T.C.
D A N I Ş T A Y
VERGİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2022/1650
Karar No : 2023/1352
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Vergi Dairesi Başkanlığı - …
…
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : İflas Halinde … Holding Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU :…Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı adına, … Sağlık Hizmetleri Anonim Şirketinin vergi borçlarının tahsili amacıyla kanuni temsilci sıfatıyla düzenlenen … tarih ve …takip numaralı ödeme emrinin iptali istemiyle dava açılmıştır.
… Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı:
Dava konusu ödeme emri ile tahsili talep edilen amme alacağının tahsili amacıyla asıl borçlu …Sağlık Hizmetleri Anonim Şirketine ait … ruhsat nolu özel hastane açılış ruhsatı ile 20/11/2012 tarihli özel hastane faaliyet izin belgelerine, 18/02/2016 tarihli yazı ile haciz konulmuştur. Ancak asıl borçlu şirkete ait özel hastane ruhsatı paraya çevirilerek amme alacağının tahsil edilemediği ortaya konulmadan kanuni temsilci sıfatıyla dava konusu ödeme emri düzenlenmiştir.
Asıl borçlu şirket hakkında yapılan mal varlığı araştırması tamamlanmadan davacı adına ödeme emri düzenlendiği dikkate alındığında 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 10. maddesinde yer alan "mükelleflerin veya vergi sorumlularının varlığından tamamen veya kısmen alınamama" şartının olayda gerçekleşmediği sonucuna varılmıştır. Bu nedenle dava konusu ödeme emrinde sebep unsuru yönünden hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Mahkeme bu gerekçeyle dava konusu ödeme emrini iptal etmiştir.
Davalının istinaf istemini inceleyen … Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı:
Vergi Dava Dairesi, istinaf istemine konu edilen kararın usul ve kanuna uygun olduğu gerekçesiyle istinaf istemini reddetmiştir.
Davalının temyiz istemini inceleyen Danıştay Dördüncü Dairesinin 10/03/2022 tarih ve E:2018/857, K:2022/1507 sayılı kararı:
Davacı dava konusu ödeme emrinin düzenlenmesinden önce asıl borçlu şirketin … ruhsat nolu özel hastane açılış ruhsatı ile … tarih ve … sayılı özel hastane faaliyet izin belgelerine 18/02/2016 tarihinde haciz konulduğu ve bu ruhsat ile faaliyet izin belgelerinin paraya çevrilebilir bir değer olduğu dikkate alındığında, şirket hakkındaki mal varlığı araştırmasının yeterli olmadığı, amme alacağının asıl amme borçlusundan tamamen veya kısmen tahsilinin mümkün olup olmadığı yönünden tam olarak incelenmediği görüldüğünden, bu yönden değerlendirme yapılmak suretiyle yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
Daire bu gerekçeyle kararı bozmuştur.
…Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı ısrar kararı:
Vergi Dava Dairesi, aynı hukuksal nedenler ve gerekçeyle ilk kararında ısrar etmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Dava konusu ödeme emrinin hukuka uygun olduğu, davacının kanuni temsilcisi olduğu asıl borçlu anonim şirketin muaccel hale gelmiş vergi borçlarını vadesinde ödememesi üzerine söz konusu şirket nezdinde gerekli mal varlığı araştırmasının yapıldığı, şirketin borcunu karşılayacak herhangi bir mal varlığına rastlanılmadığından amme alacağının ödevli şirketten tahsil edilemeyeceğinin anlaşıldığı, anonim şirketlerde temsil yetkisi murahhas üye veya üyeler ile müdür olarak üçüncü kişilere bırakılmadıkça yönetimde bulunan tüm üyelerin şirket borçlarından müşterek ve müteselsil sorumluluklarının bulunduğu, davacının şirketin kanuni temsilcisi olduğu hususunun tartışmasız olduğu, dava konusu ödeme emirleri ile tahsili talep edilen borçların asıl borçlu şirketin beyanı üzerine tahakkuk ettiği ve asıl borçlu şirket adına düzenlenen ödeme emirlerinin dava konusu edilmediği belirtilerek ısrar kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
… Sağlık Hizmetleri Anonim Şirketi adına vadesinde ödenmeyen borçlarının tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emirleri muhtelif tarihlerde tebliğ edildiği halde anılan şirket tarafından borçlar ödenmemiştir. Bunun üzerine yapılan mal varlığı araştırması sonucunda amme alacağının şirketten tahsil edilemeyeceğinin anlaşıldığından bahisle davacı adına 2012 yılının muhtelif dönemlerine ait vergi borçlarının tahsili amacıyla kanuni temsilci sıfatıyla … tarih ve … takip numaralı ödeme emri düzenlenmiştir.
Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi'nin 01/03/2011 tarihli ilanından, … Sağlık Hizmetleri Anonim Şirketinin 10/02/2011 tarihli yönetim kurulu kararı ile ilk genel kurul toplantısına kadar ve genel kurulun onayına sunulmak üzere şirketin tüzel kişi ortağı olan … Holding Anonim Şirketini temsilen …'ın yönetim kurulu üyeliğine seçildiğinin 24/02/2011 tarihinde tescil edildiği; 25/04/2011 tarihli ilanından, 17/04/2011 tarihli olağanüstü genel kurul kararı ile yönetim kurulu üyeliklerine üç yıl süre için …'in, …'ın, …Vakfını temsilen …'nın ve … Holding Anonim Şirketini temsilen …'nun seçildiğinin 19/04/2011 tarihinde tescil edildiği anlaşılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun "Kanuni Temsilcilerin Ödevi" başlıklı 10. maddesinin birinci fıkrasında, tüzel kişilerin mükellef veya vergi sorumlusu olmaları halinde bunlara düşen ödevlerin kanuni temsilcileri tarafından yerine getirileceği; ikinci fıkrasında, kanuni temsilcilerin bu ödevleri yerine getirmemeleri yüzünden mükelleflerin veya vergi sorumlularının varlığından tamamen veya kısmen alınamayan vergi ve buna bağlı alacakların, kanuni ödevlerini yerine getirmeyenlerin varlıklarından alınacağı düzenlenmiştir.
01/07/2012 tarihinde yürürlüğe giren 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1533. maddesiyle yürürlükten kaldırılan 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 317. maddesinde anonim şirketin idare meclisi tarafından idare ve temsil olunacağı belirtilmiş; 312. maddesinin birinci fıkrasında, anonim şirketlerin esas mukavelesiyle tayin veya umumi heyetçe intihap edilmiş en az üç kişiden ibaret bir idare meclisi bulunacağı, ikinci fıkrasında ise idare meclisinin pay sahibi aza ortaklardan teşekkül edeceği, ancak pay sahibi olmayan kimseler aza seçildikleri takdirde bunların pay sahibi sıfatını kazandıktan sonra işe başlayabilecekleri, pay sahibi olan hükmi bir şahsın idare meclisi azası olamayacağı, fakat hükmi şahsın temsilcisi olan hakiki şahısların idare meclisine aza seçilebilecekleri kuralına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Olay tarihinde yürürlükte bulunan mülga 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 312. maddesiyle, anonim şirketlerde pay sahibi olan tüzel kişilerin yönetim kurulu üyesi olamayacakları, buna karşın tüzel kişinin temsilcisi olan gerçek kişilerin yönetim kurulu üyesi olarak seçilebilecekleri öngörülmüştür.
Anılan maddeyle ilgili olarak 04/06/1956 tarihli Adliye Encümeni Mazbatası'nda "Bu maddenin 2'nci fıkrasının 2 ve 3'üncü cümleleri hükümleriyle takibolunan gaye, hükmi bir şahsın ortak olsa bile idare meclisine âza seçilemeyeceği ve fakat onun temsilcilerinden birisinin seçilebileceğidir ki, bunun en mühim amelî neticesi de idare meclisi âzası sıfatiyle ancak temsilcinin şahsen şirkete veya üçüncü şahıslara karşı mesul tutulacağıdır. Bu cümleler maksadı daha kolay anlatacak bir şekle konulmuştur." ifadelerine yer verilmiştir.
Kanun’un 312. maddesi ile Adliye Encümeni Mazbatası'nın anılan maddeye ilişkin kısmı birlikte değerlendirildiğinde, anonim şirketin yönetim kurulu üyeliğine seçilecek kişinin gerçek kişi olma zorunluluğunun bulunduğu, tüzel kişinin temsilcisi olan gerçek kişinin anonim şirketin yönetim kuruluna üye olarak seçilmesi halinde yönetim kurulu üyeliğinden doğan sorumlulukların yönetim kurulu üyesi sıfatını haiz olan gerçek kişiye ait olacağı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, şirket ortağı olan davacı tüzel kişi olduğu için yönetim kuruluna üye seçilemeyeceğinden … Anonim Şirketi yönetim kurulu üyeliğine davacı şirketin temsilcisi olarak gerçek kişi temsilciler seçilmiştir.
Bu nedenle, yönetim kurulu üyesi sıfatını haiz olmayan tüzel kişi davacının Vergi Usul Kanunu'nun 10. maddesi uyarınca kanuni temsilci sıfatıyla takip edilmesinde hukuka uygunluk bulunmadığından ısrar kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1-…Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı ısrar kararına yönelik temyiz isteminin REDDİNE,
2- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de Vergi Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın Vergi Mahkemesine gönderilmesine,
22/11/2023 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
X - KARŞI OY:
Olay tarihinde yürürlükte bulunan mülga 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 312. maddesiyle, anonim şirketlerde pay sahibi olan tüzel kişilerin yönetim kurulu üyesi olamayacakları, buna karşın tüzel kişinin temsilcisi olan gerçek kişilerin yönetim kurulu üyesi olarak seçilebilecekleri öngörülmüştür. Buna göre anonim şirketlerin yönetim kurullarında tüzel kişiler ancak gerçek kişiler vasıtasıyla temsil edilebilecektir.
Uyuşmazlık konusu olayda … Anonim Şirketinin yönetim kuruluna … Sağlık Yatırımları Holding Anonim Şirketini temsilen gerçek kişilerin seçilmesi karşısında … Sağlık Yatırımları Holding Anonim Şirketinin kanuni temsilci sıfatını haiz olduğunun kabulü gerekmektedir. Dolayısıyla da asıl borçlu şirketten tahsil edilemeyen veya edilemeyeceği anlaşılan amme alacağının ödenmesinden Vergi Usul Kanunu'nun 10. maddesindeki şartların gerçekleşmesi halinde davacı şirketin sorumluluğu doğacaktır.
Bu nedenle, … Anonim Şirketinin vergi borçları nedeniyle …Sağlık Yatırımları Holding Anonim Şirketinin kanuni temsilci sıfatıyla takip edilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığından ısrar kararının diğer yönlerden hukuka uygun olup olmadığı incelenerek karar verilmesi gerektiği oyu ile karara katılmıyoruz.