T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/1803
Karar No : 2024/2051
TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVACI) …Tic. A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
2- (DAVALI) … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının, taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezinin ... tarih ve... sayılı kararı ile kabul edilen "Hizmet Kalite Kesintisi Yaptırım Cetvelinin" 136, 137, 138, 139, 140, 141 ve 143 numaralı bentlerinde düzenlenen yaptırımların iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda, uyuşmazlıkta; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile ilgili bilet ücret ve tarifelerini belirlemek Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği ile kurulan Ulaşım Koordinasyon Merkezi aracılığıyla belediyelerinin yetki ve sorumlulukları arasında sayıldığı ve bu konuda belediyelere resmi ya da özel eğitim kurumlarına hizmet veren okul servisleri ile ilgili ayrıma gitmeksizin her türlü servis ile ilgili uygulamaya yönelik yönlendirici karar alma yetkisinin belediyelerde olduğu ve yönetmeliğe uygun olarak düzenleme yapabileceği de tabii olduğundan, davanın dava konusu edilen 136, 137, 138, 139, 140 ve 141 numaralı bentleri açısından hukuka aykırılık, 143 numaralı bendi yönünden ölçülü ve makul bir yaptırım düzenlenmemiş olduğu hususu nazara alınarak hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle, dava konusu ... tarih ve... sayılı kararı ile kabul edilen "Hizmet Kalite Kesintisi Yaptırım Cetvelinin" 136, 137, 138, 139, 140 ve 141 numaralı bentlerine yönelik kısmı yönünden davanın reddine, 143 numaralı bendi yönünden ise iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi .. İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararında; uyuşmazlıkta, dava konusu işlemin belediye başkanı tarafından onaylanmamış olması nedeniyle yürürlüğe girmediği, dolayısıyla mevcut hali ile kesin ve yürütülmesi gerekli idari işlem niteliğini kazanmadığı sonucuna varıldığından davanın 2577 sayılı yasanın 15/1-b maddesi uyarınca usul yönünden reddi gerektiği sonucuna varıldığı, öte yandan, idarece, onay işlemi tamamlanmayan dava konusu kararı uygulamaya koyması sonucu dava açılmasına sebebiyet verildiği anlaşıldığından, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı idareye yükletilmesinin hakkaniyete uygun düşeceği, bu nedenle de istinafa konu kararın yargılama giderine ilişkin kısmına yönelik istinaf talebinin kabulü gerektiği, açıklanan nedenlerle davacının istinaf talebinin kısmen yukarıda açıklanan gerekçeyle reddine, kısmen kabulü ile kararın yargılama giderlerine yönelik kısmının kaldırılmasına, davalının istinaf talebinin kabulü ile Mahkeme kararının, dava konusu yaptırım cetvelinin 143. bendinin iptaline ilişkin kısmının kaldırılmasına, davanın bu kısmının incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu ... tarih ve... sayılı kararı ile kabul edilen "Hizmet Kalite Kesintisi Yaptırım Cetvelinin" 136, 137, 138, 139, 140 ve 141 numaralı bentlerine yönelik kısmı yönünden de iptal kararı verilmesi gerektiği, söz konusu yaptırım maddelerin hukuk ve usule aykırı olduğu hususları ileri sürülmektedir.
Davalı idare tarafından, ara kararına verilen cevaptan da anlaşılacağı üzere, dava konusu UKOME kararının belediye başkanınca onaylandığı, temyize konu karar gerekçesinin hatalı olduğu, idarenin davanın açılmasına sebebiyet vermediğinden yargılama giderlerinin davacıya yükletilmesi gerektiği hususları ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, davalı idarenin temyiz isteminin reddine karar verilmesi gerektiği savunulmuştur.
Davalı idare tarafından ise savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …IN DÜŞÜNCESİ : Davacının temyiz istemi yönünden, harç ve posta ücretini yatırmadığından temyiz isteminde bulunulmamış sayılmasına kararı verilmesi; davalının temyiz isteminin ise reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
... Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezinin tarafından ... tarih ve... sayılı kararı ile "Hizmet Kalite Kesintisi Yaptırım Cetvelinin" kabul edildiği, bunun üzerine davacı tarafından hukuka aykırı olduğundan bahisle anılan Hizmet Kalite Kesintisi Yaptırım Cetvelinin 136, 137, 138, 139, 140, 141 ve 143 numaralı bentlerinde düzenlenen yaptırımların iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7. maddesinin (f) fıkrasında; "Büyükşehir ulaşım ana planını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek" büyükşehir belediyesinin görevleri arasında sayılmış, anılan Yasanın 9. maddesinde; “Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla, büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile, Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunun görevlendireceği ilgili odanın temsilcisinin katılacağı Ulaşım Koordinasyon Merkezi kurulur. İlçe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Ulaşım Koordinasyon Merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili üye olarak belirlenmeyen ulaşım sektörü ile ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından ihtisas meslek odalarının temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır.
Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır. Ulaşım koordinasyon merkezi kararları, büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe girer. ...” kuralına yer verilmiştir.
15.06.2006 tarih ve 26199 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliğinin "Ulaşım Koordinasyon Merkezi" başlıklı üçüncü kısmının “Görev ve yetkileri” kenar başlıklı 18. maddesinde “(1) UKOME, büyükşehir içindeki kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesini sağlamak üzere; ulaşım, trafik ve toplu taşıma konularında üst düzeyde yönlendirici karar alma, uygulama, uygulatma ve ilgili mevzuattaki usulüne göre gereken tesisleri kurma, kurdurma ve işletme hak ve yetkilerine haizdir. Bu amaçla; a) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, mevzuatla yetkili kılındığı durumlarda mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almakla, … ç) Kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; otobüs, taksi, dolmuş ve servis durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmekle…d) Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları ile bu taşıtların teknik özelliklerini tespit etmek, çalıştırılabileceği yerler ile güzergâhlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek, bunlara izin ve çalışma ruhsatı vermekle, e) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, ulaşım, toplu taşıma ve trafik mevzuatının büyükşehir belediyesine verdiği yetki doğrultusunda uygulamaya yönelik yönlendirici karar almak ve görüş oluşturmakla,...” hükümlerine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davacının temyiz istemi yönünden;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 48. maddesinin 6. fıkrasında; temyiz dilekçesi verilirken gerekli harç ve giderlerin tamamının ödenmemiş olması halinde kararı veren merci tarafından verilecek yedi günlük süre içerisinde tamamlanması, aksi halde temyizden vazgeçilmiş sayılacağı hususunun temyiz edene yazılı olarak bildirileceği, verilen süre içinde harç ve giderler tamamlanmadığı takdirde, ilgili merci tarafından, kararın temyiz edilmemiş sayılmasına karar verileceği, temyizin kanuni süre geçtikten sonra yapılması veya kesin bir karar hakkında olması halinde de kararı veren merci tarafından, temyiz isteminin reddine karar verileceği, ilgili merciin bu kararları ile bu maddenin 2. fıkrasında belirtilen temyiz isteminde bulunulmamış sayılmasına ilişkin kararlarına karşı, tebliğ tarihini izleyen günden itibaren yedi gün içinde temyiz yoluna başvurulabileceği; 7. fıkrasında ise; temyiz dilekçesi verilirken gerekli harç ve giderlerin ödenmemiş olduğu, dilekçenin 3. madde esaslarına göre düzenlenmediği, temyizin kanuni süre içinde yapılmadığı veya kesin bir karar hakkında olduğunun anlaşıldığı hallerde, 2. ve 6. fıkralarda sözü edilen kararların, dosyanın gönderildiği Danıştayın ilgili dairesi ve kurulunca, kesin olarak verileceği hükmüne yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, davacı tarafından ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulmasının istenildiği, ancak temyiz isteminde bulunulurken gerekli harç ve giderlerin yatırılmadığı, bunun üzerine Dairemizin 14/03/2022 tarih ve E:2022/1803 sayılı yazısıyla 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 48. maddesinin 6. ve 7. fıkraları uyarınca 397,80 TL başvuru harcı, 168,30 TL karar harcı ile 100,00 TL posta giderinin 7 gün içinde belirtilen hesaba yatırılması gerektiği, aksi halde temyiz isteminde bulunulmamış sayılacağı hususunu ihtiva eden yazının usulüne uygun olarak 21/03/2022 tarihinde elektronik olarak davacı vekiline tebliğ edildiği, verilen süre içerisinde harç ve posta ücretinin yatırılmadığı görüldüğünden, yukarıda anılan Kanun hükmü uyarınca davacının temyiz isteminin incelenmesine yasal olanak bulunmadığından, davacının temyiz istemi yönünden temyiz isteminde bulunulmamış sayılmasına kararı verilmesi gerekmektedir.
Davalı idarenin temyiz istemi yönünden;
Dosyadaki bilgi ve belgelerin değerlendirilmesi neticesinde; davanın ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezinin ... tarih ve... sayılı kararı ile kabul edilen "Hizmet Kalite Kesintisi Yaptırım Cetvelinin" 136, 137, 138, 139, 140, 141 ve 143 numaralı bentlerinde düzenlenen yaptırımların iptali istemiyle açıldığı, İdare Mahkemesince uyuşmazlığın esası incelenerek dava konusu ... tarih ve... sayılı kararı ile kabul edilen "Hizmet Kalite Kesintisi Yaptırım Cetvelinin" 136, 137, 138, 139, 140 ve 141 numaralı bentlerine yönelik kısmı yönünden davanın reddine, 143 numaralı bendi yönünden ise iptaline karar verildiği, anılan karara karşı yapılan istinaf başvurularının incelenmesi sonucunda ise; İstinaf Dairesince yapılan ara kararı üzerine davalı idarece gönderilen bilgi ve belgelere göre dava konusu UKOME kararının ... Büyükşehir Belediye Başkanınca onaylanmadığının anlaşılmış olduğundan, UKOME kararının yürürlüğe girmediği, dolayısıyla mevcut hali ile kesin ve yürütülmesi gerekli idari işlem niteliğini kazanmadığı sonucuna varıldığından davanın 2577 sayılı yasanın 15/1-b maddesi uyarınca usul yönünden reddi gerektiği sonucuna varıldığı, öte yandan, idarece, onay işlemi tamamlanmayan dava konusu kararı uygulamaya koyması sonucu dava açılmasına sebebiyet verildiği anlaşıldığından, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı idareye yükletilmesinin hakkaniyete uygun düşeceği, bu nedenle de istinafa konu kararın yargılama giderine ilişkin kısmına yönelik istinaf talebinin kabulü gerektiği, açıklanan nedenlerle davacının istinaf talebinin kısmen yukarıda açıklanan gerekçeyle reddine, kısmen kabulü ile kararın yargılama giderlerine yönelik kısmının kaldırılmasına, davalının istinaf talebinin kabulü ile Mahkeme kararının, dava konusu yaptırım cetvelinin 143. bendinin iptaline ilişkin kısmının kaldırılmasına, davanın bu kısmının incelenmeksizin reddine karar verildiği anlaşılmıştır.
Her ne kadar, temyize konu kararda, dava konusu UKOME kararının davalı belediye başkanınca onaylanmadığı belirtilmekte ise de; davalı idarenin İstinaf Dairesinin ara kararına verdiği 22.12.2021 tarihinde kayda giren cevap dilekçesinde anılan UKOME kararının usulüne uygun olarak belediye başkanınca onaylandığının bildirildiği ve söz konusu cevap yazısının ekinde dosyaya sunulan UKOME kararının da davalı belediye başkanınca onaylandığı görülmüştür.
Bu durumda, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 9. maddesinde düzenlenen "Ulaşım koordinasyon merkezi kararları, büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe girer." hükmünün dava konusu UKOME kararı yönünden yerine getirilmiş olduğu, idarece UKOME kararındaki usuli eksikliğin tamamlandığı, böylece Bölge İdare Mahkemesince uyuşmazlığın esasının incelenerek çözüme kavuşturulması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu UKOME kararındaki usuli eksikliğin giderildiği göz önünde bulundurularak davanın esası hakkında karar verilmesi gerekirken, usul yönünden yapılan yargılama neticesinde verilen temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 48. maddesinin 6. ve 7. fıkraları uyarınca davacı tarafından TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNULMAMIŞ SAYILMASINA
2. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne,
3. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 02/04/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.