T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/230
Karar No : 2023/8186
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Odası Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İskenderun Ticaret ve Sanayi Odasında ... olarak görev yapan davacının, görevine son verilmesine ilişkin İskenderun Ticaret ve Sanayi Odası Meclisinin … tarih ve .. sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacı hakkında yapılan ceza yargılaması neticesinde ... Ağır Ceza Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile "zimmet suçundan" neticeten 10 yıl 11 ay 7 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, UYAP sistemi üzerinden yapılan ve bir örneği dosya içerisine alınan sorgulama sonucunda; söz konu ceza mahkemesi kararına karşı istinaf yoluna başvurulduğu ve … Bölge Adliye Mahkemesi ... Ceza Dairesinin E:… sayılı dosyasında istinaf incelemesinin halen derdest olduğu ve dolayısı ile davacı hakkında verilen bahse konu ceza mahkemesi kararının kesinleşmediği, bu durumda; davacının "zimmet" suçu nedeniyle hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği ancak bu kararın henüz kesinleşmediği görüldüğünden, bu aşamada davacının 05/8/1983 tarih ve 18126 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan Ticaret Ve Sanayi Odaları, Ticaret Odaları, Sanayi Odaları, Deniz Ticaret Odaları, Ticaret Borsaları, Türkiye Ticaret Sanayi, Deniz Ticaret Odaları ve Ticaret Borsaları Birliği Personel Yönetmeliğinin 9. maddesinin (e) bendinde yer alan; ".... Zimmet... gibi yüz kızartıcı suçtan dolayı hapis cezasıyla hükümlü bulunmamak" şartını taşımadığından söz edilemeyeceği dikkate alındığında, davacının görevine son verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesi ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davacının ceza yargılamasına konu eylemleri ile ilgili soruşturma sürecinin başlamasını müteakip disiplin soruşturmasına konu soruşturma amaçlı olarak muhakkik üyeler atandığı ve ... Ağır Ceza Mahkemesinin E:… sayılı dosyasında mahkumiyetine karar verilince dava konusu işlem ile davacının görevine son verildiği, 5174 sayılı Kanunun 91. maddesinde göre, disiplin işlem ve kararına konu teşkil edecek bir eylemde bulunmuş bir üye hakkında, aynı eylemden dolayı ceza mahkemesinde dava açılmış olmasının disiplin soruşturması açılmasını ve disiplin cezası verilmesini engellemeyeceği, davacının eyleminin birden fazla olması, uzun yargılama süreci, pandemi nedeniyle istinaf ve temyiz süreçlerinin beklenmesinin dava konusu işleme bir yenilik getirmeyeceği, bu süreçte kurumun haksız olarak zarara uğrayacağı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının açıklanarak onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
05/8/1983 tarih ve 18126 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan Ticaret Ve Sanayi Odaları, Ticaret Odaları, Sanayi Odaları, Deniz Ticaret Odaları, Ticaret Borsaları, Türkiye Ticaret Sanayi, Deniz Ticaret Odaları ve Ticaret Borsaları Birliği Personel Yönetmeliğinin "Göreve alınma şartları" başlıklı 9. maddesinin (e) bendinde; odalar, borsalar ve Birlikte işe alınabilmek için taksirli suçlar hariç ağır hapis veya 6 aydan fazla hapis yahut affa uğramış olsalar bile devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlarla zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı suçtan dolayı hapis cezasıyla hükümlü bulunmamak koşulunun arandığı, aynı Yönetmeliğin, "işten çıkarma ve görevin sona erme halleri" başlıklı 24. maddesinde; "Odalar, borsalar ve Birlikte çalışan her statüdeki personelin işten çıkarılmaları ve görevlerinin sona ermesi halleri şunlardır: 1) Bu yönetmeliğin 9. maddesinde yazılı şartlardan herhangi birinin haiz olmadığının sonradan anlaşılması veya bunların sonradan kaybedilmesi..." hükmüne yer verilmiştir.
Anılan Yönetmeliğin "Disiplin Cezasını Gerektiren Haller" "başlıklı 25. maddesinde, "Personele verilecek disiplin cezaları ile bu cezaları gerektiren fiil ve haller hakkında 675 sayılı Devlet Memurları Kanununun ilgili hükümleri uygulanır.
Disiplin cezaları, bu Yönetmeliğin 18 inci maddesinde yazılı atamaya yetkili merciler tarafından verilir.
Disiplin cezalarına tebliğ tarihinden itibaren 10 gün içinde oda ve borsalarda meclislere, Birlik'te ise Yönetim Kuruluna itiraz edilebilir." düzenlemesine yer verilmiştir.
Bu kapsamda, idari bir işlem ile göreve son verilmesi ve disiplin cezası verilmesi suretiyle göreve son verilmesi farklı usule tabi olup, disiplin cezası verilebilmesi için disiplin suçu teşkil eden fiillerle ilgili olarak soruşturma yapılması zorunlu olduğu gibi, soruşturmanın belirli usuller çerçevesinde yapılması da isnada maruz kalanların hukuki güvencesidir. Soruşturma emri verilmesi; bağımsız ve üst veya denk görevde olan bir soruşturmacı atanması, olayla ilgili tanık ve soruşturulanın ifadelerinin alınması, ifade alınmadan kişiye haklarının ve soruşturma konusunun bildirilmesi, isnat olunan fiille ilgili lehe ve aleyhe başka delillerin araştırılması, soruşturma sonucunda bir rapor hazırlanması ve bu raporda; olayın değerlendirilmesi, soruşturmacının kanaat ve teklifini belirtmesi ve raporun ilgili makama sunulması, soruşturmayı yapan kişi ile soruşturmada elde edilen delilleri değerlendirecek kişi veya kurulların ayrı olması, yasal süre içerisinde isnat olunan fiiller bildirilerek sanığın savunmasının alınmasının gerekliliği disiplin hukukunun temel ilkelerinden olduğu gibi hukuki güvenlik ilkesinin de gereğidir.
Dava konusu olayda, dava dosyasında bulunan … tarih ve … sayılı Yönetim Kurulu kararı ile muhakkik üye tayini yapıldığı ve muhakkik üyelerin incelemeleri sonucu düzenleyeceği raporların bir suretinin disiplin kuruluna tevdii ile disiplin soruşturması açılmasına karar verildiği görülmektedir.
Bunun üzerine İdare Mahkemesinin 27/08/2020 tarihli ara kararı ile, davacı hakkında ... Ağır Ceza Mahkemesi'nin … Esas sayılı dosyasında görülen ceza kovuşturması haricinde davacı hakkında yürütülen idari/disiplin soruşturması bulunup bulunmadığının sorulmasına, mevcut ise müfettiş ya da müfettişler tarafından hazırlanan soruşturma raporunun onaylı bir örneğinin sunulması ve ... Ağır Ceza Mahkemesi'nin … Esas sayılı dosyasında aldırılan raporlar haricinde, davacıya atfedilen fiiller nedeniyle başkaca rapor düzenlenip düzenlenmediğinin sorulmasına, mevcut ise buna ilişkin bilgi ve belgelerin istenilmesi üzerine, davalı idare tarafından, müfettiş raporlarının Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı'nda bulunduğu, muhakkik olarak atanan yönetim kurulu üyeleri tarafından muhakkik raporu tanzim edilmediği belirtilmiştir.
Davalı idare tarafından, davacının hukuki durumunun meslekten çıkarılmayı gerektirdiği ve disiplin soruşturmasının sonuçlandırılması için adli soruşturmanın sonucunun beklenmesi gerekmediği gerekçesi ile temyiz isteminde bulunulmakta olup, davalı idare tarafından davacıya isnat edilen fiiller sebebiyle disiplin hukukunun temel ilkeleri çerçevesinde davacı hakkında disiplin soruşturması açılarak davacıya disiplin cezası verilmesinde hukuki bir engel bulunmamakla birlikte, dava konusu olayda, tesis edilen işlemin disiplin süreçleri yürütülerek tesis edilen bir disiplin cezası niteliğinde olmadığı, idari işlem niteliğinde bir göreve son verme işlemi olduğu anlaşıldığından, davacının göreve son verilebilmesi için davacı hakkında devem eden Ceza Mahkemesi kararının kesinleşmediği gerekçesi ile dava konusu işlemin iptaline dair Mahkeme kararında hukuka aykırılık bulunmadığı ve yapılan bu ek açıklama ile kararın onanmasına gerektiği sonucuna varılmıştır.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin reddine,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının belirtilen açıklama ile ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 29/12/2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.