T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/1329
Karar No : 2022/4435
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Ocağı Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Valiliği
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : Dava; davacı şirketin, Hatay ili, İskenderun ilçesi, … Beldesi mevkiinde bulunan … ruhsat numaralı II-a Grubu Maden (kalker ocağı) sahası için 2. sınıf GSM işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi talebinin reddine ilişkin … günlü, … sayılı Hatay İl Özel İdaresi işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : Danıştay (Kapatılan) Onyedinci Dairesi'nin 14/06/2016 günlü, E:2015/7916, K:2016/4595 sayılı bozma kararına uyularak verilen ... İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; mahallinde yapılan keşif incelemesi üzerine düzenlenen bilirkişi raporu hükme esas alınarak, dava konusu işlemin dayanağı olan … günlü, … nolu Mahalli Çevre Kurulu kararında belirtilen hususlar da değerlendirmek suretiyle; dava konusu alanda maden ocaklarının yoğunlaştığı ve doygunluğa eriştiği, doğal bitki örtüsü görünümlerinin bozulduğu, çevre kirliliğinin arttığı, biyolojik zenginliği ile uluslararası üne sahip olan bitkilerin yok olma tehlikesi ile karşı karşıya kalacağı, bir kısım ocakların karayoluna ve yerleşim bölgelerine çok yakın olduğu dolayısıyla insan ve çevre sağlığını da tehdit ettiği, başvurunun çevre ve insan sağlığına etkileri ile kamu yararına uygun olmadığı sonucuna varıldığından, davacı şirketin, Hatay ili, İskenderun ilçesi, … beldesi mevkiinde bulunan … ruhsat numaralı II-a Grubu Maden (kalker ocağı) sahası için 2. sınıf GSM işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi talebinin reddine ilişkin … günlü, … sayılı Hatay İl Özel İdaresi işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından; dosyaya daha önce … Hukuk Mahkemesinin değişik iş tespit dosyasındaki bilirkişi raporunun sunulduğu, dolayısıyla dosyada zaten bilirkişi raporu olduğu ve ayrıca iki bilirkişi raporu arasında çelişki bulunduğu, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından işletme ruhsatı verildiği; dava konusu işleme dayanak yapılan mahalli çevre kurulu kararından sonra aynı maden sahası için çevresel etki değerlendirme belgesi verildiği; davalı idarenin mahalli çevre kurulu kararı ile madencilik faaliyetlerini düzenleme ve kısıtlama yetkisi ve işyeri ruhsat başvurusunu ret yetkisinin bulunmadığı; Madencilik Faaliyetleri İzin Yönetmeliği ile Çevre ve Orman Bakanlığı Mahalli Çevre Kurulları Çalışma Usul ve Esasları Yönetmeliği'nde maden üretimi yapılacak alanların belirlenmesi, sınırlandırılması noktasında İl Mahalli Çevre Kurulu'na görev ve yetki verilmediği; her ne kadar İl Mahalli Çevre Kuruluna Yönetmelikte "çevrenin korunması ve iyileştirilmesi, kirliliğin önlenmesi amacıyla, Bakanlıkların mevzuatlarında belirlenen esaslar çerçevesinde gerekli kararları almak" yetkisi verilmişse de bu genel görev ve yetkinin maden üretim sahalarının belirlenmesi ve hatta bu belirlemeyle maden sahalarının daraltılması sonucunu doğuracak kararlar alınmasını kapsamadığının açık olduğu; bilirkişi raporuna itirazlarının dikkate alınmadan karar verildiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN CEVABI : Temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay Sekizinci Dairesince verilen 11/02/2022 günlü, E:2022/358, K:2022/789 sayılı gönderme kararı ile Dairemize iletilen dosyada, dosyanın tekemmül ettiği anlaşıldığından, yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacı şirketin, Hatay ili, İskenderun ilçesi, … Beldesi mevkiinde bulunan … ruhsat numaralı II-a Grubu Maden (kalker ocağı) sahası için 2. sınıf GSM işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi talebinin reddine ilişkin … günlü, … sayılı Hatay İl Özel İdaresi işleminin iptali istemiyle temyizen bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT :
3213 sayılı Maden Kanununun 7. maddesinde; "Madencilik faaliyetlerinin yapılması ve ruhsatlandırma işlemlerinin yürütülmesi ile ilgili olarak yeni verilecek ruhsat alanlarına maden işletme yöntemi, faaliyetin yapıldığı bölge, madenin cinsi, yapılacak yatırımın çevresel etkileri, şehirleşme ve benzeri hususlar dikkate alınarak, temdit talepleri dahil ruhsat verilen alanlarda kazanılmış haklar korunmak kaydıyla, ilgili kurumların görüşleri alınarak Bakanlık tarafından kısıtlama getirilebilir. İlk müracaat veya ihale yolu ile yapılacak ruhsatlandırmalarda müracaatın yapılacağı alanlar diğer kanunlar ile getirilen kısıtlamalar gözönüne alınarak Bakanlıkça ruhsat müracaatına kapatılabilir. Kısıtlama gerekçesi ortadan kalkan alanlar ihale yoluyla aramalara açılır. Bu Kanun dışında madencilik faaliyetleri ile ilgili olarak yapılacak her türlü kısıtlama ancak kanun ile düzenlenir...Maden üretim faaliyetleri ile bu faaliyetlere dayalı ruhsat sahasındaki tesisler için işyeri açma ve çalışma ruhsatları il özel idareleri tarafından verilir. ...İlgili bakanlıkların mevzuatı gereği yapacakları inceleme ve denetimlerde; ruhsat alanlarında ilgili Kanun esaslarına uygun çalışılmadığının tespiti halinde, mevzuat çerçevesinde yapılacak işlemler Genel Müdürlüğe bildirilir. Çevre ve insan sağlığına zarar verdiği tespit edilen madencilik faaliyetleri gerekli önlemler alınıncaya kadar durdurulur. Çevresel etki değerlendirmesi işlemleri Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından, diğer izinlere ilişkin işlemler de ilgili bakanlıklar ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca çevresel etki değerlendirmesi sürecinde en geç üç ay içinde bitirilir..." hükmüne yer verilmiştir.
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanunun 2. maddesinde; aralarında taşocaklarının da sayıldığı işyerlerine bu Kanun hükümlerinin uygulanmayacağı kuralına yer verilmiştir.
21/06/2005 günlü, 25852 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Madencilik Faaliyetleri İzin Yönetmeliği’ne, 21/04/2007 günlü, 26500 sayılı R.G.’de yayınlanan Madencilik Faaliyetleri İzin Yönetmeliği’nde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Yönetmeliğin 36. maddesi ile 82. maddeden sonra gelmek üzere eklenen 82/A-2 maddesinde; İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhi müesseseler kapsamına giren maden üretim faaliyetleri ve/veya bu faaliyetlere dayalı olarak üretim yapan tesisler için Genel Müdürlük tarafından mahallinde yapılan inceleme üzerine düzenlenen tetkik heyeti raporu ve bu Yönetmeliğin eki örnek 1’deki başvuru ve beyan formundaki bilgileri dikkate alınarak yetkili idarenin en üst amiri veya görevlendireceği yetkili tarafından başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatının beş gün içinde düzenlenerek ilgiliye verileceği, ilgilinin bu belgelere dayanarak iş yeri açabileceği belirtilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Yukarıda yer verilen mevzuat uyarınca, ikinci sınıf gayrisıhhi müesseseler kapsamına giren maden üretim faaliyetleri ve/veya bu faaliyetlere dayalı olarak üretim yapan tesisler için Genel Müdürlük tarafından mahallinde yapılan inceleme üzerine düzenlenen tetkik heyeti raporu ve Yönetmeliğin eki başvuru ve beyan formundaki bilgileri dikkate alınarak yetkili idarenin en üst amiri veya görevlendireceği yetkili tarafından başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatının beş gün içinde düzenlenerek ilgiliye verileceği kurala bağlanmış olup; bu kapsamda, … ruhsat numaralı II-a Grubu Maden (kalkerocağı) sahasına ilişkin Maden İşleri Genel Müdürlüğü yetkilileri tarafından yerinde yapılan inceleme neticesinde düzenlenen Mahallinde Tetkik ve Değerlendirme Raporu ile söz konusu saha için uygun görüş bildirildiği, davacı şirketin Yönetmeliğin eki başvuru ve beyan formunu doldurarak başvuruda bulunduğu anlaşıldığından, davacı şirketin başvurusunun, usulüne uygun bir başvuru olduğunun kabulü gerekmekte olup, davacı şirkete, beş gün içinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi gerektiği; öte yandan, davalı idare tarafından dava konusu bölgeye ilişkin maden işletme izni yönünden kısıtlamadan bahsedilmiş ise de; Dairemizin 21/06/2022 tarihli, E:2022/1329 sayılı ara kararına Hatay Valiliği ile Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı tarafından verilen … günlü cevabi yazılar ve eklerinden, dava konusu bölgeye ilişkin maden işletme izni yönünden herhangi
bir kısıtlama kararı alınmadığı ve davacı şirket adına düzenlenen arama ve işletme ruhsatlarının iptal edildiğine ilişkin bir karar da alınmadığı hususları dikkate alındığında dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE,
2. ... İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun temyize konu kararın verildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan haliyle 49. maddesinin 1/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
3. Aynı maddenin 3622 sayılı Yasa ile değişik 3. fıkrası uyarınca, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın adı geçen İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. Kullanılmayan yürütmenin durdurulması harcının davacıya iadesine,
5. 2577 sayılı Yasa'nın (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş (15) gün içinde Danıştay'da karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 22/09/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.