T.C.
D A N I Ş T A Y
VERGİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2022/1231
Karar No : 2023/577
TEMYİZ EDEN (DAVACI): … Teknoloji Hizmetleri Anonim Şirketi
VEKİLİ: Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI): … Bakanlığına adına … Gümrük Müdürlüğü
VEKİLİ: Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: … tarih ve … sayılı transit refakat belgesi muhteviyatı "votka" cinsi eşyayı taşıyan aracın 02/01/2017 tarihinde Cizre-Silopi karayolunun 16. km'sinde yanması üzerine giriş X-Ray görüntülerinin incelenmesinden aracın dorsesinde birden fazla sıra votka cinsi eşyanın bulunduğu ancak olaya ilişkin tutanaklarda yanan eşyanın tek sıra ve bir kat olduğunun tespit edildiğinden bahisle yangında sağlam olarak kurtarıldığı belirtilen 90 adet dışında kalan 14.610 adet eşya için tahakkuk ettirilen vergilerin asıl sorumlu sıfatıyla davacıdan tahsilini teminen 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 37. maddesi uyarınca tesis edilen işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
… Vergi Mahkemesinin … tarih E:…, K:… sayılı kararı:
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 84. maddesinin (1) numaralı fıkrası ile 85. maddesine göre transit rejimi, ithalat vergileri ve ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmayan serbest dolaşıma girmemiş veya ihracatla ilgili gümrük işlemleri tamamlanmış eşyanın gümrük gözetimi altında Türkiye Gümrük Bölgesi içindeki bir noktadan diğerine taşınmasında uygulanacak olup transit eşyası için tahakkuk edebilecek gümrük vergilerinin ödenmesini sağlamak üzere teminat verilmesi zorunludur.
4458 sayılı Kanun'un 86. maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları ile 87. maddesine göre asıl sorumlu, eşyayı öngörülen süre içerisinde ve gümrük idareleri tarafından eşyanın ayniyetinin tespiti amacıyla alınan önlemlere uymak suretiyle varış gümrük idaresine sağlam ve noksansız olarak sunmak ve transit rejimine ilişkin hükümlere uymakla yükümlüdür. Ayrıca transit rejimine göre taşındığını bilerek eşyayı kabul eden taşıyıcı veya alıcı da eşyayı öngörülen süre içerisinde ve gümrük idareleri tarafından eşyanın ayniyetinin tespiti amacıyla alınan tedbirlere uymak suretiyle varış gümrük idaresine sağlam ve noksansız olarak sunmakla yükümlüdür. Transit rejiminin işleyişine ilişkin usul ve esaslar ile istisnalar yönetmelikle belirlenir.
Anılan Kanun'un 92. maddesinin (1) ve 5911 sayılı Kanun'un 20. maddesiyle değişik (2) numaralı fıkralarında da transit eşya taşıyan seyir halindeki bir taşıtın beklenmeyen haller veya mücbir sebeplerle yoluna devam edemediği durumlarda bu hususun gecikmeksizin en yakın gümrük idaresine bildirileceği, Türkiye Gümrük Bölgesi içinde transit halindeki eşyanın beklenmeyen haller veya mücbir sebeplerle telef veya kaybının kanıtlanması halinde ise gümrük vergilerinin aranmayacağı düzenlenmesine yer verilmiştir.
Diğer yandan Gümrük Yönetmeliği'nin "Telef veya kayıp olan eşya" başlıklı 228. maddesinin olay tarihinde yürürlükte bulunan (1) numaralı fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerine göre de transit rejimine tabi eşyanın mücbir sebep veya beklenmeyen haller nedeniyle telef veya kaybının kanıtlanması halinde gümrük vergileri aranmayacaktır. Ancak suçüstü şeklindeki hırsızlıklar, hazırlık tahkikatı üzerine Cumhuriyet Savcılığınca verilen belge ile hasar, telef veya kayıp herkesçe bilinen ve duyulan başka olaylar yüzünden olmuşsa o yerin en büyük mülki idare amiri tarafından verilecek belge ile trafik kazaları, trafik kaza raporuna göre ve en yakın gümrük idaresi tarafından yapılan tespit sonucunda gümrük idare amirinin vereceği karar ile kanıtlanabilecektir.
Olayda Cizre Belediye Başkanlığı İtfaiye Müdürlüğünün 02/01/2017 tarihli ve Cizre Jandarma Komutanlığının 03/01/2017 tarihli tutanaklarından … tarih ve … sayılı transit refakat belgesi muhteviyatı "votka" cinsi eşyayı taşıyan aracın dorse ve çekicisinin 02/01/2017 tarihinde Cizre - Silopi karayolunda seyir halinde iken tamamen yanarak kullanılmaz hale geldiği araç dorsesindeki yük miktarının yangında kupa bölümünde bulunan irsaliyenin, faturanın yanması sebebiyle tam olarak bilinemediği ve çıkan yangından sadece 90 adet şişenin sağlam olarak kurtarıldığı anlaşılmıştır.
Çıkan yangından sağlam olarak kurtarılan 90 adet şişenin haricinde kalan toplam 14.610 adet şişe için dava konusu işlem tesis edilmiştir.
Habur Gümrük Müdürlüğünün 03/01/2017 tarihli tutanağında ise aracın dorse ve çekicisinde yangın çıktığı, dorsede bulunan votka şişelerinin büyük bir kısmının yandığı, yanan votka şişelerinin bir kat ve tek sıra halinde olduğu, gümrük müdürlüğünün güvenlik mührünün ise fekkedilmediği belirtilmiştir.
Tır dorsesinin X-Ray görüntüsü inceleme tutanağına göre eşya miktarı tam olarak tespit edilememektedir. Ancak dorse zemini tamamen eşya ile doludur. Orta üst kısmında eşya olmakla birlikte başında ve sonunda boşluklar mevcuttur.
Yanan araçta kaç şişe votka bulunduğunun tespiti amacıyla verilen ara karara idarenin verdiği cevabi yazıda tır dorsesindeki bir sıraya her biri 6 adet şişeden oluşan 544 adet koli sığabileceğinden bir sırada 3.264 adet şişenin bulunduğu belirtilmiştir.
Davalı idare tırın dorsesine tabandan yukarıya doğru her bir sırada 544 adet koli yani 3.264 adet şişe olmak üzere 13.056 adet şişenin dört tam sıra halinde ve 1.644 adet şişenin de yarım sıra halinde olmak üzere beş sıra halinde toplam 14.700 adet şişenin tırın dorsesine yüklenebileceğini beyan etmiştir.
Davacı vekili ise ara kararına verdiği cevabi yazıda yanan aracın dorsesi içerisinde 6 adet şişe bulunan kolilerden 2.450 adet olmak üzere toplamda 14.700 adet şişenin yüklendiğini, anılan kolilerin 850 adedinin yani 5.100 adet şişenin alt sıraya yerleştirildiğini, koli sayısının ise tabandan yukarıya doğru azaltılarak yüklemenin gerçekleştirildiğini beyan etmiştir.
Tarafların beyanları birbirleriyle çelişkili ise de idarenin hesaplamaları ve iddiaları X-Ray görüntüleri ile daha uyumludur.
Bu durumda dorsenin dört buçuk sıra eşya yüklü olduğunun görülmesine karşın araçta yanan eşyaların tek sıra ve bir kat olduğu ve her bir sıraya 3.264 adet votka cinsi eşyanın yüklenebileceği votka cinsi eşyanın 90 adedinin de sağlam olarak kurtarıldığı gözetildiğinde sadece 3.174 adet votkanın yangın nedeniyle kullanılamaz hale geldiği anlaşılmıştır.
Öte yandan dorseye yüklenmiş olan koli ve şişelerin yanması ve kırılması nedeniyle yüksekliği bulunan bir eşya yığını haline gelebileceği ancak tek sıraya dönüşmeyeceği dikkate alındığında diğer üç buçuk sıradaki 11.436 adet votka şisesinin yangında zayi olduğuna dair bir tespitin bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.
Davacı asıl sorumlu sıfatıyla eşyayı öngörülen süre içerisinde ve gümrük idareleri tarafından eşyanın ayniyetinin tespiti amacıyla alınan önlemlere uymak suretiyle varış gümrük idaresine sağlam ve noksansız olarak sunmak ve transit rejimine ilişkin hükümlere uymakla yükümlüdür.
Olayda ise 14.700 şise votka cinsi eşyanın 11.436 adedine isabet eden kısmının mücbir sebeple telef ve kaybını ispatlayamayan davacı adına bu kısımla sınırlı olarak gümrük yükümlülüğü doğmuştur.
Anılan nedenle davacı adına 14.610 adet votka cinsi eşyanın gümrük vergilerinin tahsili için tesis edilen dava konusu işlemin 11.436 adet eşyaya isabet eden gümrük vergilerine ilişkin kısmında hukuka aykırılık, geri kalan 3.174 adet eşyaya isabet eden gümrük vergilerine ilişkin kısmında ise hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Vergi mahkemesi bu gerekçeyle davayı, dava konusu işlemin 11.436 adet eşyaya isabet eden gümrük vergilerine ilişkin kısmı yönünden reddetmiş, işlemin 3.174 adet eşyaya isabet eden gümrük vergilerine ilişkin kısmını ise iptal etmiştir.
Tarafların istinaf istemlerini inceleyen … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı:
Vergi Dava Dairesi, Vergi Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu gerekçesiyle istinaf istemlerini reddetmiştir.
Tarafların temyiz istemlerini inceleyen Danıştay Yedinci Dairesinin 14/02/2022 tarih ve E:2021/14, K:2022/563 sayılı kararı:
Daire tarafından uyuşmazlık 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 84. maddesinin (1) numaralı fıkrası ve (3) numaralı fıkrasının (a) işaretli bendi, 86. maddesinin (1) ve (2) numaralı bentleri, 87. maddesi ile 92. maddesinin (2) numaralı fıkrasının olay tarihinde yürürlükte bulunan hali çerçevesinde incelenmiştir.
Davalının temyiz istemi yönünden yapılan inceleme:
Davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine ilişkin hüküm fıkrası, usul ve hukuka uygun olup davalı tarafından ileri sürülen temyiz nedenleri kararın belirtilen hüküm fıkrasının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Davacının temyiz istemi yönünden yapılan inceleme:
Sarp Gümrük Müdürlüğü'nden İran'a gönderilmek üzere Habur Gümrük Müdürlüğü'ne sevk edilen … tarih ve … sayılı transit refakat belgesi muhteviyatı "votka" cinsi eşyayı taşıyan araç 02/01/2017 tarihinde Cizre - Silopi karayolunun 16. km'sinde seyir halinde iken yanmıştır.
Olaya ilişkin Cizre İlçe Jandarma Komutanlığının 03/01/2017 (saat 03:30) tarihinde düzenlenen tutanakta araç dorsesindeki yükün miktarının yangında kupa bölümünde bulunan irsaliyenin, faturanın yanması sebebiyle tam olarak bilinemediği, araç dorsesinin gümrük halatı çekilmiş vaziyette … ve … seri numaralı mühürlerle mühürlenmiş olduğu, yangın sonrası mühürlerin zarar görmediği, fakat gümrük tarafından çekilen halatın kopuk/açık vaziyette bulunduğu, aracın tenteli olduğu ve üzerindeki brandanın yanmış vaziyette araç içerisindeki yükün göründüğü belirtilmiştir.
Gümrük personelleri (muayene memuru ve Gümrük muhafaza KİM memuru) tarafından tutulan 03/01/2017 (saat 06:00) tarihinde düzenlenen tutanak ile olay tarihinde itfaiye ekiplerince düzenlenen yangın raporunda benzer hususlara yer verilerek çekici ve dorsenin önemli oranda yandığı tespit edilmiştir.
Konuyla ilgili Silopi Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturma sonucunda kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmiştir.
Bu durumda yangın raporu, olay sonrası düzenlenen olay yeri görgü tutanağı ve diğer belgeler ile "votka" cinsi eşyanın patlayıcı/yanıcı özelliği de dikkate alındığında olayda transit eşyanın beklenmeyen haller veya mücbir sebeplerle telef veya kaybının kanıtlanması halinde gümrük vergilerinin aranmayacağı yolundaki düzenlemenin uygulanması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Anılan nedenlerle temyize konu kararın araçta yanan eşyaların tek sıra ve 3264 adet olduğunun kabulü suretiyle taşınan eşyaların yandığının davacı tarafından ispatlanamadığı gerekçesiyle verilen mahkeme kararının redde ilişkin hüküm fıkrasına yönelik istinaf başvurusunun reddedilmesinde hukuki isabet bulunmamaktadır.
Daire, bu gerekçeyle davalının temyiz istemini reddetmiş; davacının temyiz isteminin kabul ederek Vergi Dava Dairesi kararının, mahkeme kararının redde ilişkin hüküm fıkrasına yönelik istinaf başvurusunun reddine dair hüküm fıkrasını bozmuştur.
… Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı ısrar kararı:
Vergi Dava Dairesi, bozulan kısım yönünden ilk kararında yer alan hukuksal nedenler ve gerekçeyle ısrar etmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Transit refakat belgesi muhteviyatı votka cinsi eşyanın sağlam olarak kurtarılan 90 adedi hariç olmak üzere araçta meydana gelen yangın nedeniyle telef olduğu, bu hususun itfaiye, kolluk ve gümrük yetkililerince tanzim edilen tutanaklar ile de sabit olduğu belirtilerek ısrar kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ: Temyizen incelenen ısrar kararının, Danıştay Yedinci Dairesinin kararında yer alan hukuksal nedenler ve gerekçe uyarınca bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunca, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Dayandığı hukuksal nedenler ve gerekçesi yukarıda açıklanan ısrar kararı, aynı hukuksal nedenler ve gerekçe ile Kurulumuzca da uygun bulunmuş olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, kararın bozulmasını gerektirecek durumda görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1- Davacının temyiz isteminin REDDİNE,
2- … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı ısrar kararının ONANMASINA,
3- Davacıdan 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun ilgili hükümleri ve Kanun'a ek (3) sayılı Tarife uyarınca maktu harç alınmasına,
4- Yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmediğinden, yatırılan yürütmenin durdurulması harcının istemi halinde davacıya iadesine,
5- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de Vergi Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın Vergi Mahkemesine gönderilmesine,
24/05/2023 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
X - KARŞI OY:
Temyiz isteminin kabulü ile ısrar kararının Danıştay Yedinci Dairesinin kararında yer alan hukuksal nedenler ve gerekçe uyarınca bozulması gerektiği oyu ile karara katılmıyoruz.