T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/1376
Karar No : 2024/1341
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- ...Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının iptale ilişkin kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Trabzon ili, Ortahisar ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda bağımsız bölüm maliki olan davacı tarafından, güney komşuluğunda bulunan ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza ilişkin önceki imar planının yeniden yürürlüğe konulması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Ortahisar Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü işlemi ile davaya konu taşınmazı da kapsayan alanda Trabzon Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar plan değişikliğinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyada yer alan bilgi ve belgeler ile yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu hazırlanan bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden; dava konusu imar planlarından önce alanda yürürlükte bulunan plan kararlarının devam ettirildiği, ilave olarak yapılaşma koşulları belirlendiği ve ikinci dereceli servis yollarının düzenlendiği, planların ölçeklerinin gerektirdiği ayrıntıda hazırlandığı, somut ve yerleşmeye özel veriler içerdiği, dava konusu parselin güneyinde tanımsız bir alanda (artık parselde oluşan) belirsizliklerin ortadan kaldırılması amacıyla adanın tamamının “ticaret alanı” olarak düzenlendiği, bu kapsamda, dava konusu edilen 2002 onaylı planların, parselin bulunduğu alana ilişkin getirilen kullanım kararı açısından imar mevzuatına, şehircilik ilkelerine ve planlama esaslarına uygun olduğu, dava konusu parselin de içinde yer aldığı planlama alanının bu bölümünde, ticari ve kamusal kullanımlara olan taleplerin oluşturacağı otopark gereksiniminin planda belirlenen meydan alanında karşılanmasının mümkün olduğu, bu nedenle bölge için öngörülen teknik ve sosyal donatı dengesinin olumsuz etkilenmeyeceği, söz konusu alanda yeni otopark alanları düzenlenmesi gerektirecek herhangi bir durum bulunmadığı, yine uyuşmazlık konusu alanın büyüklüğü dikkate alındığında, davacının talebi doğrultusunda parsel ölçeğinde yapılacak plan müdahalelerinin donatı kurgusuna aykırı olacağı, ayrıca parsel ölçeğindeki bu tip değişikliklerin bu yöndeki talepleri teşvik edeceği ve mevcut planın bütünlüğü ve iç tutarlığının olumsuz etkileyeceği sonucuna ulaşıldığından davacının komşu ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza ilişkin önceki imar planının yeniden yürürlüğe konulmasına yönelik talebinin reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemde ve söz konusu taşınmazı kapsayan alanda Trabzon Belediye Meclisinin ... tarih ve ...sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; Trabzon Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararına ilişkin kısmının dayandığı gerekçe hukuka ve usule uygun olduğundan, bu kısma yönelik davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine, kararın ... tarih ve ... sayılı Ortahisar Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü işlemine ilişkin kısmı yönünden ise davacının, komşu ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza ilişkin önceki imar planının yeniden yürürlüğe konulması istemiyle yaptığı başvurunun, imar plan değişikliği istemi niteliğinde olduğu ve bu isteminin belediye meclisi tarafından görüşülüp karara bağlanması gerekirken, söz konusu istemin belediye meclisine sunulmaksızın İmar ve Şehircilik Müdürlüğü işlemiyle reddedilmesinde yetki yönünden hukuka uygunluk bulunmadığından istinaf başvurusunun kabulü ile kararın bu kısmının kaldırılmasına, dava konusu ... tarih ve ... sayılı Ortahisar Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü işleminin iptaline, dava kısmen iptal, kısmen ret ile sonuçlandığından, dava ve istinaf aşamasına ait toplam 3.351,50-TL yargılama giderinin davadaki haklılık oranına göre belirlenen 1.675,75-TL yargılama giderinin davalı idareler tarafından davacıya ödenmesine, kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına, ilk derece mahkemesince davalı idareler lehine vekalet ücretine hükmedildiğinden bu aşamada tekrar vekalet ücretine hükmedilmesine gerek olmadığına karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI :
Davalı Trabzon Büyükşehir Belediyesi tarafından; aleyhine yargılama giderinden sorumlu tutulmasının uygun olmadığı, plan değişikliği talebinin reddine ilişkin işlemde müdahalesi bulunmadığı, iptaline karar verilen işlemin Ortahisar Belediyesi Başkanlığınca tesis edildiği belirtilerek temyiz isteminin kabulüne karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı Ortahisar Belediye Başkanlığı tarafından; ... tarih ve ... sayılı Ortahisar Belediye Başkanlığınca tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek temyiz isteminin kabulüne karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen kabulü, kısmen reddi ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının kısmen onanması kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Davcının maliki olduğu Trabzon ili, Ortahisar ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz 1991 onay tarihli imar planında ticaret alanı olarak planlı iken taşınmazının güney komşuluğunda bulunan ... ada ... parsel sayılı taşınmaz için 1991 onay tarihli imar planında herhangi bir kullanım kararı getirilmemiştir. Sonrasında alanda yürülüğe giren ve dava konusu edilen Trabzon Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar plan değişikliği ile davacı taşınmazı ve komşuluğunda buluna taşınmaz ticaret alanı olarak planlanmıştır.
Davacı tarafından, güney komşuluğunda bulunan taşınmazın, önceki planda otopark alanında kaldığı, dava konusu edilen plan ile otopark alanı kaldırılarak imara açıldığı, taşınmazında bulunan dükkanın önünün kapanacağı belirtilerek komşu ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza ilişkin önceki imar planının yeniden yürürlüğe konulması istemiyle yapılan plan değişikliği teklifinin ... tarih ve ... sayılı Ortahisar Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü işlemi ile reddi üzerine bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesinin (a) fıkrasında, idari davaların idari işlemler hakkında yetki, sebep, şekil, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacağı belirtildikten sonra ilk inceleme konularının belirlendiği 14. maddenin 3. fıkrasının (c) bendinde dilekçenin ehliyet yönünden inceleneceği, 15. maddenin 1. fıkrasının (b) bendinde ise bu hususta kanuna aykırılık görülmesi halinde davanın reddedileceği, hükme bağlanmıştır.
Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 10. maddesinde, ilgililerin, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilecekleri, altmış gün içinde cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı, ilgililerin altmış günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde konusuna göre Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine dava açabileceği, altmış günlük süre içinde idarece verilen cevap kesin değilse ilgilinin bu cevabı, istemin reddi sayarak dava açabileceği gibi, kesin cevabı da bekleyebileceği, bu takdirde dava açma süresinin işlemeyeceği, ancak, bekleme süresinin başvuru tarihinden itibaren altı ayı geçemeyeceği, dava açılmaması veya davanın süreden reddi hallerinde, altmış günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makamlarca cevap verilirse cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açılabileceği, hükme bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İdari işlemlerin hukuka uygunluğunun yargı yoluyla denetimini amaçlayan iptal davasının görüşülebilmesinin ön koşullardan birisi olan "dava açma ehliyeti", her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmasının idare ile işlemlerinde istikrarsızlığa neden olmaması ve idarenin işleyişinin bu yüzden olumsuz etkilenmemesi için, dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçütler içinde menfaat ilişkisinin varlığını ifade etmektedir. Her olay ve davada, idari işlem ile dava açacak kişi arasında öngörülen subjektif ehliyet koşulu olarak menfaat ihlali kişisel, meşru ve güncel bir menfaat olması ölçütleri ekseninde yargı mercilerince değerlendirilerek takdir edilmektedir.
İlgililerin plan değişikliği koşullarının oluştuğunu öne sürerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 10. maddesi uyarınca taşınmazları ile ilgili olarak mülkiyet hakkı kapsamında her zaman plan değişikliği isteminde bulunabilecekleri ve istemlerinin reddi üzerine dava açma süresi içinde bu istemlerinin reddine ilişkin işlem ile birlikte imar planına karşı dava açabilecekleri açıktır.
Uyuşmazlıkta, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 10. maddesi kapsamında, Trabzon ili, Ortahisar ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın maliki tarafından, güney komşuluğunda bulunan ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın, Trabzon Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile ticaret alanı olarak planlandığı, taşınmazında bulunan dükkanın önünün kapanacağı belirtilerek kendisine ait olmayan komşu ... ada, ...parsel sayılı taşınmaza ilişkin önceki imar planının yeniden yürürlüğe konulması istemiyle yapılan plan değişikliği teklifinin ... tarih ve ... sayılı Ortahisar Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü işlemi ile reddi üzerine bakılan davanın açıldığı görülmüştür.
Ancak yukarıda açıklanan 2577 sayılı Kanunun 10. maddesinde ilgililerin haklarında işlem tesis edilmesi amacıyla idareye başvuruda bulunabileceği düzenlendiğinden kendi tasarrufunda bulunan taşınmaz ile ilgili idareye başvuruda bulunabileceği ve bu halde söz konusu işlemin uygulama işlemi olarak kabulü suretiyle dayanağı imar planının iptali istemiyle dava açılabileceği açık olup, uyuşmazlığa konu taşınmazın davacının komşuluğunda bulunan başkasına ait bir taşınmaz olduğu ve bu taşınmazla ilgili 10. madde kapsamında yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada, davacının yukarıda tanımlandığı şekilde kişisel, güncel ve meşru bir menfaat ilişkisinin olmadığı, bu nedenle dava açma ehliyetinin bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında isabet bulunmamaktadır.
Öte yandan, Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından yargılama gideri yönünden temyiz isteminde bulunulmuş ise de Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince, bozma kararı üzerine yukarıda belirtilen hususlar dikkate alınarak yeniden bir karar verileceğinden, yargılama giderleri hakkında da yeniden hüküm kurulacağı açıktır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalıların temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun imar planları yönünden reddine, dava konusu ... tarih ve ... sayılı işleme ilişkin kısmının kabulüne, Mahkeme kararının buna ilişkin kısmının kaldırılmasına, anılan işlemin iptaline dair ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının iptale ilişkin kısmının BOZULMASINA,
4. Bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 27/02/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.