T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2022/1558
Karar No:2024/371
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Kurumu
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Bayilik lisansı sahibi davacı tarafından, akaryakıt istasyonunda 29/01/2019 tarihinde yapılan denetimde, istasyonda kurulu otomasyon sistemine yansımayan akaryakıt satışı veya dolumu yapıldığından bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin yedinci fıkrası uyarınca 124.373,00-TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin … tarih ve … sayılı Enerji Piyasası Düzenlenme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda; istasyon otomasyon sistemi stok hareketleri ve akaryakıt alım satım işlemlerinin elektronik ortamda, günlük olarak izlenebilmesini teminen istasyonlarında kurulu olan otomasyon sisteminin güvenliğinden sorumlu olmalarına, istasyon otomasyon sistemine izinsiz müdahele edememelerine ve istasyon otomasyon sisteminin çevrim içi olmayan yerlerinde (tank, pompa v.s) akaryakıt satışı ve dolum yapamamalarına rağmen, otomasyon sisteminin sağlıklı veriler içermediği tespit edilen davacı tarafından, mevzuatla yasaklanmış şekilde ticari faaliyetin yürütülmeye çalışıldığı dosyada mevcut olan bilgi ve belgelerden anlaşıldığından, öte yandan, davalı idare tarafından oluşturulan karar taslağı metninde cezanın neden üst sınırdan verilmesi gerektiği hususunda değerlendirme yapıldığı da görüldüğünden, 5015 sayılı Kanun’un 19/7 maddesinde belirlenen üst sınırdaki tutar üzerinden idari para cezası uygulanmasında ölçülülük ilkesine ve hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, istasyonda yer alan 2 no'lu tanktaki probun arızalanması sebebiyle arıza kaydı oluşturulduğu, yeni prob takılmasıyla da sorun giderilmediğinden teknik servis formu ve otomasyon çağrı kaydı raporu düzenlendiği, servisin gelmesi ve arızanın giderilmesi beklenirken davalı idarece denetim gerçekleştirildiği, isnat edilen eylemin gerçekleştirilmediği, sorunun tamamen prob arızasından, servis ve parça sipariş işlemlerinin uzamasından kaynaklandığı, kendilerine atfedilecek bir kusurun bulunmadığı, idarenin varsayım ile ceza uyguladığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, temyize konu kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ … 'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
Davalı idarece talep edilmesi üzerine Adıyaman İl Jandarma Komutanlığı tarafından sorumluluk bölgesinde yer alan davacıya ait akaryakıt istasyonununda 29/01/2019 tarihinde denetim gerçekleştirilmiştir.
İstasyona bağlı otomasyon sisteminde yapılan incelemede, 03/09/2018 - 10/10/2018 tarihleri arasında istasyon akaryakıt tanklarına dolumu yapılan toplam 8.561 litre motorinin istasyon otomasyon sistemine yansımadığı tespit edilmiş, bu durum davalı idareye bildirilmiştir.
Bunun üzerine soruşturma başlatılmış, davacıdan yazılı savunması istenilmesine rağmen süresinde savunma verilmemiştir. Kurul tarafından yapılan incelemede, davacıya ait istasyonun otomasyon sistemine yansımayan akaryakıt satışı veya dolumu yapıldığının tespit edilmesi üzerine dava konusu karar alınmış, bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Fiil tarihinde yürürlükte olan hâliyle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun "Lisans sahiplerinin temel hak ve yükümlülükleri" başlıklı 4. maddesinin birinci ve ikinci fıkrasında, "Lisans, sahibine lisansta yer alan faaliyetin yapılması ile bu konularda taahhütlere girişilmesi haklarını verir. Lisans ile tanınan haklar; bu Kanunun, ilgili diğer mevzuatın ve lisansta yer alan kayıtlı hususların yerine getirilmesi koşuluyla kullanılır."; "İdari para cezaları" başlıklı 19. maddesinin yedinci fıkrasında, "Yukarıda belirtilenlerin dışında kalan ancak bu Kanunun getirdiği yükümlülüklere uymayanlara Kurumca bin beş yüz Türk Lirasından yetmiş bin Türk Lirasına kadar idari para cezası verilir." kuralları yer almıştır.
5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Tanım" başlıklı 2. maddesinde, "Kabahat" deyiminin, Kanun'un karşılığında idarî yaptırım uygulanmasını öngördüğü haksızlık anlamına geldiği; "Genel kanun niteliği" başlıklı 3. maddesinde, bu Kanun'un, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması hâlinde, diğer genel hükümlerinin, idarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında uygulanacağı; "Zaman bakımından uygulama" başlıklı 5. maddesinde, 26/09/2004 tarih ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun zaman bakımından uygulamaya ilişkin hükümlerinin kabahatler bakımından da uygulanacağı, kabahatler karşılığında öngörülen idarî yaptırımlara ilişkin kararların yerine getirilmesi bakımından ise derhâl uygulama kuralının geçerli olduğu, kabahatin, failin icraî veya ihmali davranışı gerçekleştirdiği zaman işlenmiş sayılacağı; bu maddenin atıf yaptığı 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 7. maddesinin ikinci fıkrasında, suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklı ise, failin lehine olan kanunun uygulanacağı ve infaz olunacağı kurala bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Aktarılan kurallardan, lisans sahibine lisans ile tanınan hakların, 5015 sayılı Kanun'un, ilgili diğer mevzuatın ve lisansta yer alan kayıtlı hususların yerine getirilmesi koşuluyla kullanılacağı, buna aykırı fiillde bulunduğu tespit olunan bayilik lisansı sahiplerine idari para cezası uygulanabileceği, 5015 sayılı Kanun uyarınca uygulanacak yaptırımlar da dahil olmak üzere kabahatler hakkında 5326 sayılı Kanun'un genel hükümlerinin uygulanacağı, bu doğrultuda 5237 sayılı Kanun'un zaman bakımından uygulamaya ilişkin hükümlerinin kabahatler bakımından da uygulanacağı, buna göre kabahatin, failin icraî veya ihmali davranışı gerçekleştirdiği zaman işlenmiş sayılacağı, dolayısıyla 5015 sayılı Kanun kapsamındaki idari para cezalarının fiilin gerçekleştirildiği zamandaki tutar üzerinden uygulanacağı anlaşılmaktadır.
Olayda, davacıya ait istasyonda gerçekleştirilen denetim üzerine yapılan soruşturma kapsamında, mevzuata aykırılığı tespit edilen fiillerin 03/09/2018 - 10/10/2018 tarihleri arasında gerçekleştirildiği, her ne kadar denetim 29/01/2019 tarihinde yapılmış ise de, denetim tarihinde istasyon otomasyon sisteminin çalışır vaziyette olduğunun denetim elemanlarınca tutanağa bağlandığı, otomasyon dökümünde görülen ve tutanağa kaydedilen, sisteme yansımadığı tespit edilen akaryakıt dolumlarının tamamının 2018 yılı içerisinde gerçekleştiği görülmektedir.
Buna karşılık, dava konusu Kurul kararı ile, davacının 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin yedinci fıkrasına aykırı olduğu tespit edilen fiilleri nedeniyle, "5015 sayılı Petrol Piyasası Kanununun 19 uncu Maddesi Uyarınca 2019 Yılında Uygulanacak Para Cezaları Hakkında Tebliğ" uyarınca anılan maddeye dair 2019 yılı için belirlenen üst sınırdan ceza uygulanmıştır.
Bu itibarla, davalı idarece gerçekleştirilen soruşturma neticesinde, davacının mevzuata aykırı olduğu tespit edilen fiilleri nedeniyle, mezkûr fiillerin gerçekleştirildiği 2018 yılına ilişkin Tebliğ'de belirtilen tutarda ceza uygulanması gerekirken, denetim tarihi olan 2019 yılı Tebliği'ndeki tutar üzerinden idari para cezası uygulandığı anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararında bu yönüyle hukuka uygunluk, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukukî isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesine, 24/01/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.