T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/1586
Karar No : 2024/1542
KARAR DÜZELTME İSTEMİNDE
BULUNAN (DAVACI): …
VEKİLİ: Av. …
KARŞI TARAF( DAVALI): … Belediye Başkanlığı- …
VEKİLİ: Av. …
İSTEMİN KONUSU: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyize konu iptale ilişkin kısmının bozulmasına dair Danıştay Altıncı Dairesinin 14/10/2021 tarih ve E:2019/21719, K:2021/11352 sayılı kararının; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi uyarınca düzeltilmesi istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Mersin ili, Mezitli ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın da bulunduğu alanda (mülga) Kuyuluk Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararı ile kabul edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile bu plan doğrultusunda 3194 sayılı İmar Kanununun 18.maddesi uyarınca Kuyuluk Belediye Encümeninin … tarihli, … sayılı kararı ile kabul edilen parselasyon işleminin iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarihli, E:…, K:… sayılı kararda; Danıştay Altıncı Dairesinin 16.10.2018 tarih ve E:2015/4317, K:2018/7828 sayılı bozma kararına uyularak, mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporu ve dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile kullanma türü ve kullanım yoğunluğu açısından birbiri ile tutarlı kararlar üretildiği, planlar arasında hiyerarşik ilişkinin kurulduğu anlaşıldığından uygulama imar planı yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine, davacının kullandığını iddia ettiği dava konusu … parsel sayılı taşınmazın büyük bir kısmının … ada … parsel sayılı taşınmazda, bir kısmının … ada, … parsel sayılı taşınmazda, bir kısmın da … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerinde kaldığı, parselasyon işlemi sonucunda oluşturulan … ada … parsel sayılı taşınmazın, … ada, … parsel sayılı taşınmaza göre daha üst kotlarda, ekonomik olarak daha değerli olduğu, … parsel sayılı taşınmazın dağıtımının … ada, … parsel sayılı taşınmazdan verilmesi gerekirken, daha alt kotlarda verilmesi ile bu parsel yönünden değer kaybına yol açıldığı anlaşıldığından parselasyon işleminde hukuka uyarlık bulanmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Daire kararının özeti: Davalının temyize konu kararın iptale ilişkin kısmına yönelik temyiz başvurusu üzerine Danıştay Altıncı Dairesince, dava konusu olayda, davacının bahsi geçen taşınmazı satın alma iradesini kesin olarak ortaya koyamadığı, dava konusu taşınmazın halen dava dışı hazine adına kayıtlı olduğu, hazine tarafından Kuyuluk Belediye Encümeninin ... tarihli, ... sayılı kararı ile kabul edilen parselasyon işleminin iptaline ilişkin dava açılmadığı, bu durumda dava konusu taşınmazın mülkiyet hakkına sahip olmayan davacı ile Kuyuluk Belediye Encümeninin … tarihli, … sayılı kararı ile kabul edilen parselasyon işlemi arasında kişisel, meşru ve güncel menfaat ilişkisinin kurulamadığından, parselasyon işleminin iptali yolunda verilen mahkeme kararında isabet bulunmadığı gerekçesiyle kararın temyiz edilen iptale ilişkin kısmının bozulmasına karar verilmiştir.
KARAR DÜZELTME TALEP EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, orman niteliğini kaybetmiş tarım arazisi vasıflı 2/B statüsündeki taşınmazın kullanıcısı olduğu, tapu kayıtlarının beyanlar hanesinde taşınmazın kullanıcısı olarak kendi isminin geçtiği, parselasyon işlemi nedeniyle 6292 sayılı Kanundan kaynaklanan satın alma hakkını kullanamadığı, Milli Emlak Müdürlüğüne satış için müracaat edildiğinde satış talebine ilişkin 6292 sayılı Kanun kapsamında çıkarılan 2012/5 sayılı Genelge uyarınca güncelleme yapılması gerektiği belirtilerek güncelleme yapılması için dilekçe verilmesi gerektiğinin bildirilmesi üzerine 10.12.2012 tarihli dilekçe ile 175 ada 4 parsel sayılı 2/b vasfında olan taşınmazın güncellemesinin yapılmasının talep edildiği buna rağmen parselasyon nedeniyle güncelleme ve satış talebi yapılmadığı için bakılan davayı açtığı, usul ve yasaya uygun idare mahkemesi kararının temyize konu parselasyon işleminin iptaline ilişkin kısmının onanması gerektiği ileri sürülerek Danıştay Altıncı Dairesince verilen kararın düzeltilmesi istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Karar düzeltme isteminin kabulü ile idare mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
6545 sayılı Türk Ceza Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 103. maddesinin b) bendi ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesi yürürlükten kaldırılmış ise de; anılan Yasanın 27. maddesiyle 2577 sayılı Yasaya eklenen Geçici 8. maddenin 1. fıkrasındaki "Bu Kanunla idari yargıda kanun yollarına ilişkin getirilen hükümler, 2576 sayılı Kanunun, bu Kanunla değişik 3 üncü maddesine göre kurulan bölge idare mahkemelerinin tüm yurtta göreve başlayacakları tarihten sonra verilen kararlar hakkında uygulanır. Bu tarihten önce verilmiş kararlar hakkında, kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan kanun yollarına ilişkin hükümler uygulanır." kuralı uyarınca, bu maddeye göre kararın düzeltilmesi yolundaki istemin incelemesine geçilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendine göre kararın düzeltilmesi istemi yerinde görüldüğünden Dairemizin 14/10/2021 tarih ve E:2019/21719, K:2021/11352 sayılı kararı kaldırılarak işin esası incelendi:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Mersin İli, Mezitli İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın da bulunduğu alanda (mülga) Kuyuluk Belediye Meclisinin 25.10.1994 tarihli, 07/7 sayılı kararı ile kabul edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile bu plan doğrultusunda 3194 sayılı İmar Kanununun 18.maddesi uyarınca Kuyuluk Belediye Encümeninin … tarihli, … sayılı kararı ile kabul edilen parselasyon işleminin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT VE HUKUKİ DEĞERLENDİRME
3194 sayılı İmar Kanununun işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 18. maddesinde, " İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe kullanılır. Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez." hükmü yer almaktadır.
6831 sayılı Orman Kanununun 2/B maddesinde: "31/12/1981 tarihinden önce bilim ve fen bakımından orman niteliğini tam olarak kaybetmiş yerlerden; tarla, bağ, bahçe, meyvelik, zeytinlik, fındıklık, fıstıklık (antep fıstığı, çam fıstığı) gibi çeşitli tarım alanları veya otlak, kışlak, yaylak gibi hayvancılıkta kullanılmasında yarar olduğu tespit edilen araziler ile şehir, kasaba ve köy yapılarının toplu olarak bulunduğu yerleşim alanları orman sınırları dışına çıkartılır.
Orman sınırları dışına çıkartılan bu yerler Devlete ait ise Hazine adına, hükmi şahsiyeti haiz amme müesseselerine ait ise bu müesseseler adına, hususi orman ise sahipleri adına orman sınırları dışına çıkartılır. Uygulama kesinleştikten sonra tapuda kesin tashih ve tescil işlemi yapılır." hükmü yer almıştır.
26.04.2012 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6292 sayılı Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi ve Hazine Adına Orman Sınırları Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi ile Hazineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanunun "Hak sahibi, başvuru ve doğrudan satış" başlıklı 6. maddesinde: "(1) 2/B alanlarında bulunan taşınmazlar hakkında bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce düzenlenen güncelleme listelerine veya kadastro tutanaklarına ya da kesinleşmiş mahkeme kararlarına göre oluşturulan tapu kütüklerinin beyanlar hanesine göre; bu taşınmazların 31/12/2011 tarihinden önce kullanıcısı ve/veya üzerindeki muhdesatın sahibi olarak gösterilen kişilerden bu taşınmazları satın almak için süresi içerisinde idareye başvuran ve idarece tespit edilen satış bedelini itiraz ve dava konusu etmeksizin kabul edenler bu Kanuna göre hak sahibi sayılır.
(2) 2/B alanlarında bulunan taşınmazlar hakkında bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra düzenlenecek güncelleme listelerine veya kadastro tutanaklarına ya da kesinleşmiş mahkeme kararlarına göre oluşturulacak tapu kütüklerinin beyanlar hanesine göre; bu taşınmazların 31/12/2011 tarihinden önce kullanıcısı ve/veya üzerindeki muhdesatın sahibi olarak gösterilecek kişilerden bu taşınmazları satın almak için süresi içerisinde idareye başvuran ve idarece tespit edilen satış bedelini itiraz ve dava konusu etmeksizin kabul edenler de hak sahibi sayılır.
(3) Hak sahiplerinden birinci fıkra kapsamında olanlar bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde, ikinci fıkra kapsamında olanlar ise, güncelleme listelerinin tescil edildiği veya kadastro tutanaklarının kesinleştiği tarihten itibaren sekiz ay içinde idareye başvurarak, bu taşınmazların bedeli karşılığında kendilerine doğrudan satılmasını isteyebilirler...
(12) Bu maddeye göre hak sahiplerine doğrudan satılması gereken taşınmazlardan ağaçlandırılmak üzere Orman Genel Müdürlüğüne tahsis edilen, kamu hizmetlerine ayrılan veya bu amaçla kullanılan ya da Maliye Bakanlığınca belirlenen taşınmazlar ile ilgili idarelerce bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç üç ay içerisinde idareye bildirilmesi şartıyla özel kanunlar gereğince değerlendirilmesi gerekenler ile içme ve kullanma suyu havzalarında maksimum su seviyesinden itibaren üç yüz metrelik bant içerisinde kalan yerler hak sahiplerine satılmaz. Bu taşınmazların yerine istenilmesi hâlinde hak sahiplerine, hak sahibi oldukları taşınmazın rayiç değerine eşdeğer öncelikle aynı il sınırları içerisinde bulunan 2/B alanlarındaki taşınmaz, bu maddenin dördüncü fıkrasına göre hesaplanacak satış bedeli karşılığında doğrudan satılabilir." hükmüne yer verilmiştir.
İmar mevzuatına göre parselasyon işlemi, imar planlarındaki arazi kullanım kararlarının hayata geçirilmesi amacıyla mevcut tapu kayıtları esas alınarak arsa ve arazilerin düzenlenmesi amacıyla doğrudan mülkiyet hakkına yönelik sübjektif nitelikte bir idari işlem olan parselasyon işlemine karşı komşu parsel maliki, belde sakini, yatırımcı kuruluş vb sıfatlarla dava açılması mümkün olmayıp ancak parsel maliklerince dava açılması kural olmakla birlikte parselasyona tabi tutulan taşınmaz ile davacı arasında bakılan davaya konu uyuşmazlıkta olduğu gibi taşınmazın kullanımının tapuya şerh edilmek suretiyle sonrasında mülkiyete dönüşeceğine ilişkin güçlü bir bağ olduğunun tespiti halinde taşınmazın hukuki statüsünü değiştirecek olan parselasyon işlemine karşı kişisel güncel ve meşru bir menfaat bağının var olduğu kabul edilebilir.
Bu durumda, Mersin ili, Mezitli ilçesi … Mahallesi … ada, … parsel sayılı 2/B statüsünde bulunan taşınmazın tapu kütüğünün beyanlar hanesinde hak sahibi olarak gözüken davacının, dava konusu parselasyon işleminin iptali istemiyle açılan davada ehliyetinin bulunduğunun kabulü gerekmektedir.
Öte yandan UYAP ortamında yapılan araştırmada uyuşmazlık konusu taşınmazın da bulunduğu Mersin ili, Mezitli ilçesi, Kuyuluk Mahallesinde 3194 sayılı İmar Kanununun 18.maddesi uyarınca Kuyuluk Belediye Encümeninin ... tarihli, ... sayılı kararı ile kabul edilen parselasyon işleminin iptali istemiyle parselasyon işlemine dahil edilen orman niteliğini kaybetmiş tarım arazisi vasıflı 2/B statüsündeki taşınmazların kullanıcısı olan kişiler tarafından anılan parselasyon işlemine karşı açılan davalarda dava konusu işlemin iptali yolunda verilen kararlar kanun yollarından geçerek kesinleşmiştir. ( ... İdare Mahkemesince verilen; … tarihli, E:…, K:… sayılı, … tarihli, E:…, K:… sayılı, … tarihli, E:…, K:… sayılı, … tarihli, E:…, K:… sayılı kararlar ile ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:…, sayılı, … tarih ve E:…, K:… sayılı kararlar)
Bu itibarla dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararında 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. Maddesinin 1.fıkrasında sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığında, temyiz isteminin reddi ile Mahkeme kararının onanması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunmayan davalının temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu parselasyon işleminin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline, uygulama imar planı yönünden davanın reddine ilişkin ... İdare Mahkemesince verilen … tarihli, E:…, K:… sayılı kararın temyiz edilen iptale ilişkin kısmının 2577 sayılı Kanunun 49. maddesi uyarınca ONANMASINA,
3. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 05/03/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.