T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2022/1154
Karar No : 2022/2535
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- … Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
2- … Üniversitesi Rektörlüğü
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Sekizinci Dairesinin 03/02/2022 tarih ve E:2018/4645, K:2022/523 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Yükseköğretim Genel Kurulu kararıyla kabul edilen 7143 sayılı Kanunun Uygulama İlkeleri'nin 8. maddesinde yer alan "Anadal lisans programından mezun olan ancak, çift anadal ve yandal programlarından ilişiği kesilen öğrencilerin madde kapsamından yararlanamayacaklarına" ilişkin düzenleme ile davacı tarafından Marmara Üniversitesi Rektörlüğüne yapılan başvuruların anılan düzenleme gereğince reddine ilişkin … tarih ve … sayılı işlem ile … tarih ve … sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 03/02/2022 tarih ve E:2018/4645, K:2022/523 sayılı kararıyla;
Dava dilekçesinde yer alan iddiaların incelenmesi neticesinde, dava konusu İlkeler'in 8. maddesinde yer alan "Anadal lisans programından mezun olan ancak, çift anadal ve yandal programlarından ilişiği kesilen öğrencilerin madde kapsamından yararlanamayacaklarına" ilişkin düzenleme, "çift anadal" ibaresine hasren incelenmiş,
7143 sayılı Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun'un 15. maddesi ile 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'na eklenen Geçici 78. maddesi, 24/04/2010 tarih ve 27561 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in 4. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi ile 16. ve 17. maddeleri, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının 7143 sayılı Kanunun Uygulama İlkeleri'nin 8. maddesinde yer alan kurallar aktarılarak,
İdari işlemlerin bir sebebe dayalı olmasının İdare Hukukunun temel ilkelerinden olduğu, idari işlemin kanuna uygunluğunun ve dayanağının değerlendirilmesinin, idarenin saydamlığı, idareye güven ilkeleri ve hukuk devleti anlayışının oluşumu noktasında büyük öneme sahip olduğu, "kanuni idare" ilkesi uyarınca kanunla verilen yetkinin usulüne uygun kullanılıp kullanılmadığının yargısal olarak denetlenmesinin hukuk devleti ilkesinin gereği olduğu,
İdare Hukukunun temel ilkeleri uyarınca; normlar hiyerarşisinde kanunlardan sonra gelen düzenleyici işlemlerin, bir kanun hükmüne dayalı olarak hazırlanacağı, idare tarafından, düzenleyici işlemler tesis edilirken, üst hukuk normlarına açıklık getirilmesi ve bu normlarca çizilen çerçeve içerisinde teknik detayların belirlenmesi ve uygulamadaki belirsizliklerin giderilmesinin amaçlanması gerektiği,
"Kanuni idare ilkesi" ve "normlar hiyerarşisi ilkesi"ne göre, idarenin eylem ve işlemlerinin bir kanuna dayanması, bu eylem ve işlemlerinin kanuna aykırı olmaması, idarenin kanun ile kendisine verilen yetkiyi kanuna uygun olarak kullanması gerektiği,
2547 sayılı Kanun'un Geçici 78. maddesi incelendiğinde, terör suçundan hüküm giyenler ile terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı nedeniyle ilişiği kesilenler hariç olmak üzere her ne sebeple olursa olsun ilişiği kesilen lisans öğrencilerinin madde kapsamından yararlanarak, süresinde başvuru yapmaları halinde 2018-2019 eğitim-öğretim yılında öğrenimlerine başlayabilmelerinin amaçlandığı ve bu maddeden yararlanmak isteyenlere terör suçu hariç herhangi bir sınırlama getirilmediğinin anlaşıldığı,
İlgili Yönetmelik'te yer alan tanımda ise, çift anadal programı sonunda başarılı olan öğrencilere ikinci bir lisans diploması verileceğinin düzenlendiği, bununla çift anadal programının bir lisans programı olduğunun vurgulandığı,
Buna karşın; dava konusu İlkeler'in 8. maddesinin davacının menfaatini ilgilendiren "çift anadal" programından ilişiği kesilenler kısmında Kanun'un amacından ayrılarak, Kanun'da bulunmayan bir sınırlamaya gidildiği ve çift anadal programından mezun olan öğrencilerin Geçici 78. madde kapsamından yararlanamayacaklarının belirtildiği,
Bu itibarla; dava konusu İlkeler'in 8. maddesinde yer alan "Anadal lisans programından mezun olan ancak, çift anadal ve yandal programlarından ilişiği kesilen öğrencilerin madde kapsamından yararlanamayacaklarına" ilişkin düzenleme ile dayanak norm olan 2547 sayılı Kanun'un Geçici 78. maddesi ile belirlenen sınırın aşılması ve bu norma ilaveten yeni bir kuralın öngörülmesi, kanuni idare ilkesine ve normlar hiyerarşisine aykırılık teşkil ettiğinden, bu maddenin davacının menfaatini ihlal eden "çift anadal" programından ilişiği kesilenlere ilişkin kısmı yönünden düzenlemenin hukuka aykırı olduğu sonucuna ulaşıldığı,
Söz konusu düzenlemede yer alan "çift anadal" programından ilişiği kesilenlere ilişkin kısmının hukuka aykırılığı yukarıda saptandığından bu düzenleme uyarınca davacı hakkında tesis edilen … tarih ve … sayılı işlem ile … tarih ve … sayılı işlemin de hukuka aykırı olduğu sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle,
dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı idareler tarafından, 7143 sayılı Kanun hükmünden kimlerin yararlanacağı hususunun madde metninde sayma suretiyle belirtildiği, sayılanlar arasında çift anadal programından ilişiği kesilenlerin yer almadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden davalı idarelerden Marmara Üniversitesi Rektörlüğünün yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
Üyeler... ve ...'nun, dava dilekçesinde, Yükseköğretim Genel Kurulu kararıyla kabul edilen 7143 sayılı Kanunun Uygulama İlkeleri'nin 8. maddesinde yer alan "Anadal lisans programından mezun olan ancak, çift anadal ve yandal programlarından ilişiği kesilen öğrencilerin madde kapsamından yararlanamayacaklarına" ilişkin düzenlemenin iptali istenilmesine rağmen, Daire tarafından, dava konusu İlkeler'in 8. maddesinde yer alan "çift anadal" ibaresine hasren inceleme yapılmasında hukuken isabet olmadığı ve eksik inceleme yapıldığı yönündeki usule yönelik oylarına karşılık, dava dilekçesindeki davacı iddiaları dikkate alındığında, Dairece hasren inceleme yapılarak karar verilmesinde yargılama usulüne bir aykırılık bulunmadığına oyçokluğu ile karar verilerek işin esasına geçildi.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;
"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarelerin temyiz istemlerinin reddine,
2. Dava konusu işlemlerin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Danıştay Sekizinci Dairesinin temyize konu 03/02/2022 tarih ve E:2018/4645, K:2022/523 sayılı kararının ONANMASINA,
3. Kesin olarak, 19/09/2022 tarihinde usulde ve esasta oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
X- 18/05/2018 tarih ve 30425 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun'un 15. maddesi ile 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'na eklenen Geçici 78. maddesinde; "Yükseköğretim kurumlarında hazırlık dâhil bütün sınıflarda intibak, önlisans, lisans tamamlama, lisans, lisansüstü öğrenimi gören öğrencilerden bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar, kendi isteğiyle ilişikleri kesilenler dâhil, terör suçundan hüküm giyenler ile terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı nedeniyle ilişiği kesilenler hariç, her ne sebeple olursa olsun ilişiği kesilenler ile bir programı kazandıkları halde kayıt yaptırmayanlar bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren dört ay içinde ilişiklerinin kesildiği yükseköğretim kurumuna başvuruda bulunmaları şartıyla bu Kanunun 44'üncü maddesinde belirtilen esaslara göre 2018-2019 eğitim-öğretim yılında öğrenimlerine başlayabilirler.
..." hükmüne yer verilmiştir.
24/04/2010 tarih ve 27561 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde; "a) Çift anadal programı: Başarı şartını ve diğer koşulları sağlayan öğrencilerin aynı yükseköğretim kurumunun iki diploma programından eş zamanlı olarak ders alıp, iki ayrı diploma alabilmesini sağlayan programı,
... ifade eder." hükmü; "Çift Anadal Programı" başlıklı 16. maddesinde "(1) (Değişik:RG-9/6/2017-30091) Aynı yükseköğretim kurumunda yürütülen önlisans diploma programları ile diğer önlisans programları arasında, lisans programları ile diğer lisans programları veya önlisans programları arasında ilgili bölümlerin ve fakülte/yüksekokul kurullarının önerisi üzerine senatonun onayı ile çift anadal programı açılabilir.
(2) (Değişik:RG-9/6/2017-30091) Öğrencilerin ikinci anadal diploma programına kabulü, o programın yürütüldüğü ilgili bölümün önerisi üzerine fakülte/yüksekokul yönetim kurulunun onayı ile yapılır.
(3) Aynı anda birden fazla ikinci anadal diploma programına kayıt yapılamaz. Ancak, aynı anda ikinci anadal diploma ile yandal programına kayıt yapılabilir.
(4) İkinci anadal diploma programındaki öğrenci, anadal diploma programında kurum içi geçiş hükümlerine uygun koşulları sağladığında ikinci anadal diploma programına yatay geçiş yapabilir.
(5) Yetenek sınavı ile öğrenci alan çift anadal diploma programına öğrenci kabulünde yetenek sınavında da başarılı olma şartı aranır.
(6) (Ek:RG-16/8/2011-28027) Öğrencinin çift anadal programında alması gereken dersler ve kredileri Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen Yükseköğretim Alan Yeterlilikleri dikkate alınarak ilgili bölümlerin ve fakülte kurullarının önerisi üzerine senatonun onayı ile belirlenir. İlgili çift anadal lisans programının, öğrencinin programın sonunda asgari olarak kazanması gereken bilgi, beceri ve yetkinliklere göre tanımlanmış öğrenim kazanımlarına sahip olmasını sağlayacak şekilde düzenlenmesi gerekir." hükmü; "Başvuru Süresi" başlıklı 17. maddesinde ise; "...
(3) Çift anadal diploma programına başvurabilmesi için öğrencinin başvurduğu yarıyıla kadar anadal diploma programında aldığı tüm dersleri başarıyla tamamlaması gerekir.
(4) Öğrencinin çift anadal programından mezun olabilmesi için genel not ortalamasının en az 100 üzerinden 70 olması gerekir. Tüm çift anadal öğrenimi süresince öğrencinin genel not ortalaması bir defaya mahsus olmak üzere 100 üzerinden 65’e kadar düşebilir. Genel not ortalaması ikinci kez 100 üzerinden 65’in altına düşen öğrencinin ikinci anadal diploma programından kaydı silinir.
..." hükümleri yer almıştır.
7143 sayılı Kanun'un 15. maddesi ile Yükseköğretim Kanunu'na eklenen Geçici 78. maddenin uygulanmasına ilişkin Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından belirlenen İlkeler'in dava konusu 8. maddesinde; "Anadal lisans programından mezun olan ancak, çift anadal ve yandal programlarından ilişiği kesilen öğrencilerin madde kapsamından yararlanamayacağına,
..." kuralı yer almıştır.
Yükseköğretim kurumlarında ön lisans ve lisans öğrencisi olarak öğrenim görme imkanı; ÖSYM tarafından ülke çapında ve devletler arası antlaşmalarla belirlenmiş bazı dış merkezlerde yapılan merkezi sınavlarla (ÖSS, ÖYS, YGS, YKS) elde edilebilen bir haktır.
Buna karşılık çift anadal ya da yan dal öğrenimi görmek; ÖSYM tarafından yapılan merkezi sınavda başarılı olarak öğrenim hakkı elde edilen yükseköğretim programında not ortalaması ile değerlendirilen belirli bir başarı düzeyini yakalamakla elde edilebilen, bu başarı düzeyine ulaşılamadığı takdirde elde edilemeyen ve söz konusu başarı şartı sağlanmış olmakla birlikte ilerleyen öğrenim sürecinde öngörülen başarı düzeyinin altına düşülmesi halinde de kaybedilen bir öğrenim imkanıdır.
Davaya neden olan olayda; davacı önce gerekli başarı düzeyine ulaştığı için çift anadal okumaya hak kazanmış, ancak yukarıda verilen mevzuat kuralında belirtilen başarı düzeyini (not ortalamasının %65'in altına gerilememesi) sürdürememesi nedeniyle ikinci anadal programından kaydı silinmiş, daha sonra da merkezi sınavla öğrenim hakkı elde ettiği programdan mezun olmuştur.
Çift anadal öğrenimi görme aynı zamanda halihazırda öğrenci statüsünde bulunan kimselere tanınmış bir haktır. Oysa davacı esas öğrenim programından mezun olarak öğrenci sıfatını kaybetmiştir. Dolayısıyla işaret edilen bu husus nazara alındığında da davacının talebinin idarece kabul edilmesi olanaklı değildir.
Buna göre dava konusu düzenlemede ve bu düzenlemeye göre davacı aleyhine tesis edilen bireysel işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmamıştır.
Açıklanan nedenlerle, dava konusu işlemlerin iptali yolundaki temyize konu Daire kararının bozulması gerektiği görüşüyle aksi yönde oluşan çoğunluk kararında katılmıyoruz.