T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2022/2188
Karar No:2023/776
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACILAR) :
1- … Mühendislik Enerji İnşaat Sosyal Hizmetler İç
ve Dış Ticaret Ltd. Şti.
2- …
3- …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: TEİAŞ Genel Müdürlüğü'nce 20/03/2018 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen "15kV (2,2+2,6+5,3+5,3 km) 2x1272 MCM İletkenli Konya Kuzey TM İrtibatlı Enerji İletim Hatları Tesisi" yapım işi ihalesi uhdesinde kalan …-… Mühendislik-… Mühendislik Enerji İnşaat Sosyal Hizmetler İç ve Dış Tic. Ltd. Şti. iş ortaklığının mücbir sebep göstermeksizin ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmediğinden bahisle …-… Mühendislik firması ile firmanın tamamına sahip olan … ile … Mühendislik Enerji İnşaat Sosyal Hizmetler İç ve Dış Tic. Ltd. Şti. ile şirket sermayesinin tamamına sahip …'ın 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 26. maddesi uyarınca 2 (iki) yıl süreyle tüm kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmalarına ilişkin 29/12/2018 tarihli ve 30640 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; TEİAŞ Genel Müdürlüğü'nce 20/03/2018 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen "15kV (2,2+2,6+5,3+5,3 km) 2x1272 MCM İletkenli Konya Kuzey TM İrtibatlı Enerji İletim Hatları Tesisi" yapım işi ihalesi uhdesinde kalan davacı iş ortakları ile 25/04/2018 tarihinde sözleşme imzalandığı, işin teslim süresinin iş yeri teslim tarihinden itibaren 120 takvim günü olduğu, işyeri tesliminin 04/05/2018 tarihinde yapıldığı, iş bitim tarihinin 31/08/2018 olduğu, davacılar tarafından 07/05/2018 tarihli yazı ile proje değişikliğinin talep edildiği, davalı TEİAŞ tarafından 30/05/2018 tarihinde gönderilen cevabi yazı ile işin onaylı proje doğrultusunda tesis edilmesinin bildirildiği, davacılar tarafından
27/07/2018 tarihli yazı ile işe ait direklerin montajı ve revizyon işlerinin -Ladik TM-Konya 3 TM ENH (8 numaralı) CP3+0 direği dışında- tamamlandığının belirtilerek tamamlanan direklerin 2H kabulünün yapılmasının talep edildiği, bu talebin 07/08/2018 tarihli yazı ile tekrarlandığı, 2H kabulünün TEİAŞ tarafından 29/08/2018 tarihinde tamamlandığı, davacılar tarafından 15/08/2018 tarihli yazı ile iş kapsamında meydana gelen döviz ve ham madde artışları kapsamında yaklaşık maliyetin artmasının mücbir sebep sayıldığı ve döviz ile ham madde fiyatlarında yaşanılan bu öngörülemez artışın taraflarından kaynaklanmadığı ileri sürülerek bu durumun mücbir sebep sayılarak Kamu İhale Kurumu'na başvuru yapmalarının talep edildiği, TEİAŞ tarafından gönderilen yazı ile imzalanmış olan sözleşme kapsamında döviz ve ham madde fiyatlarında öngörülemez artışların mücbir sebep olarak kabul edilmesine ilişkin bir düzenleme bulunmadığı ve iletken çekimine ivedi bir şekilde başlanması hususunda gereğinin yapılmasının istenildiği, davacılar tarafından 17/09/2018 tarihli yazı ile mücbir sebeplere dayanarak sözleşmeyi fesih ettikleri bildirilerek teminatların taraflarına iadesinin talep edildiği, bu talebinin idarece kabul edilmediği, akabinde TEİAŞ 9. Bölge Müdürlüğü tarafından ise 15/10/2018 tarihinde taraflar arasındaki sözleşmenin fesih edildiği ve teminat mektuplarının gelir kaydedildiği hususunun davacılara bildirildiği, davacılar tarafından hizmet sözleşmesinden kaynaklı alacak davasında .. Asliye Ticaret Mahkemesi'nce verilen … tarih, E:…, K:… sayılı kararda; "davalı TEİAŞ'ın ayıplı yer teslimi yaptığı, kendi yükümlülüklerine ilişkin hazırlık fiillerini zamanında yerine getirmediği, bu nedenle davacı iş ortaklığının edimini süresinde yerine getiremediği, davalı iş sahibinin Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 106. maddesi gereğince temerrüdünün söz konusu olduğu, davalı TEİAŞ'ın sözleşmeyi feshetmesi Kamu İhale Kanunu ve Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümlerine göre haklı bir sebebe dayanmadığı gibi mevzuata da uygun olmadığı, bu nedenle davacının haksız fesih nedeniyle uğradığı zararları davalıdan talep edebileceği hüküm ve kanaatine varıldığından davacıların davasının kabulüne" ilişkin karar verildiği, olayda, dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin … tarih, E:…, K:… sayılı kararı ile dosya kapsamında alınan bilirkişi raporları incelendiğinde; davacılar hakkında her ne kadar 4735 sayılı Kanun uyarınca mücbir sebepler dışında ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmediğinden bahisle 2 (iki) yıl süreyle tüm kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmalarına ilişkin işlem tesis edilmiş ise de TEİAŞ'ın ayıplı yer teslimi yaptığı, kendi yükümlülüklerine ilişkin hazırlık fiillerini zamanında yerine getirmediği, bu nedenle davacı tarafından edimin süresinde yerine getirilemediği ve TEİAŞ'ın sözleşmeyi feshetmesinin haklı bir sebebe dayanmadığı hususunun sabit olduğu, mücbir sebep göstermeksizin ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmediğinden bahisle davacıların ihalelere katılmaktan yasaklanmalarına ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, yasaklama kararının TEİAŞ Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve E… sayılı yazısına istinaden verildiği, yüklenici iş ortaklığının belirtilen süre içinde işe başlamadığı ve sözleşme süresi içinde yükümlülüklerini yerine getirmediği, bu durumun 15/10/2018 tarihli kontrol tutanağı ile tutanak altına alındığı, 15/10/2018 tarihli Olur ile sözleşmenin feshedilerek kesin teminatların irat kaydedildiği, davacılar tarafından iddia edilen hususların tesis faaliyetinin devamını değil süresini etkileyen faktörler olduğu, montajı gereken 48 direkten 46'sının yüklenici tarafından yapıldığı fakat bir türlü iş kapsamında olan iletken çekimine başlanılamadığı, davacılar tarafından montajı tamamlanan direklerden iletken çekilmesi için fiili bir imkansızlığın bulunmadığı, hattın yaklaşık % 86'ına iletken çekiminin mümkün olduğu, davacıların döviz kurlarını bahane ederek kalan işi yapmaktan kaçındığı, 2H kabulünün kısa süre zarfında yapılmasının mümkün olmadığı, gerek arazide yapılan inceleme gerek teknik personel sayısı gerekse de araya giren kurban bayramı nedeniyle geçici kabulün makul sürede yapıldığı, kaldırılması gereken direğin iş kapsamında olduğu ve hattın enerjisinin kesilmesinin yapılan görüşmeler neticesinde Eylül ayından sonra kesilebileceğinin davacılara bildirildiği, CP4+3 direğinin başka bir sözleşme kapsamında başka bir yüklenici tarafından yapılacağı, CP3+6 direğinde bulunması gerektiği iddia edilen çevirme konsolunun direk tevzi listesine elle sonradan yazıldığı bunun da davacılar tarafından yapılması gerektiği ve bu durumun davacılar tarafından bilindiği, davacıların iyiniyet göstergesi olarak herhangi bir süre uzatım talebinde bulunmadığı, ek süre başvurusu yapmadığı, dava konusu işlemin usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek davanın reddi gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, ihaleden yasaklılıklarını gerektiren herhangi bir fiil ya da davranışın olmadığı, sözleşmenin feshinde TEİAŞ 9. Bölge Müdürlüğü'nün kusurlu olduğu, direk tevzi listesine göre CP3 nolu direğin montajının yapılabilmesi için mevcut direğin idarece kaldırılması ve hattın enerjisinin kesilmesi, direk tevzi listesine göre yerinde olması gereken CP4+3 nolu direğinin yerinde olmadığı, idarece montajının yapılması gerektiği, ayrıca CP3+6 nolu direğin ise çevirme konsolunun bulunduğu belirtildiği halde çevirme konsolunun olmadığının, tüm bu eksikliklerin idarece giderilmesi talep edildiği halde idarece bu yükümlülüklerin yerine getirilmediği, bu durumun iş programının gerisinde kalmasına sebebiyet verdiği, direklerin örülmesi ve revizyon işleminin tamamlandığı ve tamamlanan direklerin 2H kabulünün yapılması istemiyle 27/07/2018 tarihinde başvuru yapılmış olmasına rağmen kabulün yapılmasının geciktirildiği ve 29/08/2018 tarihinde yapıldığı, 48 direkten 47 direğin montajının taraflarınca yapıldığı, geçen süre zarfında döviz kurundan kaynaklı öngörülemeyen bir şekilde maliyetlerin arttığı bu durumun kendisini zor durumda bıraktığı, süre uzatım halinin davalı idarece verilmesi gerektiği, TEİAŞ'ın işin tamamlanmasını hukuken ve fiilen engellediği, işin yapılmasının hukuken ve fiilen imkansız olduğu hususunun ... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin … D.İş sayılı dosyası ile ... Sulh Hukuk Mahkemesinin … D.İş sayılı dosyasında yapılan tespitler ile açık olduğu, ayrıca taraflarınca açılan hizmet sözleşmesinden kaynaklı alacak davasında ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nce verilen … tarih, E:…, K:… sayılı kararda davanın kabulüne karar verildiği ve anılan kararın … Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesi'nin E:…, K:… sayılı kararı ile onandığı, ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmediğinden bahisle verilen yasaklılık kararının dayanağının olmadığı, sözleşmenin feshinin 07/09/2018 tarihinde gerçekleşmesine rağmen yasaklama kararının 29/12/2018 tarihinde ilan edildiği, kanunda belirtilen sürede verilmediği, yasaklılık kararının 2 yıl olarak belirlenmesinin hakkaniyete ve ölçülülük ilkesine aykırı olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, anılan Bölge İdare Mahkemesi kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın davalıya iadesine,
5. 2577 sayılı Kanun'un 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesi'ne gönderilmesine, 22/02/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.