T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2021/9971
Karar No : 2023/8369
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Valiliği-…
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı-…
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ağrı ili, Patnos İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı hazineye ait taşınmazın bulunduğu alanda Patnos Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli revizyon ve ilave nazım ile 1/1000 ölçekli revizyon ve ilave uygulama imar planının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda; dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu taşınmaz için belirlenen fonksiyonlardan park alanı ve yol kullanımlarının üst ölçekli plana uygun olduğu, planların kademeli birlikteliği ilkesi uyarınca ölçekler arasında uyumun bulunduğu, uyuşmazlık konusu planlar ile taşınmaza getirilen fonksiyonların imar mevzuatına, planlama esaslarına, şehircilik ilkelerine, kamu yararına ve hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçesinde ileri sürülen iddiaların, söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu işlem tesis edilmeden önce görüşlerinin alınmadığı, bu nedenle işlemin şekil unsuru yönünden hukuka aykırı olduğu, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ … 'UN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin, dava konusu 1/5000 ölçekli revizyon ve ilave nazım ile 1/1000 ölçekli revizyon ve ilave uygulama imar planının taşınmazın ''10 ve 15 metre enkesitli yol alanı haricindeki'' kısımları hakkında reddine, temyize konu kararın bu kısmının onanmasına; dava konusu 1/1000 ölçekli revizyon ve ilave uygulama imar planının taşınmazın ''10 ve 15 metre enkesitli yol alanında'' kalan kısmı hakkındaki temyiz isteminin kabulü ile bu kısım yönünden temyize konu kararın bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 10.07.2018 tarih ve 30474 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 101. maddesi uyarınca Hazine malları konusunda genel yetkili kuruluş Milli Emlak Genel Müdürlüğü olup, anılan Genel Müdürlük aynı kararnamenin 99. madddesinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığının hizmet birimleri arasında sayıldığından, 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Geçici 1. maddesinin 19. fıkrası uyarınca, davacı Maliye Hazinesi yerine Ağrı Valiliğinin (Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü) davacı olarak alınması suretiyle işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Mülkiyeti hazineye ait Ağrı ili, Patnos İlçesi, … Mahallesi, … ada, 159 parsel sayılı ve kısmen spor tesisi alanı, kısmen belediye hizmet alanı, kısmen yol (20 mt) olan taşınmaz, Patnos Belediye Meclisinin 07/12/2016 tarih ve 136 sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli revizyon ve ilave nazım ile kısmen gelişme konut alanı (orta yoğ.), kısmen park alanı, kısmen eğitim tesis alanı; 1/1000 ölçekli revizyon ve ilave uygulama imar planı ile kısmen konut alanı (A-3), kısmen park alanı, kısmen ilköğretim alanı, kısmen lise alanı, kısmen yol (10 ve 15 mt) olarak belirlenmiştir.
Davacı tarafından, taşınmazın park alanı ve yol olarak belirlenen kısımlarının konut alanı ya da ilköğretim alanı olarak belirlenmesi ve idarelerinden görüş alınması gerektiği ileri sürülerek söz konusu revizyon ve ilave imar planlarının iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, "nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan; uygulama imar planı da; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan" olarak tanımlanmış, 6.maddesinde ise planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından bölge planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulamaya esas olan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel hedefleri, ilkeleri ve arazi kullanım kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmış, her planın bir üst kademedeki plana uygun olarak hazırlanması zorunluluğu getirilmiştir.
14.06.2014 tarih ve 29030 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin "Genel Plânlama Esasları" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, "Planlar, kademesine ve ölçeğine göre ve yapılış amacının gerektirdiği ayrıntı düzeyinde kalmak koşuluyla alt kademedeki planları yönlendirir." hükmüne; "Gösterim (lejand) Teknikleri" başlıklı 10. maddesinde, her türlü mekânsal planın, kendi kademesinin ve yapılış amacının gerektirdiği çizim ve gösterim tekniğine göre hazırlanacağı kurala bağlanmış; "İmar Planı Değişiklikleri" başlıklı 26. maddesinin 6. fıkrasında, "İmar planında gösterilen yolların genişletme, daraltma ve güzergahına ait imar planı değişikliklerinde:
a) Devamlılığı olan bir yolun belli bir kesimde şerit sayısı azaltılamaz ve daraltılamaz.
b) Yolların kaydırılmasında, mülkiyet ve yapılaşma durumu dikkate alınır.
c) İmar planlarındaki gelişme alanlarında geçiş amaçlı 3,00 metreden dar yaya yolu, 10,00 metreden dar trafik yolu açılamaz; yerleşik alanlarda mülkiyet ve yapılaşma durumlarının elverdiği ölçüde yukarıdaki standartlara uyulur. Ancak parseller 7,00 metreden dar yollardan mahreç alamaz.
ç) İmar planı değişikliği ile taşıt geri dönüş kurbu olmayan çıkmaz yol ihdas edilemez.
d)İmar planlarında Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluğunda olan karayollarında yapılacak her türlü değişiklikte bu Kuruluştan alınacak görüşe uyulur." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu 1/5000 ölçekli revizyon ve ilave nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli revizyon ve ilave uygulama imar planının, taşınmazın 10 ve 15 metre enkesitli yol alanı haricindeki kısımları yönünden davanın reddine dair İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmı hakkındaki temyiz istemi incelendiğinde;
Bölge İdare Mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
İdare Mahkemesi kararının bu bölümlerine karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi kararı hukuk ve usule uygun olup bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmamaktadır.
Dava konusu 1/1000 ölçekli revizyon ve ilave uygulama imar planında taşınmazın ''10 ve 15 metre enkesitli yol alanında'' kalan kısmı yönünden davanın reddine dair İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısım hakkındaki temyiz istemine gelince;
Yukarıda yer verilen hükümler uyarınca, planlar arasındaki hiyerarşi kapsamında nazım imar planından sonra yapılacak olan uygulama imar planının, nazım imar planına uygun olması gerekmektedir.
Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinde yer verilen düzenlemelere göre, taşıt yolu olan 10 metre üzerindeki en kesitli yolların ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümünü gösterecek olan 1/5000 ölçekli nazım imar planında yer alması gerekirken, daha dar en kesitli olan yaya yolunun (7 metrelik) ise üst ölçekli nazım imar planında yer almadan da 1/1000 ölçekli uygulama imar planında gösterilmesinin mümkün olduğu sonucuna varılmıştır.
Uyuşmazlığa konu olayda, dava konusu 1/1000 ölçekli revizyon ve ilave uygulama imar planında uyuşmazlık konusu taşınmaza da isabet edecek şekilde planlanan 10 ve 15 metre enkesitli yolların, 1/5000 ölçekli revizyon ve ilave nazım imar planında yer almadığı görülmektedir.
Bu durumda, dayanak 1/5000 ölçekli nazım imar planında gösterilmeyen 10 ve 15 metre enkesitli yolların, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında gösterilmesinin uygulama imar planının dayanağı nazım imar planına aykırı hale getirdiği sonucuna ulaşıldığından, dava konusu 1/1000 ölçekli revizyon ve ilave uygulama imar planının bu kısmında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının, dava konusu 1/1000 ölçekli revizyon ve ilave uygulama imar planının taşınmazın ''10 ve 15 metre enkesitli yol alanlarına'' ilişkin kısmında isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının, dava konusu 1/1000 ölçekli revizyon ve ilave uygulama imar planının taşınmazın ''10 ve 15 metre enkesitli yol alanında'' kalan kısmı yönünden BOZULMASINA, diğer kısmının ONANMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 16/11/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.