T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2022/2238
Karar No:2023/4244
TEMYİZ EDEN (DAVACI): … Site Yöneticiliği
VEKİLLERİ : Av. … Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI): … Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi
VEKİLİ: Av. …
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Eskişehir ili, Tepebaşı ilçesi, … Sitesi'nde bulunan sokak aydınlatmaları için elektrik abonesi olunması gerektiği, aksi takdirde mevcut aydınlatma tesislerinin elektriğinin kesileceğine ilişkin … tarih ve … sayılı Osmangazi Elektrik Dağıtım A.Ş. Genel Müdürlüğü Eskişehir İl İşletme Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce, Dairemizin 27/01/2021 tarih ve E:2020/2491, K:2021/310 sayılı bozma kararına uyularak verilen kararda; … Sitesi Yöneticiliği'ne gönderilen … tarih ve … sayılı Osmangazi Elektrik Dağıtım A.Ş. Genel Müdürlüğü Eskişehir İl İşletme Müdürlüğü işlemi ile "Site içerisinde yer alan aydınlatmaların cadde, sokak statüsü olan yerlere kumanda etmesine rağmen site girişine konulan güvenlik ve site etrafının kapatılmış olması ile kamunun ortak kullanımına kapatıldığı yerlerdeki aydınlatma tesisleri için site yönetimi tarafından abone olunması ve işletme bakımının da site yönetimince yapılması gerekmektedir. Bu nedenle ... 04/01/2012 tarihine kadar abone olunması, aksi hâlde aydınlatma tesislerinin elektriğinin kesileceğinin ve konuyla ilgili tüm sorumluluğun tarafınıza ait olacağının bilinmesi" hususlarının davacıya bildirilmesi üzerine söz konusu işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı; kamunun genel kullanımına yönelik olması şartıyla, mevzuatta öngörülen usul ve esaslara göre belirlenen meydan, bulvar, cadde ve sokak gibi aydınlatma hizmetlerinden istifade edilen alanların aydınlatılmasını sağlayan sistemlerin kurulması ve bunların işletilmesinden dağıtım şirketinin sorumlu olacağı, bu nitelikteki alanların aydınlatma giderlerinin Hazine Müsteşarlığı bütçesinden karşılanacağı, buna karşılık, belirli bir kişi ya da kişilerin özel kullanımına yönelik alanların, meydan, bulvar, cadde ve sokak niteliğinde olsa dahi, kamunun genel kullanımına yönelik olma özelliğine sahip olmadığı, dolayısıyla bu alanlara yönelik aydınlatma sistemlerinin kurulması ve işletilmesine dair sorumluluğun söz konusu alanlardan yararlanan kişilere ait olacağı, sitenin etrafının çitle çevrili olması, tek giriş ve çıkış kapısının bulunması, bu tek giriş ve çıkış kapısının güvenlik noktası oluşturularak denetim altına alınmış olması, aydınlatmaların yer aldığı cadde ve sokakların kameralarla izlenmesi ve bu kameraların sitenin kontrolünde olması durumları birlikte değerlendirildiğinde söz konusu sitede yer alan cadde, sokak ve yollara ait aydınlatmaların kamunun genel kullanımına yönelik olmadığı, öte yandan, işlemin tesis edildiği tarihteki hukukî ve fiilî durum ile 16/11/2018 tarihinde Genel Aydınlatma Yönetmeliği'nin 4. maddesindeki genel aydınlatma tanımında değişiklik yapıldıktan sonraki durum arasında bir ayrım yapıldığı, yeni düzenlemeden sonra 28/12/2018 tarihinde davaya konu sitenin genel aydınlatma tesislerinin dağıtım şirketi tarafından devralındığı, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerine göre kamunun genel kullanımına yönelik olmadığı anlaşılan site içi aydınlatma sistemlerinden kaynaklanan tüketim giderlerinin yeni düzenleme ve sistemin devralındığı tarihe kadar geçen süre içinde Hazine tarafından karşılanmasının zorunlu olmadığı anlaşıldığından davaya konu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 14/03/2018 tarih ve E:2016/322, K:2018/917 sayılı kararı ile sitenin bulunduğu taşınmazlardaki yol ve caddelerin kamunun ortak kullanımına ait olduğuna karar verildiği, yine Eskişehir Tüketici Mahkemesi'nin E:2020/170 sayılı kararında benzer yönde tespitlerde bulunulduğu, uyuşmazlık konusu işlemin yargılama sürecinde yaptırılan bilirkişi incelemesinde de benzer yönde rapor hazırlandığı ve bu bilirkişi raporunun kesin delil kabul edilmesi gerektiği, cadde ve sokakların kamunun genel kullanımına yönelik olmasaydı buradaki genel aydınlatma tesislerinin devralınmayacağı ancak mevcut olayda devralındığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'UN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddi yolundaki Eskişehir 2. İdare Mahkemesi'nin 18/01/2022 tarih ve E:2022/6, K:2022/50 sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın davacıya iadesine,
5. Dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine,
6. 2577 sayılı Kanun'un Geçici 8. maddesi uyarınca, bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (on beş) gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 19/10/2023 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY : Yenişehir Konakları Sitesi Yöneticiliği tarafından, "Site içerisinde yer alan aydınlatmaların cadde, sokak statüsü olan yerlere kumanda etmesine rağmen site girişine konulan güvenlik ve site etrafının kapatılmış olması ile kamunun ortak kullanımına kapatıldığı yerlerdeki aydınlatma tesisleri için site yönetimi tarafından abone olunması ve işletme bakımının da site yönetimince yapılması ... Bu nedenle ... 04.01.2012 tarihine kadar abone olunması, aksi halde aydınlatma tesislerinin elektriğinin kesileceğinin ... bilinmesi" hususuna ilişkin … tarih ve … sayılı Osmangazi Elektrik Dağıtım A.Ş. Genel Müdürlüğü Eskişehir İl İşletme Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.
4628 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan Geçici 17. maddesinde, "Dağıtım şirketi, dağıtım bölgesinde ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde otoyollar hariç, kamunun genel kullanımına yönelik cadde ve sokak aydınlatmasından ve bunlara ait gerekli ölçüm sistemlerinin tesis edilmesi ve işletilmesinden sorumludur. Bu tür aydınlatmaya ve trafik sinyalizasyonlarına ait tüketim giderleri, 1/1/2009 ila 31/12/2015 tarihleri arasındaki dönem için Hazine Müsteşarlığı bütçesine konulacak ödenekten karşılanır. Kamuya ait park, bahçe, tarihî ve ören yerleri gibi halka açık yerler ile reklam ve benzeri amaçlı panoların genel aydınlatmalarına ilişkin tüketim giderleri, ilgisine göre ilgili belediye veya il özel idaresince karşılanır. Belediyeler tarafından ödenmeyen bu kapsamdaki genel aydınlatma tüketim giderleri, ilgili belediyenin Elektrik ve Hava Gazı Tüketim Vergisi ile genel bütçe vergi gelirlerinden belediyelere aktarılan paylardan kesinti yapılmak suretiyle tahsil edilir." kuralı yer almıştır.
Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan, 10/07/2009 tarih ve 27284 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan Mülga Aydınlatma Yönetmeliği'nin "Aydınlatma Yükümlülüğü" başlıklı 4. maddesinde, "Dağıtım şirketi, dağıtım bölgesindeki yerleşim yerlerinde bulunan otoyollar hariç, kamunun genel kullanımına yönelik meydan, bulvar, cadde ve sokak aydınlatmasından ve bunlara ait gerekli aydınlatma sistemleri ve ölçüm sistemlerinin tesis edilmesi ve işletilmesinden sorumludur. Bu sorumluluk, imar planlarında cadde veya sokak olarak belirlenen meskûn yerlerin tamamını kapsar."; "Hazine Müsteşarlınca yapılacak ödemeler" başlıklı Geçici 1. maddesinde, "Kamunun genel kullanımına yönelik meydan, bulvar, cadde ve sokakların aydınlatılması ile trafik sinyalizasyonlarına ait tüketim giderleri, ödemeye ilişkin Hazine Müsteşarlığınca belirlenecek esaslar çerçevesinde, 01/01/2009 ila 31/12/2015 tarihleri arasındaki dönem için Hazine Müsteşarlığı bütçesine konulacak ödenekten karşılanır. 01/01/2009 ila 31/12/2015 tarihleri arasında Hazine Müsteşarlığı, gerekli görmesi halinde, aydınlatma giderlerinin tespitine yönelik denetim yapabilir veya yaptırabilir. Bu dönem zarfında dağıtım şirketleri, istenen bilgi ve belgeleri Hazine Müsteşarlığına vermekle yükümlüdür." düzenlemesine yer verilmiştir.
Kamunun genel kullanımına yönelik meydan, bulvar, cadde ve sokak aydınlatılması ile trafik sinyalizasyonuna ait tüketim giderlerinin belirlenmesi ve dağıtım şirketlerine ödenmesine ilişkin 18/03/2011 tarih ve 14874 sayılı Aydınlatma Bedellerinin Dağıtım Şirketlerine Ödenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Genelgesi, Mülga Aydınlatma Yönetmeliği'nin Geçici 1. maddesine dayalı olarak Hazine Müsteşarlığı tarafından yürürlüğe konulmuştur.
27/07/2013 tarih ve 28720 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Genel Aydınlatma Yönetmeliği'nin 20/4/2018 tarih ve 30397 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelikle değişik 4. maddesinde, genel aydınlatma, otoyollar ve özelleştirilmiş erişme kontrollü karayolları hariç, kamunun genel kullanımına yönelik bulvar, cadde, sokak, çıkmaz sokak, yürüyüş yolu, alt-üst geçit, yaya alt-üst geçidi, köprü, meydan ve yaya geçidi gibi yerler ve mevcut genel aydınlatma tesisi güzergâhında yer alan yerlerin kullanılmasına hizmet eden ve bunların devamı niteliğindeki yerler ile halkın ücretsiz kullanımına açık ve kamuya ait park, bahçe, tarihî ve ören yerlerinin aydınlatılması ile trafik sinyalizasyonu; 27/07/2013 tarih ve 28720 sayılı Genel Aydınlatma Tebliği'nin 16/11/2018 tarih ve 30597 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Tebliğ'le değişik 4. maddesinin (ğ) bendinde genel aydınlatma, otoyollar ve özelleştirilmiş erişme kontrollü karayolları hariç, kamunun genel kullanımına yönelik bulvar, cadde, sokak, çıkmaz sokak, yürüyüş yolu, alt-üst geçit, yaya alt-üst geçidi, köprü, meydan ve yaya geçidi gibi yerler ve mevcut genel aydınlatma tesisi güzergâhında yer alan yerlerin kullanılmasına hizmet eden ve bunların devamı niteliğindeki yerler ile halkın ücretsiz kullanımına açık belediye tarafından cadde, sokak adı verilmiş (etrafı çevrili ve/veya girişinde güvenlik/bariyer olsa dahi kamuya açık olanlar dahil) konut kooperatifleri ve siteler ile köy mezra gibi şehir merkezi dışında kalan kırsal yerlerde mevcut genel aydınlatma tesisi güzergahında olmakla birlikte aydınlatma tesisinin teknik ve ekonomik zorunluluk gereği vatandaşın arazisi içerisinde tesis edilen yerler ile halkın ücretsiz kullanımına açık ve kamuya ait park, bahçe, tarihî ve ören yerlerinin aydınlatılması ile trafik sinyalizasyonu şeklinde tanımlanmıştır.
Yukarıda aktarılan mevzuatın irdelenmesinden; meydan, bulvar, cadde ve sokak gibi yerlerin fiili olarak kamunun genel kullanımına açık olması şartıyla bu alanlara ilişkin ölçüm sistemlerinin tesis edilmesi ve işletilmesinden dağıtım şirketinin sorumlu olacağı ve aydınlatma giderlerinin Hazine Müsteşarlığı bütçesinden karşılanacağı, belirli bir kişinin ya da kişilerin özel kullanımına yönelik alanların sorumluluğunun ise o kişi ya da kişilere ait olacağı sonucuna ulaşılmaktadır.
Uyuşmazlığın site içindeki yol ve caddeler kamunun genel kullanımına ait olup olmadığı noktasında toplandığı görülmektedir.
Dava konusu işleme ilişkin yargılama sürecinde, ... İdare Mahkemesi'nin E:… sayılı dosyasında, 17/02/2020 tarihli keşif incelemesi neticesinde düzenlenen 11/03/2020 tarihli bilirkişi raporunda "Buna göre; a)Yenişehir Konakları Sitesi içindeki yolların bütün çoğunluğu parke taşla kaplı olup bazı yolların stabilize ve toprak yol olduğu görüldüğü, adalar arasında yolların açık olduğu, tel çift, tel örgü, nizamiye, bariyer, güvenlik duvarlarına, rastlanmamıştır. b)Yenişehir Konakları Sitesinin dış sınırlarının tel örgü, tel çift, kamera, güvenlik duvarı, özel güvenlik personeli, güvenlik kulübesinin mevcut olduğu görülmüştür. Sitenin kuzeyinde hızlı tren yolu bulunmakta olduğu ve bu yönde siteye giriş yolu olmadığı, Sitenin batı tarafında imar yolu kısmen açılmış olup tel örgü mevcuttur bu taraftan siteye giriş bulunmamaktadır. Sitenin doğu tarafında park ve şahıs arazilerinin olduğu, şahıs arazilerinde imar planı uygulaması yapılmadığından imar yollarının açılmadığı ve sınırların tel örgü ile çevrili olduğu, sitenin güney sınırında kadastro paftasında 4 adet imar yolu olduğu ancak 3 adet yolun duvarla, tel çiftle, tel kapı ile kapandığı, 979. Sokaktan siteye giriş ve çıkışların tek yerden yapıldığı, yol üstünde Yenişehir Konakları levhası bulunduğu, siteye girişte kulübenin mevcut olduğu, kulübede 1 adet özel güvenlik görevlisinin bulunduğu, Siteye giriş yapanlara karışılmadığı gözlenmiştir. c)Büyükşehir Belediyesince cadde, sokak isimleri ve numarataj da kapı numarası verildiği, Belediye otobüs durağının olduğu, Tepebaşı Belediyesi tarafından kullanılmış giysi ayakkabı kumbarasının bulunduğu görülmüştür. d)Yenişehir Konakları Sitesinde bulunan sokak aydınlatmalarının anılan site içerisindeki kamu alanı olan imar yolları içinde kaldığı, Söz konusu sokak ve caddelere giriş çıkışları engelleyici ya da sadece site sakinlerinin girmesine müsaade edilen bir sistemin olmadığı ve serbestçe giriş çıkış yapıldığından, Yenişehir konaklarında aydınlatmalarının bulunduğu sokakların herkes tarafından kullanılacak şekilde kamunun genel kullanımında olduğu, görülmüştür." şeklinde tespitler yer almaktadır.
Bu durumda, uyuşmazlık konusu alana site sakinleri haricindeki kişilerce de kimse karışmadan girilebiliyor olması, söz konusu sokak ve caddelere giriş çıkışları engelleyici ya da sadece site sakinlerinin girmesine müsaade edilen bir sistemin olmayıp, serbestçe giriş çıkış yapılabilmesi ve alanda Belediye'ye ait otobüs durağının yer alması dikkate alındığında genel aydınlatmadan yararlanılan cadde ve sokakların kamunun genel kullanımına yönelik olduğu anlaşıldığından site içi aydınlatma sistemlerinden kaynaklanan tüketim giderlerinin davacı tarafından karşılanması maksadıyla abone olunması ve aksi halde elektriğinin kesileceğine yönelik dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, davanın reddine ilişkin temyize konu İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği görüşüyle karara katılmıyorum.