Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2021/9452 E. , 2025/2515 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2021/9452
Karar No : 2025/2515
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı/...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU :... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Hatay ili, Samandağ ilçesi, ... Mahallesi, ... parsel (yeni ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel ... ada ... parsel), sayılı taşınmazların mülkiyetinin parselasyon sonucu Hazine ve üçüncü kişilere verilmesi nedeniyle taşınmazların ihyasından kaynaklandığı ileri sürülen 354.814,89-TL maddi zararın dava açma tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden, dava konusu olayda; davalı belediye mülkiyetinde yer alan taşınmazı önce kiralama suretiyle, müteakip dönemlerde fuzuli şagil olarak adına ecrimisil tahakkuk ettirilmek suretiyle kullanan davacının; anılan taşınmazı kullanımının idarenin iznine tabi ve geçici süreli olduğu, mülkiyet hakkına veya üstün bir hakka dayanmadığı açık olup; davalı idarenin alanın imar planına uygunluğunun temini noktasında 3194 sayılı İmar Kanununun 18. maddesinin verdiği görev ve tanıdığı yetkiye istinaden alanda parselasyon yapmak suretiyle mülkiyetinin dağıtımını yapmasının; davalı idarenin izni dahilinde de olsa davacının kendi insiyatifi ile alanın kullanımını sağlamak için davacı tarafından yapılan kazı ve kazı nakil bedelinin davalı idarece tazmini sorumluluğunu doğurmayacağı, davacı tarafından dikilen ağaçların ... Sulh Hukuk Mahkemesinin ... D.İş numaralı dosyasında yaptırılan bilirkişi incelemesi esnasında halen alanda muhafaza edildiği, davacının anılan ağaçların davalı idarece söküldüğü veya taşındığı yolunda herhangi bir iddiası bulunmadığı gibi anılan ağaçları kullanamadığına yönelik de bir iddiasının bulunmadığı esasen iş bu davada ağaçların kullanılamamasından kaynaklanan bir tazmin isteminde bulunulmadığı, ağaçların değerinin bu aşamada zarar kalemi olarak görülmesi mümkün olmadığından; olayda tazminat koşullarının oluşmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca davacının istinaf başvurusunun reddine, davalının istinaf başvurusunun kabulüyle, vekalet ücreti ve istinaf yargılama giderlerinin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY: ; Hatay ili, Samandağ ilçesi, ... Mahallesi, ... parsel sayılı taşınmazın davacı ile davalı idare arasında düzenlenen kira sözleşmesi ile 12.09.2003 tarihinden itibaren 3 yıllığına davacıya kiraya verildiği, bu kira sözleşmesinin 12. maddesinde, "kiracının kiralanan şeyin içinde ve dışında yaptıracağı tezyinat masrafları kendisine ait olacak ve mukavele müddeti bitiğinde yapılan her türlü masraf için tazminat istemeye hakkı olmamak ve bu gayri menkul inşaatın tamamı mal sahibinin olacaktır." hükmü yer aldığı, davacı tarafından 03.10.2003 tarihli dilekçe, tarafına kiralanan ... parsel sayılı taşınmazın dağlık, yamaçlık, taşlık ve susuz olduğu, ekime elverişli hale getirmek için tesviye ve ıslah edip su getirip ağaçlandırmak için gerekli izinlerin verilmesi hususunda davalı idareye başvuru yaptığı, bu başvuru üzerine Samandağ Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğü'nün ... tarihli, ve ... sayılı yazısıyla davacının taşınmazda ıslah çalışması yapmasına izin verildiği, 2003, 2004, 2005, 2006, ve 2007 yıllarına ait kira bedellerinin davacıdan tahsil edildiği, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013 ve 2014 yılları için davacı adına taşınmazın kullanımı nedeniyle ecrimisil tahakkuk ettirildiği, ancak bu bedellerin yatırılmadığı, davacının kullanımında olan taşınmazın 3194 sayılı İmar Kanununun 18. maddesi uyarınca parselasyona tabi tutularak; belediye, maliye hazinesi ve üçüncü şahıslar adına tescili yapılarak tapularının dağıtılması üzerine davacı tarafından anılan taşınmazın mülkiyetinin parselasyon sonucu hazine ve üçüncü kişilere verilmesi nedeniyle taşınmazların ihyasından kaynaklandığı ileri sürülen ve ... Sulh Hukuk Mahkemesi ... D.iş sayılı dosyada bilirkişi raporu ile tespit edilen kazı bedeli, kazı nakil bedeli ve ağaç değeri toplamı 354.814,89-TL maddi zararın dava açma tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanunun 5. maddesinin 1. fıkrasında, İdare Mahkemelerinin, Vergi Mahkemelerinin görevine giren davalar ile ilk derecede Danıştayda çözümlenecek olanlar dışındaki iptal davaları ile tam yargı davalarını, tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinin birinin yürütülmesi için yapılan idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar ve kanunlarla verilen diğer işleri çözümleyeceği hükme bağlanmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesinde, idari yargının görev alanının, idari işlem ve eylemler ile genel hizmetlerden birinin yürütülmesi için yapılan idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklardan doğan davalarla sınırlı olduğu, 14. maddesinin (3/a) bendinde, dava dilekçelerinin görev ve yetki yönünden inceleneceği, 15. maddesinin (1/a) bendinde ise, adli ve askeri yargının görevli olduğu konularda açılan davaların reddine karar verileceği kurala bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İdare hukukunun uygulanmasından doğan uyuşmazlıklar idari yargının görevi alanını oluşturmaktadır. İdare hukuku kuralları içinde, kamu hizmetinin yürütülmesi amacıyla, kamu gücü kullanılarak tesis edilen idari işlemler ile aynı amaçla gerçekleştirilen idari eylemler ve idari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıkların görüm ve çözümü idari yargının görev alanına girmektedir.
Bir sözleşmenin idari sözleşme sayılabilmesi için sürekli bir kamu hizmetinin görülmesi amacını taşıması, taraflardan birinin idare olması ve kamu hukukuna özgü, kamu hukukundan doğan şart ve hükümlerin sözleşmede yer alması zorunludur, aksi halde, özel hukuk hükümlerine göre adli yargı mercilerince çözümlenmesi gerekmektedir.
Dosyanın incelenmesinden, davacı ile davalı belediye arasında 12.09.2003 tarihinden itibaren üç yıl süreli kira sözleşmesi düzenlendiği, uyuşmazlık konusu 1157 parsel sayılı taşınmazın davacıya boş arsa olarak kiraya verildiği, kira ödeme zamanı ve miktarı, kiracının kiralanan şeyin içinde ve dışında yapacağı masraflar ve tazminat talebi ile ilgili düzenlemelerin yer aldığı maddelerin bulunduğu görülmüştür.
Dava konusu tazminat istemi her ne kadar parselasyon işleminden kaynaklandığı belirtilerek talep edilmiş ise de; olayda davalı idarenin kiraya veren statüsünde olması, talep edilen tazminatın kiralanan taşınmaza yapılan masraflar kapsamında kazı bedeli, kazı nakil bedeli ve ağaç değeri olması ve yukarıda anılan kira sözleşmesinin özel hükümlerinde düzenlenmesi nedeniyle özel hukuk hükümlerine göre düzenlenen kira sözleşmesinden doğan uyuşmazlığın çözümünün de özel hukuk hükümlerine göre yapılacağı açıktır.
Bu durumda kira sözleşmesi nedeniyle tazminat koşullarının oluşup oluşmadığının incelenmesini gerektiren uyuşmazlıkta davanın görüm ve çözümünün adli yargının görevi içinde bulunduğu anlaşıldığından davanın görev yönünden reddi gerekmektedir.
Bu itibarla, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 05/05/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.
karar