T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2021/982
Karar No : 2023/2905
DAVACI : ... Tarım Sanayi ve Ticaret A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... Bakanlığı
VEKİLLERİ : ...
DAVALI YANINDA MÜDAHİL : ... Havacılık Savunma Sanayi Tic. A.Ş.
VEKİLLERİ : 1- Av. ...
2- Av. ...
DAVANIN_KONUSU :
Gübre Takip Sistemi bedellerinin artırılmasına ilişkin Tarım ve Orman Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Dava konusu işlem ile Gübre Takip Sistemi ücretlerine fahiş bir zam yapıldığı, birim fiyatlarının belirlenmesine ilişkin kanuni bir dayanak bulunmadığı, benzer nitelikteki araç muayenelerine ilişkin olarak kanunda fiyatların ve zam oranlarının yazılı olduğu, fiyat artışının hukuki belirlilik ilkesine aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI : Gübre Takip Sistemine uygulanan birim fiyatlarda 2019 yılında artış yapılmadığı, 2020 yılında %12, 2021 yılında ise %14'lük artış yapıldığı, Gübre Takip Sistemine uygulanan birim fiyatlara 2020 yılında %12 oranında zam yapılmasına ilişkin düzenlemeye karşı açılan davada yürütmenin durdurulması isteminin reddine karar verildiği, fiyat artışı ile ilgili olarak sözleşme hükümlerinin uygulandığı, dava konusu düzenlemenin usûle ve hukuka uygun olduğu savunulmaktadır.
MÜDAHİLİN SAVUNMASI : Davalı idarenin savunmasına benzer ifadelere yer verilerek ve dava konusu işlemin hukuka ve mevzuata uygun olduğu belirtilerek, davanın reddi gerektiği ifade edilmektedir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Piyasaya Arz Edilen Gübrelerin İzlenmesine Yönelik Tebliğ'in verdiği yetki kapsamında alınan DNA barkod ve karekod birim fiyatlarının belirlenmesine yönelik Komisyon kararında hukuka aykırılık bulunmadığından davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Gübre Takip Sistemi Bedellerinin 01/01/2021 tarihinden itibaren %14 oranında artırılmasına ilişkin Tarım ve Orman Bakanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmektedir.
4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun'un "Ürünlere ilişkin teknik düzenlemeler" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasında "Ürünlere ilişkin teknik düzenlemeler yetkili kuruluşlar tarafından hazırlanır." ve Tebliğ'in yürürlüğe girdiği tarihten sonra yayımlanan 2. fıkrasında; "(Ek fıkra: 18/6/2017-7033/65 md.) Yetkili kuruluşlar, teknik düzenlemeleri insan sağlığının, can ve mal güvenliğinin, çevrenin, hayvan ve bitki sağlığının veya tüketicinin korunması veya enerji verimliliğinin sağlanması gibi bir kamu yararını gözeterek, rekabeti engellemeyecek şekilde ve gözettiği amacın ötesine geçmeyen, uygun, orantılı, açık ve uygulanabilir hükümler koyarak hazırlar." hükmü yer almaktadır.
639 sayılı Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin "Düzenleme yetkisi" başlıklı 28. maddesinde; "Bakanlık; görev, yetki ve sorumluluk alanına giren ve önceden kanunla düzenlenmiş konularda idarî düzenlemeler yapabilir." hükmüne yer verilmiştir.
06/04/2017 tarih ve 30030 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2017/17 sayılı Piyasaya Arz Edilen Gübrelerin İzlenmesine Yönelik Tebliğ'in 1. maddesinde, Tebliğ'in amacının, piyasaya arz edilen gübrelerin paketleme aşamasından son kullanıcıya kadar takibinin sağlanmasına ilişkin gerekli usûl ve esasları belirlemek olduğu ifade edilmiş, 2. maddesinde, Tebliğ'in, 18/03/2004 tarih ve 25406 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tarımda Kullanılan Kimyevi Gübrelere Dair Yönetmelik ile 29/3/2014 tarihli ve 28956 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tarımda Kullanılan Organik, Organomineral Gübreler ve Toprak Düzenleyiciler ile Mikrobiyal, Enzim İçerikli ve Organik Kaynaklı Diğer Ürünlerin Üretimi, İthalatı, İhracatı ve Piyasaya Arzına Dair Yönetmelik kapsamında yer alan gübrelerin son kullanıcıya kadar takibine yönelik içerik ve ambalajların işaretlenmesi ile gübre dağıtıcılarının depo ve/veya satış yerlerine kamera takılmasına ilişkin usûl ve esasları kapsadığı belirtilmiş, 3. maddesinde, dayanak mevzuat sayılmış, 4703 sayılı Kanun ve 639 sayılı KHK'nın 28. maddesi de bu mevzuat içinde yer almıştır.
Yukarıda alıntısı yapılan 4703 sayılı Kanun'un 4. maddesinin 1. fıkrası (sonradan yürürlüğe girse de dava konusu düzenlemeleri destekler nitelikteki 2. fıkrası) ve 639 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 28. maddesi hükümleri incelendiğinde, davalı idarenin tebliğ ile Gübre Takip Sistemine ilişkin düzenlemeler yapma yetkisi bulunduğu anlaşılmaktadır.
2017/17 sayılı Piyasaya Arz Edilen Gübrelerin İzlenmesine Yönelik Tebliğ ile getirilen Gübre Takip Sistemi ile piyasaya arz edilen belirli gübrelerin paketleme aşamasından son kullanıcıya kadar takibinin sağlanması amaçlanmaktadır. Tarımsal faaliyetlerde verimin artırılmasında önemli etkenler arasında yer alan gübreler, tarım dışı olarak el yapımı patlayıcı (EYP) yapımında da kullanılmaktadır. Gübre Takip Sisteminin, gübrelerin el yapımı patlayıcı yapımında kullanılmasının önlenmesi ve böylece kamu güvenliğine yönelik tehditlerin bertaraf edilmesine ilişkin bir işlevi olduğu kadar tarımsal üretimde verimin artırılması bakımından önemli bir işlevi de bulunmaktadır. Tarımsal üretimde verimin artırılmasında hangi tür gübrenin kullanılacağı toprak analizlerine göre belirlenmektedir. Toprağın ihtiyacına göre doğru gübre kullanılması ve böylece tarımsal üretimde verimin artırılması, gübre desteğinin amaca uygun olarak yapılabilmesi, gübre üretim ve ithalatının doğru planlanabilmesinin Gübre Takip Sisteminden elde edilecek verilere dayanılarak yapılabileceği noktasında bir duraksama bulunmamaktadır. Bu nedenle, tarım arazilerinden nitelik ve nicelik yönünden en üst düzeyde verim alınabilmesi, ayrıca el yapımı patlayıcıların kamu güvenliğine yönelik tehditlerinin engellenebilmesi bakımından, kamu idarelerince çok yönlü yapılan çalışmaların ardından davalı idarece oluşturulan Gübre Takip Sisteminin hazırlanmasında ve uygulanmasında tarımsal üretimde verimliliğin artırılması ve kamu güvenliğinin sağlanması yönünden kamu yararı bulunduğu sonucuna varılmaktadır.
2017/17 nolu tebliğin 5'inci maddesinin 1. fıkrası "Bakanlık, teknik düzenleme çerçevesinde karekod ve DNA barkodlu takip sistemi ile kamera sisteminin kurulum ve işletilmesi ili ilgili faaliyetler ayrı ayrı veya bir bütün olarak yapar veya yaptırır." hükmüne,2. fıkrasında ise, üreticiler, piyasaya arz edilecek gübrelerde izlenebilirliği sağlayacak şekilde karekod ve DNA barkod içeren işaretleyici etiketli takip sistemin kurmak ve uygulamak zorundadır." hükmüne yer verilmiştir.
Gıda ve Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı tarafından bakan oluruyla tebliğ ile getirilen G.T.S.'nin (Gübre Takip Sisteminin ) EYP ile (El yapımı patlayıcı) etkin mücadele kapsamında önemli bir uygulama olması nedeniyle Milli güvenlik ve gizlilik gözetilerek yaptırılması için komisyon oluşturulmasına karar verildiği ve Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü tarafından; 22/06/2017 tarihinde komisyon oluşturulduğu ve G.T.S. Teknolojinin Türkiye 'de ilk ve tek olması nedeniyle ve patent alınması gerektiğinden bahisle 2886 sayılı Kanunun 51/1 maddesi uyarınca uygulama yapılmasına karar verildiği, söz konusu Genel Müdürlük kararı sonrasında oluşan komisyonda ... tarih ve ... sayılı karar alındığı ve bu kararda, G.T.S.'nin temelinde; EYP ile etkin mücadelenin yer alıyor olması sebebiyle açık ilan ve çağrı yapılmamasına, Türkiye'de DNA barkod teknolojisinin uygulanmasını tek olarak elinde bulunduran ... Havacılık ve Savunma San. Tic. A.Ş. ile Bakanlıkla hazırlanan idari ve teknik şartname çerçevesinde 2886 sayılı Yasanın 51/1 fıkrası uyarınca pazarlık usulü ile sözleşme yapılmasına karar verildiği, 07/07/2017 tarihinde anılan şirket ise DNA Barkod ile Gübre Takip Sisteminin Kurulumu ve İşletilmesi Sözleşmesi imzalandığı, sözleşmenin 5. maddesinde DNA barkod ve karekod birimi fiyatları ve yıllık fiyat güncellenebilirliğinin belirlendiği anlaşılmaktadır.
Davacı tarafından; ... Havacılık Sav. San. ve Tic. A.Ş. Tarafından belirlenen fiyatlarda belirsizlik olduğu ileri sürülmekte ise de; Bakanlık tarafından oluşturulan komisyonca «tavan» fiyatların belirlendiği, 2019 yılı için belirlenen fiyatlarda artışa gidilmediği, 2020 yılı için ise, TÜFE oranında (%12) bir artışa gidildiği ,2021 yılı için de %14 artış yapıldığı anlaşılmakta olup dava konusu komisyon kararında hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Ayrıca, davacı şirket ve sektördeki bazı şirketler tarafından Rekabet Kurumuna yapılan şikayetin Rekabet Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile reddedildiği ,07/07/2017 tarihinde anılan şirket ise DNA Barkod ile Gübre Takip Sisteminin Kurulumu ve İşletilmesi Sözleşmesinin 5. maddesine göre, fiyatlandırmanın her yıl bakanlık tarafından yapılacağı düzenlenmesine yer verildiği ,bu düzenlemenin verdiği yetkiye dayalı olarak dava konusu komisyon kararı ıle 2020 yılı için artışın yüzde 12,2021 yılı için ise %14 olarak belirlendiği, TÜFE ve ÜFE oranları göz önüne alınarak yapılan artışın fahiş olmadığı ve enflasyon oranında olduğu da açıktır.
Davacı vekili tarafından, G.T.S. uygulamasında yüklenici firma konumunda olan ... Havacılık Savunma San. Tic. A.Ş. İle davalı idare arasında imzalanan 07/07/2017 tarihli DNA Barkod ile Gübre Takip Sistemi Kurulumu ve İşletilmesi Sözleşmesinin hukuka aykırı olduğu, söz konusu denetim görevinin «kolluk görevi» niteliğinde olması nedeniyle özel hukuk tüzel kişisi eliyle bu hizmetin gördürülemeyeceği, kamu eliyle bu hizmetin görülmesi gerektiği iddiası ve, ayrıca üretici firmalara bu maliyetin yüklenmesinin "diğer mali yükümlülük" olduğu ve kanunilik ilkesi gereğince ancak yasa ile böyle bir mali yükümlülük yüklenilebileceği ileri sürülmekte ise de: 2017/17 sayılı tebliğ de Takip Sisteminin, Tarım Bilgi Sistemi ile entegre çalışacağı ve takip sistemi ve kameraların Bakanlığa eş zamanlı olarak veri akışını sağlayacak şekilde olacağı düzenlendiğinden, yüklenici firma ... Havacılık Savunma San. ve Tic. A.Ş.'nin G.T.S işleyişini sağlayacak nitelikteki DNA sıvısını/tozunu ürettiği ve DNA'yı gübreye enjekte edecek makineyi icat ettiği, bu G.T.S. Sistem ile Bakanlık Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü'nün kimin, nerede, ne zaman, ne şekilde ve kime ne kadar gübre sattığının takip edilebileceği anlaşıldığından, söz konusu «denetim hizmetinin» yine kamu idaresi tarafından yürütüldüğü, özel hukuk tüzel kişisine denetim görevi (kolluk Görevi) verilmediği açık olduğundan bu iddiaya da itibar edilmemiştir.
Diğer taraftan yine tebliğ'in 5.'inci maddesinin 2. fıkrasında ve 6. fıkrasında 7. fıkrasında üreticileri ve dağıtıcıların G.T.S. Sistemi için gerekli alt yapıyı oluşturacağı kuralları yer almaktadır.
... Havacılık Savunma San. ve Tic. A.Ş. Tarafından üretici ve ithalatçı firmalardan istenen bedelin barkod ve bandrol bedelleri olduğu ve "diğer mali yükümlülük" sayılmayacağı,2017/17 sayılı Tebliği'nin 5. Maddesinin 2,6 ve7 Fıkrası uyarınca üretici firmalara takip sistemini kurma yükümlülüğü de getirildiği göz önüne alındığında işlemin bu yönüyle de hukuka uygun olduğu anlaşılmaktadır.
Ayrıca, Gübre Üreticileri ,İthalatçı ve İhracatçıları Derneği tarafından, 06/04/2017 tarih ve 30030 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2017/17 sayılı Piyasaya Arz Edilen Gübrelerin İzlenmesine Yönelik Tebliğ'in ve anılan Tebliğ uyarınca tesis edilen Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle Danıştay 10.Dairesinde açılan davada, davanın reddine karar verildiği, söz kararın temyiz edilmesi sonucu Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca onandığı anlaşılmaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği, düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 30/05/2023 tarihinde, davacıyı temsilen Av. ... 'in, davalı idareyi temsilen Huk. Müş. ... ile Huk. Müş. ... 'in ve davalı yanında müdahili temsilen Av. ... ile Av. ... 'ün geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara usûlüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
İşlem tarihindeki ismiyle Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı tarafından, piyasaya arz edilen gübrelerin paketleme aşamasından itibaren son kullanıcıya kadar olan takibinin sağlanmasına ilişkin gerekli usûl ve esasları belirlemek amacı ile 2017/17 sayılı Piyasaya Arz Edilen Gübrelerin İzlenmesine Yönelik Tebliğ hazırlanmış ve bu Tebliğ, 06/04/2017 tarih ve 30030 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Bakanlık makamının ... tarih ve ... sayılı oluruna istinaden Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü makamının ... tarih ve ... sayılı oluruyla oluşturulan Komisyonun ... tarih ve ... sayılı kararı ile Gübre Takip Sistemi (GTS) kapsamında karekod ve DNA barkod teknolojisinin uygulanması noktasında Bakanlıkça hazırlanan idari ve teknik şartnameler çerçevesinde ülkemizde DNA barkod teknolojisi uygulamasına sahip tek şirket olması nedeniyle ... Havacılık Savunma Sanayi Ticaret A.Ş. ile pazarlık yapılarak sözleşme imzalanmasına karar verilmiştir.
Anılan Tebliğ uyarınca usûl ve esasları belirlenen Gübre Takip Sisteminin (GTS) uygulanmasında yüklenici firma konumundaki ... Havacılık Savunma Sanayi Ticaret A.Ş. ile davalı idare arasında 07/07/2017 tarihinde DNA Barkod ile Gübre Takip Sistemi Kurulumu ve İşletilmesi Sözleşmesi imzalanmıştır.
Anılan Komisyonun ... tarih ve ... sayılı kararı ile 01/07/2018 tarihinden itibaren nitratlı gübreler ile azotlu tekli gübrelere uygulanacak DNA barkod ve karekod birim fiyatının KDV hariç 2,50 TL, amonyum sülfat için ise KDV hariç 2,00 TL olarak belirlenmesine, katı / sıvı nitratlı ürünler ile gübre olarak tescil edilen nitrik asite de DNA barkod ve karekod uygulanacağından uygulama birim fiyatının 50 kg/lt ambalaj büyüklüğü için KDV hariç 2,50 TL, diğer ambalajlar için bu rakam baz alınarak fiyatlandırma yapılmasına, 2018 yılı için tavan fiyatın KDV dahil 75 kuruş olarak belirlenmesine, ürün çeşidi, ambalaj boyutuna göre fiyatlandırmanın bu fiyat baz alınarak yüklenici firma tarafından belirlenmesine, Komisyonun 27/06/2018 tarih ve 3 sayılı kararında 2018 yılı için belirlenen KDV dahil 75 kuruş DNA barkodlu karekod etiket birim fiyatının tavan fiyat olarak yüklenici firmaya bildirilmesine, ürün çeşidi, fiyatı, üretim miktarı, ambalaj boyutu, büyüklüğü ve diğer faktörler dikkate alınarak fiyatlandırmanın bu fiyat baz alınarak yüklenici firma tarafından belirlenmesine, Bakanlığın onayı alındıktan sonra uygulamaya konulmasına, belirlenen uygulama birim fiyatlarının 01/07/2018 - 31/12/2108 tarihleri arasında uygulanmasına, birim fiyatlara ilişkin bilgilerin GTS internet sayfasında her bir firmanın kendi kişisel ekranlarında 01/07/2018 - 31/12/2108 tarihleri arasını kapsayacak şekilde ilan edilmesine karar verilmiştir.
Anılan Komisyonun ... tarih ve ... sayılı kararı ile Komisyonun ... tarih ve ... , ... tarih ve ... sayılı kararları ile belirlenen DNA barkod ve karekod uygulama hizmet bedellerinin %12 oranında artırılarak 01/01/2020 - 31/12/2020 tarihleri arasında uygulanmasına karar verilmiştir.
Müdahil şirketin, fiyat artırımına yönelik 31/12/2020 tarihli başvurusu üzerine Tarım ve Orman Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemi ile Gübre Takip Sistemi bedellerindeki fiyat artışı ile ilgili olarak Sözleşme'nin 5. maddesinin son fıkrasına göre hareket edilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Bunun üzerine, 01/03/2021 tarihinde kayda giren dilekçe ile Tarım ve Orman Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
İlgili Mevzuat:
Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan, 05/03/2020 tarih ve 7223 sayılı Kanun'la yürürlükten kaldırılan 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun'un "Ürünlere ilişkin teknik düzenlemeler" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasında, "Ürünlere ilişkin teknik düzenlemeler yetkili kuruluşlar tarafından hazırlanır." hükmü; Tebliğ'in yürürlüğe girdiği tarihten sonra yayımlanan 18/06/2017 tarih ve 7033 sayılı Kanun'la eklenen 2. fıkrasında, "Yetkili kuruluşlar, teknik düzenlemeleri insan sağlığının, can ve mal güvenliğinin, çevrenin, hayvan ve bitki sağlığının veya tüketicinin korunması veya enerji verimliliğinin sağlanması gibi bir kamu yararını gözeterek, rekabeti engellemeyecek şekilde ve gözettiği amacın ötesine geçmeyen, uygun, orantılı, açık ve uygulanabilir hükümler koyarak hazırlar." hükmü yer almaktadır.
Yine işlem tarihinde yürürlükte bulunan (mülga) 639 sayılı Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin "Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü" başlıklı 8. maddesinde,
"(1) Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğünün görevleri şunlardır:
...
b) Bitkisel üretimde kullanılan girdilerin ve üretim teknolojilerinin kullanımının uygunluğunu ve standartlarını belirlemek ve denetlemek.
...
e) Bitkisel üretim ile ilgili bilgi sistemlerini kurmak ve kullanılmasını sağlamak.
" hükmüne;
"Düzenleme yetkisi" başlıklı 28. maddesinde; "Bakanlık; görev, yetki ve sorumluluk alanına giren ve önceden kanunla düzenlenmiş konularda idarî düzenlemeler yapabilir." hükmüne yer verilmiştir.
06/04/2017 tarih ve 30030 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2017/17 sayılı Piyasaya Arz Edilen Gübrelerin İzlenmesine Yönelik Tebliğ'in 1. maddesinde, Tebliğ'in amacının, piyasaya arz edilen gübrelerin paketleme aşamasından son kullanıcıya kadar takibinin sağlanmasına ilişkin gerekli usûl ve esasları belirlemek olduğu ifade edilmiş
; 2. maddesinde, Tebliğ'in, 18/03/2004 tarih ve 25406 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tarımda Kullanılan Kimyevi Gübrelere Dair Yönetmelik ile 29/3/2014 tarihli ve 28956 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tarımda Kullanılan Organik, Organomineral Gübreler ve Toprak Düzenleyiciler ile Mikrobiyal, Enzim İçerikli ve Organik Kaynaklı Diğer Ürünlerin Üretimi, İthalatı, İhracatı ve Piyasaya Arzına Dair Yönetmelik kapsamında yer alan gübrelerin son kullanıcıya kadar takibine yönelik içerik ve ambalajların işaretlenmesi ile gübre dağıtıcılarının depo ve/veya satış yerlerine kamera takılmasına ilişkin usûl ve esasları kapsadığı belirtilmiş; 3. maddesinde, dayanak mevzuat sayılmış; 4. maddesinde tanımlara yer verilmiş; 5. maddesinin 1. fıkrasında, Bakanlığın, teknik düzenleme çerçevesinde karekod ve DNA barkodlu takip sistemi ile kamera sisteminin kurulum ve işletilmesi ile ilgili faaliyetleri ayrı ayrı veya bir bütün olarak yapacağı veya yaptıracağı; 9. maddesinde, Bakanlığın, bu Tebliğ'in uygulanması ile ilgili her türlü düzenlemeyi yapmaya yetkili olduğu kural altına alınmıştır.
Dava Konusu İşlemin İncelenmesi:
DNA Barkod ile Gübre Takip Sistemi Kurulumu ve İşletilmesi Sözleşmesi'nin "DNA Barkod ve karekod birim fiyatları" başlıklı 5. maddesinde, kuru kimyasal ürünlere 50 kg torba DNA barkod ve karekod işlemi birim fiyatı 0.75 USD + KDV; kuru kimyasal ürünlere 25 kg torba DNA barkod ve karekod işlemi birim fiyatı 0.50 USD + KDV; 1 tonluk sıvı dökme olarak yapılan satışlarda DNA barkod ve karekod işlemi birim fiyatı 15 USD + KDV; 25 kg ve altındaki ambalaj büyüklükleri için beher kg/lt için DNA barkod ve karekod işlemi birim fiyatı 0.042 USD + KDV olarak belirlenmiş; yüklenicinin işbu Sözleşme altındaki yükümlülüklerinin yerine getirilmesinden doğacak tüm masrafların, birim fiyatları artırmaksızın yüklenici tarafından karşılanacağı; ancak Sözleşme'nin birim fiyatının, ABD Merkez Bankası tarafından açıklanan ABD doları enflasyon oranı dikkate alınarak; her yıl Ocak ayının ilk on beş günü içinde yeniden belirleneceği, yeniden belirlenen birim fiyatın Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü tarafından kullanıcılara duyurulacağı kurala bağlanmıştır. Sözleşme'nin "Ödemeler" başlıklı 11. maddesi ile işbu Sözleşme kapsamında yapılacak ödemelerin, ABD doları Merkez Bankası satış kuru karşılığı Türk lirası olarak kullanıcılar tarafından ödeneceği, ödemelerin yüklenici tarafından bildirilecek hesap numaralarına kullanıcılar tarafından gerçekleştirileceği, yüklenicinin ödemeye yapmayan kullanıcılara DNA barkod ve karekod sağlamayacağı kural altına alınmıştır.
Komisyonun ... tarih ve ... sayılı kararı ile 01/07/2018 tarihinden itibaren nitratlı gübreler ile azotlu tekli gübrelere uygulanacak DNA barkod ve karekod birim fiyatının KDV hariç 2,50 TL, amonyum sülfat için ise KDV hariç 2,00 TL olarak belirlenmesine, katı / sıvı nitratlı ürünler ile gübre olarak tescil edilen nitrik asite de DNA barkod ve karekod uygulanacağından uygulama birim fiyatının 50 kg/lt ambalaj büyüklüğü için KDV hariç 2,50 TL, diğer ambalajlar için bu rakam baz alınarak fiyatlandırma yapılmasına, 2018 yılı için tavan fiyatın KDV dahil 75 kuruş olarak belirlenmesine, ürün çeşidi, ambalaj boyutuna göre fiyatlandırmanın bu fiyat baz alınarak yüklenici firma tarafından belirlenmesine, Komisyonun ... tarih ve ... sayılı kararında 2018 yılı için belirlenen KDV dahil 75 kuruş DNA barkodlu karekod etiket birim fiyatının tavan fiyat olarak yüklenici firmaya bildirilmesine, ürün çeşidi, fiyatı, üretim miktarı, ambalaj boyutu, büyüklüğü ve diğer faktörler dikkate alınarak fiyatlandırmanın bu fiyat baz alınarak yüklenici firma tarafından belirlenmesine, Bakanlığın onayı alındıktan sonra uygulamaya konulmasına, belirlenen uygulama birim fiyatlarının 01/07/2018 - 31/12/2108 tarihleri arasında uygulanmasına, birim fiyatlara ilişkin bilgilerin GTS internet sayfasında her bir firmanın kendi kişisel ekranlarında 01/07/2018 - 31/12/2108 tarihleri arasını kapsayacak şekilde ilan edilmesine karar verilmiştir.
Anılan Komisyonun ... tarih ve ... sayılı kararı ile Komisyonun ... tarih ve ... , ... tarih ve ... sayılı kararları ile belirlenen DNA barkod ve karekod uygulama hizmet bedellerinin %12 oranında artırılarak 01/01/2020 - 31/12/2020 tarihleri arasında uygulanmasına karar verilmiştir.
Davacı tarafından, Sözleşme'nin ve Komisyonun ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istemiyle açılan dava sonucunda, Danıştay Onuncu Dairesinin 30/05/2023 tarih ve E:2019/12001, K:2023/2891 sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.
Yine davacı tarafından, Tarım ve Orman Bakanlığı makamının oluruna istinaden Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğünce oluşturulan Komisyon tarafından alınan; Gübre Takip Sistemine ilişkin DNA barkod ve karekod uygulama hizmet bedellerinin %12 oranında artırılarak uygulanmasına ilişkin 17/01/2020 tarih ve 5 sayılı kararın iptali istemiyle açılan dava sonucunda, Danıştay Onuncu Dairesinin 30/05/2023 tarih ve E:2020/2078, K:2023/2904 sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.
Dairemizin 21/10/2021 tarihli ara kararı ile “Tarım ve Orman Bakanlığı Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü ile ... Havacılık ve Savunma San. Tic. A.Ş. arasında imzalanan DNA Barkod ile Gübre Takip Sistemi Kurulumu ve İşletilmesi Sözleşmesi'nin 5. maddesinde, sözleşmenin birim fiyatının, ABD Merkez Bankası tarafından açıklanan ABD Doları enflasyon oranı dikkate alınarak yeniden belirleneceğinin kararlaştırıldığı, dava konusu işlemde de 2021 birim fiyatları için bu maddenin uygulanması gerektiğinin belirtildiği görüldüğünden; 2021 yılı için birim fiyatlarında yapılan artış oranının sorulmasına, konuya ilişkin bilgi belgelerin onaylı birer örneğinin istenilmesine” karar verilmiştir.
Ancak davalı idarece ara kararına verilen cevabın yetersiz olduğunun anlaşılması üzerine bu kez 27/12/2021 tarihli ara kararı ile "Tarım ve Orman Bakanlığı Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü ile ... Havacılık ve Savunma San. Tic. A.Ş. arasında imzalanan DNA Barkod ile Gübre Takip Sistemi Kurulumu ve İşletilmesi Sözleşmesi'nin 5. maddesinde, sözleşmenin birim fiyatının, ABD Merkez Bankası tarafından açıklanan ABD Doları enflasyon oranı dikkate alınarak; her yıl Ocak ayının ilk 15 (on beş) günü içinde yeniden belirleneceğinin ve yeniden belirlenen birim fiyatın BÜGEM tarafından kullanıcılara duyurulacağının kararlaştırıldığı görüldüğünden;
Davalı idareden; ... Havacılık ve Savunma San. Tic. A.Ş. ile aralarında imzalanan DNA Barkod ile Gübre Takip Sistemi Kurulumu ve İşletilmesi Sözleşmesi'nin 5. maddesi uyarınca, 2021 yılı için birim fiyatlarında yapılan artış oranının ve bu artış oranının sözleşme hükümlerine göre kullanıcılara duyurulup duyurulmadığının sorulmasına, konuya ilişkin bilgi ve belgelerin onaylı birer örneğinin istenilmesine” karar verilmiştir.
İdare tarafından ara kararına verilen cevapta, yüklenici firmaya Sözleşme’nin 5. maddesinin, 27/06/2018 tarihli Sözleşme ile değişik son fıkrası gereğince hareket edilmesi gerektiğinin hatırlatıldığı, yüklenici firmanın da bu doğrultuda 2021 yılına ait birim fiyatları kullanıcılara duyurduğu, %14 oranındaki artışın Sözleşme'de belirlenen artışın altında olduğu belirtilmiştir.
Bu durumda, Sözleşme hükümlerine uygun olarak fiyat artışı yapılmasına yönelik dava konusu işlemde hukuka ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ve davacı tarafından ödenen toplam ... TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, yine aşağıda ayrıntısı gösterilen ve müdahil tarafından ödenen toplam ... TL yargılama giderinin davacıdan alınarak müdahile verilmesine,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için belirlenen ... TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarların kararın kesinleşmesinden sonra davacıya ve müdahile iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 30/05/2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.