T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2022/1688
Karar No : 2023/2141
DAVACI: … Dağıtım A.Ş.
VEKİLİ : Av. …
DAVALILAR : 1. … Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müş. Av. …
2. … A.Ş. (…) Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. …
DAVANIN KONUSU :
Davacı şirkete ait genel aydınlatma abonelerine yönelik düzenlenen faturalar kapsamında 1.608.281,43 kwh tüketim için fazla ödeme yapıldığından bahisle hesaplanan 938.472,77-TL tutarın ödenmesi gerektiğine ilişkin TEDAŞ Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işlemi ve TEDAŞ Genel Müdürlüğü'nün 21/09/2019 tarihli Genel Aydınlatma Denetimi ... Revize Nihaî Raporu ile söz konusu işlemlerin dayanağı olan Genel Aydınlatma Yönetmeliği'nin 14. maddesinin 3., 4. ve 5. fıkralarının iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :
SEYT (Genel aydınlatma abonelerinin her birisi için ayrı ayrı hesaplanan 1 saatte mümkün olabilecek en yüksek elektrik tüketim değeri) ve EYT (Genel aydınlatma abonelerine ait SEYT değerleri üzerinden her fatura için ayrı ayrı hesaplanan, fatura döneminde mümkün olabilecek en yüksek tüketim değeri) üzerinden yapılan denetimin yasal dayanağının olmadığı, Yönetmeliğin 14. maddesinin 3, 4 ve 5. fıkralarının 20/04/2018 tarih ve 30397 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandığı, denetimin gerçekleştiği tarihte yürürlükte olmayan ve sonradan yürürlüğe giren Yönetmeliğe göre yapılan hesaplamanın hukukî güvenliği ihlâl ettiği, dava konusu Yönetmelik maddeleri ile hukuka ve tekniğe aykırı yöntemle inceleme yaptırılarak geriye doğru tahmini hesaplama yapıldığı ve tüketimlerin geriye dönük olarak bilimsel olmayan bir şekilde kontrol edildiği, tüketim miktarının Yönetmelikte öngörülen ölçüm anında değişmesinin mümkün olduğu, SEYT ve EYT ile bulunan tüketim değerlerinin gerçeği yansıtmadığı ileri sürülmüştür.
DAVALILARIN SAVUNMALARI :
Dağıtım şirketlerinin genel aydınlatma tüketimlerinin denetlenmesi konusunda TEDAŞ'a yetki verildiği, 05/09/2012 tarihli Aydınlatma Bedellerinin Dağıtım Şirketlerine Ödenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Genelgesi'nin Geçici 1. maddesinde yer alan "Bu Genelge hükümleri, 31/05/2012 tarihli usul ve esaslar genelgesinin yerine geçmek üzere 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nda yer alan uygulama dönemi boyunca geçerlidir." kuralı olduğu, inceleme ve denetimlerin yürürlükteki mevzuata uygun yapıldığı, dava konusu Yönetmelik maddelerinin yayımından önce dağıtım şirketlerinin yapmış olduğu yazılı ve sözlü itirazların dikkate alındığı, hesaplamaya %4 tolerans ilave edilerek tutarın hesaplandığı, genel aydınlatma sisteminin dağıtım şebekesinin bir parçası olduğu ve tek taraflı olarak dağıtım şirketinin kontrolünde bulunduğu, mesken abonelerinin tüketim değerlerini iki taraflı olarak kontrol edebilmesi mümkün iken böyle bir durumun aydınlatma aboneleri için geçerli olmadığı, gerçekleşenden fazla tüketim tahakkuk edilmesinin nedeninin sayaçların yanlış okuma yapması değil, endeks okuma hataları, endeksin fiili olarak okunmayarak tahmini tahakkuk işleminin gerçekleştirilmesi, ölçü sisteminde yapılan değişikliklerin abone yönetim sisteminde zamanında ya da hiç güncellenmemesi, çarpan hataları, aydınlatma lambalarının gündüz de yanması, Yönetmeliğe aykırı abonelerin aydınlatma abonesine bağlanması nedeniyle hatalı tahakkukların olduğu, ölçü devrelerinin son durumuna bakılarak genel aydınlatma giderlerinin belirlenmesinin mümkün olmadığı, buradaki amacın sayacın hatalarını bulmak olmadığı, onaylı aydınlatma profili üzerinden hesaplama yapıldığı, bu profillerin hazırlanmasında mevsim şartları dikkate alınarak ayrı ayrı hesaplama yapıldığı, 2018 tarihinde yapılan Yönetmelik değişikliğinin geçmişe yürütülmediği, denetim metodunun aynen korunduğu savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Dava konusu TEDAŞ Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işlemi ve TEDAŞ Genel Müdürlüğü'nün 21/09/2019 tarihli Genel Aydınlatma Denetimi ... Revize Nihaî Raporu yönünden davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI …'UN DÜŞÜNCESİ: Dava; davacı şirkete ait genel aydınlatma abonelerine yönelik düzenlenen faturalar kapsamında 1.608.281,43 kwh tüketim için fazla ödeme yapıldığından bahisle hesaplanan 938.472,77-TL tutarın ödenmesi gerektiğine ilişkin TEDAŞ Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işleminin, TEDAŞ Genel Müdürlüğü'nün 21/09/2019 tarihli Genel Aydınlatma Denetimi ... Revize Nihaî Raporunun ve söz konusu işlemlerin dayanağı olduğu ileri sürülen Genel Aydınlatma Yönetmeliği'nin 14. maddesinin 3., 4. ve 5. fıkralarının iptali istemi ile açılmıştır.
Danıştay Onüçüncü Dairesi'nin 27/04/2021 günlü, E:2019/4109, K:2021/1577 sayılı; Genel Aydınlatma Yönetmeliği'nin 14. maddesinin 3., 4. ve 5. fıkraları yönünden davanın reddi; TEDAŞ Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işlemi ile TEDAŞ Genel Müdürlüğü'nün 11/04/2019 tarihli Genel Aydınlatma Denetimi ... Nihaî Raporuna yönelik kısmının ise iptali yolundaki kararı, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 07/02/2022 günlü, E:2021/2380, K:2022/331 sayılı kararı ile; Danıştay Onüçüncü Dairesi kararının, davanın reddine ilişkin kısmı onanmış, iptale ilişkin kısmı ise bozulduğundan, bozma kısmına yönelik olarak uyuşmazlığın esasına geçildi.
Olayda; davalı idarenin … tarih ve … sayılı işlemiyle davacıya bildirilen TEDAŞ Genel Müdürlüğü'nün 11/04/2019 tarihli Genel Aydınlatma Denetimi ... Nihaî Raporu sonrasında davacının yaptığı itiraz üzerine davalı idarenin 02/10/2019 tarih ve 82597 sayılı yazısıyla dava konusu işlemi iptal ettiği ve 21/09/2019 tarihli yeni Genel Aydınlatma Denetimi ... Revize Nihaî Raporu'nun hazırlandığı görülmektedir.
Bu durumda, TEDAŞ Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işlemi ile TEDAŞ Genel Müdürlüğü'nün 11/04/2019 tarihli Genel Aydınlatma Denetimi ... Nihaî Raporu yönünden davanın konusuz kaldığı görüldüğünden, bu kısım yönünden davanın esasının incelenmesine gerek bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, uyuşmazlık hakkında karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Dairemizin 27/04/2021 tarih ve E:2019/4109, K:2021/1577 sayılı kısmen iptal, kısmen ret yolundaki kararının, taraflarca yapılan temyiz başvurusu sonucunda Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 07/02/2022 tarih ve E:2021/2380, K:2022/331 sayılı kararıyla davanın reddine ilişkin kısmının onanması, iptale ilişkin kısmının bozulması üzerine, bozulan kısımla sınırlı olarak gereği yeniden görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Davacı, dağıtım lisansı sahibi olarak elektrik piyasasında faaliyet göstermektedir.
TEDAŞ Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve E… yazısına istinaden, davacı şirket nezdinde denetim yapmak amacıyla genel aydınlatma komisyonu oluşturulmuş, anılan komisyonun davacı şirketin görev sahasında bulunan genel aydınlatma ve trafik sinyalizasyon sayacından 1385 abonenin saha denetimini gerçekleştirmesi üzerine hazırlanan taslak rapor davacı şirket ile Bakanlığa gönderilmiş, taslak raporda yer alan hususlara ilişkin davacı şirketin itirazları nedeniyle ikinci kez saha denetimi yapılmış, saha denetim verilerinin incelenmesi üzerine 21/09/2019 tarihli ... Genel Aydınlatma Komisyon Nihaî Raporu tanzim edilmiştir. Raporda, Temmuz 2013-Mayıs 2017 dönemleri arasındaki tahakkuklarda Hazine Müsteşarlığı ve Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından şirkete ait genel aydınlatma abonelerinden 1382 abone için 1.608.281,43 kwh fazla ödemeye karşılık 938.472,77-TL'nin Bakanlıkça tahsil edilmesi gerektiği kararlaştırılmıştır.
Bunun üzerine, TEDAŞ Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işlemi ve TEDAŞ Genel Müdürlüğü'nün 21/09/2019 tarihli Genel Aydınlatma Denetimi ... Revize Nihaî Raporu ile söz konusu işlemlerin dayanağı olan Genel Aydınlatma Yönetmeliği'nin 14. maddesinin 3., 4. ve 5. fıkralarının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
Dairemizin 27/04/2021 tarih ve E:2019/4109, K:2021/1577 sayılı kararıyla, Genel Aydınlatma Yönetmeliği'nin 14. maddesinin 3., 4. ve 5. fıkralarında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığından bu kısım yönünden davanın reddine; davalı idarenin 15/04/2019 tarih ve 33054 sayılı işlemiyle davacıya bildirilen TEDAŞ Genel Müdürlüğü'nün 11/04/2019 tarihli Genel Aydınlatma Denetimi ... Nihaî Raporu sonrasında davacının yaptığı itiraz üzerine davalı idarenin … tarih ve … sayılı yazısıyla dava konusu işlemi iptal ettiği ve 21/09/2019 tarihli yeni Genel Aydınlatma Denetimi ... Revize Nihaî Raporu'nun hazırlandığının görüldüğü, bu durumda, TEDAŞ Genel Müdürlüğü'nün 15/04/2019 tarih ve 33054 sayılı işlemi ile TEDAŞ Genel Müdürlüğü'nün 11/04/2019 tarihli Genel Aydınlatma Denetimi ... Nihaî Raporu yönünden davanın konusuz kaldığı anlaşıldığından bu kısım yönünden davanın esasının incelenmesine gerek bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Anılan kararın temyizi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 07/02/2022 tarih ve E:2021/2380, K:2022/331 sayılı kararıyla, "Temyize konu Daire kararında, Genel Aydınlatma Yönetmeliği'nin 14. maddesinin 3., 4. ve 5. fıkraları yönünden davanın reddine, TEDAŞ Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işlemi ile 11/04/2019 tarihli Genel Aydınlatma Denetimi ... Nihaî Raporu'nun iptaline karar verilmiştir.
Dayandığı hukuksal nedenler ve gerekçesi yukarıda açıklanan Danıştay Onüçüncü Dairesi kararının davanın reddine ilişkin kısmı, aynı gerekçe ile Kurulumuzca da uygun bulunmuş olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, kararın anılan kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Daire kararının, TEDAŞ Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işlemi ile 11/04/2019 tarihli Genel Aydınlatma Denetimi ... Nihaî Raporu'nun iptaline ilişkin kısmına gelince;
Dava dilekçesinde TEDAŞ Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işlemi ile 21/09/2019 tarihli Genel Aydınlatma Denetimi ... Revize Nihaî Raporu'nun iptaline karar verilmesi talep edilmiş olup, temyize konu Daire kararının birinci sayfasında bahse konu işlemlerin "dava konusu" olarak belirtildiği görülmektedir.
Bununla birlikte, Daire kararının onbirinci sayfasında TEDAŞ Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işlemi ile 11/04/2019 tarihli Genel Aydınlatma Denetimi ... Nihaî Raporu yönünden, "davalı idarenin … tarih ve … sayılı işlemiyle davacıya bildirilen TEDAŞ Genel Müdürlüğü'nün 11/04/2019 tarihli Genel Aydınlatma Denetimi ... Nihaî Raporu sonrasında davacının yaptığı itiraz üzerine davalı idarenin … tarih ve … sayılı yazısıyla dava konusu işlemi iptal ettiği ve 21/09/2019 tarihli yeni Genel Aydınlatma Denetimi ... Revize Nihaî Raporu'nun hazırlandığı; bu durumda, TEDAŞ Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işlemi ile TEDAŞ Genel Müdürlüğü'nün 11/04/2019 tarihli Genel Aydınlatma Denetimi ... Nihaî Raporu yönünden davanın konusuz kaldığı" değerlendirmesi yapılarak, bu kısım yönünden davanın esasının incelenmesine gerek bulunmadığı belirtildikten sonra TEDAŞ Genel Müdürlüğü'nün söz konusu … tarih ve … sayılı işlemi ile 11/04/2019 tarihli Genel Aydınlatma Denetimi ... Nihaî Raporu'nun iptaline karar verilmiştir.
Dairece iptaline karar verilen işlemlerin, anılan Genel Müdürlüğün dava konusu … tarih ve … sayılı işlemi ile 21/09/2019 tarihli Genel Aydınlatma Denetimi ... Revize Nihaî Raporu'ndan önce tesis edildiği ve Dairenin E:… sayılı dosyasında dava konusu edildiği anlaşılmakta olup, … tarih ve E:…, K:… sayılı Daire kararı ile bahse konu işlemler yönünden karar verilmesine yer olmadığına hükmedildiği görülmektedir.
Bu bakımdan; temyize konu Daire kararında, dava konusu edilen TEDAŞ Genel Müdürlüğü'nün 02/10/2019 tarih ve 82597 sayılı işlemi ile 21/09/2019 tarihli Genel Aydınlatma Denetimi ... Revize Nihaî Raporu yerine anılan Genel Müdürlüğün başka bir davada dava konusu edilen … tarih ve … sayılı işlemi ile 11/04/2019 tarihli Genel Aydınlatma Denetimi ... Nihaî Raporu hakkında hukukî değerlendirme yapılarak karar verildiği anlaşılmaktadır.
Öte yandan, Dairece yapılan hukukî değerlendirme neticesinde kararın gerekçe kısmında belirtilen Daire görüşü "karar verilmesine yer olmadığı" yönünde iken, hüküm fıkrasında "iptal" yönünde hüküm kurulduğu görülmektedir.
Bu itibarla, dava konusu edilen işlemlere ilişkin hukukî değerlendirme ve hüküm içermeyen temyize konu Daire kararının iptale ilişkin kısmında hukukî isabet bulunmamaktadır." gerekçesiyle Dairemiz kararının davanın reddine ilişkin kısmı onanmış, iptale ilişkin kısmı bozulmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
İLGİLİ MEVZUAT:
6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 3. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendinde, "Genel aydınlatma", "Otoyollar ve özelleştirilmiş erişme kontrollü karayolları hariç, kamunun genel kullanımına yönelik bulvar, cadde, sokak, alt-üst geçit, köprü, meydan ve yaya geçidi gibi yerler ile halkın ücretsiz kullanımına açık ve kamuya ait park, bahçe, tarihî ve ören yerlerinin aydınlatılması ile trafik sinyalizasyonunu" şeklinde tanımlanmış; 9. maddesinin 11. fıkrasında, "Dağıtım şirketi, dağıtım bölgesinde, genel aydınlatmadan ve bunlara ait gerekli ölçüm sistemlerinin tesis edilmesi ve işletilmesinden sorumludur."; Geçici 6. maddesinin 4. fıkrasında, "TEDAŞ, belirli dönemler itibarıyla dağıtım şirketleri tarafından gönderilen faturalardaki tüketim miktarı ve bedellerinin gerçek durumu gösterip göstermediğine ilişkin olarak dağıtım şirketleri nezdinde gerekli denetimleri yapar. Yapılan denetimler sonucunda dağıtım şirketine fazla ödeme yapıldığının tespit edilmesi hâlinde, fazla yapılan ödeme tutarının, ödemenin yapıldığı tarih ile geri alındığı tarih arasında geçen süreye 21/07/1953 tarih ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesine göre belirlenen gecikme zammı oranı dikkate alınarak hesaplanan faiz ile birlikte bir ay içinde ödenmesi ilgili dağıtım şirketinden istenir. Bu süre içerisinde ödeme yapılmaması hâlinde söz konusu ödeme tutarı dağıtım şirketinin cari dönem alacaklarından mahsup edilir. Bu suretle de tahsil edilemeyen alacaklar Bakanlığın bildirimi üzerine vergi daireleri tarafından 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilir. Fazla ödemeler nedeniyle yapılan tahsilatların yüzde sekseni genel bütçeye gelir kaydedilir, geriye kalan yüzde yirmilik kısmı ise ilgili mahalli idarelere aktarılır. TEDAŞ’ın bu fıkra kapsamındaki denetim işlemleri için yapacağı her türlü masraf Bakanlık bütçesine konulan ödenekten karşılanır. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin tereddütleri gidermeye ve gerektiğinde usul ve esas belirlemeye Hazine ve Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Bakanlık yetkilidir."; 6. fıkrasında ise, "Aydınlatmayla ilgili ölçüme ilişkin teknik esaslar ile ödemeye, kesinti yapılmasına, uygulamaya ve denetime ilişkin usul ve esaslar Bakanlık tarafından yürürlüğe konulan yönetmelikle düzenlenir." kuralına yer verilmiştir.
6446 sayılı Kanun'un verdiği yetkiye dayanılarak çıkarılan Genel Aydınlatma Yönetmeliği'nin 19. maddesinde, TEDAŞ'ın, belirli dönemler itibarıyla dağıtım şirketleri tarafından gönderilen faturalardaki tüketim miktarı ve bedellerinin gerçek durumu gösterip göstermediğine ilişkin olarak dağıtım şirketleri nezdinde gerekli denetimleri yapacağı, yapılan denetimler sonucunda dağıtım şirketine fazla ödeme yapıldığının tespit edilmesi hâlinde, TEDAŞ'ın hatalı fatura, düzeltilmiş fatura ve hata gerekçesini Bakanlığa bildireceği, TEDAŞ tarafından bildirilen fazla yapılan ödeme tutarının, ödemenin yapıldığı tarih ile geri alındığı tarih arasında geçen süreye 21/07/1953 tarih ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 51. maddesine göre belirlenen gecikme zammı oranı dikkate alınarak hesaplanan faiz ile birlikte ilgili dağıtım şirketinin cari dönem alacaklarından mahsup edileceği kurala bağlanmıştır.
02/08/2013 tarih ve 28726 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Genel Aydınlatma Tebliği'nin uyuşmazlık tarihi itibarıyla 11. maddesinde, inceleme ve denetim heyetinin, Bakanlıkça onaylanan inceleme ve denetim programı çerçevesinde, dağıtım şirketleri tarafından gönderilen faturalardaki tüketim miktarı ve bedellerinin gerçek durumu gösterip göstermediğine, aydınlatma tesisatının Yönetmelik hükümlerine uygun olup olmadığına ve aydınlatılan bölgenin 6446 sayılı Kanun'da belirtilen genel aydınlatma bölgelerine dâhil olup olmadığına ilişkin inceleme ve denetimler yapacağı, inceleme ve denetim heyetinin, birinci fıkra kapsamında inceleme ve denetimi yapılan şirketlere ilişkin her bir dağıtım bölgesindeki OSOS kapsamında olmayan sayaçların en az %20’sini kapsayacak şekilde örnekleme usulüyle seçtiği sayaçların kaydettiği tüketim miktarlarını ölçerek kayıt altına alacağı, sayaçları seçerken aylık tüketimi, o dağıtım bölgesindeki diğer genel aydınlatma tüketimlerine göre yüksek olan ya da şüpheli durum arz ettiği değerlendirilen sayaçlar ile kalibrasyon süresi dolmak üzere olan sayaçlara öncelik vereceği; 12. maddesinde, Bakanlığın, inceleme ve denetime başlama tarihini 15 gün önceden yazı ile denetlenecek şirkete bildireceği, inceleme ve denetim heyetine görevlendirme belgesi düzenleyeceği, TEDAŞ'ın, denetlenecek dağıtım şirketinden, 6446 sayılı Kanun'un Geçici 6. maddesi kapsamındaki genel aydınlatma sayaçlarının listesini talep edeceği; 13. maddesinde, inceleme ve denetim heyetince, dağıtım şirketinin yetkili personeli ile birlikte, belirlenen sayaçlara denetim amacıyla gidileceği, sayacın sahada bulunamaması durumunda bir tutanak düzenlenerek inceleme ve denetim heyeti ile dağıtım şirketi yetkilileri tarafından imzalanacağı, denetim amacıyla gidilen sayaçların abone numarası, sayaç numaraları, sayaç markaları, demant, endeks ve çarpan değerlerinin inceleme ve denetim heyeti ve dağıtım şirketi yetkililerinin imzaları ile tutanak altına alınacağı, sayacın bağlı olduğu tesise elektrik verileceği ve inceleme ve denetim heyetince genel aydınlatma dışında başka bir amaçla tüketim yapılıp yapılmadığı kontrol edilerek sonuç, inceleme ve denetim heyeti ile dağıtım şirketi yetkililerinin imzaları ile tutanak altına alınacağı, tutanağa, sayacın bulunduğu yerin Küresel Konumlama Sistemi (GPS) koordinatlarının da işleneceği; 14. maddesinde, bağlantısı doğru yapılmış ve çalışır durumdaki sayacın bağlı olduğu tesis faal hâldeyken (devreye alındıktan 15 dakika sonra) sayacın 10 dakikadan az olmamak üzere kaydettiği tüketim miktarının inceleme ve denetim heyetince tespit edilerek, inceleme ve denetim heyeti ve dağıtım şirketi yetkililerinin imzaları ile tutanak altına alınacağı, X5 tipi mekanik sayaçlar için 10 dakikalık sürenin en az 3 saat olarak uygulanacağı, mevcut sayacın arızalı olduğundan şüphe duyulması hâlinde dağıtım şirketinin söz konusu sayacı yenisi ile değiştireceği ve sayaç değişim tutanağının inceleme ve denetim heyetine teslim edileceği, belirli süre ölçülüp tutanak altına alınan tüketim miktarları baz alınarak ilgili sayaç için 1 saatlik en yüksek tüketim değeri (SEYT) nin bulunacağı, fatura dönemindeki genel aydınlatmanın toplam devrede bulunma saati (TDS) nin, 14/04/2009 tarih ve 27200 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği uyarınca EPDK tarafından onaylanan “Aydınlatma Profilleri”nde belirtilen günlük çalışma saatleri kullanılarak hesaplanacağı, yaya ve araçların geçişi için 24 saat kullanılan alt geçitlerde TDS'nin günlük 24 saat olarak alınacağı, bulunan TDS ile %4 tolerans ilave edilen SEYT değerleri kullanılarak ilgili abonelere ilişkin fatura dönemlerindeki “toplam mümkün olabilecek en yüksek tüketim miktarları (EYT)”nın hesaplanacağı, ilgili abonelere ait hesaplanan EYT'nin, inceleme ve denetime konu yıla ait talep edilen toplam tüketim miktarı ile karşılaştırılacağı, talep edilen toplam tüketim miktarlarının EYT’den yüksek olması durumunda, EYT’yi aşan kısmın “Bakanlıkça geri tahsil edilecek bedeller” listesine ekleneceği, EYT’den düşük olması durumunda ise fatura değerinin esas alınacağı; 15. maddesinde, denetlenen dağıtım şirketinden alınan genel aydınlatmaya ilişkin abone listesi ile denetime konu dönem boyunca dağıtım şirketinin TEDAŞ’a gönderdiği fatura icmalleri ve kompakt disklerde yer alan fatura bilgilerinin karşılaştırılacağı, abone listesi ile eşleşmeyen faturalara ilişkin sayaçların “Tarifesi değişmiş-Abone sistemde yok” olarak inceleme ve denetim heyeti tarafından hazırlanan taslak raporda belirtileceği, 13. ve 14. madde kapsamında hazırlanan tutanaklar ile “Bakanlıkça geri tahsil edilecek bedeller” listesi ve “Tarifesi değişmiş-Abone sistemde yok” olarak yapılan tespitler baz alınarak inceleme ve denetim heyeti tarafından bir “Taslak Rapor” hazırlanarak Bakanlığa ve denetlenen dağıtım şirketine iletileceği, denetlenen dağıtım şirketinin, taslak raporda yer alan tespitleri dikkate alarak gerekli düzeltmeleri yapmakla yükümlü olduğu, denetlenen dağıtım şirketince bu yükümlülüklerin yerine getirilmemesi durumunda, yükümlülüğün yerine getirilmediği sayaçlara ilişkin TEDAŞ ve Bakanlığa iletilmiş fatura bedellerinin “Bakanlıkça geri tahsil edilecek bedeller” listesine ekleneceği, denetlenen dağıtım şirketinin, taslak raporda yer alan tespitlere ilişkin itirazlarını ve birinci, ikinci ve üçüncü fıkra kapsamında gerekli düzeltmeleri yaptığına dair beyanlarını taslak raporun kendisine ulaştığı tarihten itibaren 30 gün içerisinde TEDAŞ’a bildireceği, itiraz ve düzeltmelerin 30 gün içerisinde TEDAŞ’a iletilmemesi durumunda inceleme ve denetim raporunun hazırlanmasında taslak rapordaki tespitlerin esas alınacağı, denetlenen dağıtım şirketince 30 günlük itiraz süresinden sonra yapılacak itiraz ve düzeltmelerin dikkate alınmayacağı; 16. maddesinde, inceleme ve denetim heyetinin, denetlenen dağıtım şirketi personeli ile birlikte, şirketin taslak raporda yer alan tespitlere ilişkin itiraz ve düzeltmelerini kontrol etmek için itiraza ve düzeltmeye konu olan sayaçlara giderek itiraz veya düzeltmenin türüne göre öngörülen kısmi denetimleri tekrar yapacağı ve sonuçların, inceleme ve denetim heyeti ve dağıtım şirketi yetkililerinin imzaları ile tutanak altına alınacağı, tutanak ve eklerinin bir suretinin dağıtım şirketine verileceği, inceleme ve denetim heyetinin, taslak raporda yer alan ve itiraz ve düzeltmeye konu olmamış tespitler ile birinci fıkra kapsamında hazırlanan tutanakları esas alarak inceleme ve denetim raporunu hazırlayacağı ve Bakanlığa ileteceği; 17. maddesinde ise, inceleme ve denetim heyetinin, inceleme ve denetimin tamamlanma tarihinden itibaren en geç 15 iş günü içerisinde inceleme ve denetim raporunu Bakanlığa sunacağı, Bakanlığın, gerek gördüğü hususlara ilişkin ilave inceleme ve denetim talep edebileceği veya denetim raporuna ilişkin ilave çalışma isteyebileceği, kesinleşmiş inceleme ve denetim raporunun 4 nüsha olarak hazırlanacağı ve bir nüshasının Bakanlıkta muhafaza edileceği, yazı ekinde Bakanlık tarafından bir nüshasının dağıtım şirketine ve iki nüshasının da en geç 5 iş günü içerisinde EPDK’ya gönderileceği, Bakanlık tarafından EPDK’ya gönderilen inceleme ve denetim raporunun mâkul bir süre içerisinde EPDK tarafından ilgili mevzuat kapsamında değerlendirilerek sonuçlandırılacağı; 19. maddesinde, TEDAŞ'ın, bu Tebliğ kapsamında belirlenen işlemlerin sorunsuz, eksiksiz ve belirlenen sürelerde yürütülmesi ile ilgili olarak Bakanlığa karşı sorumlu olduğu, inceleme ve denetimlerde, 13/04/2013 tarih ve 28617 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik Dağıtım Şirketlerinin Faaliyetlerinin İncelenmesi ve Denetlenmesine Dair Yönetmelik ile Tebliğ'de belirtilen usul ve esaslara da uyulacağı belirtilmiştir.
Mülga Elektrik Dağıtım Şirketlerinin Faaliyetlerinin İncelenmesine ve Denetlenmesine Dair Yönetmeliğin 6. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde, genel aydınlatma faaliyetlerinin şirketlerin incelenme ve denetimine ilşikin konular arasında yer aldığı; 15. maddesinde, inceleme ve denetim heyetinin, inceleme ve denetimin tamamlanma tarihinden itibaren en geç 15 iş günü içerisinde inceleme ve denetim raporunu, ilgili tebliğe uygun şekilde hazırlayıp Bakanlığa sunacağı, Bakanlığın gerek gördüğü hususlara ilişkin inceleme ve denetim heyetinden ilave inceleme ve denetim talep edebileceği veya denetim raporuna ilişkin ilave çalışma isteyebileceği, Bakanlığın, denetim raporunun tamamlanmasını müteakip en geç 5 iş günü içerisinde EPDK'ya ve şirkete göndereceği; 16. maddesinde, Bakanlık tarafından EPDK'ya gönderilen inceleme ve denetim raporunun mâkul bir süre içerisinde EPDK tarafından ilgili mevzuat kapsamında değerlendirilerek sonuçlandırılacağı, raporun sonuçlandırılmasına ilişkin olarak ilave incelemeye gerek görülmesi hâlinde, bu incelemenin EPDK tarafından ayrıca gerçekleştirileceği, söz konusu inceleme ve denetime ilişkin EPDK kararının, kararın gerekçelerinin, gerekli yaptırım ve işlemlerin karar tarihinden itibaren 5 iş günü içinde Bakanlığa sunulacağı kurala bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Genel aydınlatma bedellerinin gerçek tüketimi yansıtıp yansıtmadığına ilişkin olarak SEYT/EYT değerleri üzerinden yapılacak denetim yöntemine ilk kez Hazine Müsteşarlığı'nın Ocak 2012 Aydınlatma Bedellerinin Dağıtım Şirketlerine Ödenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Genelgesi'nde yer verildiği ve anılan yöntemin 27/07/2013 tarih ve 28720 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Genel Aydınlatma Yönetmeliği'nde de yer aldığı görülmektedir. Genel Aydınlatma Yönetmeliğiyle genel aydınlatma tüketimlerinin ölçülmesine ilişkin teknik esaslar ile ödemeye, kesinti yapılmasına, uygulamaya, denetime ve aydınlatma komisyonunun oluşturulmasına ve çalışmasına ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiştir. Anılan Yönetmeliğe göre dağıtım şirketleri tarafından gönderilen faturalardaki tüketim miktarı ve bedellerinin gerçek tüketim miktarını gösterip göstermediğinin tespit edilebilmesi için yapılacak denetimlerde; öncelikle belirli süre ölçülüp tutanak altına alınan tüketim miktarları baz alınarak ilgili abone için 1 saatlik en yüksek tüketim değeri (SEYT) bulunacaktır. Sonrasında, fatura dönemindeki genel aydınlatmanın ilgili aya ait toplam devrede bulunma saati (TDS), 14/04/2009 tarih ve 27200 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği uyarınca EPDK tarafından onaylanan, farklı mevsimsel şartların dikkate alındığı “Aydınlatma Profilleri”nde belirtilen günlük çalışma saatleri kullanılarak hesaplanacaktır. Ayrıca, yaya ve araçların geçişi için 24 saat kullanılan alt geçitlerde TDS günlük 24 saat olarak alınmaktadır. Öte yandan, SEYT değerine %4 oranında tolerans ilave edilerek, bulunan TDS ve SEYT değerleri kullanılarak ilgili abonelere ilişkin fatura dönemlerindeki “toplam mümkün olabilecek en yüksek tüketim miktarları (EYT)” hesaplanmaktadır.
Davacı şirketin denetime tâbi tutulduğu dönem Temmuz 2013-Mayıs 2017 dönemidir. Aktarılan kuralların birarada değerlendirilmesinden, genel aydınlatma bedellerine ilişkin denetimin, denetim uygulamasının başlangıcından bu yana tüketim miktarının ve bedelinin doğru olarak tespit edilebilmesine yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, davacı şirketin denetime tâbi olduğu Temmuz 2013-Mayıs 2017 dönemi boyunca yapılan denetimin de TEDAŞ'a iletilen fatura icmallerinde yer alan tüketim miktarlarının ve bedellerinin gerçek durumu gösterip göstermediğine ilişkin olduğu konusunda tereddüt bulunmamaktadır.
Bu bağlamda, dağıtım şirketleri tarafından fatura edilen genel aydınlatma bedellerinin gerçek tüketimi yansıtıp yansıtmadığının daha objektif şekilde hesaplanması amacıyla idarenin zaman içinde farklı yöntemler geliştirebileceği açıktır. Dolayısıyla, söz konusu yöntemlerin, önceki dönemlerde tahakkuk etmiş faturalara ilişkin gerçek tüketimin tespit edilebilmesi amacıyla kullanılması ve gerçek tüketimin idarece tespit edildiği durumlarda önceden fazla ödenen bedellerin geri istenmesi, idarî işlemlerin geriye yürümezliği ilkesine aykırılık olarak nitelendirilemez.
Diğer taraftan, 6446 sayılı Kanun'un Geçici 6. maddesinin dördüncü fıkrasında, TEDAŞ'ın, belirli dönemler itibarıyla dağıtım şirketleri tarafından gönderilen faturalardaki tüketim miktarı ve bedellerinin gerçek durumu gösterip göstermediğine ilişkin olarak dağıtım şirketleri nezdinde gerekli denetimleri yapacağı, yapılan denetimler sonucunda dağıtım şirketine fazla ödeme yapıldığının tespit edilmesi hâlinde, fazla yapılan ödeme tutarının, ödemenin yapıldığı tarih ile geri alındığı tarih arasında geçen süreye 21/07/1953 tarih ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 51. maddesine göre belirlenen gecikme zammı oranı dikkate alınarak hesaplanan faiz ile birlikte bir ay içinde ödenmesinin ilgili dağıtım şirketinden isteneceği, bu süre içerisinde ödeme yapılmaması hâlinde söz konusu ödeme tutarının dağıtım şirketinin cari dönem alacaklarından mahsup edileceği; altıncı fıkrasında ise, aydınlatmayla ilgili ölçüme ilişkin teknik esaslar ile ödemeye, kesinti yapılmasına, uygulamaya ve denetime ilişkin usul ve esasların Bakanlık tarafından yürürlüğe konulan yönetmelikle düzenleneceği kurala bağlanmıştır.
Genel aydınlatmanın 6446 sayılı Kanun'da ayrı bir başlık altında ele alındığı ve genel aydınlatma denetimlerine ilişkin olarak TEDAŞ'ın doğrudan Kanun ile yetkilendirildiği görülmektedir. Ayrıca denetim sonucunda fazla ödenen tutarın tahsil usulü de bahse konu mevzuatta ayrıntılı olarak düzenlenmiş olup, fazla ödenen tutarlara ilişkin raporların değerlendirilmesi sürecinde Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'na yapılmış bir atıf bulunmamaktadır.
Her ne kadar denetimin gerçekleştiği tarihte yürürlükte bulunan Mülga Elektrik Dağıtım Şirketlerinin Faaliyetlerinin İncelenmesine ve Denetlenmesine Dair Yönetmeliğin 15. maddesinde, Bakanlığın, denetim raporunun tamamlanmasını müteakip en geç 5 iş günü içerisinde EPDK'ya ve şirkete göndereceği; 16. maddesinde, Bakanlık tarafından EPDK'ya gönderilen inceleme ve denetim raporunun mâkul bir süre içerisinde EPDK tarafından ilgili mevzuat kapsamında değerlendirilerek sonuçlandırılması gerektiği belirtilmiş ise de, üst hukuk normu olan 6446 sayılı Kanun ile Genel Aydınlatma Yönetmeliği'nde dağıtım şirketlerinin denetime tâbi tutulduğu konulardan biri olan, fazla ödendiği tespit edilen tutarlara ilişkin denetim konusunda TEDAŞ'ın açıkça yetkili kılınması karşısında, TEDAŞ tarafından mevzuatta düzenlenen usule uygun olarak nihaî rapordaki tespitler çerçevesinde doğrudan işlem tesis edilmesinde yetki unsuru yönünden de hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, genel aydınlatma bedellerinin gerçek tüketimi yansıtıp yansıtmadığının tespitine yönelik geliştirilen yöntemin objektif esaslara dayandığı, genel aydınlatma tüketimlerinin ölçümüne ilişkin Yönetmelik değişikliği dağıtım şirketleri tarafından gönderilen faturalardaki tüketim miktarı ve bedellerinin doğruluğunun tespitine yönelik yapıldığından önceki dönemlerdeki tahakkuklara uygulanmasında geriye yürümezlik ilkesinin ihlâli olarak değerlendirilemeyeceği, kanun koyucunun genel aydınlatma ile ilgili hususlarda TEDAŞ'ı yetkilendirdiği anlaşıldığından, dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. TEDAŞ Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işlemi ve TEDAŞ Genel Müdürlüğü'nün 21/09/2019 tarihli Genel Aydınlatma Denetimi ... Revize Nihaî Raporu yönünden de DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL ilk derece yargılama giderinin, Dairemizin 27/04/2021 tarih ve E:2019/4109, K:2021/1577 sayılı kararında 238,40-TL'si davacı üzerinde bırakıldığından geriye kalan …-TL'nin de davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL temyiz yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL temyiz yargılama giderinin davacıdan alınarak davalı TEDAŞ Genel Müdürlüğü'ne verilmesine,
5. Temyiz aşamasında yapılan toplam …-TL tebligat giderinin davacıdan alınarak davalı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'na verilmesine,
6. Davalı idareler lehine önceki kararda vekâlet ücretine hükmedildiğinden yeniden vekâlet ücretine hükmedilmemesine,
7. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra taraflara ayrı ayrı iadesine,
8. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere, 03/05/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.