T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/1218
Karar No : 2024/696
TEMYİZ EDEN (DAVACI): … Petrol Madeni Yağ Otomotiv Taş. Turz. San. Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ: Av. …
KARŞI TARAF (DAVALILAR):
1- … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ: Av. …
2- … Belediye Başkanlığı-…
VEKİLİ: Av. …
İSTEMİN KONUSU: Danıştay Altıncı Dairesinin 02/10/2017 tarih ve E:2015/9101, K:2017/7057 sayılı bozma kararına uyularak verilen ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: İzmir İli, Torbalı İlçesi, … Mahallesi … ada, … parsel sayılı taşınmaza ilişkin imar planlarındaki konut kullanımı kararının akaryakıt satış istasyonu olarak değiştirilmesi talebiyle İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığına yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlem ile Torbalı Belediye Başkanlığına yapılan başvurunun reddine dair … tarih ve … sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Temyize konu kararda; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine düzenlenen rapor ile dosyada bulunan bilgi ve belgelerin birlikte incelenmesi sonucunda, davacının, İzmir İli, Torbalı İlçesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaza ilişkin imar planındaki konut kullanım kararının yeniden akaryakıt satış istasyonu olarak değiştirilmesi talebinin, söz konusu akaryakıt istasyonunun, Akaryakıt/LPG/Servis İstasyonlarının Yerseçimi ve İmar Planlarında Belirlenmesine İlişkin kriterleri/koşulları sağlamış olması halinde, planların kademeli birlikteliği ilkesine aykırı olmayacağı anlaşılmakla beraber, Akaryakıt/LPG/Servis İstasyonlarının Yerseçimi ve İmar Planlarında Belirlenmesine İlişkin Uyulacak İlke ve Esaslar uyarınca akaryakıt istasyonunun sahip olması gereken cephe genişliği kriteri, minimum kavşak mesafesi kriteri ve asgari emniyet mesafe kriterlerine sahip olmadığı anlaşıldığından davacının İzmir İli, Torbalı İlçesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaza ilişkin imar planındaki konut kullanım kararının yeniden akaryakıt satış istasyonu olarak değiştirilmesi talebinin reddine ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Taşınmaz üzerinde halen akaryakıt istasyonu faaliyetinin sürdürüldüğü, mevzuata uygun olarak yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesinin alındığı, kavşak mesafesi, parsel büyüklüğü kriterlerinin dava konusu taşınmaz açısından uygun olduğu, parselin cephe genişliğinin ise trafik ve çevre güvenliğine aykırı olmadığını gösteren birçok emsalin uygulamada çokça yer aldığı, yakın mesafede bulunan okul alanının akaryakıt istasyonunun bitişiğinde veya karşısında olmadığı, okul alanının yürüyüş mesafesi olarak 100 metrenin üzerinde olduğundan mevzuata aykırılık oluşturmadığı, önceki plan kararları gibi akaryakıt istasyonu kullanımı getirilmesinin planlamaya uygun olacağı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI:
İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından; temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
Torbalı Belediye Başkanlığı tarafından; savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile mahkeme kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Uyuşmazlık konusu taşınmazın, uygulama imar planında konut alanında yer almakta iken, Torbalı Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile çok amaçlı akaryakıt istasyonu olarak belirlendiği, … tarih ve … sayılı imar durumu belgesine istinaden taşınmaza ilişkin … tarih ve … sayılı yapı ruhsatının düzenlendiği görülmüştür.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu kapsamında, Torbalı ilçesinin Büyükşehir Belediye sınırlarına dahil edilmesinden sonra, dava konusu taşınmazı da kapsayan bölgeye ilişkin revizyon nazım ve uygulama imar planlarının İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylandığı, anılan planlarda uyuşmazlık konusu taşınmazın konut alanı olarak belirlendiği, bunun üzerine davalılardan Torbalı Belediyesince, dava konusu taşınmazın, İzmir Büyükşehir Belediyesine gönderilen uygulama imar planı paftasında sehven konut alanı olarak belirlendiği, oysa taşınmazın çok amaçlı akaryakıt istasyonu olarak belirlenmesi gerektiği belirtilerek, imar planlarında değişiklik yapılmasının İzmir Büyükşehir Belediyesinden talep edildiği; ancak talebin reddedildiği görülmektedir.
Daha sonra dava konusu taşınmazın 2004 tarihli planlarda kullanım kararı konut olarak belirlenmesine rağmen 22/06/2005 tarihinde, 06/04/2000 tarihli imar durumuna istinaden otopark, çok amaçlı akaryakıt istasyonu ve ek tesisleri amaçlı yenileme yapı ruhsatı düzenlendiği ve anılan işlem neticesinde, ilçe belediyesince büyükşehir belediyesine bilgi verildiği ve yeniden nazım ve uygulama imar planlarında dava konusu taşınmaza ilişkin imar planı değişikliği yapılmasının talep edildiği anlaşılmıştır.
23/02/2007 tarihli imar durumuna istinaden dava konusu taşınmaza ilişkin bu defa 22/05/2007 tarihli tadilat yapı ruhsatı düzenlendiği ve 06/07/2007 tarihinde ise taşınmazın bir bölümüne akaryakıt ve servis istasyonu amaçlı yapı kullanma izin belgesinin verildiği, 19/01/2009 tarihinde, uyuşmazlık konusu taşınmazın akaryakıt+LPG tesis alanı olarak belirlenmesine ilişkin 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişiklik önerisinin ilçe belediyesince İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığına sunulduğu, İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile ''... giriş-çıkışların karayolundan yapıldığı tesise 1 km mesafede mevcut diğer akaryakıt tesislerinin de LPG ilavesi tesislerinin olması, tek ada, tek parsel oluşturulabilmesi için gereken minimum 10 metrelik mesafenin ayrılmaması, bu mesafe ayrıldığı takdirde cephe genişliğinin 40 metre, alan büyüklüğünün 2000 m² nin altına düşmesi, parsele 40 metre mesafede eğitim tesis alanının yer alması nedeniyle, plan değişikliğinin, İzmir Büyükşehir Belediyle Meclisinin 12/01/2007 tarihli kararı ile uygun görülen ''Akaryakıt/LPG/Servis İstasyonlarının Yer Seçimi ve İmar Planlarında Belirlenmesine İlişkin Uyulacak İlke ve Esaslar'' ın 1., 2., 10. ve 13. maddelerinde öngörülen kriterlerin sağlanmadığı...'' belirtilerek plan tadilatı teklifinin uygun görülmediği, davacı şirket tarafından, taşınmazın kullanım kararının yeniden akaryakıt satış istasyonu olarak değiştirilmesi talebiyle İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile Torbalı Belediye Başkanlığına başvuruda bulunulduğu, başvurunun İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığınca cevap verilmeksizin reddedilmesi, Torbalı Belediye Başkanlığınca ise … tarih ve … sayılı işlem ile reddedilmesi üzerine de görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT: 3194 sayılı İmar Kanununun "Tanımlar" başlıklı 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan şeklinde, "Nazım imar planı; varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak hali hazır haritalar üzerine yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme, yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları gösteren ve uygulama imar planının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve raporu ile beraber bir bütün olan plan, uygulama imar planı ise, tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: İmar planları objektif nitelikte düzenleyici işlemlerdir ve tesis edildikleri usule uygun olarak kaldırılmaları veya değiştirilmeleri mümkündür. Planların idarece kaldırılması veya değiştirilmesi durumunda bu planların yürürlükte oldukları süre içerisinde ve bu planlara dayalı olarak tesis edilen bireysel işlemlerin kişiler bakımından subjektif nitelikte kazanılmış hak doğuracağı tabiidir. İdari işlemlerin geriye yürümeyeceğine ilişkin idare hukuku ilkesi ile bu gibi durumlarda kazanılmış hakların korunması ve idari istikrarın sağlanması amaçlanmıştır.
Kazanılmış hakların korunması hukuk devleti ilkesinin bir gereği olup, İdare Hukukunda kazanılmış hak sorununun çözümünde, hukuki güvenlik ilkesi ile hukuka uygun idare arasındaki dengenin gözetilmesi zorunludur. İmar hukukunda kazanılmış haktan bahsedildiğinde, yürürlükteki imar planlarına duyulan güven ile daha sonra değiştirilen plan dolayısıyla korunması gereken kamu yararı ve sağlıklı kentleşme birlikte değerlendirilmelidir.
Davacının taşınmazı üzerinde 2000 yılından bu yana halen faaliyette bulunan akaryakıt istasyonun yer aldığı, davacı tarafın herhangi bir hatası ve hilesi olmadığı halde, taşınmazın konut kullanımında belirlendiği 2004 yılından sonra muhtelif tarihlerde dava konusu taşınmaza ilişkin değişik amaçlı yapı ruhsatlarının düzenlendiği ve yapı kullanma izni belgesinin verildiği, hatta 07/01/2008 tarihinde İzmir Büyükşehir Belediyesince işyeri açma ve çalışma ruhsatının (2. Sınıf GSM) düzenlendiği görülmüştür.
Öte yandan, dava konusu taşınmaza 40 metre mesafede eğitim alanı bulunduğu iddiasının da Mahkemece araştırılmadığı, zira 2000 tarihli uygulama imar planı paftası incelendiğinde şu an eğitim tesis alanı olarak belirlenen yerde park kullanımının yer aldığı, 2004 tarihli paftaların incelenmesinden ise bu yerde belediye hizmet alanı fonksiyonunun bulunduğu, dosyaya sunulan ve 25/07/2006 tarihli uygulama imar planı paftası incelendiğinde eğitim tesisi alanının bu tarihte plan paftasına işlendiği, bu durumda dava konusu taşınmaz için öngörülen akaryakıt istasyonu kullanımının kabul edildiği tarihte yakın mesafede eğitim tesis alanı bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu durumda, 2000 yılından bu yana işlem tarihleri itibarıyla mevzuata uygun olarak tesis edilen işlemler doğrultusunda halen faaliyette bulunan akaryakıt istasyonun, davacı tarafın herhangi bir hatası ve hilesi olmadığı halde, konut kullanımına dönüştürülmesinde hukuki güvenlik ilkesine aykırılık bulunduğu sonucuna ulaşıldığından davacının taşınmazının kullanımının akaryakıt satış istasyonu olarak değiştirilmesi talebiyle İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile Torbalı Belediye Başkanlığına yapılan başvuruların reddine dair işlemlerde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, davanın reddine ilişkin temyize konu İdare Mahkemesi kararında isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1.2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin temyize konu ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanunun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere 08/02/2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.