T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2022/124
Karar No:2022/4013
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- … Kurumu …
VEKİLİ : Av. …
2- … Birliği …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacıya ait "..." adlı internet sitesine erişimin engellenmesine ilişkin Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu'nun (Kurum) … tarih ve E… sayılı işlemi ile söz konusu kararın uygulanmasına ilişkin Erişim Sağlayıcıları Birliği (Birlik) işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; Kurum tarafından yapılan incelemeler sırasında bazı internet siteleri üzerinden mevzuata aykırı ilaç satışı ve/veya tanıtımı yapıldığının tespit edilmesi üzerine alınan … tarih ve E… sayılı işlemle davacıya ait "…" adlı internet sitesinin de aralarında bulunduğu 176 adet internet sitesi ve 143 adet internet sayfasına erişimin engellenmesine karar verildiği, bu işlemin 5651 sayılı Kanun'un 8. maddesi dışındaki erişimin engellenmesi kararlarını uygulamak üzere kurulan Birlik'e gönderildiği, "…" adlı internet sitesine erişimin engellenmesi üzerine bakılan davanın açıldığı;
İlaçların, sadece eczane ve eczane ticarethanelerinde satılabileceği, internet veya başkaca herhangi bir elektronik ortamda satışının yapılamayacağı, Kurum'un ilaçların satışı ve tanıtımıyla ilgili faaliyetleri denetlemek ve gerektiğinde yaptırım uygulamakla görevli ve yetkili olduğu, bu anlamda ilaç tanıtım veya satışlarının internet üzerinden yapılması hâlinde, anılan idarece derhâl erişimin engellenmesine karar verileceği, bu kararların ise erişimin engellenmesi kararlarının uygulanmasını sağlamak üzere kurulan Birlik'e gönderileceği, "…" adlı internet sitesinde kürtaj ile ilgili bilgilendirmelerde bulunulduğu, bu kapsamda misoprosotol etken maddeli ilaçların mufassal bir şekilde tanıtımı yapılarak haplarının nasıl kullanılacağı ve etkilerinden bahsedildiği;
UYAP üzerinden yapılan incelemede benzer nitelikteki bir uyuşmazlıkta hukuka aykırı olan içeriğin siteden çıkarılması yönünde bir tedbir yerine, sitenin tamamına erişim engeli getirilmesinin sebebinin açıklanmasının Kurum'dan sorulduğu, verilen cevapta, "http protokolü olmadan herhangi bir internet sitesine bağlanmanın mümkün olmadığı, söz konusu internet sitesinin http yerine https (güvenli hiper metin protokolü) protokolü kullanması nedeniyle, söz konusu internet sitesindeki anılan içeriğe teknik olarak URL adresinden erişime engelleme uygulanamadığı, bu doğrultuda bahsi geçen internet sitesine alan adından erişime engelleme yönünde karar alınarak uygulanmak üzere işlem tesis edildiği" hususlarına yer verildiği;
Bu itibarla,"…" adlı internet sitesinde misoprostol etken maddeli ilacın tanıtımının yapıldığı, bu durumun 1262 sayılı Kanun'un 1. ve 18/3. maddeleri ile 6197 sayılı Kanun'un 24/1. maddesine aykırılık teşkil ettiğinin sabit olduğu, anılan internet sitesinin https (http secure, Türkçe güvenli hiper metin aktarım iletişim protokolü) uzantılı olması sebebiyle "…" adresinde bulunan misoprostol etken maddeli ilaçların tanıtımının yapılmasına ilişkin içeriklerin tek başına engellenememesi yönündeki teknik gereklilik de dikkate alındığında, anılan siteye erişimin engellenmesine ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemler hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davacı tarafından, 1262 sayılı Kanun’un 18. maddesinin 3. fıkrasının Anayasa’ya aykırı olduğu, Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları ile belirlenen ölçülülük ilkesinin ihlâl edildiği, 1262 sayılı Kanun’da erişimin engellenmesi tedbirinin sınırlarının belirsiz olduğu, internet alanındaki kısıtlamalara yönelik temel düzenleme konumundaki 5651 sayılı Kanun’da yargı yerlerine verilen ve istisnai hâllerde kademeli olarak kullanılan erişimin engellenmesi tedbirinin, 1262 sayılı Kanun’da yasal bir denetim ve kademeli yaklaşım olmaksızın öngörülmesinin haber alma ve bilgi edinme hakkının özüne dokunan ölçüsüz bir müdahale teşkil ettiği, 5651 sayılı Kanun’un 8. maddesinin 16. fıkrasının iptaline ilişkin … tarih ve E:…, K:… sayılı Anayasa Mahkemesi kararında yer alan gerekçenin,1262 sayılı Kanun’un 18. maddesinin 3. fıkrasında yer alan düzenleme için de geçerli olduğu, Anayasa Mahkemesi’nin söz konusu iptal kararı uyarınca TİB’e verilmeyen yetkinin, uyuşmazlığa konu düzenleme ile davalı idareye verildiği; adil yargılanma hakkı ve gerekçeli karar hakkının ihlâl edildiği, "…" etkin maddeli ilacın tanıtım ya da satışının yapılmadığı, 1262 sayılı Kanun’un 18. maddesinin 3. fıkrasında, erişimin engellenmesine ilişkin kararın uygulanmak üzere Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’na bildirileceği kuralının yer aldığı, uyuşmazlığa konu erişimin engellenmesi kararının uygulanmak üzere Erişim Sağlayıcıları Birliği yerine Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’na gönderilmesi gerektiği, Erişim Sağlayıcıları Birliği’nin işlem yapma yetkisinin bulunmadığı, Erişim Sağlayıcıları Birliği’nin görev ve yetkisinin 5651 sayılı Kanun’un 9.ve 9/A maddeleri kapsamında verilen erişimin engellenmesi kararları ile sınırlı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idarelerden Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu tarafından, 1262 sayılı Kanun’un 18. maddesinin 3. fıkrasının Anayasa’ya uygun olduğu, anılan düzenleme ile Bakanlığa tanınan yetkinin asıl amacının, Anayasa’nın 56. maddesinde teminat altına alınan sağlık hakkının korunmasını sağlamak olduğu, düzenleme ile kamunun ilaca güvenli erişiminin sağlanmasının ve toplum sağlığının korunmasının amaçlandığı, dava konusu işlemin mevzuata uygun olduğu, yapılan incelemeler neticesinde uyuşmazlığa konu internet sitesinde mevzuata aykırı olarak ilaç tanıtımı yapıldığının tespit edildiği, söz konusu tespite ilişkin ekran görüntüsünün Mahkeme kayıtlarına sunulduğu, satış ve tanıtımı yapılan ilacın kamu sağlığı bakımından ciddi bir tehlike oluşturduğu, hastaların tıbbi tedaviden uzaklaşma riskini arttırdığı; Erişim Sağlayıcıları Birliği tarafından, Birliğin görevinin, ilgili kurumlar tarafından alınan erişimin engellenmesi kararlarını erişim sağlayıcılara iletmekten ibaret olduğu, erişimin engellemesi kararı alma yetkisinin bulunmadığı, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'nun yetki alanına giren bir işlem tesis edilmesinin söz konusu olmadığı, Kanun’da ve Birlik Tüzüğü’nde erişimin engellenmesi kararlarının Birliğe gönderileceğinin açıkça düzenlendiği, 5651 sayılı Kanun’un internet alanındaki kısıtlamaları düzenleyen genel kanun niteliğinde olduğu, Birliğin anılan Kanun’un genel hükümler kısmında düzenlendiği, dolayısıyla Birliğin yetkisinin, Kanun’un 9. ve 9/A maddeleri kapsamında verilen erişimin engellenmesi kararlarının uygulanması ile sınırlı olduğundan söz edilemeyeceği, 1262 sayılı Kanun’un 18/3 maddesinin eski tarihli olduğu, daha sonra yürürlüğü giren 5651 sayılı Kanun’un 6/A maddesinin uygulanması gerektiği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü ve Onuncu Dairelerince, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun Ek 1. maddesi uyarınca müştereken yapılan toplantıda, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Davacının Anayasa'ya aykırılık itirazı ciddi bulunmamıştır.
Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, anılan Bölge İdare Mahkemesi kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın davacıya iadesine,
5. 2577 sayılı Kanun'un 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesi'ne, 07/11/2022 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
6197 sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun
'un 24. maddesinin birinci fıkrasında, "İlaçların internet veya başkaca herhangi bir elektronik ortamda satışı yapılamaz. Eczane eczacıları ve eczaneler adına internet sitesi açılamaz.
" kuralı yer almıştır.
1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu'nun 1. maddesinin ikinci fıkrasında, "Tabip reçetesiyle verilmesi meşrut olanlar ancak reçete mukabilinde ve diğerleri reçetesiz olarak münhasıran eczanelerle ecza ticarethanelerinde kanunu mahsusuna tevfikan satılır."; 18. maddesinin üçüncü fıkrasında ise, "Tanıtım veya satışların internet üzerinden yapılması hâlinde, Bakanlık tarafından derhâl erişimin engellenmesine karar verilir ve bu karar uygulanmak üzere Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumuna bildirilir." kuralına yer verilmiştir.
Aktarılan mevzuatın değerlendirilmesinden, ilaç satışının münhasıran eczanelerde gerçekleştirileceği, internet veya başkaca herhangi bir elektronik ortamda ilaç satışının ve tanıtımının yapılamayacağı, ilaç satışının ve tanıtımının internet üzerinden yapıldığının tespit edilmesi hâlinde Sağlık Bakanlığı tarafından derhal erişimin engellenmesine karar verileceği anlaşılmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu tarafından başlatılan incelemeler neticesinde, "…" adlı internet sitesi üzerinden mevzuata aykırı şekilde "…" etkin maddeli ilacın satış ve/veya tanıtımının yapıldığının tespit edildiğinden bahisle … tarih ve E… sayılı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu işlemiyle anılan internet sitesine erişimin engellenmesine karar verildiği görülmektedir.
1262 sayılı Kanun'un 18. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan kural uyarınca, ilaç satışının ve tanıtımının internet üzerinden yapıldığının tespiti hâlinde bizzat Sağlık Bakanlığı tarafından erişimin engellenmesine karar verilebileceğinden, anılan internet sitesine erişimin engellenmesine ilişkin … tarih ve E… sayılı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu kararında yetki unsuru yönünden hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, "…" adlı internet sitesine erişimin engellenmesine ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka uygunluk bulunmadığından, davacının temyiz istemi kabul edilerek temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği görüşüyle karara katılmıyoruz.