T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/2655
Karar No : 2023/8402
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ... 2- ...
3- ... 4- ...
VEKİLLERİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Van ili, Erciş ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda 18/09/2018 tarihli Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından onaylanan 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliklerinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararda; mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporu ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, her ne kadar dava konusu taşınmazı kapsayan alanda yapılan 1/5000 ve 1/1000 ölçekli imar planları plan kademelenmesi açısından birbiriyle uyumlu ise de; dava konusu planlama alanına ilişkin olarak planların bütünlüğü, sürekliliği ve kullanım kararlarının ilişkileri açısından sosyal ve teknik donatı alanlarının planlanmasına yönelik yeterli analitik değerlendirme yapılmadığı, bu planlama alanında yeşil alan sisteminin ve kademelenmesinin de (park, çocuk oyun alanı gibi) süreklilik arz etmediği, planlama alanında ve dava konusu plan açıklama raporunda 25 metre genişliğinde olduğu belirtilen imar yolunun planlama alanı içinde 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planında 30 metre genişliğinde olduğu, devamlılığı olan bu yolun planlama alanının dışında batı ve doğu yönünde 25 metre olarak devam etmesinin ulaşım sistemi açısından aykırılık oluşturduğu, bir önceki imar planında parselin cephe aldığı 10 metrelik taşıt yolunun dava konusu imar planları ile 15 metre genişliğe çıkartıldığı ancak bu yollar genişletilirken mülkiyet hakkı ve fiili yapılaşma durumu esas alınmadan karşılıklı cephelerde eşitlik ilkesine aykırı şekilde hareket edilmesinin, şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararına uygun olmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; mahallinde yapılan keşif, bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporu, dosyadaki bilgi ve belgeler ile plan açıklama raporu ve plan paftalarının birlikte değerlendirilmesinden, imar planı plan açıklama raporu ve plan paftalarında yolların 25 metre olarak işaretlendiği ve devam eden diğer yollarla uyumlu olduğu, idare tarafından yapılacak uygulamalarda 25 metre olarak belirtilen, 25 metre yazılmak suretiyle askıya çıkarılan, plan açıklama raporunda 25 metre olarak gösterilen verilerin esas alınarak uygulama işlemlerinin yapılacağı, öte yandan; yol genişletmesi yapılırken mevzuat uyarınca karşılıklı cephelerden eşit miktarda yer alınmasının zorunlu olmadığı, dava konusu imar planlarının kendi içinde plan açıklama raporu ile bir bütün ve uyumlu olduğu, yolların kademelendirilmesinin arazi kullanım kararlarıyla birlikte ele alınması gerektiği hususları birlikte değerlendirildiğinde dava konusu imar planlarında şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kabulüne, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, mülkiyet hakkının ihlal edildiği, yapılaşma hakkının kalmadığından dava konusu işlemlerin hukuka aykırı olduğu ve dava konusu işlemlerde kamu yararının bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ... 'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava, Van ili, Erciş ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda 18/09/2018 tarihli Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından onaylanan 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliklerinin iptali istemiyle açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, "nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan; uygulama imar planı da; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan" olarak tanımlanmıştır.
14.06.2014 tarih ve 29030 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin; "Genel Plânlama Esasları" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, "Planlar, kademesine ve ölçeğine göre ve yapılış amacının gerektirdiği ayrıntı düzeyinde kalmak koşuluyla alt kademedeki planları yönlendirir." hükmüne, "Gösterim (lejand) Teknikleri" başlıklı 10. maddesinde, her türlü mekânsal planın, kendi kademesinin ve yapılış amacının gerektirdiği çizim ve gösterim tekniğine göre hazırlanacağı, hükmüne, "İmar Planı Değişiklikleri" başlıklı 26. maddesinin 6. fıkrasında, "İmar planında gösterilen yolların genişletme, daraltma ve güzergahına ait imar planı değişikliklerinde:
a) Devamlılığı olan bir yolun belli bir kesimde şerit sayısı azaltılamaz ve daraltılamaz.
b) Yolların kaydırılmasında, mülkiyet ve yapılaşma durumu dikkate alınır." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta, her ne kadar Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince verilen kararda, mahallinde yapılan keşif bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan bilirkişi raporu ile dosyada yer alan plan paftaları ve plan açıklama raporu ile dosyada bulunan diğer bilgi ve belgelerin birlikte incelenmesinden; plan açıklama raporu ve plan paftalarında yolların 25 metre olarak işaretlendiği ve devam eden diğer yollarla uyumlu olduğu, yol genişletmesi yapılırken mevzuat uyarınca karşılıklı cephelerden eşit miktarda yer alınmasının zorunlu olmadığı belirtilmiş ise de; davacının taşınmazının bulunduğu alanda yapılan bir önceki imar planında taşınmazın cephe aldığı 17 metrelik taşıt yolunun dava konusu imar planı değişikliği ile 25 metrelik taşıt yolu olarak belirlendiği, yine bir önceki imar planında taşınmazın cephe aldığı 10 metrelik taşıt yolunun dava konusu imar planları ile 15 metrelik yol olarak belirlendiği, bu imar yollarının dava konusu imar planı ile düzenlenirken karşılıklı cephelerde eşit dengeli bir şekilde ve mülkiyet durumu ile mevcut yapılaşma dikkate alınarak yapılması gerektiği, ayrıca davalı idare tarafından imar planı yapılırken dava konusu planda söz konusu genişlikte yollara ihtiyacın olup olmadığı hususunda da dosyaya herhangi bir bilgi belge sunulmadığı anlaşıldığından dava konusu imar planlarının ilgili mevzuata, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına uygun olmadığı, dava konusu işlemlerde kamu yararı bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla, davanın reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacıların temyiz istemlerinin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile anılan Mahkeme kararının kaldırılarak yukarıda özetlenen gerekçeyle davanın reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 16/11/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.