T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2022/2100
Karar No : 2023/239
TEMYİZ EDENLER : 1-(DAVACI) … Sendikası ( … -Sen)
VEKİLİ : Av. …
2-(DAVALI) … Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : Danıştay İkinci ve Onikinci Daireleri Müşterek Kurulunun 23/12/2021 tarih ve E:2016/3045, K:2021/5181 sayılı kararının, davalı idare tarafından karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısımları yönünden, davacı tarafından davanın reddine ilişkin kısımları yönünden karşılıklı olarak temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: 17/04/2015 tarih ve 29329 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin:
1- "Atama usulleri" başlıklı 6. maddesinde, açıktan ilk atama, kurumlar arası ilk atama ve kurum içi ilk atama yoluyla öğretmenliğe atamaya yer verilmemesi yolundaki eksik düzenlemenin,
2- "Engellilerin ataması" başlıklı 10. maddesinin 3. fıkrasında, engellilerin atamasına ilişkin somut kriterlere yer verilmemesine dair eksik düzenlemenin,
3- "Kontenjanların belirlenmesi" başlıklı 11. maddesinin 1. ve 2. fıkralarında yer alan "... en fazla ..." ibarelerinin,
4- "Adaylık işlemleri" başlıklı 15. maddesinin,
5- "Performans değerlendirmesi" başlıklı 16. maddesinin 1. fıkrasının, 2. fıkrasında birinci ve ikinci performans değerlendirmesini yapan değerlendiriciler arasında maarif müfettişine yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin, 5. fıkrasında değerlendiricilerden biri ya da birden fazlasının bulunmadığı hallerde re'sen görevlendirilecek değerlendiricilerden; (a) bendinde, ilçede görevli maarif müfettişine yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin, (c) bendinde, en kıdemli öğretmen ibaresine yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin, 10. fıkrasında yer alan "Performans değerlendirmesinde başarılı olamayan aday öğretmenler, aday öğretmen unvanını kaybeder ve memuriyetle ilişikleri kesilir. " ibaresinin,
6- "Performans değerlendirme sonuçlarına itiraz" başlıklı 17. maddesinin,
7- "Performans değerlendirme sürecinde görev ve sorumluluklar" başlıklı 18. maddesinin 4. fıkrasının (a) bendinin birinci cümlesinde danışman öğretmen ibaresinden önce "... en kıdemli ... " ibaresine yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin,
8- "Sınava ilişkin usul ve esaslar" başlıklı 19. maddesinin,
9- "Yazılı sınav" başlıklı 20. maddesinin 2. fıkrasının b-4) bendinde yer alan "Görevin gerektirdiği diğer mevzuat" ibaresinin,
10- "Sözlü sınav" başlıklı 21. maddesinin,
11- "Yazılı ve sözlü sınav değerlendirmesi" başlıklı 22. maddesinin 1. ve 2. fıkralarında yer alan "... altmış ve üzerinde ..." ibarelerinin,
12- "Komisyonlar" başlıklı 23. maddesinin 1. fıkrasında sınav koordinasyon komisyonunun oluşumunda sendika temsilcisine yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin, yine aynı maddenin 3. fıkrasının (b) bendinde "şube müdürü" ibaresinden önce somut kriterlerin belirlenmemesine ilişkin eksik düzenlemenin,
13- "Sınav sonuçlarına itiraz" başlıklı 24. maddesinin 2. fıkrasında yer alan "... ilgili sınav komisyonu ..." ibaresinin,
14- "Sınav sonrası işlemler" başlıklı 25. maddesinin 2. fıkrasında yer alan "... yeniden performans değerlendirmesi ..." ibaresi ile "Bu kapsamdaki aday öğretmenlerden performans değerlendirmesinde veya sınavda başarısız olanlar öğretmenlik unvanını kaybeder ve memuriyetle ilişikleri kesilir." ibaresinin,
15- "Değerlendirme ve uygulama sınavı komisyonunun oluşumu" başlıklı 30. maddesinin 2. fıkrasında sendika temsilcisine yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin,
16- "Zorunlu çalışma süresinden sayılacak süreler" başlıklı 46. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde geçen "... eğitim kurumlarının zorunlu çalışma yükümlülüğü kapsamına alındığı tarihten sonra ..." ibaresinin,
17- "Zorunlu çalışma süresinden sayılmayacak süreler" başlıklı 47. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinin,
18- "Öğretmenlerin aynı eğitim kurumunda azami çalışma süresi" başlıklı 48. maddesinin 1. ve 2. fıkralarının, yine aynı maddenin 11. fıkrasında mazerete bağlı yer değişikliği yapan öğretmenlere ve örgün eğitimde özel eğitim sınıflarında görev yapan öğretmenlere yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin,
19- "Mazeret ve engellilik durumuna bağlı yer değiştirmeler" başlıklı 49. maddesinin 1. fıkrasında "öğrenim özrüne", "il/ilçe emrine atanma hakkına" ve "öğretmenlerin aile birliği, sağlık, can güvenliği, mazeretlerine veya engellilik durumuna bağlı yer değiştirmelerine ilişkin somut kriterlere" yer verilmemesi yolundaki eksik düzenlemeler ile "4688 sayılı Kanun gereği aylıksız izne ayrılarak sendika genel merkezinde görevlendirilen öğretmenlerin durumunun her iki eş yönünden mazeret olarak kabul edilmemesine" ilişkin eksik düzenlemenin,
20- "Değerlendirme ölçütleri" başlıklı 54. maddesinin,
21- "Alan değişikliğine bağlı yer değiştirmeler" başlıklı 60. maddesinin 3. fıkrasında her yıl ibaresine yer verilmemesi yolundaki eksik düzenlemenin,
22- "Atamaları Bakan tarafından yapılacak öğretmenler" başlıklı 61. maddesinin,
23- Geçici 6. maddesinin 1. fıkrasının ve 2. fıkrasında geçen "... 14/3/2014 tarihinden sonra ilk defa atanan ve bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren geriye doğru toplam iki aylık fiilen öğretmenlik görevi yapan ..." ibaresinin,
24- Geçici 7. maddesinin,
25- Atama takvimine yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin,
26- Becayiş hakkına yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin,
27- Eğitim Personeli Planlama ve Değerlendirme Kurulu ile İl Eğitim Personeli Planlama Kuruluna yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemelerin,
28- Yönetmelik ekinde yer alan Ek-3 Performans Değerlendirme Formunun,
29- Yönetmelik ekinde yer alan Ek-4 Aday Öğretmen Sözlü Değerlendirme Formunun iptali ile dayanak 1739 sayılı Kanun, 652 sayılı KHK'nın ilgili maddelerinin iptali için Anayasa Mahkemesine başvurulması istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay İkinci ve Onikinci Daireleri Müşterek Kurulunun 23/12/2021 tarih ve E:2016/3045, K:2021/5181 sayılı kararıyla;
Davacının Anayasa'ya aykırılık iddiası ciddi görülmeyerek,
Anayasa'nın -dava konusu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihteki hâliyle- 124.; 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nun 43.; 652 sayılı Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 37. maddelerine yer verildikten sonra,
Yönetmeliğin, Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 23. maddesinin 3. fıkrasının (b) bendinde "şube müdürü" ibaresinden önce somut kriterlerin belirlenmemesine ilişkin eksik düzenlemenin, Geçici 7. maddesinin ve Yönetmelik ekinde yer alan Ek-3 Performans Değerlendirme Formunun iptali istemi yönünden;
Dava konusu Yönetmeliğin, 04/07/2015 tarih ve 29406 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile 23. maddenin 3. fıkrasının (b) bendinin değiştirilmiş olması, yine 19/01/2016 tarih ve 29598 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile Geçici 7. maddesinin yürürlükten kaldırılmış olması ve Yönetmelik ekinde yer alan Ek-3 Performans Değerlendirme Formunun değiştirilmiş olması nedeniyle anılan maddeler, form ve 23. maddesinin 3. fıkrasının (b) bendinde "şube müdürü" ibaresinden önce somut kriterlerin belirlenmemesine ilişkin eksik düzenleme yönünden davanın konusuz kaldığı görüldüğünden iptal istemi hakkında karar verilmesine yer bulunmadığı,
Yönetmeliğin, "Atama usulleri" başlıklı 6. maddesinde, açıktan ilk atama, kurumlar arası ilk atama ve kurum içi ilk atama yoluyla öğretmenliğe atamaya yer verilmemesi yolundaki eksik düzenlemenin iptali istemi yönünden;
1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nun 43. maddesinde yer verildiği üzere, aday öğretmenliğe atanabilmek için; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48. maddesinde sayılan şartlara ek olarak, yönetmelikle belirlenen yükseköğretim kurumlarından mezun olma ve Bakanlıkça ve/veya Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi tarafından yapılacak sınavlarda başarılı olma şartlarının arandığı,
Bu durumda, daha önce öğretmen kadrosuna atanmamış olanların, söz konusu yasal düzenlemeler çerçevesinde ilk defa öğretmen olarak atanacaklar için belirlenen usullere göre öğretmen olarak atanması gerektiğinden, Yönetmeliğin 6. maddesinde, açıktan ilk atama, kurumlar arası ilk atama ve kurum içi ilk atama yoluyla öğretmenliğe atamaya yer verilmemesinin eksik düzenleme olarak görülmediği,
Yönetmeliğin, "Engellilerin ataması" başlıklı 10. maddesinin 3. fıkrasında, engellilerin atamasına ilişkin somut kriterlere yer verilmemesine dair eksik düzenlemenin iptali istemi yönünden;
Yönetmeliğin 10. maddesinde, engellilerin öğretmenliğe atamalarının, Engelli Kamu Personel Seçme Sınavı ve Engellilerin Devlet Memurluğuna Alınmaları Hakkında Yönetmelik hükümleri çerçevesinde, öğrenim durumu yönünden mezuniyetinin atanacağı alanın öğretmenliğine uygun olması ve eğitim fakülteleri dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olanların Bakanlıkça uygun görülen pedagojik formasyon eğitimi programını başarıyla tamamlanmış olması, yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olanların ise yükseköğrenimlerinin ve pedagojik formasyon belgelerinin yurt içindeki yükseköğretim kurumlarına veya programlarına denkliğinin yapılmış olması gerektiği; yine engelli adayların, Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelikte belirtilen sağlık kurumlarından rapor almaları ve engellilik durumlarının başvurdukları alan itibarıyla öğretmenlik yapmaya elverişli olması gerektiği yönünde somut ve objektif şartlar düzenlendiği,
Davaya konu Yönetmeliğin 10. maddesinin 3. fıkrasında, engellilerin atamasına ilişkin somut kriterlere yer verilmediğine dair davacı taraf iddiasının yerinde görülmediği,
Yönetmeliğin, "Kontenjanların belirlenmesi" başlıklı 11. maddesinin 1. ve 2. fıkralarında yer alan "... en fazla ..." ibarelerinin iptali istemi yönünden;
Kararda yer verildiği üzere, atama izni verilen öğretmen kadrolarının en fazla %1’inin yeniden atama ve kurumlar arası yeniden atamada kullanılacağı ve beden eğitimi öğretmenliğine ilk atama kapsamında ayrılan kontenjanın en fazla %10’unun millî sporcuların atamalarında kullanılacağı yolunda sınırlama getirildiği,
Bu itibarla, açıkta bulunan öğretmen adayı sayısında çok fazlalık bulunması, bütçe imkanları nispetinde atama izni verilen sınırlı sayıda kadro olması hususları dikkate alındığında, kontenjanların öncelikle ilk atama kapsamında değerlendirilmesine yönelik getirilen dava konusu ibarelerde, üst hukuk normlarına, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmadığı,
Yönetmeliğin, "Adaylık işlemleri" başlıklı 15. maddesinin, "Performans değerlendirmesi" başlıklı 16. maddesinin 1. fıkrasının, 2. fıkrasında birinci ve ikinci performans değerlendirmesini yapan değerlendiriciler arasında maarif müfettişine yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin, 5. fıkrasında değerlendiricilerden biri ya da birden fazlasının bulunmadığı hallerde re'sen görevlendirilecek değerlendiricilerden; (a) bendinde, ilçede görevli maarif müfettişine yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin, (c) bendinde, en kıdemli öğretmen ibaresine yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin, 10. fıkrasında yer alan "Performans değerlendirmesinde başarılı olamayan aday öğretmenler, aday öğretmen unvanını kaybeder ve memuriyetle ilişikleri kesilir. " ibaresinin, "Performans değerlendirme sonuçlarına itiraz" başlıklı 17. maddesinin, "Performans değerlendirme sürecinde görev ve sorumluluklar" başlıklı 18. maddesinin 4. fıkrasının (a) bendinin birinci cümlesinde danışman öğretmen ibaresinden önce "... en kıdemli ... " ibaresine yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin, "Sınava ilişkin usul ve esaslar" başlıklı 19. maddesinin, "Yazılı sınav" başlıklı 20. maddesinin 2. fıkrasının b-4) bendinde yer alan "Görevin gerektirdiği diğer mevzuat" ibaresinin, "Sözlü sınav" başlıklı 21. maddesinin, "Yazılı ve sözlü sınav değerlendirmesi" başlıklı 22. maddesinin 1. ve 2. fıkralarında yer alan "... altmış ve üzerinde ..." ibarelerinin, "Komisyonlar" başlıklı 23. maddesinin 1. fıkrasında sınav koordinasyon komisyonunun oluşumunda sendika temsilcisine yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin, "Sınav sonuçlarına itiraz" başlıklı 24. maddesinin 2. fıkrasında yer alan "... ilgili sınav komisyonu ..." ibaresinin, "Sınav sonrası işlemler" başlıklı 25. maddesinin 2. fıkrasında yer alan "... yeniden performans değerlendirmesi ..." ibaresi ile "Bu kapsamdaki aday öğretmenlerden performans değerlendirmesinde veya sınavda başarısız olanlar öğretmenlik unvanını kaybeder ve memuriyetle ilişikleri kesilir." ibaresinin, Geçici 6. maddesinin 1. fıkrasının ve 2. fıkrasında geçen "... 14/3/2014 tarihinden sonra ilk defa atanan ve bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren geriye doğru toplam iki aylık fiilen öğretmenlik görevi yapan ..." ibaresinin, Yönetmelik ekinde yer alan Ek-4 Aday Öğretmen Sözlü Değerlendirme Formunun iptali istemi yönünden;
Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devletinin, eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adil bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlet olduğu,
Anayasa'nın 10. maddesinde yer verilen eşitlik ilkesinin hukuksal durumları aynı olanlar için söz konusu olduğu, bu ilke ile eylemli değil, hukuksal eşitliğin öngörüldüğü, eşitlik ilkesinin amacının, aynı durumda bulunan kişilerin yasalar karşısında aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak, ayrım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemek olduğu, bu ilkeyle, aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak kanun karşısında eşitliğin ihlalinin yasaklandığı, kanun önünde eşitliğin, herkesin her yönden aynı kurallara bağlı tutulacağı anlamına gelmediği, durumlarındaki özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları ve uygulamaları gerektirebildiği, aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa Anayasa'da öngörülen eşitlik ilkesinin zedelenmeyeceği,
Kamu görevlisi olarak memurların, Devlet ile olan ilişkilerinin statü hukuku içerisinde yürütüldüğü, devletin, hukuki statüleri kanunlarla oluşturulan ve bu statü kurallarına göre mesleğe alınan memurlara; atama, yükselme, aylık, ödül, nakil, sınav vb. hak veya yükümlülükler getirebileceği,
Aday öğretmenlik için getirilen kuralda düzenlenen sözlü sınavın, bir kişinin davranış ve düşünceleri üstüne bilgi edinmek amacıyla sorulu cevaplı görüşme yapılarak ilgilinin muhakeme gücünü, bir konuyu kavrayıp özetleme ve ifade yeteneğini, genel görünümünü, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğunu ve liyakatini, yetenek ve kültürünü, bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığını puan vermek suretiyle değerlendirme yöntemi olduğu, yazılı yarışma sınavında ilgililerin genel yetenek ve genel kültür seviyeleri ile alan bilgisi düzeyleri ölçüldüğünden sözlü sınavda anılan bilgilerin yeniden ölçülmesi yerine, belirtilen hususlarda değerlendirmeye tabi tutulması, sözlü sınavının yapılış amacına uygunluk taşıdığı,
Aday öğretmenlik için getirilen kuralın sınav yükümlülüğü aday öğretmen olarak memuriyete başlayan herkes için öngörülmüş bir düzenleme olduğu, kuralın uygulanması bakımından kapsam dışında tutulan aday öğretmenlerin bulunmadığı, "Eğitim-Öğretim Hizmet Sınıfı" dışındaki diğer hizmet sınıflarında görev yapan aday memurlarla, anılan sınıfta görev yapan öğretmen unvanlı kişiler eşit olmadıkları için öğretmenlik hizmetinin önemi ve daha nitelikli bir öğretmen kadrosuna sahip olunması amacıyla, diğerlerinin aksine aday öğretmenlere yasal düzenlemeler çerçevesinde sınav yükümlülüğü getirildiğinin görüldüğü,
Diğer taraftan, dava konusu Yönetmeliğin 20. maddesinde, yazılı sınav konuları üç ana başlıkta öngörüldüğü ve bu ana başlıklar için %20, %30 ve %50 oranında puan ağırlığı belirlendiği, %30 olan (b) bendinin de dört alt başlığı bulunması nedeniyle "görevin gerektirdiği diğer mevzuat" alt başlığının puan ağırlığı %7,5 oranına tekabül ettiği, maddede sayılan mevzuat dışında kalan ve göreviyle ilgili olan mevzuat için %7.5 oranında diğer mevzuata yer verildiğinin anlaşıldığı,
Bu durumda, 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nun 43. maddesi kapsamı ve sınırları çerçevesinde ve bu üst hukuk normunun uygulanmasına yönelik olarak, aday öğretmenlerin adaylık işlemlerine, performans değerlendirmelerine, yazılı ve sözlü sınavlarına ilişkin ikincil düzenlemeler yapıldığı, dava konusu olan düzenlemelerde, kamu yararına, hizmet gereklerine ve üst hukuk normlarına aykırılık görülmediği,
Nitekim, Anayasa Mahkemesi'nin 04/12/2014 tarih ve E:2014/99, K:2014/181 sayılı kararı ile, 01/03/2014 tarih ve 6528 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 5. maddesiyle, 14/06/1973 tarih ve 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu'nun 43. maddesine eklenen altıncı fıkranın; birinci cümlesinde yer alan "yazılı ve sözlü sınava" ibaresi, 10/09/2014 tarih ve 6552 sayılı Kanun'un 95. ve 19/11/2014 tarih ve 6569 sayılı Kanun'un 24. maddeleriyle değiştirildiğinden, konusu kalmayan bu cümleye ilişkin iptal istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına, kalan bölümünün Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal isteminin reddine karar verildiği,
Yine, Anayasa Mahkemesi'nin 10/09/2015 tarih ve E:2015/5, K:2015/82 sayılı kararı ile, 19/11/2014 tarih ve 6569 sayılı Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 24. maddesiyle değiştirilen 14/06/1973 tarih ve 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu'nun 43. maddesinin on birinci fıkrasında yer alan "... aday öğretmenler hakkında uygulanmaz." ibaresinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal isteminin reddine karar verildiği,
Diğer taraftan, kararda yer verilen ve dava konusu olan aday öğretmenlik işlemlerine yönelik maddelerde, davacı tarafın ileri sürdüğü eksik düzenleme iddialarının da yerinde görülmediği,
Yönetmeliğin, "Değerlendirme ve uygulama sınavı komisyonunun oluşumu" başlıklı 30. maddesinin 2. fıkrasında sendika temsilcisine yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin iptali istemi yönünden;
Yönetmeliğin 30. maddesinde; Spor Liselerinin beden eğitimi öğretmenleri ile Güzel Sanatlar Liselerinin müzik ve görsel sanatlar/resim öğretmenlerinin seçimini yapacak olan değerlendirme ve uygulama sınavı komisyonunun, il millî eğitim müdürünün veya görevlendireceği müdür yardımcısının başkanlığında, il millî eğitim müdürünce belirlenmek üzere ilçe millî eğitim müdürlüklerinden bir şube müdürü, alanı beden eğitimi, müzik ve görsel sanatlar/resim olan birer eğitim kurumu müdürü ya da öğretmen olmak üzere beş kişiden oluşacağının öngörüldüğü, değerlendirme ve uygulama sınavı komisyonunun oluşumunda "sendika temsilcisine" yer verilmediği,
Bu durumda, uygulama sınavında komisyon üyelerince Yönetmelik eki Ek-6 Uygulama Sınavı Formunda yer alan sınav konuları üzerinden adayın uygulama becerisi ile tutum ve davranışlarının değerlendirileceği dikkate alındığında, 30. maddesinin 2. fıkrasında "sendika temsilcisine" yer verilmemesinde eksik düzenleme bulunmadığı,
Yönetmeliğin, "Zorunlu çalışma süresinden sayılacak süreler" başlıklı 46. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde geçen "... eğitim kurumlarının zorunlu çalışma yükümlülüğü kapsamına alındığı tarihten sonra ..." ibaresinin, "Zorunlu çalışma süresinden sayılmayacak süreler" başlıklı 47. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinin, "Öğretmenlerin aynı eğitim kurumunda azami çalışma süresi" başlıklı 48. maddesinin 1. ve 2. fıkralarının, yine aynı maddenin 11. fıkrasında mazerete bağlı yer değişikliği yapan öğretmenlere ve örgün eğitimde özel eğitim sınıflarında görev yapan öğretmenlere yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin iptali istemi yönünden;
Yurdun çeşitli hizmet bölgelerinde görev yapmaları zorunlu olan öğretmenlerin, hizmet puanı, hizmet bölgeleri, ihtiyaçlara göre bölgelerarası yer değiştirme esasları ve atamalarında uyulacak temel ilkeler ile hizmet alanları gibi hususların, Kanunun verdiği yetkiye dayanılarak çıkarılan yönetmelikte düzenlendiği,
Bir öğretmenin atandığı okulda asgari ve azami çalışma süresinin belirlenmesinin performansı olumlu yönde etkileyeceği, rotasyon uygulamasının coğrafi durum, ulaşım şartları dikkate alınarak öğretmenlerin tercihleri göz önünde bulundurularak aynı konumda olan tüm öğretmeler bakımından uygulanacağının açık olduğu,
Bu durumda, kamu hizmetinin etkin ve verimli bir şekilde yürütülmesinin sağlanmasına yönelik olarak personelin bir hizmet biriminde uzun süre görev yapmasının, gerek personel gerekse hizmet yönünden ortaya çıkarabileceği olumsuzlukları gidermeyi amaçlayan dava konusu olan düzenlemelerde, kamu yararına, hizmet gereklerine ve üst hukuk normlarına aykırılık görülmediği,
Diğer taraftan, zorunlu çalışma yükümlüsü olan öğretmenlerin belirli bir süre ile zorunlu çalışma yükümlülüğü öngörülen okullarda görev yapmalarının gerektiği, kurumların ihtiyaçları ve hizmet gereklerinin farklı olduğu dikkate alındığında; eğitim kurumlarının zorunlu çalışma yükümlülüğü kapsamına alındığı tarihten sonra bu eğitim kurumlarında geçen hizmet sürelerinin zorunlu çalışma süresinden sayılmasında; 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (C) bendi kapsamında kısmi zamanlı geçici öğreticilikte ve ek ders ücreti karşılığında görevlendirme suretiyle geçen süreler ile vekil öğretmenlikte ve usta öğreticilikte geçen sürelerin ise zorunlu çalışma süresinden sayılmamasında hukuka aykırılık bulunmadığı,
Öte yandan, Yönetmeliğin 48. maddesinin 11. fıkrasında, hangi hallerde öğretmenlere aynı eğitim kurumunda azami çalışma süresine ilişkin bu madde hükümlerinin uygulanmayacağına yönelik düzenlemelere yer verildiği, anılan fıkrada mazerete bağlı yer değişikliği yapan öğretmenlere ve örgün eğitimde özel eğitim sınıflarında görev yapan öğretmenlere yer verilmemesinin eksik düzenleme olarak görülmediği,
Yönetmeliğin, "Mazeret ve engellilik durumuna bağlı yer değiştirmeler" başlıklı 49. maddesinin 1. fıkrasında "öğrenim özrüne", "il/ilçe emrine atanma hakkına" ve "öğretmenlerin aile birliği, sağlık, can güvenliği, mazeretlerine veya engellilik durumuna bağlı yer değiştirmelerine ilişkin somut kriterlere" yer verilmemesi yolundaki eksik düzenlemeler ile "4688 sayılı Kanun gereği aylıksız izne ayrılarak sendika genel merkezinde görevlendirilen öğretmenlerin durumunun her iki eş yönünden mazeret olarak kabul edilmemesine" ilişkin eksik düzenlemenin iptali istemi yönünden;
Dava konusu Yönetmeliğin "Mazeret ve engellilik durumuna bağlı yer değiştirmeler" başlıklı 49. maddesinde, öğretmenlerin, aile birliği, sağlık, can güvenliği mazeretlerine veya engellilik durumuna bağlı yer değiştirmelerine ilişkin şartlara yer verilmiş olmakla birlikte, kamu hizmetinin düzenli ve istikrarlı bir şekilde yürütülebilmesi için, öğretmenlerin mazerete bağlı yer değiştirmeleri ile kamu hizmetinin ihtiyaçları arasında adil bir denge kurulması gerektiği,
Diğer taraftan, dava konusu Yönetmeliğin dayanağı olan Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelikte yer değiştirme mazereti olarak "öğrenim özrü"ne yer verilmediğinin görüldüğü,
Bu itibarla, 49. maddesinin 1. fıkrasında davacı tarafın ileri sürdüğü eksik düzenleme iddialarının yerinde görülmediği,
Yönetmeliğin, "Değerlendirme ölçütleri" başlıklı 54. maddesinin iptali istemi yönünden;
Bakanlığa bağlı her derece ve türden eğitim kurumunda görev yapan ve adaylık sürecini tamamlamış olan öğretmenlerin başarı, verimlilik ve gayretlerini ölçmek üzere her ders yılı sonunda, görev yaptığı eğitim kurumunun müdürü tarafından, Ek-3 Formda yer alan değerlendirme ölçütleri esas alınarak değerlendirilmesinin, öğretmenleri başarıya teşvik edeceğinden, eğitim hizmetlerine olumlu etkisi olacağı,
Bu durumda, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu, 652 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik hükümleri kapsamı ve sınırları çerçevesinde, bu üst hukuk normlarının uygulanmasına yönelik olarak, ikincil bir düzenleme yapıldığı, dava konusu olan maddede, kamu yararına, hizmet gereklerine ve üst hukuk normlarına aykırılık görülmediği,
Yönetmeliğin, "Alan değişikliğine bağlı yer değiştirmeler" başlıklı 60. maddesinin 3. fıkrasında her yıl ibaresine yer verilmemesi yolundaki eksik düzenlemenin iptali istemi yönünden;
"Alan değişikliğine bağlı yer değiştirmeler" başlıklı 60. maddesinin 3. fıkrasında, alan değişikliği işlemlerinin Bakanlıkça belirlenecek takvim çerçevesinde yapılacağı yolunda düzenlemeye yer verildiği, alan değişikliği işlemlerinin yapılmasında, kadro ve ihtiyaç durumlarının dikkate alınması ve personelin adil ve dengeli bir şekilde dağılımının sağlanmasının gerektiği,
Bu itibarla, Yönetmeliğin 60. maddesinin 3. fıkrasında her yıl ibaresine yer verilmemesinin eksik düzenleme olarak görülmediği,
Yönetmeliğin, "Atamaları Bakan tarafından yapılacak öğretmenler" başlıklı 61. maddesinin iptali istemi yönünden;
Dava konusu Yönetmeliğin üst hukuk normu olan 652 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin "Atama" başlıklı 37. maddesinin 9. fıkrasında, "(Ek: 1/3/2014-6528/22 md.) Yurt içi veya yurt dışında, yerli veya yabancı kurum ve kuruluşlarla veya başka ülkelerle işbirliği anlaşması çerçevesinde kurulan ve ulusal veya uluslararası proje yürüten okul ve kurumlar, Bakan onayı ile proje okulu olarak seçilen ve belirli eğitim reformu ve programları uygulanan okul ve kurumlar ile Bakan onayıyla doğrudan Bakanlık merkez teşkilatına bağlanan kurumlara yapılacak öğretmen atamaları ve yönetici görevlendirmeleri Bakan tarafından yapılır." hükmüne yer verildiği,
Bu durumda, 652 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 37. maddesinin 9. fıkrası kapsamı ve sınırları çerçevesinde, bu üst hukuk normunun uygulanmasına yönelik olarak, ikincil paralel bir düzenleme yapıldığının anlaşıldığı, dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık görülmediği,
Yönetmeliğin, Atama takvimine yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin, becayiş hakkına yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin, Eğitim Personeli Planlama ve Değerlendirme Kurulu ile İl Eğitim Personeli Planlama Kuruluna yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemelerin iptali istemi yönünden;
Bakanlık kadrolarına ilk atamaların KPSS sonuçlarına göre yapıldığı, KPSS sonuçlarının tarihlerinin değişebildiği, itirazlar ile sonuçlarının gecikebildiği ve bu nedenlerle önceden takvim belirlenmesinin zor olduğu hususları dikkate alındığında; Yönetmelikte atama takvimine yer verilmemesinin eksik düzenleme olarak görülmediği,
Diğer taraftan; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Karşılıklı olarak yer değiştirme:" başlıklı 73. maddesinde; "(Değişik: 30/5/1974 – KHK-12; Aynen kabul; 15/5/1975 - 1897/1 md.) Aynı Kurumun başka başka yerlerde bulunan aynı sınıftaki memurları, karşılıklı olarak yer değiştirme suretiyle atanmalarını isteyebilirler. Bu isteğin yerine getirilmesi atamaya yetkili amirlerince uygun bulunmasına bağlıdır." hükmüne yer verildiği,
Kararda yer verildiği üzere, dava konusu Yönetmeliğin dayanağı olan 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nda karşılıklı olarak yer değiştirmeye ilişkin usul ve şartın düzenlenmesi karşısında, Yönetmelikte "karşılıklı yer değiştirme (becayiş)" düzenlemesine yer verilmemesinin eksik düzenleme olarak görülmediği,
Nitekim, söz konusu yasa hükmüne istinaden davalı idarenin personeli hakkında karşılıklı olarak yer değiştirme işlemlerini yapmasına da engel bulunmadığı,
Öte yandan; öğretmen atama ve yer değiştirmelerinin bilgisayar ortamında yapıldığı, günümüz teknolojik imkanları ile okul bazında alanlar itibariyle öğretmen ihtiyacının ve fazlalığının tespit edildiği hususları göz önünde bulundurulduğunda, Yönetmelikte Eğitim Personeli Planlama ve Değerlendirme Kurulu ile İl Eğitim Personeli Planlama Kuruluna yer verilmemesinin eksik düzenlemeler olarak görülmediği gerekçesiyle,
Dava konusu 17/04/2015 tarih ve 29329 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin; 23. maddesinin 3. fıkrasının (b) bendinde "şube müdürü" ibaresinden önce somut kriterlerin belirlenmemesine ilişkin eksik düzenleme, Geçici 7. maddesi ve Yönetmelik ekinde yer alan Ek-3 Performans Değerlendirme Formu yönünden karar verilmesine yer olmadığına; diğer kısımlar yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu Yönetmeliğin 15. maddesinin dayanağı olan 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanununun 43. maddesinin altıncı fıkrasına 6569 sayılı Kanun'un 24. maddesi ile eklenen "yazılı veya yazılı ve sözlü sınava" ibaresinin Anayasa'ya aykırı olduğu ve iptali için dosyanın Anayasa Mahkemesine gönderilmesi gerektiği; Yönetmeliğin üst hukuk normlarına aykırı olan dava konusu düzenlemelerinin kararın karşı oy gerekçeleri ve Savcı Düşüncesi de dikkate alındığında iptal edilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı idare tarafından, temyize konu kararın karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısımları hakkında hukuka uygunluk denetimi yapılarak haklılık oranına göre vekalet ücretine takdir edilmesi gerektiği, bu açıdan eksik inceleme yapılarak karar verildiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Davacı ve davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'UN DÜŞÜNCESİ : Tarafların temyiz istemlerinin reddi ile Müşterek Kurul kararının karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısımları ile davanın reddine ilişkin kısımlarının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra Anayasaya aykırılık iddiası ciddi görülmeyerek gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;
"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Tarafların temyiz istemlerinin reddine,
2.Yukarıda özetlenen gerekçeyle dava konusu Yönetmeliğin 23. maddesinin 3. fıkrasının (b) bendinde "şube müdürü" ibaresinden önce somut kriterlerin belirlenmemesine ilişkin eksik düzenleme, Geçici 7. maddesi ve Yönetmelik ekinde yer alan Ek-3 Performans Değerlendirme Formu'nun iptali istemleri yönünden karar verilmesine yer olmadığına; diğer kısımlar yönünden davanın reddine yönelik Danıştay İkinci ve Onikinci Daireleri Müşterek Kurulunun 23/12/2021 tarih ve E:2016/3045, K:2021/5181 sayılı kararının ONANMASINA,
3. Kesin olarak, 15/02/2023 tarihinde, Yönetmeliğin 21. maddesinin ikinci fıkrası yönünden oyçokluğu, diğer kısımlar yönünden oybirliği ile karar verildi.
KARŞI OY
Dava konusu Yönetmeliğin 21. maddesinin ikinci fıkrasında; ''Sözlü sınavda adaylar, bu Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek-4 Aday Öğretmen Sözlü Sınav Değerlendirme Formu üzerinden;
a) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade kabiliyeti ve muhakeme gücü,
b) İletişim becerileri, özgüveni ve ikna kabiliyeti,
c) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı,
ç)Topluluk önünde temsil yeteneği ve eğitimcilik nitelikleri, yönlerinden sözlü sınav komisyonu üyelerince her bent ayrı ayrı 25 puan üzerinden değerlendirileceği'' kurala bağlanmıştır.
1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanununda aday öğretmenlerin sözlü sınava tabi tutulmaları ve bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade kabiliyeti ve muhakeme gücü, iletişim becerileri, özgüveni ve ikna kabiliyeti, bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı, topluluk önünde temsil yeteneği ve eğitimcilik nitelikleri yönlerinden değerlendirilecekleri hüküm altına alınmakla birlikte sözlü sınavın nesnel olarak yapılması ve yargısal denetimin tüm unsurları ile gerçekleştirilmesini sağlamak amacıyla sözlü sınav konuları belirlenerek, belirlenen konular üzerinden bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade kabiliyeti ve muhakeme gücü, iletişim becerileri, özgüveni ve ikna kabiliyeti, bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı, topluluk önünde temsil yeteneği ve eğitimcilik nitelikleri açısından değerlendirme yapılması yönünde bir düzenleme yapılması gerekirken, uyuşmazlık konusu Yönetmeliğin 21. maddesinin ikinci fıkrasında sözlü sınav konularının belirlenmemesinde hukuka uyarlık bulunmadığından, davacının temyiz isteminin kabulü ile temyize konu kararın bu kısım yönünden bozulması gerektiği oyuyla, karara bu kısım yönünden katılmıyoruz.