T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/1210
Karar No : 2023/2183
DAVACI : … Kooperatifi
VEKİLİ : Av. …
DAVALI : … Bakanlığı - …
VEKİLİ : …, Hukuk Müşaviri
DAVANIN KONUSU : 09/10/2021 ve 31623 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Sıfır Atık Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 9. maddesi ile Sıfır Atık Yönetmeliğinin 14. maddesine eklenen 8. ve 12. fıkraların iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Davacı kooperatifin atık toplayıcılarını bir çatı altında örgütleyen, ortakların kayıt altında gelir elde etmesini, sosyal güvenceye sahip olmasını sağlayan, çevre sağlığını koruyan ve çevrenin kirlenmesini önleyen bir kooperatif olduğu, Sıfir Atık Projesi kapsamında yayımlanan "Sıfır Atık Yönetmeliği" ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca, nüfüsu 250 bin ve üzeri olan büyükşebir ilçe belediyelerinin Sıfır Atık Yönetim
Sistemini kurması için çalışmalar yapıldığı, atıkların kaynağında en aza indirilmesi, türlerine ayrılması, toplanması, taşınması, geçici depolanması, geri kazanılması, bertaraf edilmesi, yeniden kullanılması, enerjiye dönüştürülmesi ve nihai bertarafı konularında politika ve stratejiler belirlendiği, çevre kirliliğinin önlenmesinde, çevrenin iyileştirilmesinde ve çevre ile ilgili yatırımların desteklenmesinde adımlar atan Bakanlıkça, belediyelerin atık yönetimlerini yapmaları ve Sıfır Atık Yönetim Sistemini kurmaları için teknik ve mali destek sağlandığı, Yönetmelik ile sıfır atık yönetiminde ikili sistemde toplanan değerlendirilebilir atıkların geri kazanım sürecine kazandırılması için lisanslı toplama ayırma tesislerinde türlerine göre ayrılmasının sağlanması, bu amaçla belediyeler tarafından mevcut ayırma tesisleri ile sözleşme yapıldığı veya toplama ayırma tesislerinin kurulduğu, belediyelerle birlikte tüm kullanıcıların, “Sıfir Atık Bilgi Sistemi"ne kayıt yaptırdığı, bugüne kadar belediye toplamaları ile bölgede sokak toplayıcılarından alınan atıkların, alındı belgeleri ile kayıt dışı kalmayıp kayıt altına alındığı, sokak toplayıcısından alınan atıkların da belediye sisteminden toplamış sayılarak resmiyet kazandırıldığı, geri dönüşüm oranlarının yüksek olduğu, ancak Sıfır Atık Yönetmeliğinin "Atıkların biriktirilmesi, toplanması ve biriktirme ekipmanlarının özellikleri" başlıklı 14. maddesine eklenen " Zincir marketler ile 400 m2 ve üzeri kapalı satış alanına sahip satış noktaları, tüketiciler tarafından getirilen tehlikesiz nitelikteki kâğıt,cam, metal, plastik atıklar ile satışı yapılması durumunda pil, elektrikli küçük ev aletleri veya tekstil atıklarının ayrı olarak biriktirilmesi için rahatlıkla görülebilecek ve erişilebilecek yerlerde toplama noktaları oluşturmakla, çevre ve insan sağlığına yönelik tedbirleri almakla yükümlüdür." şeklindeki 8. fıkrasının ve "Alışveriş merkezleri, vatandaşlar tarafından atıkların getirilip bırakılabileceği toplama noktaları oluşturmak üzere, teknik ve idari hususları Bakanlıkça belirlenen kriterlere uygun olarak mobil atık getirme merkezi kurarlar. Atık getirme merkezine sahip alışveriş merkezinde kurulu bulunan zincir marketler ile 400 m2 ve üzeri satış alanı bulunan satış noktalarında sekizinci fıkra ile getirilen toplama noktaları oluşturma yükümlülüğü aranmaz." şeklindeki 12. fıkrasının yürürlüğe girmesi ile belirtilen işletmelerin Bakanlıkça belirlenen kriterlere uygun olarak mobil atık getirme merkezleri kuracağı ilk aşamada cam, plastik içecek ambalajlarını kapsayan kapsayacak depozito sistemi konusunda belirsizlikler olduğu, yapılan düzenleme ile tüm depozito hakkının ihale ile tek bir işletmeye verilerek monopol yapılar ortaya çıkmasının yolunun açılacağı, tekelleşme ve kartelleşmenin önünün açılacağı, bu şekilde Yönetmeliğin sağlayacağı kamu yararının zamanla ortadan kalkacağı, dava konusu düzenlemenin konu, sebep ve amaç unsurları yönünden hukuka aykırı olduğu iddia edilmiştir.
DAVALININ SAVUNMASI: Sıfır Atık Projesinin 2017 yılında başlatıldığı, Cumhurbaşkanlığınca hazırlanan ve 2019-2023 yıllarını kapsayan On Birinci Kalkınma Planında "699.2. Sıfır Atık Projesi uygulamaları yaygınlaştırılacaktır." belirlemesi ile Sıfır Atık Projesinin ülke politikası haline geldiği, ayrıca Türkiye ekonomisine ilişkin hedef ve politikaların yer aldığı Orta Vadeli Program (2022-2024) Yeşil Dönüşüm başlığında sıfır atık uygulamalarının hane halkını da kapsayacak şekilde yaygınlaştırılarak üretimin kritik alanlardaki ihtiyacın dışında kalan atık ithalatının azaltılmasına yönelik tedbirlerin alınacağı ilkesinin belirlendiği, Sıfır Atık Yönetim Sisteminin kurulmasına ilişkin genel ilkelerin ve uygulama esaslarının belirlenmesini sağlayarak sıfır atık yaklaşımının ülke genelinde uygulanması ve yaygınlaştırılması amacıyla Sıfır Atık Yönetmeliğinin 12/07/2019 tarih ve 30829 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girdiği, Sıfır Atık Yönetmeliğinin; 24/12/2020 tarih ve 7261 sayı ile kabul edilerek ve 30/12/2020 tarihli ve 31350 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Türkiye Çevre Ajansının Kurulması İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ve 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanununun 8., 11., 12. ve 13. maddeleri ile uyumlu hale getirilmesi amacıyla 09/10/2021 tarihli ve 31623 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Sıfır Atık Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile dava konusu değişikliklerin yapıldığı, Türkiye Çevre Ajansının Kurulması İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 2872 sayılı Çevre Kanununun 11. maddesine eklenen hükme istinaden Sıfır Atık Yönetmeliğinde değişiklik yapılarak Çevre Kanunu ile uyumlu hale getirildiği, Yönetmeliğin 9. maddesinin (k) bendinde yer alan hükümle atık toplayan kişilerin faaliyetlerinin belediyeler tarafından değerlendirildiği, iptali istenen hükümlerde zincir marketlerde geri kazanılabilir atıkların toplanmasını kolaylaştırmak amacıyla toplama noktaları oluşturulacağı, bu toplama noktalarında toplanan atıkların Bakanlıktan geçici faaliyet belgesi/çevre izin ve lisansı alan atık işleme tesislerine verildiği, Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliğinde de belirtildiği üzere alışveriş merkezleri gibi satış noktalarına sorumluluk paylaşımı hususunun esas olarak belirtildiği, Sıfır Atık Yönetmeliğinde yapılan değişikliklerin uygulamasına yönelik ve değişikliklerle paralel olarak Bakanlık Olur'u ile "Atık Getirme Merkezlerinin Kurulması ve İşletilmesi ile Sıfır Atık Uygulamalarına İlişkin Usul ve Esaslar"ın belirlendiği, atık getirme merkezlerinin teknik özelliklerinin düzenlendiği, belediyelerin atık getirme merkezleri yanında alışveriş merkezlerinin de atık getirme merkezi kurmasının sistemin etkinliğini ve verimini arttıracağı savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Davacı tarafından ileri sürülen hususlar, davalı idarenin savunması ve ilgili Yönetmeliğin dayanağı Yasa hükümleriyle birlikte değerlendirildiğinde, iptali istenen Yönetmelik hükümlerinde hukuka aykırılık bulunmadığı, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI …'IN DÜŞÜNCESİ : Dava, 09/10/2021 tarih ve 31623 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Sıfır Atık Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 9. maddesi ile Sıfır Atık Yönetmeliğinin 14. maddesine eklenen 8. ve 12. fıkraların iptali istemiyle açılmıştır.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Sağlık hizmetleri ve çevrenin korunması" başlıklı 56. maddesinin 1 ve 2. fıkralarında; "Herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir. Çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek Devletin ve vatandaşların ödevidir." hükmü yer almaktadır.
2872 sayılı Çevre Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesinde; "Bu Kanunun amacı, bütün canlıların ortak varlığı olan çevrenin, sürdürülebilir çevre ve sürdürülebilir kalkınma ilkeleri doğrultusunda korunmasını sağlamaktır." hükmü, "Kirletme yasağı" başlıklı 8. maddesinde; "Her türlü atık ve artığı, çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır. Kirlenme ihtimalinin bulunduğu durumlarda ilgililer kirlenmeyi önlemekle; kirlenmenin meydana geldiği hallerde kirleten, kirlenmeyi durdurmak, kirlenmenin etkilerini gidermek veya azaltmak için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdürler.
" hükmüne, "İzin alma, arıtma ve bertaraf etme yükümlülüğü" başlıklı 11. maddesinde; "Üretim, tüketim ve hizmet faaliyetleri sonucunda oluşan atıklarını alıcı ortamlara doğrudan veya dolaylı vermeleri uygun görülmeyen tesis ve işletmeler ile yerleşim birimleri atıklarını yönetmeliklerde belirlenen standart ve yöntemlere uygun olarak arıtmak ve bertaraf etmekle veya ettirmekle ve öngörülen izinleri almakla yükümlüdürler. .... Atık üreticileri uygun metot ve teknolojiler ile atıklarını en az düzeye düşürecek tedbirleri almak zorundadırlar. Atık üreticileri, atıklarının yönetimini atık yönetim sorumlusu olarak yetki verilmiş firmalar aracılığıyla da yerine getirebilirler... Atık üreticilerinin sorumlulukları ile atık yönetim sorumlusu firmaların yetkilendirilmesine ve yükümlülüklerine ilişkin usul ve esaslar, Bakanlıkça çıkarılan yönetmelikle düzenlenir. Atıkların üretiminin ve zararlarının önlenmesi veya azaltılması ile atıkların geri kazanılması ve geri kazanılabilen atıkların kaynağında ayrı toplanması esastır. Sıfır atık yönetim sistemini kurarak belge alanlar, türlerine göre kaynağında ayrı biriktirdikleri atıklarını, Bakanlıktan çevre lisansı almış atık işleme tesislerine geri kazanımı sağlanmak üzere verebilirler. Atık yönetim plânlarının hazırlanmasına ve sıfır atık yönetim sistemine ilişkin usul ve esaslar, Bakanlıkça çıkarılan yönetmelikle belirlenir ve bu çerçevede sıfır atık yönetim sisteminin kurulması ve işletilmesi zorunludur... Geri kazanım imkânı olmayan atıklar, yönetmeliklerle belirlenen uygun yöntemlerle bertaraf edilir. .... Üretici, ithalatçı ve piyasaya sürenlerin sorumluluğu kapsamında yükümlülük getirilen üreticiler, ithalatçılar ve piyasaya sürenler, ürünlerinin faydalı kullanım ömrü sonucunda oluşan atıklarının toplanması, taşınması, geri kazanımı, geri dönüşümü ve bertaraf edilmelerine dair yükümlülüklerinin yerine getirilmesi ve bunlara yönelik gerekli harcamalarının karşılanması, eğitim faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi amacıyla Bakanlığın koordinasyonunda bir araya gelerek tüzel kişiliği haiz birlikler oluştururlar. Bu kapsamda yükümlülük getirilen kurum ve kuruluşların sorumluluklarının bu birliklere devrine ilişkin usûl ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmeliklerle belirlenir. .... Tehlikeli atık üreticileri, yönetmelikle belirlenecek esaslara göre atıklarını bertaraf etmek veya ettirmekle yükümlüdürler... " hükmüne; aynı Kanunun 12.ve 13. Maddelerinde de "Denetim, bilgi verme ve bildirim yükümlülüğü" ; "Tehlikeli kimyasallar ve atıklar"la ilgili düzenlemelere yer verilmiştir. 24/12/2020 tarihli ve 7261 sayılı Türkiye Çevre Ajansının Kurulması İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 1. maddesinde; bu Kanunun amacı;" çevre kirliliğini önlemek ve yeşil alanların korunmasına, iyileştirilmesine ve geliştirilmesine katkı sağlamak, döngüsel ekonomi ve sıfır atık yaklaşımı doğrultusunda kaynak verimliliğini artırmak ile ulusal ölçekte depozito yönetim sistemi kurulmasına, işletilmesine, izlenmesine ve denetime yönelik faaliyetlerde bulunmak üzere Türkiye Çevre Ajansının kurulması" olarak hükme bağlanmıştır.
1 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin 97.maddesinin 1.fıkrasının (b) bendinde; "Çevrenin korunması, iyileştirilmesi, çölleşme ve erozyonla mücadele ile çevre kirliliğinin önlenmesine yönelik prensip ve politikaların belirlenmesi amacıyla gerekli çalışmaları yapmak, standart ve ölçütler geliştirmek, programlar hazırlamak; bu çerçevede eğitim, araştırma, projelendirme, eylem planları ve kirlilik haritalarını oluşturmak, bunların uygulama esaslarını tespit etmek ve izlemek, iklim değişikliği ile ilgili iş ve işlemleri yürütmek" Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.
644 sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 8. maddesinde, Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü'nün; a) Çevre kirliliğinin önlenmesi ve kontrolü ile ilgili mevzuatı hazırlamak, standart geliştirmek, ölçüm, tespit ve kalite ölçütlerini belirlemek; alıcı ortam özelliklerine göre çevre kirliliği yönünden görüş vermekle; h) Atık ve kimyasalların yönetimine ilişkin hedef, politika ve ölçütleri belirlemekle; i) Atıkların kaynağında en aza indirilmesi, sınıflara ayrılması, toplanması, taşınması, geçici depolanması, geri kazanılması, bertaraf edilmesi, yeniden kullanılması, arıtılması, enerjiye dönüştürülmesi ve nihai depolanması konularında politika ve strateji belirlemek ve mevzuat oluşturmakla görevli olduğu düzenlenmiştir.
2872 sayılı Çevre Kanununun 8., 11. ve 12.ve 13. maddeleri ile 24/12/2020 tarihli ve 7261 sayılı Türkiye Çevre Ajansının Kurulması İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanuna ve 10/07/2018 tarihli, 30474 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 97.,103., ve 104. maddelerine dayanılarak hazırlanan ve 12/07/2019 tarihli, 30829 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Sıfır Atık Yönetmeliğinin 1. maddesinde Yönetmeliğin amacının hammadde ve doğal kaynakların etkin yönetimi ile sürdürülebilir kalkınma ilkeleri doğrultusunda atık yönetimi süreçlerinde çevre ve insan sağlığının ve tüm kaynakların korunmasını hedefleyen sıfır atık yönetim sisteminin kurulmasına, yaygınlaştırılmasına, geliştirilmesine, izlenmesine, finansmanına, kayıt altına alınarak belgelendirilmesine ilişkin genel ilke ve esasların belirlenmesi olduğu düzenlenmiş;" Kapsam" başlıklı 2. maddesinde; bu yönetmeliğin, mahalli idareler ve EK-1listede tanımlı diğer yerler ile gönüllülük esasına dayalı olarak sıfır atık yönetim sistemini kurmak isteyenler için sıfır atık yönetim sisteminin kurulmasına, izlenmesine, sıfır atık belgesi düzenlenmesine ilişkin esasları kapsayacağı hükmüne yer verilmiş; "Mahalli idarelerin görev yetki ve yükümlülükleri" başlıklı 9.maddesinde Büyükşehir belediyelerinin, büyükşehir entegre atık yönetim planını, İl Sıfır Atık Yönetim Sistemi Planına uyumlu hale getirmekle ve ilçe belediyeleri tarafından yürütülen sıfır atık yönetim sistemi uygulamalarının iyileştirilmesi ve yaygınlaştırılması ile sıfır atık yönetim sistemine yönelik işbirliği ve koordinasyonu sağlamakla yükümlü olduğu; Büyükşehir ilçe belediyeleri, il, ilçe, belde belediyeleri...nin tüm faaliyetlerinde bu Yönetmelikte belirlenen genel esaslara uymakla... Evlerden kaynaklanan atık ilaçların yönetimini sağlamakla yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 124. maddesinde; "Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler. Hangi yönetmeliklerin Resmî Gazetede yayımlanacağı kanunda belirtilir." hükmüne yer verilmiştir.
İdarelerin, yönetmeliklerle yapacakları düzenlemelerin üst kurallara aykırı olmaması, düzenlemenin yasalarla idarelere tanınan yetkiler çerçevesinde ve yasayla belirlenen sınırlara bağlı olarak, tamamlayıcı, açıklayıcı ve üst normların uygulanmasına yönelik olması gerekmektedir.
Bütün canlıların ortak varlığı olan çevrenin, sürdürülebilir çevre ve sürdürülebilir kalkınma ilkeleri doğrultusunda korunmasını sağlamak amacıyla yürürlüğe konulan 2872 sayılı Çevre Kanunununda döngüsel ekonomi ve sıfır atık yaklaşımı doğrultusunda atık oluşumunun önlenmesi/azaltılması, yeniden kullanıma öncelik verilmesi suretiyle çevre ve insan sağlığının ve tüm kaynakların korunmasının ilke olarak kabul edildiği, atıkların geri kazanılmasını düzenleyen ve teşvik eden hükümlere yer verildiği görülmektedir.
Bu kapsamda, 24/12/2020 tarihli ve 7261 sayılı Türkiye Çevre Ajansının Kurulması İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 2872 sayılı Çevre Kanununun 11.maddesinin değiştirilen 9.fıkrasında; atıkların üretiminin ve zararlarının önlenmesi veya azaltılması ile atıkların geri kazanılması ve geri kazanılabilen atıkların kaynağında ayrı toplanmasının esas olduğu; sıfır atık yönetim sistemini kurarak belge alanların, türlerine göre kaynağında ayrı biriktirdikleri atıklarını, Bakanlıktan çevre lisansı almış atık işleme tesislerine geri kazanımı sağlanmak üzere verebilecekleri ve atık yönetim plânlarının hazırlanmasına ve sıfır atık yönetim sistemine ilişkin usul ve esasların, Bakanlıkça çıkarılan yönetmelikle belirleneceği kuralına yer verilmiştir.
Hammadde ve doğal kaynakların etkin yönetimi ile sürdürülebilir kalkınma ilkeleri doğrultusunda atık yönetimi süreçlerinde çevre ve insan sağlığının ve tüm kaynakların korunmasını hedefleyen sıfır atık yönetim sisteminin kurulmasına, yaygınlaştırılmasına, geliştirilmesine, izlenmesine, finansmanına, kayıt altına alınarak belgelendirilmesine ilişkin genel ilke ve esasların belirlenmesi amacıyla 12/07/2019 tarihli, 30829 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Sıfır Atık Yönetmeliğin dava konusu 9. maddesi ile esas Yönetmeliğin 14. maddesine eklenen 8.fıkrada ;" Zincir marketler ile 400 m2 ve üzeri kapalı satış alanına sahip satış noktaları, tüketiciler tarafından getirilen tehlikesiz nitelikteki kağıt, cam, metal, plastik atıklar ile satışı yapılması durumunda pil, elektrikli küçük ev aletleri veya tekstil atıklarının ayrı olarak biriktirilmesi için rahatlıkla görülebilecek ve erişilebilecek yerlerde toplama noktaları oluşturmakla, çevre ve insan sağlığına yönelik tedbirleri almakla yükümlüdür" ve 12.fıkrada" Alışveriş merkezleri, vatandaşlar tarafından atıkların getirilip bırakılabileceği toplama noktaları oluşturmak üzere, teknik ve idari hususları Bakanlıkça belirlenen kriterlere uygun olarak mobil atık getirme merkezi kurarlar. Atık getirme merkezine sahip alışveriş merkezinde kurulu bulunan zincir marketler ile 400 m2 ve üzeri satış alanı bulunan satış noktalarında sekizinci fıkra ile getirilen toplama noktaları oluşturma yükümlülüğü aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.
Anılan hükümlerle, sıfır atık yönetim sisteminin kurulmasının, yaygınlaştırılmasının ve geliştirilmesinin hedeflendiği ,geliştirilmiş üretici sorumluluğu ve kirleten öder ilkesine uygun düzenlemeler getirildiği görülmektedir.
Bu itibarla, 2872 sayılı Çevre Kanununun yukarıda yer verilen ilkelerine uygun olarak ve Kanun hükmünün uygulanması amacıyla yapılan dava konusu düzenlemelerde dayanak Kanun hükmüne, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 01/03/2023 tarihinde, davacı vekili Av. …'un gelmediği ve davalı idare vekili Av. …'ın geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Hammadde ve doğal kaynakların etkin yönetimi ile sürdürülebilir kalkınma ilkeleri doğrultusunda atık yönetimi süreçlerinde çevre ve insan sağlığının ve tüm kaynakların korunmasını hedefleyen sıfır atık yönetim sisteminin kurulmasına, yaygınlaştırılmasına, geliştirilmesine, izlenmesine, finansmanına, kayıt altına alınarak belgelendirilmesine ilişkin genel ilke ve esasların belirlenmesi amacıyla, mahalli idareler ve Yönetmelik eki listede belirtilen diğer yerler ile gönüllülük esasına dayalı olarak sıfır atık yönetim sistemini kurmak isteyenler için sıfır atık yönetim sisteminin kurulması, izlenmesi, sıfır atık belgesi düzenlenmesine ilişkin esasları belirlemek üzere Sıfır Atık Yönetmeliği 12/07/2019 tarihli, 30829 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiş, 09/10/2021 tarihli, 31623 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Sıfır Atık Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına dair Yönetmelik ile de Sıfır Atık Yönetmeliğinde bazı değişiklikler yapılmıştır. Bakılmakta olan davada Yönetmeliğin;
"Atıkların biriktirilmesi, toplanması ve biriktirme ekipmanlarının özellikleri" başlıklı 14. maddesine eklenen " Zincir marketler ile 400 m2 ve üzeri kapalı satış alanına sahip satış noktaları, tüketiciler tarafından getirilen tehlikesiz nitelikteki kâğıt,cam, metal, plastik atıklar ile satışı yapılması durumunda pil, elektrikli küçük ev aletleri veya tekstil atıklarının ayrı olarak biriktirilmesi için rahatlıkla görülebilecek ve erişilebilecek yerlerde toplama noktaları oluşturmakla, çevre ve insan sağlığına yönelik tedbirleri almakla yükümlüdür.
" şeklindeki 8. fıkrasının ve "Alışveriş merkezleri, vatandaşlar tarafından atıkların getirilip bırakılabileceği toplama noktaları oluşturmak üzere, teknik ve idari hususları Bakanlıkça belirlenen kriterlere uygun olarak mobil atık getirme merkezi kurarlar. Atık getirme merkezine sahip alışveriş merkezinde kurulu bulunan zincir marketler ile 400 m2 ve üzeri satış alanı bulunan satış noktalarında sekizinci fıkra ile getirilen toplama noktaları oluşturma yükümlülüğü aranmaz." şeklindeki 12. fıkrasının iptali istenilmektedir.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın "Sağlık hizmetleri ve çevrenin korunması" başlıklı 56. maddesinde; "Herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir. Çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek Devletin ve vatandaşların ödevidir..." hükmüne yer verilmiştir.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının görev ve yetkileri arasında 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 97. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde; Çevrenin korunması, iyileştirilmesi, çölleşme ve erozyonla mücadele ile çevre kirliliğinin önlenmesine yönelik prensip ve politikaların belirlenmesi amacıyla gerekli çalışmaları yapmak, standart ve ölçütler geliştirmek, programlar hazırlamak; bu çerçevede eğitim, araştırma, projelendirme, eylem planları ve kirlilik haritalarını oluşturmak, bunların uygulama esaslarını tespit etmek ve izlemek, iklim değişikliği ile ilgili iş ve işlemleri yürütmek" düzenlemesine; (c) bendinde "Faaliyetleri sonucu alıcı ortamlara katı, sıvı ve gaz halde atık bırakarak kirlilik oluşturan veya oluşturması muhtemel her türlü tesis ve faaliyetin, çevresel etkilerini değerlendirmek; alıcı ortamlar ile ilgili ölçüm ve izleme çalışmalarını yapmak; bahse konu tesis ve faaliyetleri izlemek, izin vermek, denetlemek ve gürültünün kontrol edilmesini sağlamak" hususlarına yer verilmiş, 103. maddesinde de, çevre kirliliğinin önlenmesi ve kontrolü ile ilgili mevzuat hazırlamak, yeraltı ve yerüstü sularının, denizlerin ve toprağın korunması, kirliliğin önlenmesi veya bertaraf edilmesi maksadıyla kirletici unsurlar ile kirliliğin giderilmesi ve kontrolüne ilişkin usul ve esasları tespit etmek ve uygulamayı sağlamak, acil müdahale planları yapmak ve yaptırmak, çevrenin korunması maksadıyla uygun teknolojileri belirlemek ve bu maksatla kurulacak tesislerin vasıflarını tespit etmek ve bu çerçevede gerekli tedbirleri almak ve aldırmak; atıkların kaynağında en aza indirilmesi, sınıflara ayrılması, toplanması, taşınması, geçici depolanması, geri kazanılması, bertaraf edilmesi, yeniden kullanılması, arıtılması, enerjiye dönüştürülmesi ve nihai depolanması konularında politika ve stratejilerin belirlemesi amacıyla çalışmalar yapmak görev ve yetkisinin Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğüne ait olduğu düzenlemesine, 2872 sayılı Çevre Kanununun "İlkeler" başlıklı 3. maddesinde; "a) Başta idare, meslek odaları, birlikler ve sivil toplum kuruluşları olmak üzere herkes, çevrenin korunması ve kirliliğin önlenmesi ile görevli olup bu konuda alınacak tedbirlere ve belirlenen esaslara uymakla yükümlüdürler. b) Çevrenin korunması, çevrenin bozulmasının önlenmesi ve kirliliğin giderilmesi alanlarındaki her türlü faaliyette; Bakanlık ve yerel yönetimler, gerekli hallerde meslek odaları, birlikler ve sivil toplum kuruluşları ile işbirliği yaparlar...f) Her türlü faaliyet sırasında doğal kaynakların ve enerjinin verimli bir şekilde kullanılması amacıyla atık oluşumunu kaynağında azaltan ve atıkların geri kazanılmasını sağlayan çevre ile uyumlu teknolojilerin kullanılması esastır...h) Çevrenin korunması, çevre kirliliğinin önlenmesi ve giderilmesi, sıfır atığın yaygınlaştırılması, döngüsel ekonomi ilkelerinin uygulanması ve iklim değişikliği ile mücadele edilmesi için uyulması zorunlu standartlar ile vergi, harç, katılma payı, yenilenebilir enerji kaynaklarının ve temiz teknolojilerin teşviki, motorsuz veya elektrikli araçların teşviki, atıkların geri kazanımı ile arıtılmış atıksuların yeniden kullanımının teşviki, geri kazanım katılım payı, plastik içerikli poşet veya ambalaj ve tek kullanımlık materyallerin kullanımının azaltılması, depozito uygulaması, emisyon ücreti, kirletme bedeli ve kirliliğin önlenmesine yönelik teminat alınması ve sera gazı emisyonlarının takibine yönelik karbon ticareti gibi piyasaya dayalı mekanizmalar ile ekonomik araçlar ve teşvikler kullanılır. Bu bentteki uygulamalara ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir." düzenlemesine, "Çevrenin korunması" başlıklı 9. maddesinde "g) Doğal kaynakların ve varlıkların korunması, kirliliğinin ve tahribatının önlenmesi ve kalitesinin iyileştirilmesi için gerekli idarî, hukukî ve teknik esaslar Bakanlık tarafından belirlenir." düzenlemesine, "İzin alma, arıtma ve bertaraf etme yükümlülüğü" başlıklı 11. maddesinin 1. fıkrasında; "Üretim, tüketim ve hizmet faaliyetleri sonucunda oluşan atıklarını alıcı ortamlara doğrudan veya dolaylı vermeleri uygun görülmeyen tesis ve işletmeler ile yerleşim birimleri atıklarını yönetmeliklerde belirlenen standart ve yöntemlere uygun olarak arıtmak ve bertaraf etmekle veya ettirmekle ve öngörülen izinleri almakla yükümlüdürler.
" düzenlemesine, 9. fıkrasında; "Atıkların üretiminin ve zararlarının önlenmesi veya azaltılması ile atıkların geri kazanılması ve geri kazanılabilen atıkların kaynağında ayrı toplanması esastır. Sıfır atık yönetim sistemini kurarak belge alanlar, türlerine göre kaynağında ayrı biriktirdikleri atıklarını, Bakanlıktan çevre lisansı almış atık işleme tesislerine geri kazanımı sağlanmak üzere verebilirler. Atık yönetim plânlarının hazırlanmasına ve sıfır atık yönetim sistemine ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılan yönetmelikle belirlenir ve bu çerçevede sıfır atık yönetim sisteminin kurulması ve işletilmesi zorunludur." düzenlemesine ve "İdari nitelikli cezalar" başlıklı 20. maddesinin 1. fıkrasının cc) alt bendinde; "11 inci maddede belirlenen sıfır atık yönetim sistemini kurmayanlara ve/veya kurduğunu belgeleyemeyenlere 20.000 Türk lirası (60.726 TL) idari para cezası verilir." düzenlemesine yer verilmiştir.
Atıkların oluşumundan bertarafına kadar çevre ve insan sağlığına zarar vermeden yönetiminin sağlanması, atık oluşumunun azaltılması, atıkların yeniden kullanımı, geri dönüşümü, geri kazanımı gibi yollar ile doğal kaynak kullanımının azaltılması ve atık yönetiminin sağlanması, çevre ve insan sağlığı açısından belirli ölçütlere, temel şart ve özelliklere sahip, bu Yönetmeliğin kapsamındaki ürünlerin üretimi ile piyasa gözetimi ve denetimine ilişkin genel usul ve esasların belirlenmesi amacıyla 02/04/2015 tarihli ve 29314 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yönetimi Yönetmeliğinin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde; "... e) Atık getirme merkezi: Kaynağında ayrı toplanan atıkların geri kazanıma ve/veya bertarafa gönderilmesi amacıyla bırakıldığı merkezleri,... g) Atık işleme tesisi: Ön işlem ve ara depolama tesisleri dâhil aktarma istasyonları hariç olmak üzere, atıkları ek-2/A ve ek-2/B’deki faaliyetlerle geri kazanan ve/veya bertaraf eden tesisi, ğ) Atık listesi: Ek-4’te verilen listeyi,... i) Ayrı Toplama; Atıkların türlerine ve özelliklerine göre ayrı biriktirilmesi..." şeklinde tanımlanmış, "Bakanlığın görev ve yetkileri" başlıklı 6. maddesinde; atıkların çevreyle uyumlu bir şekilde yönetimini sağlayan program ve politikaları saptamak, Yönetmeliğin uygulanmasına yönelik işbirliği, koordinasyonu sağlamak ve gerekli idari tedbirleri almakla, atıkların oluşumundan bertarafına kadar yönetimlerini kapsayan tüm faaliyetlerin izlemesini, kontrolünü ve denetimlerini yapmakla, atık işleme tesislerine çevre lisansı vermekle, kurum ve kuruluşların yetkilendirilme esaslarını belirlemekle, yetkilendirmekle, yetkilendirilen kuruluşları denetlemekle, bu Yönetmeliğe ve yetkilendirme esaslarına aykırılık halinde gerekli yaptırımın uygulanmasını sağlamakla ve yetkiyi iptal etmekle, ikili toplama sistemi ve atık getirme merkezi ile ilgili usul ve esasları belirlemekle yükümlü oldukları düzenlemesine;
"İl müdürlüklerinin görev ve yetkileri" başlıklı 7. maddesinde; atıkların oluşumundan bertarafına kadar yönetimlerini kapsayan tüm faaliyetlerin kontrolünü ve denetimlerini yapmakla, uygunsuzluk halinde gerekli yasal işlemleri yapmak ve Bakanlığa bilgi vermekle, geçici depolama alanlarına izin vermek ve denetlemekle, tehlikesiz atık toplama-ayırma tesislerine izin vermek ve denetlemekle, Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliğinde sorumlu olduğu atık işleme tesislerine çevre lisansı vermek ve denetlemekle, il sınırları içerisindeki atık işleme tesislerinin izin/çevre lisansı koşullarına uygun çalışmadığının tespiti halinde gerekli yasal işlemleri yapmak ve Bakanlığa bilgi vermekle yükümlü oldukları düzenlemesine yer verilmiştir.
Piyasaya sürülen bütün ambalaj ve ambalajların atıklarını kapsayan; ve ambalaj atıklarının oluşumunun önlenmesi, önlenemeyen ambalaj atıklarının yeniden kullanım, geri dönüşüm ve geri kazanım yöntemleri kullanılarak bertaraf edilecek miktarının azaltılması amacıyla da yürürlüğe giren Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliğinin "Genel Esaslar" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasında; "Sıfır atık yaklaşımı temelinde doğal kaynakların korunması ve verimli kullanımı ile sürdürülebilir çevre ve sürdürülebilir kalkınma amaçlarına uyumlu üretimin sağlanması ve atık miktarının azaltılması amacıyla ambalaj atıklarının oluşumunun önlenmesi, atık oluşumunun kaçınılmaz olduğu durumlarda ise öncelikle yeniden kullanılması, geri kazanılması ve/veya enerji kaynağı olarak kullanılması sureti ile bertaraf edilecek atık miktarının azaltılması esastır. Ambalaj atıklarının öncelikle maddesel geri dönüşümün sağlanması esas olup maddesel geri dönüşümün ekonomik ve/veya teknik nedenlerle mümkün olmaması durumunda enerji kaynağı olarak kullanımı son tercih olmak üzere diğer geri kazanım işlemleri uygulanır. Geri kazanımı mümkün olmayan ambalaj atıkları ilgili mevzuat hükümlerine göre bertaraf edilir." düzenlemesine, 3. fıkrasında; "Ambalaj ve ambalaj atıklarının yönetimine yönelik ulusal ölçekli strateji ve politikaların belirlenmesinde ve uygulanmasında genişletilmiş üretici sorumluluğu ilkesi ve kirleten öder ilkesi uygulamalarına uyum sağlanması esas olup ambalaj atıklarının, kullanılan malzemeye ve oluştuğu kaynağa bakılmaksızın sıfır atık ilkelerine uyumlu olarak yönetilmesi sağlanır. Genişletilmiş üretici sorumluluğu kapsamında ambalaj üreticileri, piyasaya sürenler ve tedarikçiler ile satış noktaları ve ilgili diğer paydaşlar için sorumluluk paylaşımı yapılması esastır." düzenlemesine, Bakanlığın görev ve yetkilerinin düzenlendiği 6. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinde, "Ambalaj ve ambalaj atıklarının yönetimine yönelik ulusal ölçekli strateji ve politikaların belirlenmesinde ve uygulanmasında genişletilmiş üretici sorumluluğu ilkesi ve kirleten öder ilkesi uygulamalarına uyum sağlanması esas olup ambalaj atıklarının, kullanılan malzemeye ve oluştuğu kaynağa bakılmaksızın sıfır atık ilkelerine uyumlu olarak yönetilmesi sağlanır. Genişletilmiş üretici sorumluluğu kapsamında ambalaj üreticileri, piyasaya sürenler ve tedarikçiler ile satış noktaları ve ilgili diğer paydaşlar için sorumluluk paylaşımı yapılması esastır." düzenlemesine, "Ambalaj Atıklarının Yönetimi ve Geri Dönüşüm/Geri Kazanım Hedefleri Ambalaj atıklarının biriktirilmesi, toplanması ve taşınması" başlıklı 19. maddesinde; "... (1) Ambalaj atığı üreticileri, ambalaj atıklarının biriktirilmesine, geçici depolanmasına, toplayıcılara teslim edilmesine, taşınmasına ve geri kazanımının sağlanmasına yönelik olarak Atık Yönetimi Yönetmeliği ve Sıfır Atık Yönetmeliği hükümlerine uymakla yükümlüdürler. (2) Ambalaj atıkları, Sıfır Atık Yönetmeliği hükümleri esas alınarak sıfır atık yönetim sistemi uygulamalarına ve İl Sıfır Atık Yönetim Sistemi Planlarına uygun olarak toplanır." düzenlemesine yer verilmiştir.
12/07/2019 tarihli, 30829 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Sıfır Atık Yönetmeliğinin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde de, Atık Yönetimi Yönetmeliğindeki tanımlarıyla paralel olarak; c)"Atık getirme merkezi": ayrı biriktirilen atıkların geri kazanıma ve/veya bertarafa gönderilmesi amacıyla bırakıldığı merkezler olarak, ç)"Atık işleme tesisi": ön işlem ve ara depolama tesisleri dahil aktarma istasyonları hariç olmak üzere, atıkları Atık Yönetimi Yönetmeliğinde yer alan EK-2/A ve EK-2/B’deki faaliyetlerle geri kazanan ve/veya bertaraf eden tesisi olarak, n) "Kaynakta biriktirme" Atıkların oluştuğu noktada ayrı olarak biriktirilmesi, cc)" Toplama Noktası" Atıkların ayrı biriktirilmesi amacıyla biriktirme ekipmanlarının yerleştirildiği yerler olarak tanımlanmıştır.
Sıfır Atık Yönetmeliğinin Kapsamını düzenleyen 2. maddesinin 2. fıkrasına göre; sıfır atık yönetim sistemi kurulan yerlerde oluşan ve Atık Yönetimi Yönetmeliğinin EK-4 atık listesinde yer alan tüm atıkları kapsamakta olup, Yönetmeliğin, 5. maddesine göre Yönetmeliğin Genel Esasları şu şekildedir:
"(1) Üretim, tüketim ve hizmet süreçlerinde kaynakların verimli kullanılması amacıyla;
a) EK-2’de verilen esaslar da dikkate alınarak atık oluşumunun önlenmesi,
b) Atık oluşumunun önlenmesinin mümkün olmadığı durumlarda atıkların azaltılması,
c) Ürün ve malzemelerin yeniden kullanım olanaklarının değerlendirilmesi, esastır.
(2) Oluşan atıkların türlerine göre EK-5’te verilen açıklamalara uygun olarak en az ikili biriktirilmesi ve geçici depolanması sırasında çevre ve insan sağlığına zarar vermeyecek şekilde gerekli önlemlerin alınması esastır.
(3) Ayrı olarak biriktirilen atıkların karıştırılmadan toplanması ve öncelikle geri dönüşüm/geri kazanımlarının sağlanması, mümkün olmaması halinde ise çevre kirliliğine yol açmayacak şekilde nihai bertaraflarının sağlanması esastır.
(4) Atıkların maddesel veya enerji geri kazanımı amacıyla kullanılarak ekonomiye kazandırılması yaklaşımının öncelikli tercih edilmesi ve düzenli depolamaya gönderilen atık miktarının azaltılması esastır.
(5) Sıfır atık yönetim sistemi için idari, mali ve teknik açıdan verimlilik, sürdürülebilirlik ve halkın katılımı ilkeleri esas alınır.
(6) Bakanlık ve il müdürlüğü koordinasyonunda ilgili kurum ve kuruluşların işbirliği içerisinde bulunarak sıfır atık yönetim sisteminin geliştirilmesi, yaygınlaştırılması, etkin bir şekilde uygulanması amacıyla bilinç ve farkındalık oluşturulması, çevreye duyarlı tutum, davranış ve faaliyetlerin teşvik edilerek desteklenmesi esastır.
(7) Sıfır atık yönetim sistemi kapsamındaki faaliyetler ve bu faaliyetlere ilişkin olarak istenen bilgi ve belgeler için Sıfır Atık Bilgi Sistemi kullanılır. Askeri birlik ve askeri kurumların Sıfır Atık Bilgi Sistemine bildirmekle yükümlü oldukları bilgi ve belgeler Millî Savunma Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı ve Genelkurmay Başkanlığınca yazılı olarak Bakanlığa bildirilebilir.
(8) Mahalli idareler ile EK-1 listede tanımlı yerler ve gönüllülük esasına dayalı olarak sıfır atık yönetim sistemini kuracaklar tarafından bu Yönetmelikte tanımlanan kriterler doğrultusunda sıfır atık yönetim sisteminin kurulması, işletilmesi, geliştirilmesi ve izlenmesi esastır.
(9) Bu Yönetmelik kapsamında sıfır atık yönetim sistemini kuranlarca, atıkların 2872 sayılı Kanun uyarınca çıkarılan mevzuat hükümlerine uygun olarak kaynağında ayrı biriktirilerek atık işleme tesislerine iletilmesinin sağlanması esastır.
(10) Sıfır atık yönetim sistemi kurulan yerlerde bulunan gerçek ve tüzel kişiler, atıklarını dahil oldukları sıfır atık yönetim sistemi kriterlerine uygun olarak biriktirir.
(11) Evlerden kaynaklanan atık ilaçlar, ilaç satışı yapılan yerler ile İl Sıfır Atık Yönetim Sistemi Planında toplama noktası olarak belirlenen diğer toplama noktalarında ve atık getirme merkezlerinde toplanır. Atık ilaç biriktirme ekipmanları ilaç satışı yapılan yerler ve toplama noktalarınca temin edilir. Evlerden kaynaklanan atık ilaçların yönetimi mahalli idareler tarafından sağlanır.
(12) Sıfır atık yönetim sistemi kapsamında atıkların kaynağında türlerine göre ayrı biriktirilmesi ve kaynağında ayrı biriktirilen atıkların karıştırılmadan ayrı olarak toplanması esastır.
(13) Sıfır atık yönetim sistemi kapsamında biriktirilen atıklar, Bakanlıktan geçici faaliyet belgesi/çevre lisansı almış atık işleme tesislerinde işlenir.
(14) Kaynağında ayrı biriktirilen evsel atıklar ile benzer ticari ve kurumsalatıkların geri kazanıma veya bertarafa gönderilmek üzere bırakıldığı atık getirme merkezlerinin oluşturulması esastır.
"
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin, 09/10/2021 tarihli, 31623 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Sıfır Atık Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına dair Yönetmelik ile Sıfır Atık Yönetmeliğinde yapılan ve dava konusu edilen değişikliklerle birlikte değerlendirilmesinden; sıfır atık yönetim sistemi kapsamında atıkların kaynağında türlerine göre ayrı biriktirilmesi ve kaynağında ayrı biriktirilen atıkların karıştırılmadan ayrı olarak toplanması esasının ilgili tüm mevzuatla paralel bir şekilde belirlendiği, kaynağında ayrı biriktirilen evsel atıklar, ticari ve kurumsal atıkların geri kazanıma ve bertarafa gönderilmek üzere bırakıldığı atık getirme merkezlerinin oluşturulmasının amaçlandığı, bu çerçevede biriktirilen atıkların, sıfır atık belgesi almış belediyeler ile geçici faaliyet belgesi/çevre lisansı almış atık işleme tesislerinde işleneceği, sıfır atık belgesi için başvuruda bulunabilecek yerler kapsamına zincir marketlerin ve alışveriş merkezlerinin de dahil edildiği anlaşılmaktadır.
İptali istenen Yönetmelik maddelerinden;
"Atıkların biriktirilmesi, toplanması ve biriktirme ekipmanlarının özellikleri" başlıklı 14. maddesine eklenen " Zincir marketler ile 400 m2 ve üzeri kapalı satış alanına sahip satış noktaları, tüketiciler tarafından getirilen tehlikesiz nitelikteki kâğıt,cam, metal, plastik atıklar ile satışı yapılması durumunda pil, elektrikli küçük ev aletleri veya tekstil atıklarının ayrı olarak biriktirilmesi için rahatlıkla görülebilecek ve erişilebilecek yerlerde toplama noktaları oluşturmakla, çevre ve insan sağlığına yönelik tedbirleri almakla yükümlüdür." şeklindeki 8. fıkrasının ve "Alışveriş merkezleri, vatandaşlar tarafından atıkların getirilip bırakılabileceği toplama noktaları oluşturmak üzere, teknik ve idari hususları Bakanlıkça belirlenen kriterlere uygun olarak mobil atık getirme merkezi kurarlar. Atık getirme merkezine sahip alışveriş merkezinde kurulu bulunan zincir marketler ile 400 m2 ve üzeri satış alanı bulunan satış noktalarında sekizinci fıkra ile getirilen toplama noktaları oluşturma yükümlülüğü aranmaz." şeklindeki 12. fıkrasının incelenmesinden; eklenen iki alt bent ile zincir marketler, 400 m2 ve üzeri kapalı satış alanına sahip satış noktalarının ve alışveriş merkezlerinin de temel seviyede sıfır atık sistemine dahil edildiği, bu yerlerde toplama noktalarında ayrı toplanan, Çevre Kanunu ve Atık Yönetimi Yönetmeliğinde de yer aldığı şekliyle atık yönetim sisteminde zaten yeri olan, mevzuatın öngördüğü şekilde kurulan Bakanlık tarafından çevre lisansı verilen hem özel teşebbüsler hem de sorumlulukları çerçevesinde belediyeler tarafından kurulabilen atık işleme tesislerine gönderilecek olmasının sistemin sürdürülebilirliği, işlerliği açısından gerekli olduğu, atık getirme merkezlerine ilişkin esasların ayrıca düzenlendiği, ayrı toplanan atıkların sıfır atık yönetimi dışında da atık yönetiminde yeri olan atık işleme tesislerinin sıfır atık yönetim sisteminde de yer almasında hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Ayrıca; Yönetmeliğin amacının, hammadde ve doğal kaynakların etkin kullanımı ve sürdürülebilirliği açısından atıkların kaynağında ayrı biriktirilmesi, toplanması olduğu ve sistemin Atık Yönetimi Yönetmeliğinin Ek-4 listesinde yer alan tüm atıkları kapsadığı, davacının iddia ettiğinin aksine Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği hükümleri ile çelişen bir durumun olmadığı, depozito sisteminin ayrıca Zorunlu Depozito Yönetimi Sistemi Uygulamalarına İlişkin Usul ve Esaslar ile Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği ve Sıfır Atık Yönetmeliğine uygun olarak düzenlendiği, Sıfır Atık Yönetmeliğinin amacı düşünüldüğünde, insan yoğunluğunun yüksek olduğu alanlardan alışveriş merkezlerinde ve zincir marketler ile 400 m2 ve üzeri satış alanı bulunan satış noktalarının da sisteme dahil edilerek, bu alanlarda toplama noktaları oluşturulmasının, mobil atık getirme merkezine sahip alışveriş merkezlerinde ayrıca toplama noktası oluşturma yükümlülüğünün aranmamasının Yönetmeliğin varoluş amacına, hükümlerden beklenen faydaya ve kamu yararına uygun olduğu görülmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. .DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …- TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için öngörülen …- TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
5. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 02/03/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.