T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/1063
Karar No : 2023/8457
TEMYİZ EDENLER (DAVALILAR) :1- … Büyükşehir Belediye Başkanlığı-…
VEKİLİ : Av. …
2-… Belediye Başkanlığı -…
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem:Kahramanmaraş ili, Elbistan ilçesi, … Mahallesi, … ada … parsel sayılı taşınmazı da kapsayan alanda Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı ile Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararı ile kabul edilen 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planına karşı yapılan itirazın reddine yönelik Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, yürürlükte bulunan planların ihtiyaca cevap vermemesi ve uygulama kabiliyetini yitirmesi koşulunun olayda mevcut olduğu, dava konusu taşınmazın bir kısmının taşkın alanı olarak belirlenen saha içerisinde bırakılması noktasında mevzuata aykırı bir durumun bulunmadığı, itiraza konu 1/1000 ölçekli ilave-revizyon uygulama imar planı ile 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı arasında ve bu planlar ile il çevre düzeni planı arasında ölçekler arası tutarlılığın sağlandığının anlaşıldığı, ancak dava konusu taşınmazın bulunduğu alan ve çevresinde birbirine komşu olan, aynı imar yoluna cepheli, mevcut mülkiyet dokusu ve yapılaşma durumu benzer olan, benzer ve/veya aynı doğal verilere ve iklim koşullarına tabi olan imar adalarında farklı yoğunluk ve yapı yüksekliği kararlarının öngörüldüğü ve bu öngörümün herhangi bir veri esas alınmadan planlamanın hakkaniyet ve eşitlik ilkelerine aykırı olacak şekilde oluşturulduğu gibi, dava konusu taşınmazın doğusundan, kuzeyinden ve üzerinden de geçecek şekilde taşıt yolu olarak öngörülmüş olan 10 m enkesitli imar yolunun yaya yolu olarak değil de taşıt yolu olarak planlanmasının şehircilik ilkeleri, planlama esasları, kamu yararı ve kentsel ihtiyaçlar açısından uygun olmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka aykırı bulunarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Usul ve yasaya uygun olmayan idari dava dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI :Savunma verilmemiştir..
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ … 'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:Mülkiyeti davacıya ait Kahramanmaraş ili Elbistan ilçesi, … Mahallesi … ada … parsel sayılı taşınmazın da bulunduğu alanda yapılan ve Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli, … ve … sayılı kararları ile onaylanan Elbistan İlçesi (Merkez) 1/5000 ölçekli Revizyon Nazım İmar Planı ve 1/1000 ölçekli İlave-Revizyon Uygulama İmar Planı ile anılan planlara karşı yapılan itirazın reddine ilişkin Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli … sayılı kararının, önceki planda taşınmazın merkezi iş alanı 2.3 emsal yoğunluk olarak belirlendiği, yeni planda ise turizm+ticaret alanı ve 0.75 emsal yoğunluk kısmen de taşkın saha olarak belirlendiği, taşkın saha alanı olarak belirlenirken 1951 tarihli kurum görüşü doğrultusunda hareket edildiği, oysaki o tarihten bu yana nehir yataklarında ıslah çalışmalarının yapıldığı, halihazır haritaların göz ardı edildiği, taşınmazın hemen bitişiğindeki parselin yoğunluğunun eşitlik ilkesine aykırı olarak farklı belirlendiği, haksız ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek iptaline karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Davalı Elbistan Belediye Başkanlığının Temyiz İstemi Yönünden:
İdare Mahkemesince verilen dava konusu işlemin iptali yolundaki karara karşı sadece davalı Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından istinaf yoluna başvurulduğu, davalı Elbistan Belediye Başkanlığı tarafından istinaf yoluna başvurulmadığı, dolayısıyla mahkeme kararının davalı Elbistan Belediye Başkanlığı açısından kesinleştiği, istinaf başvurusu üzerine verilen kararın ise davalı Elbistan Belediye Başkanlığı yönünden yeni ve aleyhe sonuç doğuran bir durum meydana getirmediği anlaşıldığından, bölge idare mahkemesi idari dava dairesi kararının davalı Elbistan Belediye Başkanlığı tarafından temyizine ilişkin istemin incelenmesine olanak bulunmamaktadır.
Davalı Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Başkanlığının Temyiz İstemi İncelendiğinde:
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 5. maddesinde, nazım imar planı, varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak hali hazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları gösteren ve uygulama imar planının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve raporu ile beraber bir bütün olan plan, uygulama imar planı da, tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden yerinde yapılan inceleme sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda; uyuşmazlık konusu taşınmaz için öngörülen kullanım kararları yönünden imar planlarında hukuka aykırılık bulunmadığı, ancak parsel için verilen yapılaşma (yoğunluk ve yükseklik) haklarının çevresi ile uyumlu olmadığı yolunda tespitte bulunulmuş ise de, uyuşmazlık konusu taşınmazın bir kısmının jeolojik açıdan "ÖA-3" alanı içerisinde kalmakta iken referans alınan komşu taşınmazların tamamının "UA-1" alanı içerisinde kaldığı, bu haliyle karşılaştırmaya konu mekansal alanların "doğal verilere dayalı değişkenler" bağlamında birbirlerine referans alınamayacak şekilde farklılık arzettiği, davacı parseli için öngörülen ve bilirkişilerce kusurlandırılmayan "TİCT" kullanımı ile karşılaştırmaya esas alınan "ticaret" kullanımının da fonksiyon türü itibarıyla aynı olmadığı açık olup bu yönüyle de taşınmazların "yoğunluk ve yükseklik" kararları yönüyle karşılaştırılmalarının uygun olmadığı, taşınmazlara getirilen fonksiyon bakımından bir aykırılık tespit edilemediği ve taşınmazın bir kısmının "UA-1" alanı bir kısmının ise "ÖA-3" alanı içerisinde kaldığı hususu bir arada değerlendirildiğinde, dava konusu parsel için öngörülen yapılaşma haklarında şehircilik ilkeleri ve planlama esaslarına aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Ayrıca hükme esas alınan bilirkişi raporunda taşınmazın güneydoğusunda kontrolsüz bir kavşağın oluşacağı, dava konusu 10 metrelik taşıt yolu olarak planlanan yolun, yaya yolu olarak planlanması gerektiği tespitlerine yer verilmiş ise de, bilirkişilerce ifade edilen kavşak noktasına sadece uyuşmazlık konusu 10 metrelik taşıt yolunun değil güney doğudan gelen başka bir 17 metrelik yolun da bağlandığı hususu plan paftasında okunmaktadır. Söz konusu kavşağın "kontrolsüz kavşak" olacağı hususu ise varsayımsal olarak ifade edilmektedir. Halihazır durumu itibarıyla mekansal alanda kavşak tasarımı bulunmaması durumunun, imar planının uygulanması aşamasında ilgili idarelerce kontrollü kavşak uygulamasının hayata geçirilmeyeceği anlamına gelmemektedir. Söz konusu taşıt yollarının buluştuğu mekansal alan pafta üzerinde incelendiğinde, yaya ve taşıt trafiği güvenliğinin sağlanması adına kavşak tasarımı modelleri ve trafik ışıklandırması kurulmasına imkan tanıyacak büyüklüğe sahip olduğu görülmektedir. Kaldı ki, bilirkişilerce dile getirilen trafik güvenliğine ilişkin çekincelerin, arızi olarak taşıt kullanımına da açılabileceği belirtilen yaya yolu için de mevcut olduğu açıktır.
Bilirkişilerce, uyuşmazlık konusu taşınmazın batısında, Ceyhan nehrinin güneyinde yer alan yaya yolunun devamlılığının, mevcut taşıt yolu ile kesildiği belirtilmiş ise de; plan geneli incelendiğinde, Ceyhan Nehrinin kuzey ve güney kenarında genel olarak oluşturulmuş farklı en kesitlerde taşıt yollarının kurgulandığı, 10 metrelik taşıt yolunun da bu ulaşım ağının bir parçası olduğu, ayrıca mezkur yaya yolunun sürekliliğinin dava konusu 10 metrelik taşıt yoluyla değil kuzey-güney yönünde devam eden 17 metrelik taşıt yoluyla sonlandırıldığı görülmektedir.
Ayrıca, yaya yolunun batısında kurgulanan ve fiilen oluşmuş … parkının varlığı ile ada içerisinde oluşturulan otopark alanın (yaya yolunun bulunduğu adanın güneyinde yer alan ve doğu-batı yönünde devam eden 17 metrelik taşıt yolununun sonunda kurgulanan) varlığı hususları bir arada değerlendirildiğinde, söz konusu yaya yolunun devamlılığının, ada bütünlüğü içerisinde değerlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Bu durumda, 2. derece yol niteliğinde ki 17 metrelik taşıt yolu üzerinde oluşacak trafik yükünün azaltılmasına ve ada içerisinde oluşturulan imar parsellerine servis verilmesine imkan tanımak adına, plan bütününde Ceyhan Nehri kenarında oluşturulan ulaşım ağına uygun olarak öngörülen 10 metrelik taşıt yolu kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla davanın reddine karar verilmesi gerekirken dava konusu işlemin iptaline ilişkin idare mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı Elbistan Belediye Başkanlığının temyiz isteminin incelenmeksizin reddine,
2. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalı Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Başkanlığının temyiz isteminin kabulüne,
3.Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 20/11/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.