T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/1981
Karar No : 2024/110
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
DİĞER DAVALI İDARE : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İzmir İli, Seferihisar İlçesi, … Mahallesi, …-…-… pafta … ada, … parsel sayılı taşınmazın park alanı olarak belirlenmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Seferihisar Belediye Meclisi kararıyla kabul edilen ve … tarih ve … sayılı İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi kararı onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile dayanağı … tarih ve … sayılı İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:….., K:… sayılı kararda; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine düzenlenen raporun dosyada bulunan bilgi ve belgelerle birlikte değerlendirilmesi sonucunda, dava konusu parselin kısmi yapılaşma sağlamayan adalar içerisinde bulunduğu, üzerinde yapılaşma bulunmadığı, 1/5000 ölçekli nazım imar planı bakımından yapılan incelemede, kıyı mevzuatına uygun olarak, kıyı kenar çizgisinden itibaren ilk 50 metre içerisinde kalan kısmının "park ve yeşil alan"; ikinci 50 metrelik alanda kalan kısmının "günübirlik tesis alanı" kullanımına ayrılmasında, planlama esaslarına, imar mevzuatına ve kamu yararına aykırılık bulunmadığı; 1/1000 ölçekli uygulama imar planı bakımından yapılan incelemede ise, parselin "günübirlik tesis alanı" kullanım kararında kalan kısmının "park" alanına dönüştürülmesinin planlama esasları açısından meşru bir gerekçesinin bulunmadığı, dava konusu plan değişikliği kararları gerekçesi olarak kabul edilen “kıyı kenar çizgisi ile sahil şeridi arasında yer alan ve sahil şeridinin birinci bölümünü oluşturan ilk 50 metrelik bölümünde park ve günübirlik tesis alanı olarak planlanmış alanlarda ilk 50 metre çizgisinin böldüğü mülkiyetlerde yer alan günübirlik tesis alanı kullanımlarının Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’ne göre standartları sağlamayanların uygulamaya yönelik sorunlar yaratacağı” gerekçesinin sadece parseli park alanında kalmayan mülkiyetlerin lehine bir müdahale olduğu ve bu tür bir müdahalenin planlamanın eşitlik ilkesine uygun olmadığı, bu bakımdan davacıya ait parsele ilişkin olarak 1/1000 ölçekli plan değişikliğinin eşitlik ilkesi başta olmak üzere şehircilik ilkeleri ve planlama esaslarına uygun olmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle 1/5000 ölçekli nazım imar planı yönünden davanın reddine, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptaline kısmının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu alanda kısmı yapılaşma bulunmadığı, sahil şeridinin birinci kısmının park alanı, ikinci bölümünün günübirlik tesis alanı olarak planlandığı, ayrıca büyük kısmı sahil şeridinin birinci kısmında küçük kısmı ise sahil şeridinin ikinci kısmına yer alan parsellerinde imar planlarının uygulanması aşamasında sorun yaratmaması için park alanına alındığı, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının 1/1000 ölçekli uygulama imar planına ilişkin kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dosyanın incelenmesinden, İzmir İli, Seferihisar İlçesi, … Mahallesi …-…-… pafta … ada … sayılı parselin 1989 Haziran – 2004 Haziran arasında yapılan revizyon ve mevzi imar planlarının işlenerek güncellendiği 1/1000 ölçekli uygulama imar planları kapsamında “ayrık nizam 2 kat, ön bahçe mesafesi 5 m., yan bahçe mesafesi 3 m., TAKS:0.20, KAKS:0.40 yapılaşma koşullu konut alanı” kullanımında kaldığı, … tarih ve … sayılı İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi kararıyla kabul edilen Seferihisar İlçesi, ... Mahallesi, Doğu Akarca Bölgesi 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı ve Revizyonunda kıyı kenar çizgisinden itibaren kara yönünde ilk 50 metrelik bölümün “park ve yeşil alan”, ikinci 50 metrelik bölümün ise “günübirlik tesis alanı” olarak belirlenmesi nedeniyle taşınmazın kısmen park ve yeşil alan, kısmen günübirlik tesis alanı kullanımında yer aldığı, davacının taşınmazının konut alanı olarak planlanması istemiyle anılan imar planına yaptığı itirazın 12/02/2018 tarih ve 05.113 sayılı İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi kararıyla reddedildiği, … tarih ve … sayılı Seferihisar Belediye Meclisi kararıyla kabul edilen Seferihisar İlçesi, ... Mahallesi, Doğu Akarca Bölgesi 1/1000 ölçekli Revizyon ve İlave Uygulama İmar Planında parselin “park” ve “E:0.20, yençok:1 kat yapılaşma koşullu günübirlik tesis alanı” olarak planlandığı, anılan uygulama imar planının İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi’nin … ve … sayılı kararı ile onaylanarak 11/10/2018 – 12/11/2018 tarihleri arasında bir ay süre ile askıya çıkarıldığı, askı süresinde yapılan itirazlar neticesinde … tarih ve … sayılı Seferihisar Belediye Meclisi kararı ile “Kıyı kenar çizgisi ile sahil şeridi arasında yer alan ve sahil şeridinin birinci bölümünü oluşturan ilk 50 metrelik bölümünde park ve günübirlik tesis alanı olarak planlanmış alanlarda ilk 50 metre çizgisinin böldüğü mülkiyetlerde yer alan günübirlik tesis alanı kullanımlarının Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’ne göre standartları sağlamayanların uygulamaya yönelik sorunlar yaratacağı” gerekçesiyle kıyı kenar çizgisi ile sahil şeridi arasında kalan kesimde yeniden 1/1000 uygulama imar planı değişikliği yapılarak davacının taşınmazının tamamının park alanı olarak belirlendiği, bu kararın … tarih ve … sayılı İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile onaylandığı, davacı tarafından … tarih ve … sayılı ve 24/10/2019 tarih ve bila sayılı dilekçelerle dava konusu parselin imar durumuna ilişkin bilgi istenildiği, söz konusu dilekçelere cevaben Seferihisar Belediye Başkanlığı’nca … tarih ve … sayılı ve … tarih ve … sayılı yazılar ile parsele ilişkin plan kararları hakkında bilgi verildiği, davacı tarafından da 22/10/2019 tarihli imar durumuna dayanak teşkil eden 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ve 1/5000 ölçekli nazım imar planının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun "Tanımlar" başlıklı 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde; "Nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plandır. Uygulama İmar Planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır." hükmüne yer verilmiştir.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun "Taleple bağlılık ilkesi" başlıklı 26. maddesinde; "Hakim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre talep sonucundan daha azına karar verebilir. Hakimin, tarafların talebiyle bağlı olmadığına ilişkin kanun hükümleri saklıdır." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Usul hukukunun en temel ilkelerinden biri olan "taleple bağlılık" ilkesi uyarınca, idari yargı mercilerinde açılan davalarda; İdare Mahkemelerinin, davacının istemi ile bağlı olduğu, istemi genişletecek veya daraltacak biçimde karar verilemeyeceği açıktır.
Dava dilekçesinin incelenmesinden, davacının taşınmazı, “ayrık nizam 2 kat, ön bahçe mesafesi 5 m., yan bahçe mesafesi 3 m., TAKS:0.20, KAKS:0.40 yapılaşma koşullu konut alanı” kullanımında olduğunu görerek satın aldığı, parselin haksız ve hukuksuz şekilde park alanına çevrildiği, kazanılmış haklarının korunmadığı, kısmi yapılaşma yönünden değerlendirme yapılmadığı, mülkiyet hakkının zedelendiği yönünde iddialarda bulunduğu, dolayısıyla davacı talebinin taşınmazının konut alanı olarak planlanması isteminden ibaret olduğu anlaşılmaktadır.
Davacının talebi dikkate alındığında, Bölge İdare Mahkemesince şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve Kıyı Kanunu uyarınca taşınmaza konut fonksiyonu verilip verilemeyeceği değerlendirmek suretiyle bir karar verilmesi gerekirken davacının istemi aşılarak taşınmaz kullanım kararının günübirlik tesis alanından park alanına çevrilmesinin yerinde olup olmadığına yönelik değerlendirmelere yer verilerek karar verildiği görülmektedir.
Bu durumda taleple bağlılık ilkesi gereğince davacının talep ve iddiaları doğrultusunda inceleme yapılarak yeniden bir karar verilmesi gerektiğinden 1/1000 ölçekli uygulama imar planı yönünden dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne,
2. Yukarıda özetlenen gerekçeyle 1/1000 ölçekli uygulama imar planı yönünden dava konusu işlemin iptaline, 1/5000 ölçekli nazım imar planı yönünden davanın reddine dair Mahkeme kararının 1/1000 ölçekli uygulama imar planına ilişkin kısmına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 09/01/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.