T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/2374
Karar No : 2024/1482
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
2- … Belediye Başkanlığı-…
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF : 1- (Davacı) … Valiliği (… İl Müdürlüğü)
VEKİLİ : Av. …
2- (Davacı yanında müdahil)
…
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Adana İli, Kozan İlçesi, … Mahallesinde bulunan … ada … parsel sayılı taşınmazın doğusunda yer alan 30 metrelik imar yolunun düzenlenmesi ve kalan kısmının ticaret+konut alanı olarak planlanması yönündeki 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği teklifinin reddine ilişkin Kozan Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı üzerine, taşınmazdan geçen imar yolunun 30 metre olarak korunması yönünde tesis edilen Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda; 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanununun 7. maddesinin b) bendinde, büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde uygulama imar planı ve değişikliklerini yapma yetkisinin kural olarak ilçe belediyelerine verildiği, bu belediyelerin yapacakları imar planlarını, onaylanmak üzere büyükşehir belediye başkanlığına sunacakları, büyükşehir belediyesi tarafından da söz konusu imar planlarının aynen veya değiştirilerek onaylanacağının düzenlendiği, buna karşın, ilgililerce verilen plan değişikliği tekliflerinin ilçe belediyesince reddedilmesi halinde, ortada ilçe belediyesince yapılmış bir plan bulunmadığından, büyükşehir belediye meclisi tarafından 5216 sayılı Yasanın 7. maddesinin b) bendi kapsamında sahip olunan "aynen veya değiştirerek onaylamak" yetkisinin kullanımını veya bu yetki kapsamında olmasa dahi teklife konu taşınmazların imar planı değişikliği öncesindeki haliyle korunmasını gerektirir karar alınması için gerekli şartların oluşmayacağı, uyuşmazlığa konu taşınmazın doğusunda yer alan 30 metrelik imar yolunun düzenlenmesi ve alanda ticaret+konut alanı planlanması yönündeki 1/1000 ölçekli uygulama imar planında değişiklik yapılmasına ilişkin teklifin Kozan Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile reddedildiği, Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile 30 metrelik yolun aynen korunmasına karar verildiği, bu durumda, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği teklifinin Kozan Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile reddedilmesi nedeniyle ortada ilçe belediyesince yapılmış bir imar planı bulunmadığından, 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanununun 7. maddesinin b) bendine aykırı olacak şekilde yetkisi dışında Adana Büyükşehir Belediye Meclisi tarafından tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı neticesine ulaşılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI :
Kozan Belediye Başkanlığı tarafından; uyuşmazlık konusu parselden geçen yolun daraltılmasının şehrin ihtiyaçlarına ve Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğine aykırı olduğu anlaşıldığından bu kapsamdaki plan değişikliği teklifinin Kozan Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla reddedildiği, işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
Adana Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından; davacını görülen davayı açmakta güncel ve kişisel bir menfaatinin bulunmadığı, imar planlarının onaylanmasında büyükşehir belediyesinin yetkili olduğu, davaya konu belediye meclisi kararının hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI :
Adana Valiliği tarafından; usul ve Yasaya uygun olan temyize konu kararın onanması gerektiği belirtilerek davalı idarelerin temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
Davacı yanında müdahil tarafından; savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ … 'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planında, uyuşmazlık konusu taşınmazın büyük kısmı ticaret+konut alanı (TİCK), doğusunda kalan 30 metrelik imar yolu ise 25 metre enkesitli taşıt yolu olarak planlanmıştır.
Söz konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği neticesinde planların birbiriyle uygunluğunun sağlanması amacıyla, uyuşmazlık konusu taşınmazın 1/1000 ölçekli uygulama imar planındaki kullanım kararının, TİCK ve 25 metre enkesitli yol olarak planlanmasına yönelik teklifte bulunulması üzerine, Kozan Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü İmar Komisyonu tarafından yapılan inceleme sonucunda, 30 metrelik yolun 25 metreye düşürülmesinin uygun olmadığı, talebin reddinin uygun olduğu belirtilerek plan değişikliği teklifi Kozan Belediye Meclisine sunulmuş, Kozan Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile komisyon raporu doğrultusunda 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği teklifi reddedilmiştir.
Kozan Belediye Başkanlığının 11/04/2018 tarih ve 1879 sayılı yazısı ile; Kozan Belediye Meclisinin 02/03/2018 tarih ve 62 sayılı kararı hakkında 5216 sayılı Yasaya istinaden gerekli belediye meclisi kararı alınmak üzere, davalı Adana Büyükşehir Belediye Başkanlığına sunulan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği teklifi hakkında, Adana Büyükşehir Belediye Meclisi tarafından, 975 ada 3 sayılı parselin doğusunda bulunan imar yolunun 30 metre olarak korunması yönünde alınan 13/06/2018 tarih ve 373 sayılı karar 22/06/2018 tarihinde davacı Valiliğe bildirilmiştir.
Plan değişikliği teklifinin reddine ilişkin işlemlerden haberdar olan davacı tarafından, 17/07/2018 tarihinde Adana Büyükşehir Belediye Başkanlığına sunulan dilekçe ile itiraz edilmiş, akabinde anılan imar planı 30/07/2018-30/08/2018 tarihleri arasında askıya çıkarılmıştır.
Davacının itiraz dilekçesi üzerine Adana Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından verilen 30/07/2018 tarihli yazıda, davacı itirazının Kozan Belediye Başkanlığına iletileceği bildirilmiştir. Kozan Belediyesince davacı itirazı hakkında verilen 31/07/2018 tarihli cevap yazısında ise davaya konu imar planının 30/07/2018 tarihinde askıya çıkarıldığını bildirilmiştir.
Bunun üzerine, Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararının iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
"Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlıklı 7. maddesinde; "Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları şunlardır: (...) b) Çevre düzeni plânına uygun olmak kaydıyla, büyükşehir belediye sınırları içinde 1/5.000 ile 1/25.000 arasındaki her ölçekte nazım imar plânını yapmak, yaptırmak ve onaylayarak uygulamak; büyükşehir içindeki belediyelerin nazım plâna uygun olarak hazırlayacakları uygulama imar plânlarını, bu plânlarda yapılacak değişiklikleri, parselasyon plânlarını ve imar ıslah plânlarını aynen veya değiştirerek onaylamak ve uygulanmasını denetlemek; nazım imar plânının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarını yapmayan ilçe belediyelerinin uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarını yapmak veya yaptırmak. (...)" hükmüne, aynı Kanunun "Meclis kararlarının kesinleşmesi" başlıklı 14. maddesinde; "Büyükşehir belediye başkanı, hukuka aykırı gördüğü belediye meclisi kararlarını, yedi gün içinde gerekçesini de belirterek yeniden görüşülmek üzere belediye meclisine iade edebilir. Yeniden görüşülmesi istenilmeyen kararlar ile yeniden görüşülmesi istenip de büyükşehir belediye meclisi üye tam sayısının salt çoğunluğuyla ısrar edilen kararlar kesinleşir. Büyükşehir belediye başkanı, meclisin ısrarı ile kesinleşen kararlar aleyhine idarî yargıya başvurabilir. Büyükşehir belediye meclisi ve ilçe belediye meclisi kararları, kesinleştiği tarihten itibaren en geç yedi gün içinde mahallin en büyük mülkî idare amirine gönderilir. Mülkî idare amirine gönderilmeyen kararlar yürürlüğe girmez. Büyükşehir kapsamındaki ilçe belediye meclisleri tarafından alınan imara ilişkin kararlar, kararın gelişinden itibaren üç ay içinde büyükşehir belediye meclisi tarafından nazım imar plânına uygunluğu yönünden incelenerek aynen veya değiştirilerek kabul edildikten sonra büyükşehir belediye başkanına gönderilir. Üç ay içinde büyükşehir belediye meclisinde görüşülmeyen kararlar onaylanmış sayılır.
3194 sayılı İmar Kanununun "Tanımlar" başlıklı 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde; nazım imar planı, varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları gösteren ve uygulama imar planının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve raporu ile beraber bir bütün olan plan olarak tanımlanmış; uygulama imar planı ise, tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak ifade edilmiştir.
14/06/2014 tarihinde 29030 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin "Mekânsal planlama kademeleri ve ilişkileri" başlıklı 6. maddesinde; "(1)Mekânsal planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından Mekânsal Strateji Planları, Çevre Düzeni Planları ve İmar Planları olarak hazırlanır. Buna göre planlama kademeleri, üst kademeden alt kademeye doğru sırasıyla; Mekânsal Strateji Planı, Çevre Düzeni Planı, Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından oluşur.
(2) Mekânsal planlar, plan kademelenmesine uygun olarak hazırlanır. Her plan, planlar arası kademeli birliktelik ilkesi uyarınca yürürlükteki üst kademe planların kararlarına uygun olmak, raporu ile bütün oluşturmak ve bir alt kademedeki planı yönlendirmek zorundadır.
(3)Arazi kullanım ve yapılaşmada sadece mekânsal strateji planları, çevre düzeni planları ve imar planları kararlarına uyulur. (...)'' hükmü yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İmar planlarının, planlanan yörenin bugünkü durumunun, olanaklarının ve ilerideki gelişmesinin gerçeğe en yakın şekilde saptanabilmesi için coğrafi veriler, beldenin kullanışı, donatımı ve mali bilgiler gibi konularda yapılacak araştırma ve anket çalışmaları sonucu elde edilecek bilgiler ışığında, çeşitli kentsel işlevler arasında var olan ya da sağlanabilecek olanaklar ölçüsünde en iyi çözüm yollarını bulmak belde halkına iyi yaşama düzeni ve koşulları sağlamak amacıyla kentin kendine özgü yaşayış biçimi ve karakteri, nüfus, alan ve yapı ilişkileri, yörenin gerek çevresiyle ve gerekse çeşitli alanları arasında olan bağlantıları, halkın sosyal ve kültürel gereksinimleri, güvenlik ve sağlığı ile ilgili konular gözönüne alınarak hazırlanması gerekmektedir.
Anılan ölçütlere göre hazırlanan imar planları zamanla planlanan alandaki koşulların zorunlu kıldığı biçimde ve yasalarda öngörülen yöntemlere uygun olarak değiştirilir. Sosyal ve teknik altyapı alanlarının kaldırılması yönünde yapılan plan değişikliklerinin amaç yönünden yargısal denetimi bu değişikliği zorunlu kılan nedenlerin irdelenmesi yoluyla yapılacaktır. Bu irdelemeden sonra sadece plan değişikliği yapılan alanın değil, plan bütünlüğü gözönünde bulundurularak planlanan yörenin tümünün çevre, ulaşım, trafik gibi ilişkilerinin kapsamlı bir biçimde ele alınarak, kamu yararına uyarlık bulunup bulunmadığının araştırılması gerekmektedir.
Bununla birlikte, yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden; alt ölçekli imar planlarının üst ölçekli imar planları ile uyumlu olacağı, planlar arasındaki hiyerarşi kapsamında yapılacak olan her bir imar planının bir üst ölçekteki imar planına uygun olması gerektiği anlaşılmaktadır.
Bu bakımdan, 5216 sayılı Kanunun 7. maddesinin b) bendi kapsamında, 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planları arasındaki uyumun sağlanması yönünden yetkili ve görevli olan büyükşehir belediye meclisince, nazım imar planına aykırı olarak hazırlanarak onaya sunulan 1/1000 ölçekli uygulama imar planına ilişkin belediye meclisi kararının, değiştirilerek onaylanabileceği de tabiidir.
Uyuşmazlıkta, Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planında davaya konu taşınmazdaki 30 metrelik yolun 25 metreye düşürüldüğü, bunun üzerine, aynı değişikliğin 1/1000 ölçekli uygulama imar planında da yapılarak planlar arasındaki uyumun sağlanması amacıyla Kozan Belediye Başkanlığına sunulan imar planı teklifinin Kozan Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile reddedildiği, bu kararın Adana Büyükşehir Belediye Başkanlığına iletilmesi üzerine 30 metrelik yolun aynen korunması yolundaki Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararın alındığı, diğer bir deyişle, büyükşehir belediye meclisince alınan kararın ilçe belediye meclisince alınan karar ile aynı doğrultuda olduğu ve büyükşehir belediye meclisince, 5216 sayılı Kanunun 7. maddesinin b) bendi kapsamında kalan aynen onaylama yetkisinin kullandığı açık olduğundan temyize konu karar isabetli görülmemiştir.
Öte yandan, 1/5000 ölçekli nazım imar planında yapılan değişiklik neticesinde 30 metrelik yolun 25 metreye düşürülmesi, görülmekte olan davanın konusu olmadığından ve bu kararın idare mahkemelerince iptaline karar verildiği yolunda dosya kapsamında bilgi ve belgeye rastlanılmadığından 1/1000 ölçekli uygulama imar planının, kesinleşen 1/5000 ölçekli nazım imar planı doğrultusunda değiştirilmesi gerektiği açıktır.
Bu durumda, Bölge İdare Mahkemesince, planların kademeli birlikteliğine ilişkin ilkeler ve mevzuat hükümleri gözetilerek uyuşmazlığın esası hakkında yeniden bir karar verilmesi gerektiği neticesine ulaşılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalıların temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin İdare Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 29/02/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.