T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2022/1982
Karar No : 2022/2749
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Düzenleme ve Denetleme Kurumu
VEKİLİ : Av. …
DİĞER DAVALI : …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Oto Filo Yön. ve Uzun Dönem Araç Kiralama Hiz. A.Ş.
VEKİLİ : Av. ….
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Onuncu Dairesinin 13/10/2021 tarih ve E:2017/1527, K:2021/4715 sayılı kararının iptale ilişkin kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: 19/01/2016 tarih ve 29598 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 6. maddesiyle asıl Yönetmelik'in 16. maddesine eklenen 12. fıkrasında yer alan "Komisyon Müdürü Müsteşarlığın belirleyeceği esaslar çerçevesinde her yıl hakemlerin başvuracakları bilirkişi listesini düzenler. Bilirkişiler bu listelerden seçilir." cümleleri ile Sigorta Tahkim Komisyonu Nezdinde Bilirkişilik Yapacaklara İlişkin Usul ve Esaslar'ın 1. maddesinin, 2. maddesinde yer alan "Liste" tanımının, 4. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendi ile 4. fıkrasının, 5. maddesinin 1. fıkrası ile 2. fıkrasında yer alan "diğer hallerde" ibaresinin ve 6. maddesinin iptali istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Onuncu Dairesinin 13/10/2021 tarih ve E:2017/1527, K:2021/4715 sayılı kararıyla;
Dava konusu Yönetmelik'in 16. maddesinin 12. fıkrasında yer alan "Komisyon Müdürü Müsteşarlığın belirleyeceği esaslar çerçevesinde her yıl hakemlerin başvuracakları bilirkişi listesini düzenler. Bilirkişiler bu listelerden seçilir." cümleleri yönünden;
Yönetmelik'in 16. maddesinin 12. fıkrasında "Hakem, çözümü hukuk dışında özel veya teknik bilgiyi gerektiren hallerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir. Hakemler hakkındaki yasaklılık ve ret sebepleriyle ilgili kurallar, bilirkişiler bakımından da uygulanır. Bu kapsamda, hakem ve bilirkişi ile taraf ve bilirkişi arasındaki ilişki bakımından 17 nci ve 18 inci maddeler kıyasen uygulanır. Komisyon Müdürü Müsteşarlığın belirleyeceği esaslar çerçevesinde her yıl hakemlerin başvuracakları bilirkişi listesini düzenler. Bilirkişiler bu listelerden seçilir. Bilirkişiye, sarf etmiş olduğu emek ve mesaiyle orantılı bir ücret ile varsa diğer giderleri ödenir. Bu konuda, Adalet Bakanlığınca çıkarılan ve her yıl güncellenen tarifenin asliye ticaret mahkemelerinde görülecek işler için uygulanacak kısmı esas alınır. Komisyon Müdürü, Müsteşarlığın belirleyeceği esaslar çerçevesinde söz konusu tarifenin uygulanmasına ilişkin işlemleri yürütür." hükmüne yer verildiği,
5684 sayılı Kanun'un 30. maddesinde, sigortacılıkta tahkim müessesesi düzenlenerek, sigorta ettiren veya sigorta sözleşmesinden menfaat sağlayan kişiler ile riski üstlenen taraf arasında sigorta sözleşmesinden veya hesaptan faydalanacak kişiler ile hesap arasında doğan uyuşmazlıkların çözümü amacıyla Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği nezdinde Sigorta Tahkim Komisyonu oluşturulacağının kurala bağlandığı; anılan maddenin 21. fıkrasında, Komisyonun yapısı ve görevleri ile Komisyon müdürü ve Komisyon müdür yardımcılarının nitelikleri, çalışma usûl ve esasları, raportörlerin, sigorta hakemlerinin çalışma usûl ve esasları, kararların ne şekilde düzenleneceği, Komisyona başvuru esasları, Liste tutulmasına ve bütçeye ilişkin esaslar ile katılım ücreti gibi hususların yönetmelikle belirleneceği kuralının yer aldığı,
Yukarıda yer verilen Kanun hükümlerinin değerlendirilmesinden; Müsteşarlığa, Komisyonun görevleri, Komisyon müdürünün çalışma usul ve esasları konularında yönetmelikle düzenleme yapma yetkisinin verildiği, başka bir ifadeyle, bilirkişi listesinin düzenlenmesi konusunda komisyon müdürüne görev verilmesinin de 5684 sayılı Kanun'un 30. maddesinin 21. fıkrası ile Müsteşarlığa tanınan yetki kapsamında olduğu anlaşıldığından, dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı,
Sigorta Tahkim Komisyonu Nezdinde Bilirkişilik Yapacaklara İlişkin Usul ve Esaslar'ın 1. maddesi, 2. maddesinde yer alan "Liste" tanımı, 4. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendi ile 4. fıkrası, 5. maddesinin 1. fıkrası ile 2. fıkrasında yer alan "diğer hallerde" ibaresi ve 6. maddesi yönünden;
3011 sayılı Resmi Gazete'de Yayımlanacak Olan Yönetmelikler Hakkında Kanun'un dava konusu düzenlemelerin yürürlüğe konulduğu tarihteki halinde, Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin işbirliğine, yetki ve görev alanlarına ait hükümleri düzenleyen ve kamuyu ilgilendiren yönetmeliklerin Resmi Gazete'de yayımlanacağının öngörüldüğü,
Nitekim, 5684 sayılı Kanun'un 30. maddesine dayanılarak, sigorta ettiren veya sigorta sözleşmesinden menfaat sağlayan kişiler ile riski üstlenen taraf arasında sigorta sözleşmesinden doğan uyuşmazlıkların çözümü amacıyla Kanun'da öngörülen tahkim sistemine ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla hazırlanan "Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik"in, 17/08/2007 tarih ve 26616 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulduğu,
Davalı idare tarafından, Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'in 16. maddesinin 12. fıkrasına dayanılarak, Sigorta Tahkim Komisyonu bünyesinde görev yapacak olan bilirkişilerde aranacak niteliklerin ve bilirkişi listesi tutulmasına ilişkin usul ve esasların belirlenmesi amacıyla "Sigorta Tahkim Komisyonu Nezdinde Bilirkişilik Yapacaklara İlişkin Usul ve Esaslar"ın hazırlandığı,
Anılan düzenlemenin 1. maddesinde, "Bu düzenlemenin amacı, sigorta tahkim komisyonu bünyesinde görev yapacak olan bilirkişilerde aranacak niteliklerin ve bilirkişi listesi tutulmasına ilişkin usul ve esasların belirlenmesidir. Bu usul ve esaslar Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmeliğin 16. maddesinin onikinci fıkrasına istinaden hazırlanmıştır."; 2. maddesinde, "Liste:Komisyon nezdinde tutulan bilirkişi listesini ...ifade eder."; 4. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, "Bu Usul ve Esasların 5 inci maddesine göre bilirkişilik uzmanlık alanlarına göre belirlenen yeterlilik koşullarını taşımak"; aynı maddenin 4. fıkrasında, "Komisyon bünyesinde fiilen sigorta hakemliği yapan kişi, Komisyon Müdürü tarafından oluşturulan bilirkişi listesinde yer alamaz"; 5. maddesinde, "(1) Aşağıdaki konularda bilirkişi atanacak kişilerin; a) Sürekli sakatlık/destekten yoksun kalma tazminatları; Aktüer veya yardımcı aktüer ile üniversitelerin ilgili bölümlerinde aktüerya konusunda görev yapan öğretim elemanı, b) Değer kaybı: Kara araçları branşında ruhsat sahibi sigorta eksperi, c) Yangın ve doğal afetler ile mühendislik sigortaları: İlgili branşta ruhsat sahibi sigorta eksperi, meslek odasına kayıtlı mühendis veya üniversitelerin ilgili bölümlerinde görev yapan öğretim üyeleri. d) Sağlık/hastalık: Devlete ait kurumlarda veya üniversite hastanelerinde görev yapan doktor, e) Devlet destekli tarım sigortaları:İlgili alanda ruhsat sahibi Tarım Sigortaları Havuzu eksperi olması gerekir. (2) Bilirkişi atanmasını gerektiren diğer hallerde, bilirkişi olarak atanacak kişinin üniversitelerin ilgili bölümlerinde öğretim üyesi olması ya da adli bilirkişi listesine veya meslek odasına kayıtlı olması gerekir"; 6. maddesinde, "(1) Bilirkişiliğe başvuru, komisyona ilgili belgeler eklenmek suretiyle yazılı olarak yapılır. (2) Başvuru dilekçesinde eklenmesi gereken zorunlu belgelerin eksik olması halinde, başvuru sahibine belgeleri tamamlaması için onbeş günü aşmamak üzere süre verilir. Eksik belgelerin tamamlanması halinde Komisyon Müdürü başvuru hakkında karar verir. (3) Komisyon müdürü listeye kayıt bakımından öncelikle başvuranın 4üncü ve 5inci maddelerdeki koşulları taşıyıp taşımadığını değerlendirir. Komisyon, bu koşulları taşıyanları listeye kaydeder." hükümlerine yer verildiği,
Amacı, kapsamı ve düzenleme alanına yukarıda yer verilen dava konusu Usul ve Esaslar'ın hukuka uygun olup olmadığının, öncelikle idarenin düzenleme yetkisi çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği,
Anayasa'nın 124. maddesinde "Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler. Hangi yönetmeliklerin Resmi Gazete'de yayımlanacağı kanunda belirtilir." hükmünün, idarenin özerk ve türev düzenleme yetkisinin Anayasal dayanağını oluşturduğu,
İdarenin düzenleme yetkisinin aslında ikincil, türev nitelikte olduğu hususunda bugün için bir duraksama bulunmadığı, Anayasa'ya göre, idarenin, düzenleme yetkisini kanunlar çerçevesinde ve kanunlara uygun olarak kullanmasının gerekli olduğu, kanunun öngördüğü düzenleme yetkisinin yine kanunda belirtildiği gibi kullanılmasının, kanun hükmü bir konunun yönetmelikle düzenlenmesini öngörüyorsa düzenlemenin yönetmelikle yapılmasının zorunlu olduğu,
Bu açıklamalar ışığında uyuşmazlığa bakıldığında, anılan Yönetmelik'in "Sigorta Tahkim Sistemine başvuru ve hakem ataması" başlıklı 16. maddesine, 19/01/2016 tarih ve 29598 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile eklenen 12. fıkrasında; "Hakem, çözümü hukuk dışında özel veya teknik bilgiyi gerektiren hallerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir. Hakemler hakkındaki yasaklılık ve ret sebepleriyle ilgili kurallar, bilirkişiler bakımından da uygulanır. Bu kapsamda, hakem ve bilirkişi ile taraf ve bilirkişi arasındaki ilişki bakımından 17 nci ve 18 inci maddeler kıyasen uygulanır. Komisyon Müdürü Müsteşarlığın belirleyeceği esaslar çerçevesinde her yıl hakemlerin başvuracakları bilirkişi listesini düzenler. Bilirkişiler bu listelerden seçilir. Bilirkişiye, sarf etmiş olduğu emek ve mesaiyle orantılı bir ücret ile varsa diğer giderleri ödenir. Bu konuda, Adalet Bakanlığınca çıkarılan ve her yıl güncellenen tarifenin asliye ticaret mahkemelerinde görülecek işler için uygulanacak kısmı esas alınır. Komisyon Müdürü, Müsteşarlığın belirleyeceği esaslar çerçevesinde söz konusu tarifenin uygulanmasına ilişkin işlemleri yürütür." düzenlemesine yer verilmekle yetinildiği,
Sigorta Tahkim Komisyonu bünyesinde görev yapacak olan bilirkişilerde aranacak niteliklerin ve bilirkişi listesinin tutulmasına ilişkin hususların Yönetmelik'le düzenlenmeyerek, bu konunun dava konusu Usul ve Esaslar ile düzenlenmesi yoluna gidildiğinin görüldüğü,
Bu durumda; dava konusu düzenlemenin amacı, kapsamı ve düzenleme alanı göz önünde bulundurulduğunda, davalı idarenin sigorta tahkim komisyonunda görev alacak bilirkişilerde aranacak niteliklerin ve bilirkişi listesinin tutulmasına ilişkin hususların Resmi Gazete'de yayımlanacak bir yönetmelikle düzenlemesi gerekirken, anılan hususların "Usul ve Esaslar" şeklinde düzenlenmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçeleriyle,
Sigorta Tahkim Komisyonu Nezdinde Bilirkişilik Yapacaklara İlişkin Usul ve Esaslar'ın 1. maddesinin, 2. maddesinde yer alan "Liste" tanımının, 4. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendi ile 4. fıkrasının, 5. maddesinin 1. fıkrası ile 2. fıkrasında yer alan "diğer hallerde" ibaresinin ve 6. maddesinin iptaline, 19/01/2016 tarih ve 29598 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 6. maddesiyle asıl Yönetmelik'in 16. maddesine eklenen 12. fıkrasında yer alan "Komisyon Müdürü Müsteşarlığın belirleyeceği esaslar çerçevesinde her yıl hakemlerin başvuracakları bilirkişi listesini düzenler. Bilirkişiler bu listelerden seçilir." cümleleri yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idarelerden Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafından, 18/04/2019 tarih ve 30749 sayılı Resmi Gazete'de Sigorta Tahkim Komisyonu Bilirkişilik Yönetmeliği'nin yayımlandığı, söz konusu Yönetmelik'in yürürlüğe girmesiyle birlikte davanın iptale ilişkin kısmının konusunun kalmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının temyize konu kısmının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;
"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın iptale ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarelerden … Düzenleme ve Denetleme Kurumunun temyiz isteminin reddine,
2. Yukarıda özetlenen gerekçeyle dava konusu düzenlemenin kısmen iptali, kısmen davanın reddi yolundaki Danıştay Onuncu Dairesinin 13/10/2021 tarih ve E:2017/1527, K:2021/4715 sayılı kararının temyize konu iptale ilişkin kısmının ONANMASINA,
3. Kesin olarak, 06/10/2022 tarihinde oybirliği ile karar verildi.