T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/2539
Karar No : 2023/5600
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : Sınırlı Sorumlu … Deri ve Deri Ürünleri Üretim ve Pazarlama Kooperatifi
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : …Bakanlığı - ANKARA
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: 09.06.2020 tarihinde Manisa İli, Kula İlçesi, …Mahallesi, …Caddesi No:…adresinde yapılan denetimde; davacı kooperatife bağlı deri işleme faaliyeti yapan işletmelerin atıksularının arıtıldığı tesisten çıkan çamurların susuzlaştırılmadan tutanakta koordinatları belirtilen alana döküldüğü, arıtma çamurlarının lisanslı tesislere gönderilmediği ve mevzuata aykırı şekilde bertaraf edildiği hususlarının tespiti üzerine 2872 sayılı Çevre Kanununun 8 ve 11. maddeleri ile Atık Yönetimi Yönetmeliğinin 5/1-ö maddesinin ihlal edildiği gerekçesiyle aynı Kanun'un 20. maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi ile anılan maddenin ikinci fıkrası uyarınca 265.497,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin Manisa Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün …tarih ve E…sayılı yazısıyla davacıya bildirilen işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …İdare Mahkemesince verilen …tarih ve E:…, K:…sayılı kararda; dava konusu olayın mahkeme kararında aktarılan mevzuat hükümleri ile birlikte değerlendirilmesinden, davacı kooperatifin sorumluluğunda olan atıksu arıtma tesisinde arıtma çamurlarının susuzlaştırılmadan vidanjörlerle koordinatları belirtilen alana döküldüğü, atıksu arıtma tesisi ile ilgili olarak çevre izninin olmadığı ve arıtma çamurlarının Bakanlığın lisanslı tesislerine gönderilmediği hususlarının yapılan tespit sonucunda kuşkuya yer bırakmayacak şekilde ortaya konulduğu, söz konusu tutanakta kooperatif yetkilisinin imzasının bulunduğu ve 2872 sayılı Kanun ile ''Atık Yönetimi Yönetmeliği'' hükümlerine aykırı hareket edildiğinin somut olarak tespit edildiği görüldüğünden, davacının bu eylemi nedeniyle hakkında 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi ile aynı maddenin ikinci fıkrası ve 2020/1 sayılı tebliğ uyarınca 2020 yılı için belirlenen 88.499,00-TL para cezasının 3 katı olan 265.497,00-TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idarenin müvekkil kooperatife ait olduğunu iddia ettiği yerde, davacı kooperatife ait herhangi bir tesis bulunmadığı, yaptırım kararına konu yerin mülkiyetinin Kula Belediyesine ait olduğu, adı geçen arıtma tesisinin ise Kula Dericiler Odasına ait olup kendilerinin sorumluluğunda bulunmadığı, davacının idari yaptırım kararına muhatap olarak belirlenmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi ile İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'nun DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Manisa Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü çevre denetim personeli tarafından mahallinde düzenlenen …tarihli, …seri nolu çevre denetim tutanağı ile, davacı kooperatifin "… Mahallesi, …Caddesi, No:…Kula/MANİSA" adresinde yapılan denetimde deri işleme faaliyeti yapan işletmelerin atık suyunun arıtıldığı ve kooperatif sorumluluğunda yer alan atıksu arıtma tesisine ait arıtma çamurunun susuzlaştırılmadan y:643572.62 x:4271164. 11 (28.64822,38.57734 UTM 6) koordinatlarındaki alana döküldüğü, arıtma çamurunun mevzuat kapsamında Bakanlığın lisanslı tesislerine gönderilmediği ve mevzuata aykırı şekilde bertaraf edildiğinin tespit edildiğinden bahisle, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20/1-r maddesi ile aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca 265.497,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin işlemin tesis edilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 8. maddesinde, "Her türlü atık ve artığı, çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır. Kirlenme ihtimalinin bulunduğu durumlarda ilgililer kirlenmeyi önlemekle; kirlenmenin meydana geldiği hallerde kirleten, kirlenmeyi durdurmak, kirlenmenin etkilerini gidermek veya azaltmak için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdürler." hükmü, "İzin alma, arıtma ve bertaraf etme yükümlülüğü" başlıklı 11. maddesinde; "Üretim, tüketim ve hizmet faaliyetleri sonucunda oluşan atıklarını alıcı ortamlara doğrudan veya dolaylı vermeleri uygun görülmeyen tesis ve işletmeler ile yerleşim birimleri atıklarını yönetmeliklerde belirlenen standart ve yöntemlere uygun olarak arıtmak ve bertaraf etmekle veya ettirmekle ve öngörülen izinleri almakla yükümlüdürler." hükmü, 28. maddesinde; "Çevreyi kirletenler ve çevreye zarar verenler sebep oldukları kirlenme ve bozulmadan doğan zararlardan dolayı kusur şartı aranmaksızın sorumludurlar. Kirletenin, meydana gelen zararlardan ötürü genel hükümlere göre de tazminat sorumluluğu saklıdır." hükmü, 20. maddesinin 1. fıkrasının (r) bendinde, "Bu Kanunda ve yönetmeliklerde öngörülen usûl ve esaslara, yasaklara veya sınırlamalara aykırı olarak atık toplayan, taşıyan, geçici ve ara depolama yapan, geri kazanan, geri dönüşüm sağlayan, tekrar kullanan veya bertaraf edenlere 24.000 Türk Lirası, ithal edenlere 60.000 Türk Lirası idarî para cezası verilir.” hükmü, aynı maddenin devamında, "Bu maddenin (k), (l), (r), (s), (t), (u), (v) ve (y) bentlerinde öngörülen idarî para cezaları kurum, kuruluş ve işletmelere üç katı olarak verilir." hükümleri yer almaktadır.
2872 sayılı Çevre Kanunu'na dayanılarak çıkarılan 02/04/2015 tarih ve 29314 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Atık Yönetimi Yönetmeliği'nin 5.maddesinde".....
n) Atıkların üretiminden ve yönetiminden sorumlu kişi, kurum ve kuruluşlar, atık yönetiminin her aşamasında atıkların çevre ve insan sağlığına zarar vermesini önleyecek tedbirleri almakla yükümlüdür.
.......
ö) Atıkların toprağa, denizlere, göllere, akarsulara ve benzeri alıcı ortamlara dökülmesi, doğrudan dolgu yapılması ve depolanması suretiyle çevrenin kirletilmesi yasaktır." hükümleri ile, 25.maddesinde "Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket edenler hakkında 2872 sayılı Çevre Kanununda öngörülen müeyyideler uygulanır."düzenlemesine yer verilmiştir.
31 Aralık 2019 gün ve 30995 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2872 Sayılı Çevre Kanunu Uyarınca Verilecek İdari Para Cezalarına İlişkin Tebliğde (2020/1), 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 17 nci maddesinin yedinci fıkrasında idari para cezalarının her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilân edilen yeniden değerleme oranında (%22,58) artırılmak suretiyle uygulanacağı belirtilerek Çevre Kanunu'nun 20/r bendinde öngörülen ceza tutarı 88.499,00-TL olarak güncellenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava dosyasının incelenmesinden; Manisa Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü çevre denetim personeli tarafından 09/06/2020 tarihinde, davacı kooperatifin "…Mahallesi, …Caddesi, No:…Kula/MANİSA" adresinde yapılan denetimde, deri işleme faaliyeti yapan işletmelerin atık suyunun arıtıldığı ve kooperatif sorumluluğunda yer alan atıksu arıtma tesisine ait arıtma çamurunun susuzlaştırılmadan y:643572.62 x:4271164. 11 (28.64822,38.57734 UTM 6) koordinatlarındaki alana döküldüğü, arıtma çamurunun mevzuat kapsamında Bakanlığın lisanslı tesislerine gönderilmediği ve mevzuata aykırı şekilde bertaraf edildiği hususlarının 09/06/2020 tarihli çevre denetim tutanağı ile tespit edildiği, söz konusu tutanağın işletme yetkilisi olarak İbrahim Kilimci (T.C. No: …) tarafından imzalandığı, denetime ilişkin fotoğraf çekimi yapıldığının belirtildiği, (dava dosyasında buna ilişkin fotoğraf bulunmamaktadır.) anılan tutanak uyarınca davacı kooperatife 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20/1-r maddesi ile aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca 265.497,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır.
Davacı vekilince, dava ve istinaf dilekçesinde, idari yaptırım kararına dayanak tutanakta yer verilen fiillerin müvekkil kooperatif tarafından işlenmediğinin ileri sürüldüğü, davalı idare savunmalarında ise, söz konusu işletme faaliyeti sonucu oluşan atıkların bir seferlik değil, tutanakla koordinatları tespit edilen alana davacı tarafından sürekli olarak döküldüğünün tespit edildiği, zaten, susuzlaştırma ünitesi olmayan tesisten çıkan çamurun yasal olarak Bakanlıktan lisanslı tesislere gönderilmesinin de mümkün olmadığı, sulu formda arıtma çamurunun hiçbir lisanslı tesis tarafından tesislerine kabul edilmediğinin belirtildiği, öte yandan, davacı vekilince, temyiz dilekçesinde, davalı idarenin müvekkil kooperatife ait olduğunu iddia ettiği yerde, davacı kooperatife ait herhangi bir tesis bulunmadığı, yaptırım kararına konu yerin mülkiyetinin Kula Belediyesine ait olduğu, adı geçen arıtma tesisinin ise Kula Dericiler Odasına ait olup, kendilerinin sorumluluğunda bulunmadığı, davacının idari yaptırım kararına muhatap olarak belirlenmesinin usul ve yasaya aykırı olduğuna ilişkin iddia ve itirazlara yer verildiği, dava dilekçesi ekinde sunulan davacı kooperatife ait vekaletname ve dayanak imza sirkülerinde kooperatif adresi olarak "… Mahallesi, …Caddesi, No:…Kula/MANİSA" yazılı olduğu görülmektedir.
Bu durumda, İdari Dava Dairesince, öncelikle, idari yaptırım kararına dayanak çevre denetim tutanağında belirtilen fotoğrafların dosyaya celbi sağlanarak, daha sonra, çevre kirliliğine sebebiyet verildiği tespit edilen ve davacı kooperatife ait olduğu belirtilen …Mahallesi, …Caddesi, No:…Kula/MANİSA adresinde denetim tarihi itibarıyla davacı kooperatife ait herhangi bir işletme faaliyetinin bulunup bulunmadığı, ya da davacı kooperatifin, kapı numaraları farklı birden fazla adreste faaliyette bulunup bulunmadığı hususlarının, ticaret sicil kayıtları ve Kula Belediyesi ile gerekli görülen ilgili idarelerden bilgi ve belgeler temin edilip netleştirilerek, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddia ve itirazlar da dikkate alınmak suretiyle yeniden bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olarak verilen davanın reddi yolunda İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 06/06/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.