T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2022/2123
Karar No:2023/3880
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1. …
2. … Hizmetler ve Danışmanlık A.Ş.
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Bakanlığı
VEKİLLERİ : Hukuk Müşaviri Av. …
Hukuk Müşaviri Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Kütahya İl Sağlık Müdürlüğü'nce … tarihinde gerçekleştirilen … ihale kayıt numaralı "Tavşanlı Doç. Dr. Mustafa Kalemli Devlet Hastanesine Ait Malzeme Dahil Yemek Pişirme, Servis, Dağıtım ve Sonrası Hizmet Alımı" ihalesi uhdesinde bırakılan davacı şirket tarafından, mücbir sebepler dışında ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine göre süresi içinde taahhüdün yerine getirilmediğinden bahisle, davacı şirket ve tek ortağının 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 26. maddesi uyarınca 1 (bir) yıl süreyle bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmalarına ilişkin 11/08/2021 tarih ve 31565 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; 02/04/2020 tarihli ve 31087 sayılı Resmî Gazete'de yayınlanan Covid-19 salgınının 'Kamu İhale Sözleşmelerine Etkisi' konulu 2020/5 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi'nde, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu (istisnaları dahil) ile bu Kanundan istisna edilen düzenlemeler kapsamında gerçekleştirilen ihaleler sonucunda imzalanan sözleşmelerde Covid-19 salgını nedeniyle sözleşme konusu işin yerine getirilmesinin geçici veya sürekli olarak, kısmen veya tamamen imkânsız hale geldiğine ilişkin başvurular, yükleniciler tarafından bu durumun belgelendirilmesi suretiyle sözleşmenin tarafı olan idareye yapılacağı, idarelerce bu başvuruların 4735 sayılı Kamu ihale Sözleşmeleri Kanunu'nun 10. maddesi ve diğer mevzuat hükümleri çerçevesinde incelenecek ve karar alınacağı, karar alınmadan önce Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın değerlendirmesi gerektiği, yapılan değerlendirme sonucunda, ortaya çıkan durumun yükleniciden kaynaklanan bir kusurdan ileri gelmemiş olması, yüklenicinin sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirmesine engel nitelikte olması ve yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemesi şartlarının birlikte gerçekleştiğinin tespit edilmesi üzerine süre uzatımı verilmesine veya sözleşmenin feshine karar verilebileceğinin düzenlendiği,
Davaya konu ihaleyi gerçekleştiren idare ile davacı şirket arasında imzalanan sözleşmenin "Mücbir sebeplerden dolayı sözleşmenin feshi" başlıklı 28. maddesinde, mücbir sebeplerden dolayı idare veya yüklenicinin tek taraflı olarak sözleşmeyi feshedebileceği ancak yüklenicinin mücbir sebebe dayalı bir süre uzatımı talebi varsa idarenin sözleşmeyi feshedebilmesi için uzatılan sürenin sonunda işin sözleşme ve eklerine uygun şekilde tamamlanmamış olması gerektiğinin düzenlendiği,
Yüklenici ile imzalanan sözleşmenin yürütülmesi sırasında, davacı şirket tarafından, 28/05/2021 tarihli ihtarname ile, Covid-19 pandemisi nedeniyle ekonomik sorunların yaşandığı ve tam kapanma tedbirleri sonucu işin yürütülemez hale geldiğinden bahisle mücbir sebep nedeniyle 04/06/2021 tarihi itibariyle sözleşmenin feshedildiğinin Kütahya İl Sağlık Müdürlüğüne bildirildiği, davacının sözleşme fesih talebinin Hazine ve Maliye Bakanlığı'na gönderildiği, bu esnada söz konusu başvuruya idarece verilecek cevap beklenilmeden edimin ifasının durdurulduğu, öte yandan davacının işin görülmesi esnasında farklı tarihlerde aykırılıklar ve aksaklıklara sebebiyet verdiği ve bunun idarece tutulan tutanaklarla ortaya konulduğu, Kütahya İl Sağlık Müdürlüğü tarafından davacı şirkete EKAP yoluyla 09/06/2021 tarihinde gönderilen ihtarname ile 10 gün içinde aksaklıkların giderilmesi aksi halde sözleşmenin feshedileceği ihtar edilmiş ise de, anılan ihtarnamede eksiklikler bulunması sebebiyle ihtarnamenin yenilendiği, 16/07/2021 tarihinde EKAP yoluyla gönderilen ihtarname ile 10 gün içinde aksaklıkların giderilmesi, aksi halde sözleşmenin feshedileceğinin ihtar edildiği, bu aşamada Hazine ve Maliye Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığının fesih talebinin olumsuz değerlendirildiğine ilişkin … tarihli ve E…. sayılı yazısı ekte sunularak fesih talebinin uygun bulunmadığının davacıya bildirildiği, 30/07/2021 tarihinde yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümleri çerçevesinde yerine getirmediğinden bahisle, sözleşmenin feshedildiği ve ihalelere katılmaktan yasaklama kararının Bakan adına Bakan Yardımcısının Olur'u ile verildiği,
4735 sayılı Kanun uyarınca mücbir sebep olarak kabul edilebilecek olan hususların yükleniciden kaynaklanan bir kusurdan ileri gelmemiş olması, taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması, yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemiş bulunması, mücbir sebebin meydana geldiği tarihi izleyen yirmi gün içinde yüklenicinin idareye yazılı olarak bildirimde bulunması ve yetkili merciler tarafından belgelendirilmesi zorunluluğu bulunduğu, ayrıca yukarıda anılan Genelge uyarınca da pandemi nedeniyle sözleşme konusu işin yerine getirilmesinin geçici veya sürekli olarak, kısmen veya tamamen imkânsız hale geldiğine ilişkin başvuruların idarelerce 4735 sayılı Kamu ihale Sözleşmeleri Kanunu'nun 10. maddesi ve diğer mevzuat hükümleri çerçevesinde inceleneceği ve karar alınmadan önce idarelerce Hazine ve Maliye Bakanlığının değerlendirmesi alınacağı düzenlemelerine yer verildiği, başvuru sonrasında söz konusu işin yapılmasının durdurulacağı yolunda herhangi bir düzenleme bulunmadığı gibi idarece yapılacak bu değerlendirme sürecinde ilgililerin sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerinin devam edeceği ve buna bağlı olarak ihale konusu işi sürdüreceği, zira başvurunun kabul edilmemesi halinde ihale konusu işin süresinde bitirilmesi gerektiği, dava konusu işin yemek pişirme ve dağıtım işi olduğu düşünüldüğünde ise niteliği gereği günlük olarak gerçekleşmesi ve aksatılmaması gereken bir iş olduğu, davacı tarafından yemek hazırlanmasında ve yapımında kullanılması gereken malzemeleri tedarik etmediğinden pek çok kez menünün değiştirilmek zorunda kalındığı, ihtara rağmen yükümlülüklerini yerine getirmediğinde duraksama bulunmadığı,
Bu durumda, davacı şirketin mücbir sebep iddiasıyla sözleşmeyi feshi, bu iradenin idareye intikali ile sonuç doğurmayıp, ancak idarenin bu talep hakkındaki değerlendirmeleri sonucu talebin haklı görülmesi halinde karşılıklı olarak edimin ifasından vazgeçilmesi söz konusu olacağından, davacı şirketin, Covid-19 pandemisi nedeniyle ekonomik sorunların yaşandığı ve tam kapanma tedbirleri sonucu işin yürütülemez hale geldiğinden bahisle mücbir sebep nedeniyle sözleşmenin feshi talebi idareye ulaştıktan sonra hizmeti yürütmeye devam etmeyip, idarenin bu konudaki değerlendirmelerini, bu kapsamda Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü alınıp fesih talebi ile ilgili kararın kendisine bildirilmesini beklemeden, yemek hizmetini durdurarak taahhüdünü yerine getirmemesi yasak fiil ve davranış olduğundan, davacı şirket ve şirketin sermaye hissesinin yarısından fazlasına sahip olan ortağının bir yıl süreyle bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmalarına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacılar tarafından, idareye gönderilen fesih ihbarnamesinin tek taraflı irade beyanı neticesinde sonuç doğurduğu, idarenin kabulüne gerek olmadığı fakat idarece fesih taleplerinin dikkate alınmayarak hizmetin ifa edilmediği gerekçesi ile ceza tutanakları düzenlendiği, sözleşmenin feshinin davalı idarece kabulünü talep etmedikleri, sözleşmeyi feshettikleri, Mahkemenin 26/10/2021 tarihli yürütmenin durdurulmasına dair kararında, "davacı şirketin sözleşmeyi mücbir sebep nedeniyle tek taraflı olarak feshettiği, bu tarihte feshin hüküm ve sonuç doğurduğu, bu tarihte feshedilmiş olan sözleşmenin devam ettiğinin kabul edilemeyeceği, feshin hüküm ve sonuçlarını bu tarihte doğurduğu, sözleşmenin tek taraflı feshinden sonra idarenin sözleşmenin hükümlerinin yerine getirilmediğinden bahsedemeyeceği, bu durumdan bahsedilebilmesi için sözleşmenin feshinin haksız olduğunun adli yargı mercilerinde ortaya koyulması gerektiği..." şeklinde gerekçeye yer verilmişken esasa dair kararında tam tersi gerekçeler ile davayı reddetmesinin hukuken izaha muhtaç olduğu, davacı ile idare arasında imzalanan sözleşmenin 28. maddesinde mücbir sebeplerden dolayı idare veya yükleniciye sözleşmeyi tek taraflı olarak feshedebilme hakkının verildiği, Mahkeme kararında belirtilen Covid Genelgesi'nin uygulanmasına imkan olmadığı, zira Genelge Covid-19 pandemisi sebebiyle, yüklenici tarafından idareye yapılacak fesih başvurularını kapsadığı halde, sözleşme maddesi başvuruya gerek kalmaksızın yükleniciye tek taraflı sözleşmeyi feshetme hakkını tanıdığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, usul ve hukuka uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler ile 23/11/2022 tarihli ara kararı cevapları incelendikten sonra, gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacıların temyiz isteminin reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, anılan Bölge İdare Mahkemesi kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın davacıya iadesine,
5. 2577 sayılı Kanun'un 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesi'ne gönderilmesine, 05/10/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.