ikinci altmış gün içinde davasını açması gerektiği, buna göre son askı tarihi olan 01/07/2020 tarihinden itibaren 60 gün içinde davacıya tebliğ edilen bir işlem olmadığı için itirazın zımmen reddedilmiş sayılacağı 30/08/2020 tarihinden itibaren 60 gün içerisinde (dava açma süresinin son günü olan 29/10/2020 tarihi resmi tatile denk geldiğinden) en son 30/10/2020 tarihinde dava açılması gerekirken, 13/11/2020 tarihinde kayda giren dilekçe ile açılan davanın süre aşımı nedeniyle incelenemeyeceği, öte yandan askı süresinin son gününü izleyen günden itibaren 60 günlük zımni ret süresi geçirildikten sonra idare tarafından davacıya 16/09/2020 tarihinde tebliğ edilen cevabın, 2577 sayılı Yasanın 11. maddesi uyarınca dava açma süresini canlandırmayacağı sonucuna ulaşılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, parselasyona ilk askı ilan süresi içerisinde yaptığı itirazının reddedildiği, ancak bazı parsel maliklerinin itirazlarının kabul edilmesinden dolayı parselasyon planının yeniden düzenlenmesi sonucunda kabul edilen 2. parselasyon planının davacının parselini de kapsadığı, davalı tarafından yalnızca itirazları kabul edilenler için 2. askının yapıldığı ileri sürülse de davacıya ait parselin de 2. kez askısı yapılan parselasyonda yer aldığı, davacıya ait parselin 2. kez askıya çıkan farklı bir idari işlemle düzenlenmesinin davacıya idari makamlara başvuru hakkı tanıyacağı ve bu başvurudan sonuç alınamaması durumunda dava açma hakkı vereceği, her bir idari işlem farklı olduğu ve ilgililere idari başvuru ve dava açma hakkı verdiği halde davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesinin hukuka aykırı olduğu, ayrıca 3194 sayılı Yasanın 8. maddesi uyarınca parselasyona karşı 5 yıllık dava açma süresinin bulunduğu, belirtilen nedenlerle kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ … 'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava konusu parseli de kapsayan alana ilişkin 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonu … tarihli, … sayılı Kepez Belediye Meclisi kararı ile kabul edilmiş ve … tarihli, … sayılı Antalya Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile de onaylanmıştır.
Uyuşmazlık konusu alanda parselasyon yapılmasına ilişkin Kepez Belediye Encümeninin … tarihli, … sayılı kararı, Antalya Büyükşehir Belediye Encümeninin … tarihli, … sayılı kararı ile onaylanmış ve 01/06/2020-01/07/2020 tarihleri arasında askıya çıkartılmıştır.
Parselasyona askı süresi içerisinde yapılan itirazlar üzerine; kimi itirazların reddine, kimi itirazların kabulüne, kimi itirazların da kısmen kabulüne/kısmen reddine, düzenleme sınırının belirlenmesine ve parselasyon planının onaylanmasına ilişkin Kepez Belediye Encümeninin … tarihli, … sayılı kararı, Antalya Büyükşehir Belediye Encümeninin … tarihli, … sayılı kararı ile onaylanarak 04/09/2020-05/10/2020 tarihleri arasında askı ilanı yapılmıştır.
Sözü edilen parselasyona askıda yapılan itirazlar üzerine; kimi itirazların reddine, kimi itirazların kabulüne, kimi itirazların da kısmen kabulüne/kısmen reddine, mahkeme sürecine mahal verilmemesi için parselasyonun ilgili kişilerin sözlü ve yazılı talepleri dikkate alınarak düzenlenmesine ve konunun teknik rapor doğrultusunda uygun bulunduğuna ilişkin Kepez Belediye Encümeninin … tarihli, … sayılı kararı, Antalya Büyükşehir Belediye Encümeninin … tarihli, … sayılı kararı ile onaylanarak 02/02/2021-03/03/2021 tarihleri arasında askıya çıkartılmıştır.
Davacı tarafından, … tarihli, … sayılı belediye encümeni kararı ile kabul edilen ilk parselasyona karşı askı süresinde yapılan itiraz … tarihli, … sayılı belediye encümeni kararı ile reddedilerek askıya çıkarılmış ve itirazının reddedildiği davacıya 16/09/2020 tarihinde bildirilmiştir. Davacı tarafından, bildirim yazısının tarafına ulaştığı 16/09/2020 tarihinden itibaren 60 günlük dava açma süresi içerisinde Kepez Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilen ve Antalya Büyükşehir Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararları ile onaylanan parselasyonun ve bu parselasyona yapılan itirazın reddine ilişkin … tarih ve … sayılı Kepez Belediye Encümeni kararının iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun “Dava Açma Süresi” başlıklı 7. maddesinde, dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay’da ve İdare Mahkemelerinde altmış (60) gün olduğu; ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabileceği kurala bağlanmış, yine aynı Yasanın “Üst Makamlara Başvurma” başlıklı 11.maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, altmış (60) gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı kurala bağlanmıştır.
Özel kanun olan 3194 sayılı İmar Kanununun 19. maddesinde; "İmar planlarına göre parselasyon planları yapılıp, belediye ve mücavir alan içinde belediye encümeni, dışında ise il idare kurulunun onayından sonra yürürlüğe girer. Bu planlar bir (1) ay müddetle ilgili idarede asılır. Ayrıca mutat vasıtalarla duyurulur. Bu sürenin sonunda kesinleşir. Tashih edilecek planlar hakkında da bu hüküm uygulanır. Kesinleşen parselasyon planları tescil edilmek üzere tapu dairesine gönderilir. Bu daireler ilgililerin muvafakatı aranmaksızın, sicilleri planlara göre re'sen tanzim ve tesis ederler." hükmüne, yer verilmiş olup aynı Kanunun 8. maddesine 14/02/2020 tarihli 7221 sayılı Kanunun 6. maddesi ile; "Kesinleşen imar planları veya parselasyon planlarına karşı kesinleşme tarihinden itibaren her halde beş yıl içinde dava açılabilir." hükmü eklenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yargısal içtihatlarda, imar planları, ilanı gereken genel düzenleyici işlem olarak kabul edilmektedir. İmar planlarına dayalı olarak tesis edilen; parselasyon, yapı ruhsatı verilmesi, yapı ruhsatı iptali ve yıkım gibi işlemlerin ise uygulama imar planlarının uygulanmasına yönelik işlemler olduğunda duraksama bulunmamaktadır.
Bu çerçevede, uygulama imar planları doğrultusunda tesis edilen, parselasyon, yapı ruhsatı verilmesi gibi uygulama işlemleri üzerine, altmış günlük dava açma süresi içerisinde uygulama işlemine karşı veya uygulama işlemiyle birlikte ya da ayrıca dayanak imar planına karşı dava açılması da mümkündür.
Yine yerleşik Danıştay içtihatlarına göre, genel düzenleyici işlem niteliğinde olan imar planına karşı askıdan itibaren dava açma süresi içerisinde dava açılabilirken, subjektif nitelikteki parselasyon işlemine (ve dava konusu edilmesi halinde bu işlemin dayanağı olan uygulama imar planına) karşı yasal dava açma süresinin işlemeye başlaması için bu işlem, işlem tarihindeki muhatabına usulüne uygun bir şekilde tebliğ edilmelidir ya da muhatabın bu işlemi tüm unsurlarıyla birlikte öğrendiği açık ve net bir şekilde ortaya konulmalıdır.
Nitekim Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 09/06/2021 tarihli, E:2021/154 K:2021/1202 sayılı; 28/04/2022 tarihli, E:2022/258, K:2022/1668 sayılı; 28/04/2022 tarihli, E:2022/47, K:2022/1665 sayılı; 28/04/2022 tarihli, E:2022/412, K:2022/1664 sayılı kararları da bu yöndedir.
Uyuşmazlıkta, subjektif işlem özelliği taşıyan parselasyon işleminin kesinleşmiş halinin davacıya tebliğ edilmesi ya da bu işlemin davacı tarafından açık ve net bir şekilde öğrenildiğinin ortaya konulması gerekmektedir.
Yukarıya yer verilen mevzuat hükümlerine göre parselasyon planının ilçe belediye encümenince kabul edildikten ve büyükşehir belediye encümenince onaylandıktan sonra yürürlüğe gireceği ve bir ay süreyle ilan edildikten sonra da kesinleşeceği açık olup bu süre içinde yapılan itirazların tamamının ya da bir kısmının kabul edilmesi halinde parselasyon planı yeniden bu süreci takip edip ilan edilerek kesinleştirilmeli ve buna göre de dava açma süresi son kez askı ilanı yapılan parselasyona göre belirlenmelidir.
Bir diğer ifade ile parselasyon planlarına ilişkin itirazların değerlendirilerek kısmen ya da tamamen kabul edilmesi durumunda parselasyon planının kesinleşmesi söz konusu olmayacağından, yapım süreci devam eden parselasyon planı kapsamında bulunan taşınmaz maliklerinin parselasyonun kesinleşmiş haline karşı mevzuatta öngörülen dava açma süresi içerisinde dava açabileceklerinin kabulü gerekmektedir.
Somut olayda, Kepez Belediye Encümeninin … tarihli, … sayılı kararı ile kabul edilen dava konusu parselasyon planının, Antalya Büyükşehir Belediye Encümeninin … tarihli, … sayılı kararı ile onaylandığı ve 01/06/2020-01/07/2020 tarihleri arasında askıya çıkartıldığı, askıda yapılan itirazların kısmen ret, kısmen kabul ve kısmen ret/ kabul edilmesi üzerine, Kepez Belediye Encümeninin … tarihli, … sayılı kararı ile kısmi değişikliklerle 2. kez kabul edilen ve Antalya Büyükşehir Belediye Encümeninin … tarihli, … sayılı kararı ile onaylanan parselasyon planının 04/09/2020-05/10/2020 tarihleri arasında askı ilanının yapıldığı, 2. parselasyon planına askıda yapılan itirazlar üzerine de itirazların kısmen ret, kısmen kabul ve kısmen ret/ kabul edilerek parselasyon planında düzeltmeler yapılmasına ilişkin Kepez Belediye Encümeninin … tarihli, … sayılı kararının Antalya Büyükşehir Belediye Encümeninin … tarihli, … sayılı kararı ile onaylandığı ve 02/02/2021-03/03/2021 tarihleri arasında 3. kez askıya çıkartıldığı anlaşılmaktadır.
Davacı tarafından parselasyonun ilk hali olan 1. parselasyon planına askı süresi içerisinde yapılan itiraz reddedilmiştir. Bununla birlikte diğer bir kısım parsel maliklerinin itirazları kabul edildiğinden değişikliğe uğrayan 2. parselasyon planı davacının parselini de kapsayıp düzenler mahiyette kabul edilerek yeniden askıya çıkartılmıştır. Anılan itirazların reddine ve 2. parselasyon planının kabulüne dair belediye encümeni kararının 16/09/2020 tarihinde bildirilmesi üzerine 13/11/2020 tarihinde bakılmakta olan dava açılmıştır.
Dolayısıyla, dava açıldığı tarihte dava konusu parselasyon planının henüz kesinleşmediği, itirazlar üzerine yapılan düzeltmeler nedeniyle son halini almadığı, her ne kadar davacı parseli yönünden herhangi bir değişiklik söz konusu olmasa da davacı parselini de kapsar şekilde onaylanan yeni parselasyon planına ilişkin sürecin devam ettirildiği görülmektedir.
Davacı 1. parselasyonu (parselasyonun ilk halini) öğrenerek askı süresi içerisinde itiraz etmiştir yani itiraz ettiği parselasyonun ilk halidir ve belirtilen tarihte parselasyon işlemi henüz kesinleşmemiş olup süreç devam etmektedir. Dolayısıyla parselasyondan haberdar olan davacı, tüm itirazlara ilişkin sürecin sonunda kesinleşen parselasyon planına (nihai parselasyon planına) karşı, son kez yapılan askı süresinin sonundan itibaren 60 gün içinde dava açabilir. Ancak, parselasyona ilişkin belirtilen bu süreci öngörmesi beklenemeyecek olan davacının, somut olayda olduğu gibi, itirazın reddine ilişkin bildirimin kendisine ulaştığı tarihten itibaren süresi içerisinde dava açması halinde de Mahkemece parselasyonun kesinleşmiş haline göre esastan inceleme yaparak bir karar vermesi gerekmektedir.
Bu durumda, davacının ilk parselasyon işlemine itirazının reddine ilişkin 06/08/2020 tarihli belediye encümeni kararının tarafına bildirildiği 16/09/2020 tarihinden itibaren 60 günlük dava açma süresi içerisinde 13/11/2020 tarihinde açılan davada süre aşımı bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu bakımdan, davanın süre aşımı nedeniyle reddi yolunda verilen kararda ve bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet görülmemiştir.
Ayrıca, yeniden karar verilirken ilçe belediye encümeni kararı ile kabul edilen parselasyon işleminin büyükşehir belediye encümeni kararı ile onaylandığı dikkate alınarak Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı da hasım mevkiine alınmalıdır.
Öte yandan, dava konusu parselasyon işlemine karşı açılan ve esastan incelenerek karar verilen davalarda Danıştay Altıncı Dairesinin 21/09/2022 tarihli, E:2022/2641, K:2022/7853 sayılı; 21/09/2022 tarihli, E:2022/2642, K:2022/7854 sayılı; 21/09/2022 tarihli, E:2022/4921, K:2022/7858 sayılı vd. bozma kararları verildiğinden, bozma kararı üzerine uyuşmazlığın esası çözüme kavuşturulurken, esastan verilen söz konusu bozma kararlarının da dikkate alınması gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 14/11/2022 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.