T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/1627
Karar No : 2023/3705
TEMYİZ EDENLER : I-(DAVACI) … Akaryakıt Nakliye Otomotiv İnşaat Taahhüt Hayvancılık Gıda Turizm Sanayi Ticaret Limited Şirketi
VEKİLLERİ : Av…
Av…
II-(DAVALI) … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av…
KARŞI TARAF (DAVACI) : I-(DAVALI) … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
II-(DAVACI) … Akaryakıt Nakliye Otomotiv İnşaat Taahhüt Hayvancılık Gıda Turizm Sanayi Ticaret Limited Şirketi
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi …. İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:.., K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: … Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planının … ili, … ilçesi, … Mahallesi, … ada, … sayılı ilişkin kısmı ile … sayılı plan notunun iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …. İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davaya konu 1/5000 ölçekli nazım imar planının davacı taşınmazına ilişkin kısmının iptali istemi yönünden incelenmesinden; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine düzenlenen raporun dosyada bulunan bilgi ve belgelerle birlikte incelenmesi sonucunda, dava konusu parsel için öngörülmüş olan “Ticaret + Konut” ve “Çok Yüksek Yoğunlukta Meskun Konut Alanı (601 kişi/ha Üstü Brüt Yoğ.)” kullanım kararının 1/25.000 ölçekli İzmir Büyükşehir Bütünü Çevre Düzeni Planı ve plan uygulama hükümleri ile İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı’nda öngörülen plan kararı ile çelişmediği ve “planların kademeli birlikteliği” ilkesine uygun olduğu görüldüğünden, dava konusu planın davacının taşınmazına ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine; dava konusu 1/5000 ölçekli planın, 6.2.24 sayılı notunun iptali istemi yönünden ise: planlama ilkeleri ve plan tekniği gereği, nazım imar planlarında uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere bazı arazi kullanımlarının yerseçimlerinin kesin bir biçimde yapılması gerektiği, Akaryakıt ve LPG İstasyonları kullanımının da bu tür kullanımlardan olduğu, dava konusu plan notunda bu kesinlik sağlanmadığından, davaya konu plan notunun şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve ilgili mevzuata aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdare Mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporunda, İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... günlü, ... sayılı kararıyla kabul edilen Akaryakıt/LPG/Servis İstasyonlarının Yer Seçimi ve İmar Planlarında Belirlenmesine İlişkin Uyulacak İlke ve Esasların dikkate alınarak plan kararı üretilmesinin planlama ilke ve esaslarına aykırı olmadığı, anılan Esasların 12. maddesinde göre “Konut, Tali Ticaret, Konut Dışı Kentsel Çalışma Alanları, vb. yerleşim bölgelerinde yer alacak tesis parselinin komşu yapı adalarına (ada kenarından ada kenarına) olan mesafesi mevcut imar planındaki yol genişliğinin altına düşemez ve her durumda minimum 10 metreden az olamaz.” hükmünün bulunduğu; gerek imar planından yapılan ölçümde, gerekse de yerinde yapılan incelemelerde, dava konusu parsel ile batısında kalan … ada … parsel sayılı parsel ve doğusunda yer alan … ada … sayılı parsel arasında 10 metreden daha az bir mesafe olduğu; bu noktada ada kenarından ada kenarına olan mesafesinin ( yani diğer parseller ile olan mesafenin) 10 metreye çıkarılması amacıyla dava konusu parsel sınırlarının kullanılması durumunda mevcutta 42.15 metre olan parsel cephe genişliğinin 40 metrenin altına ineceği; bunun da akaryakıt istasyonlarının minimum cephe genişliği kriterinin sağlanamaması anlamına geleceği; bu kapsamda dava konusu parselin “Akaryakıt İstasyonu” olarak belirlenmesine ilişkin davacı talebinin asgari emniyet mesafelerine ilişkin kriterler açısından Akaryakıt/LPG/Servis İstasyonlarının Yerseçimi ve İmar Planlarında Belirlenmesine İlişkin Uyulacak İlke ve Esaslara uygun olmadığı belirtilmek suretiyle davacıya ait taşınmazın Akaryakıt İstasyonu olarak belirlenmesine ilişkin plana yapılan itirazın asgari emniyet mesafelerine ilişkin kriteri sağlamaması nedeniyle uygun görülmediği yolunda görüş açıklamasında bulunulduğu anılan rapora dayalı olarak İdare Mahkemesince davacı parseli için öngörülen “Ticaret + Konut” ve “Çok Yüksek Yoğunlukta Meskun Konut Alanı (601 kişi/ha Üstü Brüt Yoğ.)” kullanım kararında hukuka aykırılık bulunmadığına karar verildiği, İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla Akaryakıt/LPG/Servis İstasyonlarının Yer Seçimi ve İmar Planlarında Belirlenmesine İlişkin Uyulacak İlke ve Esasların belirlendiği, ... tarih ve ...sayılı karar ile bazı maddelerde değişiklik yapıldığı, davacının sahibi olduğu taşınmaza akaryakıt istasyonu kullanım kararı getirilmemesi yönelik plana yaptığı itirazın söz konusu İlke ve Esasların 12. maddesinde belirtilen parsel genişliği şartının sağlanmamış olması nedeniyle uygun bulunmadığı, görülmekte olan davada belirtilen bu Esasların iptali isteminde bulunulmadığı ve hukuki geçerliliğinin devam ettiği açık olduğundan, bu esaslara dayanılarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle İdare Mahkemesi kararının davanın reddi ilişkin kısmında belirtilen bu gerekçenin ilavesi suretiyle isabetsizlik görülmediği sonucuna varılarak davalının istinaf başvurusunun reddine davalı idarenin istinaf başvurusunun ise reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, parselin 1998 tarihinde davalı idarece onaylanan 1/1.000 ölçekli uygulama imar planında akaryakıt istasyonu kullanımında kaldığı, 2002 yılından beri verilen GSM ruhsatı ile hiçbir hatası, hilesi ve kusuru olmaksızın faaliyette bulunduğu, bu hususun bilirkişilerce irdelenmediği, belediye tarafından getirilen kriter üzerinden ada kenarından ada kenarına olan mesafesinin 10 metreden az olamayacağına ilişkin tespitin hak ve nesafet ölçüleriyle bağdaşmayacağı, bu durumun kazanılmış haklara saygı, hukuki güvenlik, belirliliklik ve geçmişe yürümezlik ilkelerinin açıkça ihlali anlamına geldiği, Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulu kararında da belirtildiği üzere düzenleyici işlemin iptal edilmiş olmasının ona dayalı bireyselleştirilmiş tüm hukuki durumlarında hukuken geçersiz olması sonucunu doğurmayacağı ileri sürülerek kararın davanın reddine dair kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı idare tarafından, İzmir ilinde sağlıklı ve güvenli bir kentleşme stratejisi kapsamında kentin gelişme eğilimleri, ulaşım kararaları, trafik talep ve problemleri, sektörel dağılımlar ve mekansal verilerin bütünselliği içinde Akaryakıt ve LPG istasyonlarınına ilişkin taleplerin kent ve çevre güvenliği açısından risk oluşturmayacak şekilde nazım imar planında belirlenmesinin öngörüldüğü, bu kapsamda getirilen plan notunun hukuka uygun olduğu ileri sürülerek kararın iptale dair kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, temyiz edilen kararın davanın reddine dair kısmında bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından kararın usul ve yasaya uygun olan kararın bu kısmının onanması gerektiği savunulmaktadır.
Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Danıştay Altıncı Dairesinin yerleşik içtihadı uyarınca imar planlarının planlama esasları, şehircilik ilkeleri ve kamu yararı yönünden incelenmesi gerektiği, İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla kabul edilen Akaryakıt/LPG/Servis İstasyonlarının Yer Seçimi ve İmar Planlarında Belirlenmesine İlişkin Uyulacak İlke ve Esasların şehircilik ilkelerinden olduğu, her ne kadar dava konusu nazım imar planında planlama esasları yönünden mevzuata aykırılık bulunmamakta ise de, davacıya ait akaryakıt istasyonunun mevcut haliyle anılan İlke ve Esasların 12. maddesinde belirlenen koşulu sağlamadığından davanın bu kısmı yönünden onanması, akaryakıt istasyonu olarak kazanılmış hakkı bulunan davacının kazanılmış hakkını korumaya dönük lehine bir düzenleme olan ... sayılı plan notu yönünden davanın reddi gerektiğinden anılan plan notunun iptaline dair idare mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kararın bu kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY: Davacıya ait üzerinde akaryakıt istasyonu işletmesi bulunan, … ili, … ilçesi, … Mahallesi, … ada, … sayılı parselin 05.01.1999 tarihinde onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planında kullanımının akaryakıt istasyonu olarak belirlendiği, alanda önceden onaylanmış nazım imar planının bulunmadığı, parseli de kapsayan alanda İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile bu planın ... sayılı plan notuna karşı askı süresi içinde yapılan itirazın reddi üzerine, planın parsele ilişkin kısmı ile 2.24 sayılı plan notunun iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT: 3194 sayılı İmar Kanununun işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 5. maddesinde, nazım imar planı, varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak hali hazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları gösteren ve uygulama imar planının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve raporu ile beraber bir bütün olan plan olarak tanımlanmıştır.
5393 sayılı Belediye Kanununun 80. maddesinde "Akaryakıt istasyonlarına izin verilmesi için nazım imar planında akaryakıt istasyonu olarak gösterilmesi şarttır." hükmüne yer verilmiştir.
İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi tarafından kabul edilen Akaryakıt/LPG/Servis İstasyonlarının Yer Seçimi ve İmar Planlarında Belirlenmesine İlişkin Uyulacak İlke ve Esasların 12. maddesinde, "Konut, Tali Ticaret, Konut Dışı Kentsel Çalışma Alanları, vb. yerleşim bölgelerinde yer alacak tesis parselinin komşu yapı adalarına (ada kenarından ada kenarına) olan mesafesi mevcut imar planındaki yol genişliğinin altına düşemeyeceği ve her durumda minimum 10 metreden az olamayacağı" düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı yönünden;
Uyuşmazlığa konu parselin 05.01.1999 tarihinde onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planında kullanımının akaryakıt istasyonu olarak belirlendiği, 2001 tarihinden itibaren akaryakıt istasyonu olarak faaliyet gösterdiği, alanda önceden onaylanmış nazım imar planı bulunmadığı, İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve... sayılı kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı notunda parselin "ilgili Yönetmeliklere uygun olarak yapılaştığı ilgili idaresince belgelenen mevcut ruhsatlı Akaryakıt ve Servis İstasyonu Alanlarında mevcut kullanımlara devam edilecektir." düzenlemesi kapsamında kaldığı, akaryakıt istasyonu kullanımının 1/5000 ölçekli nazım imar planına aynen işlenmesi gerektiğinden davacının, parselin kullanımının akaryakıt istasyonu olarak belirlenmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine dair kararda hukuka uyarlık bulunmaktadır.
Bu itibarla, parselin dava konusu imar planındaki kullanım kararının Akaryakıt İstasyonu olarak belirlenmesi istemiyle yapılan itirazın reddi ile parselin “Ticaret + Konut” ve “Çok Yüksek Yoğunlukta Meskun Konut Alanı (601 kişi/ha Üstü Brüt Yoğ.)” olarak belirlenmesine dair dava konusu nazım imar planında hukuka uyarlık görülmemiştir. Bu sebeple davanın bu kısmının reddine dair idare mahkemesi kararına yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddine dair kararda isabet bulunmamıştır.
6.2.24 sayılı plan notu yönünden;
Dava konusu nazım imar planının ... sayılı plan notunda; "Bu planda belirlenmemiş olan ancak ilgili Yönetmeliklere uygun olarak yapılaştığı ilgili idaresince belgelenen mevcut ruhsatlı Akaryakıt ve Servis İstasyonu Alanlarında mevcut kullanımlara devam edilecektir. Bu istasyonlarda; İzmir Büyükşehir Belediye Meclisince "Akaryakıt/LPG / Servis İstasyonlarının yer seçimi ve imar planlarında belirlenmesine ilişkin uyulacak ilke ve esaslar" kapsamında "Akaryakıt ve Servis İstasyonu Alanı" olarak belirleninceye kadar esaslı değişiklik yapılamaz." düzenlemesi bulunmaktadır.
Anılan düzenleme, akaryakıt istasyonu olarak kazanılmış hakkı bulunan davacının kazanılmış hakkını korumaya dönük lehine bir düzenleme olduğundan ... sayılı plan notu yönünden davanın reddi gerekmekte olup anılan plan notunun iptaline dair idare mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kararda da hukuka uyarlık bulunmadığından kararın bu kısmında da isabet bulunmamaktadır.
Bu itibarla, İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı yönünden davanın reddi, ... sayılı plan notu yönünden dava konusu işlemin iptaline ilişkin idare mahkemesi kararına yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan taraflarca temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle 1/5000 ölçekli nazım imar planı yönünden davanın reddi, ... sayılı plan notu yönünden dava konusu işlemin iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 12/04/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.