T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2021/9956
Karar No : 2023/7112
DAVACI : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
DAVALILAR : 1) … İdaresi Başkanlığı
2) …
VEKİLİ : Av. …
DAVANIN KONUSU : Özelleştirme kapsam ve programında bulunan Kırklareli ili, Lüleburgaz ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaza yönelik olarak Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca hazırlanan ve 02.01.2020 tarihli, 1989 sayılı Cumhurbaşkanı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Dava konusu parselin mülkiyetinin kamu elinde olması ve önceki planlarda belediye hizmet alanında kalması nedeniyle parselde gündüzlü yaşlı bakımevi ve belediye konuk evi yapılmasının amaçlandığı, bu süreç devam ederken, belediyece olumsuz görüş bildirilmesine rağmen dava konusu plan değişiklikleriyle parselin yerleşik konut alanı, park ve yol alanına alındığı, plan değişikliklerinin üst ölçekli 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planına aykırı olduğu, parsel bazında plan değişikliği yapıldığı, planların yapımı sürecinde ilgili kurum görüşlerinin alınmadığı, mevzuatta belirtilen şartlar gerçekleşmeden 1/1000 ölçekli uygulama imar planının 1/5000 ölçekli nazım imar planıyla eş zamanlı onaylandığı, kent merkezinde trafik ve nüfus artışına sebebiyet veren plan değişiklikleriyle gerekli sosyal ve teknik alt yapı standartlarının göz ardı edildiği ileri sürülmüştür.
DAVALILARIN SAVUNMASI : Davanın süresinde açılmadığı, dava konusu plan değişikliklerinin çevre ve imar bütünlüğü korunarak ve kentsel ihtiyaçlar dahilinde kullanımların belirlenerek yapıldığı, plan değişiklikleriyle, ihtiyaç fazlası olarak kullanılan parselin etkin ve verimli kullanılması ve ekonomiye kazandırılmasının amaçlandığı, plan değişikliklerinin üst ölçekli plan kararlarına uygun olduğu, çevre ile uyumlu, arazi kullanım dengelerini bozmayacak şekilde hazırlandığı, planların yapım sürecinde ilgili kurum görüşlerinin alındığı savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Dava, Özelleştirme kapsam ve programında bulunan Kırklareli ili, Lüleburgaz ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza yönelik olarak Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca hazırlanan ve 02.01.2020 tarihli, 1989 sayılı Cumhurbaşkanı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istemiyle açılmıştır.
Dosyanın, Danıştay Altıncı Dairesinin E:2021/4611 sayılı dosyasında yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporunun ve anılan bilirkişi raporuna yapılan itirazların birlikte incelenmesinden, 01.07.2010 onay tarihli 1/100.000 ölçekli Trakya Alt Bölgesi Ergene Havzası Çevre Düzeni Planında kentsel yerleşme ve hizmet alanında, 22.08.2011 onay tarihli 1/25.000 ölçekli Kırklareli İl Çevre Düzeni Planında meskun alanda kalan ve önceki 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarında belediye hizmet alanı kullanımına ayrılan 6630,81 m2 büyüklüğündeki uyuşmazlık konusu ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın özelleştirme kapsam ve programına alınmasının ardından 02.01.2020 tarihli, 1989 sayılı Cumhurbaşkanı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ile yüksek yoğunluklu mevcut konut alanı ve park kullanımına, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile parselin 4605,09 m2'sinin Taks:0,40, Kaks:2.00, ayrık nizam 5 kat konut, 1739,29 m2'sinin park, 286,32 m2'sinin ise yol alanına alındığı, parsele getirilen fonksiyonların, üst ölçekli planlardaki kentsel yerleşme ve hizmet alanı ile meskun alan kullanım kararlarına aykırı olmadığı, fakat keşif sırasında da görüldüğü üzere genellikle 3-4 katlı yapıların yoğun olarak bulunduğu, donatı alanlarının oldukça sınırlı olduğu mevcut yerleşik yapının bulunduğu alanda yer alan parsele dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ile getirilen yüksek yoğunluklu konut kullanımı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile getirilen emsal 2 değerinin, çevresi ile uyumlu olmadığı, alana getirilen ek nüfus için yeterli teknik ve sosyal altyapı alanına yer verilmediği, planda tek sosyal donatı alanı olarak önerilen park alanının ise yüksek yoğunluklu konut alanında öngörülen nüfus için yeterli olmayacağı, plan değişikliklerinin çevre ve imar bütünlüğüne aykırı olduğu, yapılan değişikliğin ulaşıma etkilerine yönelik bilimsel ve teknik inceleme yapılmadığı, alandaki yapılaşma yoğunluğu dikkate alındığında ulaşım ihtiyacının bu yoldan karşılanmasının mümkün olmadığı, ayrıca alana atanan ek nüfusun karayolu bağlantılarını yoğunlaştıracağı, alandaki mevcut ulaşım sorununu önemli ölçüde artıracağı, dolayısıyla kentsel ulaşım sistemini olumsuz etkileyeceği anlaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI …'IN DÜŞÜNCESİ : Dava, Özelleştirme kapsam ve programında bulunan Kırklareli ili, Lüleburgaz ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza yönelik olarak Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca hazırlanan ve 02.01.2020 tarihli, 1989 sayılı Cumhurbaşkanı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istemiyle açılmıştır.
Davalı idarelerin usule ilişkin savlarına itibar edilmemiştir.
3194 sayılı İmar Kanununun "İmar Planlarında Bakanlığın Yetkisi"ni düzenleyen 9. maddesine 4046 sayılı Kanunun 41. maddesiyle eklenen 2. fıkrada: "Belediye hudutları ve mücavir alanlar içerisinde bulunan ve özelleştirme programına alınmış kuruluşlara ait arsa ve arazilerin, ilgili kuruluşlardan (Belediye) gerekli görüş alınarak çevre imar bütünlüğünü bozmayacak (Ek ibare: 03/04/1997 - 4232/4 maddesi) imar tadilatları ve mevzi imar planlarının ve buna uygun imar durumları; Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca hazırlanarak Özelleştirme Yüksek Kurulunca onaylanmak suretiyle yürürlüğe girer ve ilgili Belediyeler bu arsa ve arazilerin imar fonksiyonlarını 5 yıl değiştiremezler. (Ek ibare: 03/04/1997 - 4232/4 maddesi) ilgili belediyeler görüşlerini onbeş gün içinde bildirir." hükmüne yer verilmiştir.
Anılan Yasa'nın Ek-3. maddesinde: "Özelleştirme programındaki kuruluşlara ait veya kuruluş lehine irtifak ve/veya kullanım hakkı alınmış arsa ve araziler ile özel kanunları uyarınca özelleştirilmek üzere özelleştirme programına alınan arsa ve arazilerin, 3621 sayılı Kıyı Kanunu veya 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu kapsamında kalan yerler dahil olmak üzere genel ve özel kanun hükümleri kapsamında yer alan tüm alanlarda imar planlarını yapmaya ve onaylamaya yetkili olan kurum veya kuruluşlardan görüş alınarak çevre imar bütünlüğünü bozmayacak her tür ve ölçekte plan, imar planı ile değişiklik ve revizyonları müellifi şehir plancısı olmak üzere Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca yapılarak veya yaptırılarak Özelleştirme Yüksek Kurulunca onaylanmak ve Resmi Gazetede yayımlanmak suretiyle kesinleşir (İptal ibare: Anayasa Mahkemesi'nin 09/06/2011 tarih ve 2008/87 E, 2011/95 K. sayılı Kararı ile.) yürürlüğe girer. İlgili kuruluşlar bu madde kapsamında yapılan planları devir tarihinden itibaren beş yıl süreyle değiştiremezler. Bu süre içerisinde imar planlarına ilişkin olarak, verilecek mahkeme kararlarının gereklerinin yerine getirilmesini teminen yapılacak imar planı değişikliğine ilişkin iş ve işlemler Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca bu maddede belirtilen usul ve esaslara göre gerçekleştirilir. İlgili kuruluşlar görüşlerini onbeş gün içinde bildirirler. Bu madde kapsamında yapılan her ölçekteki plan ve imar planlarında 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 17 nci maddesinin (a) bendinin ikinci ve sekizinci paragrafındaki hükümler uygulanmaz. Özelleştirme sürecinde ihtiyaç duyulması halinde, bu planlara göre yapılacak imar uygulamasına ilişkin parselasyon planları Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından yapılır veya yaptırılır. Bu parselasyon planları Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca onaylanır (İptal ibare: Anayasa Mahkemesi'nin 09/06/2011 tarih ve 2008/87 E, 2011/95 K.sayılı Kararı ile.) Bu planlara göre yapılacak yapılarda her türlü ruhsat ve diğer belgeler ile izinler, ilgili mevzuat çerçevesinde yetkili kurum ve kuruluşlarca verilir." kuralı bulunmaktadır.
14/06/2014 tarih ve 29030 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin 11. maddesinde; İmar planlarının yapımı ve değişikliklerinde planlanan alanın veya bölgenin şartları ile gelecekteki gereksinimleri göz önünde tutularak kentsel, sosyal ve teknik altyapı alanlarında bu Yönetmeliğin EK-2 Tablosunda belirtilen asgari standartlara ve alan büyüklüklerine uyulur. 26. maddesinde ise; plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, sosyal ve teknik altyapı dengesini bozmayacak nitelikte, kamu yararı amaçlı, teknik ve nesnel gerekçelere dayanılarak imar planlarında değişiklik yapılabileceği, imar planlarında sosyal ve teknik altyapı hizmetlerinin iyileştirilmesinin esas olduğu, yürürlükteki imar planlarında öngörülen sosyal ve teknik altyapı standartlarını düşüren plan değişikliği yapılamayacağı, imar planlarında bulunan sosyal ve teknik altyapı alanlarının kaldırılması, küçültülmesi veya yerinin değiştirilmesine dair plan değişikliklerinin zorunluluk olmadıkça yapılamayacağı, imar planında verilmiş olan inşaat emsalinin, kat adedinin, ifraz şartlarının değiştirilmesi sonucu nüfus yoğunluğunun artırılmasına dair imar planı değişikliklerinde artan nüfusun ihtiyacı olan sosyal ve teknik altyapı alanlarının standartlara uygun olarak plan değişikliğine konu alana hizmet vermek üzere ayrılacağı kurala bağlanmış, Yönetmeliğin eki Ek-2 tabloda da farklı nüfus gruplarında asgari sosyal ve teknik altyapı alanlarına ilişkin standartlar belirlenmiştir.Ayrıca yoğunluk artıran veya kentsel ulaşım sistemini etkileyen imar plan değişikliklerinde, kentsel teknik altyapıya yönelik etkilerin belirlenmesi ve gerekli önlemlerin alınması amacıyla ayrıca kentsel teknik altyapı etki değerlendirmesi raporu,analizi hazırlanır veya hazırlatılacağı kurala bağlanmıştır.
Dosyanın incelenmesinden, mülkiyeti ... A.Ş.'ye ait olan uyuşmazlık konusu ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın 26.08.1987 tarihinde onaylanan 1/1000 uygulama imar planında resmi kurum alanına (ziraat bölge şefliği), 11.04.2001 tarihli, 15/8 sayılı belediye meclisi kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planında belediye hizmet alanı, 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planında belediye hizmet alanı ve 7 metre genişliğinde yol kullanımına ayrıldığı, anılan taşınmazın Özelleştirme Yüksek Kurulunun … tarihli, … sayılı kararı ile özelleştirme kapsamına, … tarihli, … sayılı kararı ile özelleştirme programına alındıktan sonra … tarihli, … sayılı karar ile parselin özelleştirilmesine ilişkin sürecin 31.12.2011 tarihine kadar uzatılmasına karar verildiği, 01.07.2010 onay tarihli 1/100.000 ölçekli Trakya Alt Bölgesi Ergene Havzası Çevre Düzeni Planında kentsel yerleşme ve hizmet alanında, 22.08.2011 onay tarihli 1/25.000 ölçekli Kırklareli İl Çevre Düzeni Planında meskun alanda kalan ... ada, … sayılı parsel sayılı taşınmazın belediye hizmet alanı kullanım kararı, … tarihli, … sayılı belediye meclisi kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planında da korunduğu,T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü tarafından açılan davada, … İdare Mahkemesinin … tarihli, E:…, K:… sayılı kararıyla anılan planın iptaline, bu karara karşı yapılan istinaf başvusunun … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarihli, E:…, K:… sayılı kararı ile reddine karar verildiği,, bu karar Danıştay Altıncı Dairesinin E:22/06/2021 tarihli, E:2019/21394, K:2021/8612 sayılı kararı ile onandığı, 29.04.2021 tarihli, 3923 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile özelleştirme kapsam ve programında çıkarılmayan taşınmazlar arasında sayıldığı,taşınmazın özelleştirilmesine ilişkin sürecin 31.12.2011 tarihine kadar uzatılmasına yönelik … tarihli, … sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu kararının iptali istemiyle … Sendikası tarafından açılan davada;Danıştay Onüçüncü Dairesinin 02/02/2015 tarihli, E:2011/1674, K:2015/323 sayılı kararı ile davanın reddine karar verildiği, belediye hizmet alanı kullanımına ayrılan 6630,81 m2 büyüklüğündeki uyuşmazlık konusu ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz; özelleştirme kapsam ve programına alınmasının ardından 02.01.2020 tarihli, 1989 sayılı Cumhurbaşkanı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile (yüksek yoğunluklu) konut alanı ve park kullanımına, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile parselin 4605,09 m2'si Taks:0,40, Kaks:2.00, ayrık nizam 5 kat yapılaşma koşullarıyla konut, 1739,29 m2'si park, 286,32 m2'si ise yol alanına ayrıldığı,bu plan ve değişikliğine yapılan itirazların 06.04.2021 tarihli, 31446 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 05.04.2021 tarihli, 3775 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile reddedildiğinin … tarihli, … sayılı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı işlemi ile bildirilmesi üzerine, taşınmazda gündüzlü yaşlı bakımevi ve belediye konuk evi yapılması için 26.09.2019 tarihinde Özelleştirme İdaresi Başkanlığından taşınmazın bedelli ya da bedelsiz olarak devrini isteyen davacı tarafından taşınmazın belediye hizmet alanında kalması gerektiği iddiasıyla bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır
Danıştay Altıncı Dairesince anılan taşınmaza yönelik olarak Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca hazırlanan ve 02.01.2020 tarihli, 1989 sayılı Cumhurbaşkanı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğine yapılan itirazların reddine ilişkin 06.04.2021 tarihli, 31446 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 05.04.2021 tarihli, 3775 sayılı Cumhurbaşkanı kararının ve bu kararın bildirimine ilişkin … tarihli, … sayılı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı işleminin iptali istemiyle açılan ve anılan Dairenin E:2021/4611(BS-E: 2023/1421) sayısına kayıtlı davada, mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu bilirkişilerce düzenlenen raporun, bu rapora yapılan itirazın ve dosyadaki bilgi ve belgelerle birlikte değerlendirilmesinden, parsele getirilen fonksiyonların, üst ölçekli planlardaki kentsel yerleşme ve hizmet alanı ile meskun alan kullanım kararlarına uygun olduğu,ancak donatı alanlarının oldukça sınırlı olduğu mevcut yerleşik yapının bulunduğu alanda yer alan parsele dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile getirilen yüksek yoğunluklu konut kullanımı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile getirilen emsal 2 değerinin, çevresi ile uyumlu olmadığı, plan açıklama raporunda alana getirilecek nüfusa yer verilmediği, bu nedenle getirilecek nüfus için zorunlu olan teknik ve sosyal altyapı alanının hesaplanamadığı, ancak zaten sadece park alanı olarak teknik ve sosyal altyapı alanına yer verildiği, diğer teknik ve sosyal altyapı alanlarına hiç yer verilmediği, plan ve değişikliğinin çevre ve imar bütünlüğüne aykırı olduğu, yapılan plan ve değişikliğinin kentsel teknik altyapıya yönelik etkilerin belirlenmesi ve gerekli önlemlerin alınması amacıyla kentsel teknik altyapı etki değerlendirme raporunun hazırlanmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Özelleştirme kapsam ve programında bulunan Kırklareli ili, Lüleburgaz ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza yönelik olarak Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca hazırlanan ve 02.01.2020 tarihli, 1989 sayılı Cumhurbaşkanı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve 2577 sayılı Yasanın 20/A maddesi uyarınca dosyadaki belgeler incelendikten sonra, davanın süre aşımı yönünden reddi yolundaki … tarihli, E:…, K:… sayılı kararın bozulması yolundaki Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 02/06/2021 tarihli, E:2021/155, K:2021/1138 sayılı kararına uyularak, işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY:
Mülkiyeti ... A.Ş.'ye ait olan ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz 26.08.1987 tarihinde onaylanan 1/1000 uygulama imar planında resmi kurum alanına (ziraat bölge şefliği), … tarihli, … sayılı belediye meclisi kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planında belediye hizmet alanı, 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planında belediye hizmet alanı ve 7 metre genişliğinde yol kullanımına ayrılmıştır.
Dava konusu taşınmaz Özelleştirme Yüksek Kurulunun … tarihli, … sayılı kararı ile özelleştirme kapsamına, … tarihli, … sayılı kararı ile özelleştirme programına alındıktan sonra … tarihli, … sayılı karar ile parselin özelleştirilmesine ilişkin sürecin 31.12.2011 tarihine kadar uzatılmasına karar verilmiş, 29.04.2021 tarihli, 3923 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile özelleştirme kapsam ve programından çıkarılmayan taşınmazlar arasında sayılmıştır.
Danıştay Onüçüncü Dairesinin 02/02/2015 tarihli, E:2011/1674, K:2015/323 sayılı kararı ile; ... ada, 8 sayılı parselin özelleştirilmesine ilişkin sürecin 31.12.2011 tarihine kadar uzatılmasına yönelik … tarihli, … sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu kararının iptali istemiyle … İş Sendikası tarafından açılan davanın reddine karar verilmiştir.
01.07.2010 onay tarihli 1/100.000 ölçekli Trakya Alt Bölgesi Ergene Havzası Çevre Düzeni Planında kentsel yerleşme ve hizmet alanında, 22.08.2011 onay tarihli 1/25.000 ölçekli Kırklareli İl Çevre Düzeni Planında meskun alanda kalan ... ada, … sayılı parsel sayılı taşınmazın belediye hizmet alanı kullanım kararı, … tarihli, … sayılı belediye meclisi kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planında da korunmuştur. T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü tarafından açılan davada, … İdare Mahkemesinin … tarihli, E:…, K:… sayılı kararıyla anılan planın iptaline, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarihli, E:…, K:… sayılı kararı ile reddine karar verilmiş, bu karar Danıştay Altıncı Dairesinin E:22/06/2021 tarihli, E:2019/21394, K:2021/8612 sayılı kararı ile onanmıştır.
Önceki imar planlarında belediye hizmet alanı kullanımına ayrılan 6630,81 m2 büyüklüğündeki uyuşmazlık konusu ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz; özelleştirme kapsam ve programına alınmasının ardından 02.01.2020 tarihli, 1989 sayılı Cumhurbaşkanı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ile yüksek yoğunluklu mevcut konut alanı ve park kullanımına, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile parselin 4605,09 m2'si Taks:0,40, Kaks:2.00, ayrık nizam 5 kat konut, 1739,29 m2'si park, 286,32 m2'si ise yol alanına alınmıştır.
Bu plan değişikliklerine yapılan itirazların 06.04.2021 tarihli, 31446 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 05.04.2021 tarihli, 3775 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile reddedildiğinin … tarihli, … sayılı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı işlemi ile bildirilmesi üzerine, taşınmazda gündüzlü yaşlı bakımevi ve belediye konuk evi yapılması için 26.09.2019 tarihinde Özelleştirme İdaresi Başkanlığından taşınmazın bedelli ya da bedelsiz olarak devrini isteyen davacı tarafından taşınmazın belediye hizmet alanında kalması gerektiği iddiasıyla 02.01.2020 tarihli, 1989 sayılı Cumhurbaşkanı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliklerinin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanununun 1. maddesinde: "Bu Kanunun amacı; A) Bu maddede belirtilen ve Kanunun uygulanmasında "kuruluş" adı ile anılacak olan;
a) İktisadi devlet teşekküllerinin, bunların müessese, bağlı ortaklık, işletme, işletme birimleri ile varlıklarının ve iştiraklerindeki kamu paylarının,
b) Kamu iktisadi teşebbüsleri statüsü dışında kalmakla beraber sermayesinin tamamı veya yarısından fazlası devlete ve/veya diğer kamu tüzelkişilerine ait olan ticari amaçlı kuruluşlardaki kamu payları ile bu kuruluşlara ait müessese, bağlı ortaklık, işletme, işletme birimleri ve varlıklarının, iştiraklerindeki kamu paylarının,
c) Devletin diğer iştiraklerindeki kamu payları ile Hazineye ait payların,
d) Genel ve katma bütçeli idareler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşların ve kamu iktisadi teşebbüslerinden kamu iktisadi kuruluşlarının gördükleri kamu hizmetleri ile doğrudan doğruya ilgili olmayan varlıklarının ve iştiraklerindeki paylarının,
e) Belediye ve il özel idarelerine ait ticari amaçlı kuruluşlar ile pay oranlarına bakılmaksızın her türlü iştiraklerindeki paylarının,
f) Genel ve katma bütçeli idarelerle bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşların, mal ve hizmet üretim birimleri ve varlıkları (baraj, gölet, otoyol, yataklı tedavi kurumları, limanlar ve benzeri diğer mal ve hizmet üretim birimleri) ile bu Kanunun 35 inci maddesinin (B) fıkrasında belirtilen kamu iktisadi kuruluşlarının temel kuruluş amaçlarına uygun mal ve hizmet üretim birimlerinin işletilmesi haklarının, ekonomide verimlilik artışı, kamu giderlerinde azalma sağlamak, Hazineye ait taşınmazları değerlendirmek suretiyle kamuya gelir elde etmek gerekçelerinden birisi ile özelleştirilmelerine ilişkin esasları düzenlemektir. "kuralına yer verilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanununun "İmar Planlarında Bakanlığın Yetkisi"ni düzenleyen 9. maddesine 4046 sayılı Kanunun 41. maddesiyle eklenen 2. fıkrada: "Belediye hudutları ve mücavir alanlar içerisinde bulunan ve özelleştirme programına alınmış kuruluşlara ait arsa ve arazilerin, ilgili kuruluşlardan (Belediye) gerekli görüş alınarak çevre imar bütünlüğünü bozmayacak (Ek ibare: 03/04/1997 - 4232/4 maddesi) imar tadilatları ve mevzi imar planlarının ve buna uygun imar durumları; Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca hazırlanarak Özelleştirme Yüksek Kurulunca onaylanmak suretiyle yürürlüğe girer ve ilgili Belediyeler bu arsa ve arazilerin imar fonksiyonlarını 5 yıl değiştiremezler. (Ek ibare: 03/04/1997 - 4232/4 maddesi) ilgili belediyeler görüşlerini onbeş gün içinde bildirir." hükmüne yer verilmiştir.
Anılan Yasa'nın Ek-3. maddesinde: "Özelleştirme programındaki kuruluşlara ait veya kuruluş lehine irtifak ve/veya kullanım hakkı alınmış arsa ve araziler ile özel kanunları uyarınca özelleştirilmek üzere özelleştirme programına alınan arsa ve arazilerin, 3621 sayılı Kıyı Kanunu veya 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu kapsamında kalan yerler dahil olmak üzere genel ve özel kanun hükümleri kapsamında yer alan tüm alanlarda imar planlarını yapmaya ve onaylamaya yetkili olan kurum veya kuruluşlardan görüş alınarak çevre imar bütünlüğünü bozmayacak her tür ve ölçekte plan, imar planı ile değişiklik ve revizyonları müellifi şehir plancısı olmak üzere Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca yapılarak veya yaptırılarak Özelleştirme Yüksek Kurulunca onaylanmak ve Resmi Gazetede yayımlanmak suretiyle kesinleşir (İptal ibare: Anayasa Mahkemesi'nin 09/06/2011 tarih ve 2008/87 E, 2011/95 K. sayılı Kararı ile.) yürürlüğe girer. İlgili kuruluşlar bu madde kapsamında yapılan planları devir tarihinden itibaren beş yıl süreyle değiştiremezler. Bu süre içerisinde imar planlarına ilişkin olarak, verilecek mahkeme kararlarının gereklerinin yerine getirilmesini teminen yapılacak imar planı değişikliğine ilişkin iş ve işlemler Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca bu maddede belirtilen usul ve esaslara göre gerçekleştirilir. İlgili kuruluşlar görüşlerini onbeş gün içinde bildirirler. Bu madde kapsamında yapılan her ölçekteki plan ve imar planlarında 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 17 nci maddesinin (a) bendinin ikinci ve sekizinci paragrafındaki hükümler uygulanmaz. Özelleştirme sürecinde ihtiyaç duyulması halinde, bu planlara göre yapılacak imar uygulamasına ilişkin parselasyon planları Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından yapılır veya yaptırılır. Bu parselasyon planları Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca onaylanır (İptal ibare: Anayasa Mahkemesi'nin 09/06/2011 tarih ve 2008/87 E, 2011/95 K.sayılı Kararı ile.) Bu planlara göre yapılacak yapılarda her türlü ruhsat ve diğer belgeler ile izinler, ilgili mevzuat çerçevesinde yetkili kurum ve kuruluşlarca verilir." kuralı bulunmaktadır.
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinde nazım imar planı; varsa bölge planlarının mekâna ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plan, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
3194 sayılı Kanununun 6. maddesinde; planlar, kapsadıkları alan ve amaçları açısından çevre düzeni planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları ise nazım imar planı ve uygulama imar planı olarak sınıflandırılmış ve her planın bir üst kademedeki plana uygun olarak hazırlanması zorunluluğu getirilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Özelleştirme kapsam ve programında bulunan dava konusu Kırklareli ili, Lüleburgaz ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza yönelik olarak Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca hazırlanan ve 02.01.2020 tarihli, 1989 sayılı Cumhurbaşkanı kararıyla onaylanan dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğine yapılan itirazların reddine ilişkin 06.04.2021 tarihli, 31446 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 05.04.2021 tarihli, 3775 sayılı Cumhurbaşkanı kararının ve … tarihli, … sayılı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı işleminin iptali ve yürütülmesinin durdurulması istemiyle davacı tarafından Danıştay Altıncı Dairesinin E:2021/4611 sayılı dosyasında açılan davada, taşınmazın hangi planlama bölgesinde olduğu belirlenerek, dava konusu imar planı değişikliklerinin çevre ve imar bütünlüğüne, planların kademeli birlikteliği ilkesine, imar mevzuatına, planlama alanındaki fonksiyonlar açısından şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararına uygun olup olmadığının incelenmesi amacıyla Dairemizin 14/10/2021 tarihli kararı üzerine Naip üye … tarafından re'sen seçilen bilirkişiler Prof. Dr. …, Doç. Dr. … ve Dr. Öğr. Üyesi …'nun katılımıyla oluşan bilirkişi kuruluyla 01.07.2022 tarihinde yerinde keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunda özetle şu tespitler yer almaktadır:
" - Dava konusu parselin; Kırklareli ili, Lüleburgaz ilçesi, ... Mahallesi'nde … Caddesi ile … Sokak arasında kaldığı tespit edilmiştir. Parsel üzerinde üç adet kâgir depo, iki katlı kârgir hizmet binası ve iki katlı kârgir bir lojman binası bulunmakta, yetişmiş
ağaçların olduğu bir bahçe yer almaktadır. Binaların hiçbiri kullanılmamakta ve boş
durumdadır.
- Dava konusu taşınmaz, 01.07.2010 t.t. 1/100.000 ölçekli Trakya Alt Bölgesi Ergene
Havzası Çevre Düzeni Planı Revizyonunda kentsel yerleşme alanı ve hizmet merkezi alanında, 22.08.2011 t.t. 1/25000 ölçekli Kırklareli İl Çevre Düzeni Planında meskun alanlarda kalmaktadır.
- Dava konusu taşınmaz, 26.08.1987 t.t. 1/1000 ölçekli Lüleburgaz Uygulama İmar Planında Ziraat Bölge Şefliği kullanımında, 11.04.2001 t.t. 1/5000 ölçekli Lüleburgaz/Kırklareli Revizyon Nazım İmar Planında ve bu plana uygun olarak hazırlanan 11.04.2001 t.t. 1/1000 ölçekli Lüleburgaz/Kırklareli
Revizyon Uygulama İmar Planında belediye hizmet alanında kalmaktadır.
- Dava konusu parsel, 02.01.2020 tarihinde Cumhurbaşkanı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı Değişikliğinde kısmen yerleşik konut alanı,
Kısmen park, kısmen de yaya yolunda ve önlemli alan 5.1'de (Mühendislik
Problemleri Açısından ((Şişme-Oturma-Taşıma Gücü vb.)) Önlem Alınabilecek Alanlar) kalmaktadır.
- Planlama tarihi boyunca kamu kullanımlarıyla ve
son dönemde belediye hizmet alanı kullanımıyla işlevlendirilen ... ada, … sayılı parsel; Özelleştirme İdaresi tarafından hazırlanan ve
Cumhurbaşkanlığınca onaylanan dava konusu imar planlarıyla özelleştirme amacıyla ağırlıkla konut olarak planlanmıştır. Davanın da Lüleburgaz Belediyesi tarafından yaşlı bakımevi
ve belediye konukevi olarak kullanılmak üzere dava konusu parsele belediye hizmet
alanı işlevi getirilmesi amacıyla açıldığı anlaşılmaktadır.
- Dava konusu planların onama süreci
mevzuata uygundur.
Dava konusu 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği birlikte onaylanmıştır. Mekânsal Planlar Yapım
Yönetmeliğinin imar planı ilkelerini belirleyen 21. Maddesinin 2. fıkrasında “Nazım ve uygulama imar planları gerekli görülmesi halinde eş zamanlı olarak hazırlanabilir. Nazım imar planı kesinleşmeden uygulama imar planı onaylanamaz. Ancak, onay yetkisinin aynı idarede bulunması halinde nazım ve uygulama imar planları eş zamanlı olarak onaylanabilir'." denilmektedir. Önce nazım sonra uygulama imar planının onaylanması sayesinde
bilgilendirme, dolayısıyla itiraz süreçleri de ayrı ayrı işleyeceği için şehirciliğin katılımcı planlama ilkesinin uygulanabilirliği artmaktadır. Yönetmelikte onay yetkisinin
aynı idarede bulunması halinde nazım ve uygulama imar planlarının eş zamanlı
olarak onaylanabilmesine fırsat verilmesi şehircilik ilkeleri açısından katılımcı planlama ilkesine aykırı olduğu değerlendirilse de heyetimiz; her iki planın eş zamanlı olarak onaylanmasının uygulanabilir olduğu görüşündedir.
-
Dava konusu parsel 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinde kısmen yüksek yoğunluklu mevcut konut alanı ve kısmen Park Alanı, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinde kısmen yerleşik konut alanı, kısmen park ve kısmen de yaya yolu olarak planlanmıştır. Yaya Yolu dışında her iki planın aynı işlevleri getirdiği görülmektedir. Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği eki Ek-1 gösterimleri incelendiğinde yaya yolunun nazım imar planı gösterimleri arasında
bulunmadığı, uygulama imar planlarında gösterilebileceği görülmektedir. Heyetimiz
1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin planların kademeli birlikteliği ilkesine uygun olarak hazırlandığı görüşündedir.
- Dava konusu planlardan önce yürürlükte olan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 11.04.2001 t.t. 1/1000 ölçekli uygulama imar planında da üst ölçekli planda belirlenen kentsel büyüme olasılığı ve stratejilerine göre konut yapılaşma alanları ve yapılaşma koşullarının belirlendiği düşünülmelidir. Önceki planlarda, parsele dava konusu planlar ile getirilen konut işlevi getirilmemiştir.
- Gerek 11.04.2001 onay tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planında, gerekse dava
konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinde aynı yaya yolu plan kararının getirildiği, yani uygulama imar planı değişikliği ile yol kullanımı açısından herhangi bir değişiklik yapılmadığı
görülmektedir. Söz konusu yaya yolu, erişim yolu niteliğindedir.
- İmar planları, planlama alanı ve çevresinde aynı beldede yaşayan halkın sosyal ve kültürel gereksinimlerini karşılamak, sağlıklı ve güvenli bir çevre oluşturmak, yaşam kalitesini
artırma için hazırlanır. İmar planı değişikliği ise belirli şartların oluşması ve kamu yararının da zorunlu kılması halinde mevcut imar planında öngörülen nüfus ve plan bütünlüğü de dikkate alınarak değişikliğe gidilmesini mümkün kılmaktadır.
- 3194 sayılı İmar Kanununun 5., 8. ve 44. maddeleri çerçevesinde, hazırlanan imar
planlarının da Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği hükümlerine göre gerçekleştirilmesi yasal
zorunluluktur. İmar planları hazırlanırken nüfus artış eğilimleri dikkate alınarak, planlama
dönemi sonunda kentin ulaşacağı nüfus büyüklüğü saptanmakta, bu nüfusun gerektirdiği
sosyal ve teknik donatı alanları da 3194 sayılı İmar Kanunu uyarınca hazırlanan Mekânsal
Planlar Yapım Yönetmeliği'nde belirtilen standartlar doğrultusunda belirlenmektedir.
Bir plan değişikliğin yapılabilmesi için gerekli olan koşulların oluşup oluşmadığının ve yapılan değişik iğin plan bütününü nasıl etkilediğinin değerlendirmesi ancak plan raporunda yapılan açıklamalara göre yapılabilir. Ancak, dosyaya sunulan plan raporunda belirtilen fonksiyon ve
yapılaşma değerlerindeki değişikliğin, meriyetteki plan bölgesi içinde nüfus-donatı dengesizliği yaratıp yaratmadığına yönelik bir değerlendirme bulunmamaktadır. Zaten, dava konusu plan değişikliklerinde kaldırılan bir donatı alanı için uygun yerde, eşdeğer bir alan
ayrılmasına dair esasın da karşılanmamasından plan bütününün değerlendirilmediği
anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, dava konusu plan değişikliğinin plan bütününde ele alınmayıp
parsel bazında yapıldığı sonucuna varılmaktadır. Buna ilaveten, yoğunluk arttıran bir plan
değişikliği yapıldığından teknik altyapı etki değerlendirme raporunun da ayrıca hazırlanması gerekirken, bu raporun hazırlanmadığı görülmektedir.
- Dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinde 6.630,81 m2 büyüklüğündeki parselin
4.605,09 m2'si yerleşik konut alanı, 1.739,29 m2'si park ve 286,43 m2'si de yaya yolu
olarak planlanmıştır. Dava konusu plan değişikliğinin açıklama raporunda plan nüfusuna ilişkin bir bilgi/veri yer almamaktadır. Bu nedenle plan nüfusu heyetimizce hesaplanmıştır. Bu
hesaplama yapılırken konutta kişi başına düşen alan 35 m2 olarak kabul edilmiştir. (Türkiye
ortalaması bu değer civarındadır). Parseldeki toplam konut yapılaşma hakkının belirlenmesi için konut alanı işlevine ayrılan parsel alanı ile KAKS değerinin çarpılması gerekmektedir; 4605,09 m2 *2,00: 9210,18 m2 toplam konut inşaat hakkıdır.
- Plan kararı ile getirilen nüfusun bulunması için toplam konut inşaat hakkının konutta kişi başına düşen alana bölünmesi gerekmektedir. Plan kararına göre parselde;
9210,18 m2/35 m2/kişi : 263,148 kişi yaşayacaktır.
Sonuçta dava konusu plan ile 8 sayılı parselde 263 kişinin yaşayacağı konut alanı kararı getirilmiştir. İmar Kanunu ve Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği hükümlerine göre dava konusu planların 263 kişi için Yönetmeliğin EK-2 Tablosunda belirtilen kentsel, sosyal ve
teknik altyapı alanlarına da planda yer verilmesi gerekmektedir. EK-2 Tablosuna göre Eğitim
Tesisleri Alanları için 6,50 m2/ki, Açık ve Yeşil Alanlar için 10 m2/ki, Sağlık Tesisleri Alanları
için 1,50 m2/ki, Sosyal ve Kültürel Tesisler Alanları için 0,75 m2/ki, İbadet Yeri için 0,50 m2/ki ve teknik altyapı (yol ve otopark hariç) için de 1 m2/ki olmak üzere toplam 20,25 m2/ki
kentsel, sosyal ve teknik altyapı alanı ayrılması gerekmektedir. Heyetimiz, 6.630,81 m2
büyüklüğündeki dava konusu parsel planlanırken Yönetmelikte belirtilen tüm bu kentsel
hizmet alanlarının her birine ayrı ayrı yer verilmesinin mümkün olmadığı, ancak kentsel
hizmet alanları (kentsel, sosyal ve teknik altyapı alanları) toplamının yeşil alan, kreş vb. uygun işlevlerle planlanması gerektiği görüşündedir.
Bu durumda dava konusu planların sınırı içinde;
263 ki*20,25 m2/ki:5325,75 m2 kentsel, sosyal ve teknik altyapı alanı ayrılması
zorunluluğu ortaya çıkmaktadır. Buna karşın dava konusu planlar ile 1.739,29 m2'si park ve
286,43 m2'si de yaya yolu olmak üzere toplam 2025,72 m2 kentsel, sosyal ve teknik altyapı
alanı ayrıldığı görülmektedir. Dolayısıyla planlanmış olması gerekenden planlanmış olan alan
çıkarıldığında;
5325,7 m2 - 2025,72 m2 : 3300,03 m2'lik kentsel, sosyal ve teknik altyapı alanının eksik
planlandığı görülmektedir. Kaldı ki, 286,43 m2 büyüklüğündeki yaya yolu olarak planlanan
Kısmın, yol ve otopark için ayrılan bir alan olduğundan kentsel, sosyal ve teknik altyapı alanı hesabına katılmaması gerekmektedir.
- Heyetimiz; dava konusu planların, bu pianlarla öngörülen konut nüfusu
için gerekli kentsel, sosyal ve teknik altyapı alanının İmar Kanunu ve Mekânsal Planlar
Yapım Yönetmeliğinin zorunlu kıldığı sınırların çok altında kalması nedeniyle imar mevzuatına ve planlama tekniklerine aykırı olduğu görüşündedir.
- Davaya konu işlemin üst ölçek planı 01.07.2010 t.t. 1/100.000 ölçekli Trakya Alt Bölgesi Ergene Havzası Çevre Düzeni Planı Revizyonu ve 22.08.2011 t.t. 1/25.000 ölçekli
Kırklareli İl Çevre Düzeni Planıdır.
1/100.000 ölçekli planın Plan Hükümleri içerisinde “2.10. Genel Hükümler” başlığı altında belirtildiği üzere kullanım kararları şematik gösterildiğinden bu plan üzerinde plan ölçeği ile tespit yapmak mümkün değildir. Parsel, 1/100.000 ölçekli Trakya Alt Bölgesi Ergene Havzası Çevre Düzeni
Planı Revizyonu'nda, kentsel yerleşme alanı ve hizmet merkezi alanında kalmaktadır. Bu planda, Lüleburgaz ilçe merkezinin
Tamamının kentsel yerleşme alanında kaldığı görülmektedir. Parsel,
1/25.00 ölçekli Kırklareli İl Çevre Düzeni Planında ise meskun alanlarda kalmaktadır.
Benzer şekilde 1/25.000 ölçekli planda da Lüleburgaz ilçe merkezinin tamamı meskun alanlar lejantında kalmaktadır.
Görüldüğü gibi, üst planlarda planlama alanının genel işlevi kentsel yerleşme alanı/meskun alan olarak belirlenmiştir. Bu nedenle heyetimiz; 02.01.2020 tarihli Cumhurbaşkanı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ile getirilen yüksek yoğunluklu mevcut konut ve park alanı işlevlerinin üst ölçekli planlara aykırı olmadığı görüşündedir.
- Heyetimiz sonuç olarak; Kırklareli ili, Lüleburgaz ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza yönelik Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca hazırlanan ve 02.01.2020 tarihli, 1989 sayılı Cumhurbaşkanı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğine yapılan itirazların reddine ilişkin 06.04.2021 tarihli, 31446 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 05.04.2021 tarihli, 3775 sayılı Cumhurbaşkanı kararının ve bu kararın bildirimine ilişkin … tarihli, … sayılı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı işleminin; sosyal altyapı alanı (belediye hizmet alanı) işlevli parsele konut alanı işlevi getirilirken plan sınırları içinde başka
bir alanda sosyal altyapı alanı ayrılmamış olması, teknik altyapı etki değerlendirme
raporunun bulunmaması ve bu planlarla öngörülen konut nüfusu için gerekli kentsel, sosyal ve teknik altyapı alanının planlanmamış olması nedenleriyle şehircilik ilkelerine,
planlama tekniklerine, imar mevzuatına ve kamu yararına uygun olmadığı kanaatindedir."
Özelleştirme ile ilgili olarak önce 4046 sayılı Yasa yürürlüğe girmiş, daha sonra da 4446 sayılı Yasayla Anayasanın 47. maddesine bir fıkra eklenerek özelleştirme uygulamalarına Anayasal ve yasal bir dayanak sağlanmıştır.
Özelleştirme uygulamaları idari işlemler yoluyla gerçekleştirildiğinden, bu işlemlere karşı açılan iptal davalarının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesi uyarınca yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden yargısal denetime tabi tutulmaları gerekmektedir.
Danıştay Altıncı Dairesinin E:2021/4611 sayılı dosyasında yerinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; davaya konu taşınmazın bulunduğu alanda imar planı yapma yetkisinin Özelleştirme İdaresi Başkanlığına ve Cumhurbaşkanlığına ait olduğu, imar planı değişiklikleri yapılırken ilgili kurum ve kuruluşların görüşlerinin alındığı, 1/1000 uygulama imar planı değişikliğinin 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğine, 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin ise 1/25.000 ve 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planlarına uygun olduğu, 3194 sayılı yasanın 9. maddesinin 2. fıkrasında verilmiş olan yetkiye istinaden Özelleştirme İdaresi Başkanlığı ve Cumhurbaşkanlığınca yalnızca dava konusu parsel ile sınırlı bir alana ilişkin imar planı değişikliği yapıldığı, etrafı konut alanları ile çevrili olan dava konusu parsele getirilen konut fonksiyonun çevresiyle uyumlu olduğu, tek parselle sınırlı olarak yapılan bu değişikliğin sosyal ve teknik alt yapı dengesini etkileyecek oranda olmadığı, uyuşmazlık konusu plan değişiklikleriyle 1779,29 m2'si park alanına alınan taşınmazda önerilen konut alanında yaşayacak nüfusun ihtiyacı olan yeşil alanın ayrıldığı, çevre imar bütünlüğünün bozulmadığı, önceki 1/1000 ölçekli uygulama imar planında geçirilen ve dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinde de önerilen 7 metre genişliğindeki yolun taşınmazın çevresi ile bağlantısını sağlayacağı, bu durumda dava konusu imar planı değişikliklerinde şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğine yapılan itirazların reddine ilişkin 06.04.2021 tarihli, 31446 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 05.04.2021 tarihli, 3775 sayılı Cumhurbaşkanı kararının ve … tarihli, … sayılı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı işleminin iptali istemiyle davacı tarafından açılan davada, Danıştay Altıncı Dairesinin 03/10/2023 tarihli, E:2021/4611, K:2023/7111 sayılı kararıyla davanın reddine karar verilmiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "İvedi yargılama usulü" başlıklı 20/A maddesi kapsamında kalan DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen … TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca … TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5. 2577 sayılı Kanunun 20/A maddesinin 2. fıkrasının (g) bendi uyarınca, bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 03/10/2023 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY : Dava, Özelleştirme kapsam ve programında bulunan Kırklareli ili, Lüleburgaz ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza yönelik olarak Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca hazırlanan ve 02.01.2020 tarihli, 1989 sayılı Cumhurbaşkanı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı Kanunun 9. maddesinin 2. fıkrasında, "Belediye hudutları ve mücavir alanlar içerisinde bulunan ve özelleştirme programına alınmış kuruluşlara ait arsa ve arazilerin, ilgili kuruluşlardan gerekli görüş, (Belediye) alınarak çevre imar bütünlüğünü bozmayacak imar tadilatları ve mevzi imar planlarının ve buna uygun imar durumlarının Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca hazırlanarak Özelleştirme Yüksek Kurulunca onaylanmak suretiyle yürürlüğe girer ve ilgili Belediyeler bu arsa ve arazilerin imar fonksiyonlarını 5 yıl değiştiremezler. İlgili belediyeler görüşlerini onbeş gün içinde bildirir." hükmüne, Ek 3. maddesinde, "Özelleştirme programındaki kuruluşlara ait veya kuruluş lehine irtifak ve/veya kullanım hakkı alınmış arsa ve araziler ile özel kanunları uyarınca özelleştirilmek üzere özelleştirme programına alınan arsa ve arazilerin, 3621 sayılı Kıyı Kanunu veya 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu kapsamında kalan yerler dahil olmak üzere genel ve özel kanun hükümleri kapsamında yer alan tüm alanlarda imar planlarını yapmaya ve onaylamaya yetkili olan kurum veya kuruluşlardan görüş alınarak çevre imar bütünlüğünü bozmayacak her tür ve ölçekte plan, imar planı ile değişiklik ve revizyonları müellifi şehir plancısı olmak üzere Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca yapılarak veya yaptırılarak Özelleştirme Yüksek Kurulunca onaylanmak ve Resmi Gazetede yayımlanmak suretiyle kesinleşir (…)(1) yürürlüğe girer. İlgili kuruluşlar bu madde kapsamında yapılan planları devir tarihinden itibaren beş yıl süreyle değiştiremezler. Bu süre içerisinde imar planlarına ilişkin olarak, verilecek mahkeme kararlarının gereklerinin yerine getirilmesini teminen yapılacak imar planı değişikliğine ilişkin iş ve işlemler Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca bu maddede belirtilen usul ve esaslara göre gerçekleştirilir. İlgili kuruluşlar görüşlerini onbeş gün içinde bildirirler. Bu madde kapsamında yapılan her ölçekteki plan ve imar planlarında 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 17 nci maddesinin (a) bendinin ikinci ve sekizinci paragrafındaki hükümler uygulanmaz. Özelleştirme sürecinde ihtiyaç duyulması halinde, bu planlara göre yapılacak imar uygulamasına ilişkin parselasyon planları Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından yapılır veya yaptırılır. Bu parselasyon planları Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca onaylanır (…) Bu planlara göre yapılacak yapılarda her türlü ruhsat ve diğer belgeler ile izinler, ilgili mevzuat çerçevesinde yetkili kurum ve kuruluşlarca verilir" hükmüne yer verilmiştir.
Hiç kuşkusuz uyuşmazlık konusu taşınmazın özelleştirme kapsam ve programına alınmasının ardından imar planı değişikliği yapılmasına hukuken engel bir durum bulunmamaktadır.
Bu durum dikkate alındığında, daha önceden planlı olan ancak, özelleştirme kapsamına alındığı için davalı idare tarafından yeniden planlanmasına ihtiyaç duyulan bu alanın, hem çevre imar bütünlüğünü bozmayacak şekilde alandaki diğer kullanım kararları ile öngörülen ve gerçekleşen fonksiyonları engellemeyecek, hem de alanın teknik ve sosyal alt yapısını ve bu bağlamda yol ve trafik düzenini etkilemeyecek bir öngörü ile planlanması, planlama esaslarının kaçınılmaz bir gereğidir.
Dosyanın, Danıştay Altıncı Dairesinin E:2021/4611 sayılı dosyasında yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporunun ve bilirkişi raporuna yapılan itirazların birlikte incelenmesinden, 01.07.2010 onay tarihli 1/100.000 ölçekli Trakya Alt Bölgesi Ergene Havzası Çevre Düzeni Planında kentsel yerleşme ve hizmet alanında, 22.08.2011 onay tarihli 1/25.000 ölçekli Kırklareli İl Çevre Düzeni Planında meskun alanda kalan ve önceki 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarında belediye hizmet alanı kullanımına ayrılan 6630,81 m2 büyüklüğündeki uyuşmazlık konusu ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın özelleştirme kapsam ve programına alınmasının ardından 02.01.2020 tarihli, 1989 sayılı Cumhurbaşkanı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ile yüksek yoğunluklu mevcut konut alanı ve park kullanımına, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile parselin 4605,09 m2'sinin Taks:0,40, Kaks:2.00, ayrık nizam 5 kat konut, 1739,29 m2'sinin park, 286,32 m2'sinin ise yol alanına alındığı, parsele getirilen fonksiyonların, üst ölçekli planlardaki kentsel yerleşme ve hizmet alanı ile meskun alan kullanım kararlarına aykırı olmadığı, fakat keşif sırasında da görüldüğü üzere genellikle 3-4 katlı yapıların yoğun olarak bulunduğu, donatı alanlarının oldukça sınırlı olduğu mevcut yerleşik yapının bulunduğu alanda yer alan parsele dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ile getirilen yüksek yoğunluklu konut kullanımı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile getirilen emsal 2 değerinin, çevresi ile uyumlu olmadığı, alana getirilen ek nüfus için yeterli teknik ve sosyal altyapı alanına yer verilmediği, planda tek sosyal donatı alanı olarak önerilen park alanının ise yüksek yoğunluklu konut alanında öngörülen nüfus için yeterli olmayacağı, plan değişikliklerinin çevre ve imar bütünlüğüne aykırı olduğu, yapılan değişikliğin ulaşıma etkilerine yönelik bilimsel ve teknik inceleme yapılmadığı, alandaki yapılaşma yoğunluğu dikkate alındığında ulaşım ihtiyacının bu yoldan karşılanmasının mümkün olmadığı, ayrıca alana atanan ek nüfusun karayolu bağlantılarını yoğunlaştıracağı, alandaki mevcut ulaşım sorununu önemli ölçüde artıracağı, dolayısıyla kentsel ulaşım sistemini olumsuz etkileyeceği anlaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptaline karar verilmesi gerektiği oyu ile çoğunluk kararına katılmıyorum.