T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2022/2775
Karar No : 2023/1304
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) :1- … Kurumu
VEKİLLERİ: Av. …, Av. …
2- …Genel Müdürlüğü
VEKİLİ: Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Enerji Elektrik Üretim ve Ticaret A.Ş.
VEKİLİ : Av. …
İSTEMLERİN KONUSU : Danıştay Onüçüncü Dairesinin 24/05/2022 tarih ve E:2021/1019, K:2022/2167 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: 28/12/2006 tarih ve 26390 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2006 yılı TORETOSAF değerinin belirlenmesine yönelik … tarih ve …sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararı ile DSİ Genel Müdürlüğünün …tarih ve …sayılı hidroelektrik kaynak katkı payı tahakkuk ettirme işleminin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Onüçüncü Dairesinin 24/05/2022 tarih ve E:2021/1019, K:2022/2167 sayılı kararıyla;
Davalı idarelerin usule ilişkin itirazları geçerli görülmemiş,
6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 29. maddesi ve 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun'un "Tanımlar ve kısaltmalar" başlıklı 3. maddesinin 12. bendine yer verilerek,
K2 değerine esas 2006 yılı TORETOSAF'a ilişkin 28/12/2006 tarih ve 26390 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 21/12/2006 tarih ve 1030 sayılı Kurul kararı yönünden;
Dava konusu Kurul kararının tesis edildiği tarih itibarıyla elektrik piyasasında hidroelektrik katkı payının güncellenmesinde katsayı olarak kullanılması dışında, TORETOSAF'ın iki önemli işlevi bulunduğu; bunlardan ilkinin, 5346 sayılı Kanun'un 6. maddesinin (c) bendinde 29/12/2010 tarih ve 6094 sayılı Kanun'un 3. maddesi ile yapılan değişiklik öncesinde, "Bu Kanun kapsamında satın alınacak elektrik enerjisi için uygulanacak fiyat; her yıl için, EPDK’nın belirlediği bir önceki yıla ait Türkiye ortalama elektrik toptan satış fiyatıdır." kuralı gereği 5346 sayılı Kanun kapsamında satın alınan elektrik enerjisi için uygulanacak fiyat olması olduğu; ikinci olarak ise, mülga 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun "Lisans genel esasları ve lisans türleri" başlıklı 3. maddesinin dağıtım lisansına ilişkin ilgili kısmında yer alan, "Özel sektör dağıtım şirketleri, dağıtım veya perakende satış faaliyeti dışında, üretim lisansı almak ve hesapları ayrı tutulmak kaydıyla üretim tesisi kurabilir ve sahibi olduğu veya iştirak ilişkisinde bulunduğu üretim şirketi veya şirketlerinden ülke ortalama elektrik toptan satış fiyatını geçmeyecek fiyattan elektrik enerjisi satın alabilir." kuralı gereği dağıtım şirketlerinin iştiraki olan elektrik üretim şirketlerinden satın alabilecekleri elektrik enerjisi fiyatlarının üst sınırını oluşturması olduğu; diğer bir deyişle, TORETOSAF'ın yalnızca hidroelektrik katkı payının güncellenmesinde katsayı olarak kullanılmak için değil elektrik piyasasında farklı işlevleri bulunması nedeniyle hesaplandığı,
Davacının SKHA'yı imzaladığı tarihte yürürlükte bulunan 26/06/2003 tarih ve 25150 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasasında Üretim Faaliyetinde Bulunmak Üzere Su Kullanım Hakkı Anlaşması İmzalanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'e ekli tip su kullanım hakkı anlaşmasının hidroelektrik kaynak katkı payının esasları, hesaplama şekli, güncellenmesi ve ödenmesine ilişkin 28. maddesinde katkı payının, K güncelleştirme katsayısı ile güncelleneceğinin, K katsayısının K=K1/K2 olarak hesaplanacağının, K1 değerinin ödemeye esas üretim yılındaki TORETOSAF değeri olduğunun, K2 değerinin ise teklif yılındaki TORETOSAF değeri olduğunun kurala bağlandığı; bu durumda, davacı şirketin 20/09/2006 tarihinde DSİ tarafından gerçekleştirilen katkı payı toplantısına katılarak teklifte bulunduğundan davacı açısından üretim lisansı boyunca katkı payı güncellenmesi hesabında K2 değeri 2006 yılı için belirlenen TORETOSAF olacağı,
TORETOSAF'ın, 5346 sayılı Kanun'un 3. maddesinin 12. bendinde, "Yılı içerisinde ülkede uygulanan ve EPDK tarafından hesap edilen elektrik toptan satış fiyatlarının ortalaması” olarak tanımlandığı; Kanun'da yer alan tanım incelendiğinde, "yılı içerisinde uygulanan toptan satış fiyatlarının ortalaması" ifadesinden, TORETOSAF'ın belirlendiği dönemden ileriye doğru gerçekleşmesi muhtemel tahmini bir değer olmadığı, yıl içerisinde gerçekleşen bir değeri ifade ettiği, bunun dışında TORETOSAF'ın hesaplanmasında dikkate alınacak verilerin ve bu verilerin hesaplama ağırlıkları açısından EPDK'ya takdir yetkisi verildiğinin görüldüğü,
İdarelerin düzenleme yapma yetkisine sahip olduğu alanlarda, bu alanları düzenleyici işlemler ile objektif bir şekilde düzenlemesi gerektiği; idarelerin, işlem tesis ederken kendilerine Anayasa ve yasalarla çizilen çerçeve içinde takdir yetkilerini kullanmaları ve bu yetkilerini kullanırken kamu hizmetinin gereklerini ve kamu yararını göz önünde bulundurmaları gerektiği; bu itibarla, kamu hizmetinin etkin ve düzenli bir şekilde yürütülmesi açısından, davalı EPDK tarafından TORETOSAF belirlenirken 5346 sayılı Kanun'da yer verilen tanım göz önüne alınarak belirleme yapılması gerektiği,
EPDK'nın savunmasında 2006 yılı TORETOSAF değeri hesaplanırken; 2006 yılının 10 aylık fiilî, 2 aylık tahmini verilerine göre TETAŞ'ın 2006 yılı satış fiyatı ortalamasının 8,98 Ykr/kWh, portföy şirketlerinin son dört ayda 20 dağıtım şirketine satış fiyatının iletim kaybı ile birlikte 8,85 Ykr/kWh olarak hesaplandığı, diğer enerji fiyatları için ise 9,96 Ykr/kWh değerinin esas alınarak 9,13 Ykr/kWh değerine ulaşıldığının görüldüğü,
Elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, rekabet ortamında özel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösteren, malî açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir elektrik enerjisi piyasasının oluşturulmasında düzenleme ve denetleme yapmakla görevli davalı EPDK tarafından TORETOSAF hesap edilirken kullanılacak verilerin tür ve nitelikleri açısından kendisine Kanun ile takdir yetkisinin verildiği görülmekle birlikte, Kanun'da yer alan tanımın TORETOSAF'ın belirlendiği dönemden ileriye doğru gerçekleşmesi muhtemel tahmini bir değer olmadığı, yıl içerisinde gerçekleşen bir değeri ifade ettiği göz önüne alındığında, hesaplamaya dâhil edilen verilerin bir kısmının fiilen gerçekleşen, bir kısmının ise tahmini değerler olarak dikkate alınması suretiyle tespit edilen 2006 yılı TORETOSAF değerinde hukuka uygunluk bulunmadığı,
DSİ Genel Müdürlüğünün …tarih ve …sayılı işlemi yönünden;
Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün …tarih ve …sayılı işlemiyle davacıdan 2020 yılına ilişkin olarak hidroelektrik kaynak katkı payı tutarı olan 21.172.181,05-TL'nin ödenmesinin talep edildiği, söz konusu tutarın ise K2 değeri olarak dava konusu edilen 28/12/2006 tarih ve 26390 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan …tarih ve …sayılı Kurul kararı ile belirlenen 2006 yılı TORETOSAF değeri dikkate alınarak hesaplandığının görüldüğü,
Yukarıda yer verilen gerekçe ile 2006 yılına ilişkin TORETOSAF değeri hukuka aykırı bulunduğundan, DSİ Genel Müdürlüğünce bu değer üzerinden hesaplanan katkı payı tutarına ilişkin işlemde de hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle,
dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI:
Davalı idarelerden Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından, TORETOSAF değerinin yıllık olarak belirlendiğinden ve söz konusu bedelin belirlenmesine yönelik olarak bir çalışma takvimi oluşturulduğundan, TORETOSAF'ın Kurul kararına bağlandığı yılın sonuna kadar gerçekleşen verilerin dikkate alınmasının pratik açıdan her zaman pek olası olmadığı; Kurumun, Kanun gereği görevli ve yetkili olduğu işlemleri bir plan dâhilinde yürütmesi gerektiği; kanun koyucunun, TORETOSAF'ın EPDK tarafından belirlenen bir değer olduğunu belirtmekle birlikte elektrik enerjisi satışına ilişkin hesaplama metodolojisine ilişkin bir sınırlandırma yapmadığı; Kanun'da takvim yılı ifadesi kullanılmadığı, TORETOSAF'ın, bir takvim yılı içinde ülkede uygulanan elektrik toptan satış fiyatlarının ortalamasından hareketle EPDK tarafından hesap edilen bir değer olarak da tanımlanmadığı; …tarih ve …sayılı Kurul kararının hukuka açıkça aykırı olduğundan bahsedilemeyeceği; davacı şirketin 2007 yılının ortalarından bu yana üretim yapan bir şirket konumunda olmasına rağmen dava konusu Kurul kararının hukuka aykırılığını 2021 yılında ileri sürdüğü; Kurum tarafından ilan edilen TORETOSAF değerinin, her yıl gelişen piyasa yapısı gözetilerek hesap edildiği; davacının bu davayı açmaktaki amacının bölen hesabında dikkate alınan K2 değerini yükselterek karını haksız şekilde arttırmak olduğu; dava konusu işlemin mevzuata ve elde edilen verilere dayalı olarak tesis edildiği ileri sürülmektedir.
Davalı idarelerden Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından, Köprübaşı Barajı ve Hidroelektrik Enerji Üretim Tesisi için kaynak katkı payı teklifi toplantısının 20/09/2006 tarihinde yapıldığı ve davacı şirketin, o tarihte yürürlükte bulunan Yönetmelik hükümlerine göre teklif verdiği; 25/05/2007 tarihinde tanzim edilen Su Kullanım Hakkı Anlaşması'nı (SKHA) da herhangi bir itirazi kaydı bulunmadan imzaladığı; kaynak katkı payı toplantısının yapıldığı ve su kullanım hakkı anlaşmasının imzalandığı tarihlerde, Yönetmelik hükmünde “K2 = Teklif yılındaki EPDK tarafından belirlenen Türkiye Ortalama Elektrik Toptan Satış Fiyatı.’’ olarak tanımlandığı; davacının, kaynak katkı payı toplantısının yapıldığı ve Su Kullanım Hakkı Anlaşması'nın imzalandığı tarihlerde yürürlükte bulunan mevzuatı bilerek teklif verdiği; TORETOSAF değerinin EPDK tarafından belirlendiği ve kendilerinin herhangi bir müdahalesi bulunmadığı; öte yandan K2 yani teklif yılı TORETOSAF değerinin hesaplanma döneminin, HES Projelerine başvuru tarihlerinde de, üretim periyodu ile aynı tarihleri kapsamadığının şirketler tarafından bilindiği; dolayısıyla, EPDK'nın ilan ettiği veriler doğrultusunda hesap yaptıkları, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, Danıştay Onüçüncü Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçelerinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz istemlerinin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;
"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarelerin temyiz istemlerinin reddine,
2.Dava konusu işlemlerin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptali yolundaki Danıştay Onüçüncü Dairesinin temyize konu 24/05/2022 tarih ve E:2021/1019, K:2022/2167 sayılı kararının ONANMASINA,
3. Kesin olarak, 08/06/2023 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
X- İdarelerin düzenleme yapma görev ve yetkisinin bulunduğu hususlarda düzenleme yaparken kendilerine Anayasa ve yasalarda çizilen çerçeve içinde kamu hizmetlerinin gereklerini ve kamu yararını göz önünde bulundurmaları gerekmektedir.
Uyuşmazlıkta, davacı şirket ile davalı idarelerden DSİ Genel Müdürlüğü arasında "Köprübaşı Barajı ve Hidroelektrik Enerji Üretim Tesislerinin Su Kullanım Hakkı ve İşletme Esaslarına İlişkin Anlaşması" imzalanmış ve imzalanan Anlaşma'nın 38. maddesinde; davacı şirketin, kWh başına 5,21 kuruş katkı payı ödeyeceği; bu katkı payının K güncelleştirme katsayısı ile güncelleneceği, K katsayısının ise, K=K1/K2 olarak hesaplanacağı, K1 değerinin ödemeye esas üretim yılındaki TORETOSAF değeri olduğu, K2 değerinin ise teklif yılındaki TORETOSAF değeri olduğu; davacı şirket tarafından, "Hidroelektrik Katkı Payı" ödemesinin, DSİ Genel Müdürlüğüne gelir kaydedilmek üzere, ödeme yılının ocak ayı sonuna kadar yapılması gerektiği belirtilmiştir.
TORETOSAF, 5346 sayılı Kanun'un 3. maddesinin 12. bendinde, "Yılı içerisinde ülkede uygulanan ve EPDK tarafından hesap edilen elektrik toptan satış fiyatlarının ortalaması” olarak tanımlanmaktadır.
TORETOSAF değerini belirleme görev ve yetkisi olan EPDK'nın verdiği savunma dilekçesi ile itiraz dilekçelerinin incelenmesinden, söz konusu değerin yıllık olarak belirlendiğinden, bu değerin belirlenmesine yönelik bir çalışma takvimi oluşturulduğu, bu hususta çalışmaları yürüten Kurum Tarifeleri Dairesi Başkanlığının, Kurul gündemine sunulması gereken hesaplamaları yapması ve olası ilave çalışma gerektiren hallerde de bir sonraki yıla sarkmadan ve ilgililer için geçerli olacak fiyatları da ilan etmesi gerektiği, 2006 yılı içinde hesaplanan TORETOSAF değerinin, 2006 yılında işlem hacmini yüksek oranda temsil eden TETAŞ satış fiyat ve miktarı, portföy üretim gruplarının satış fiyatı ve miktarı, otoprodüktör, otoprodüktör grubu ve üretim şirketlerinin üretim miktarları ve onaylı perakende tek terimli diğer iller sanayi tarifeleri ile OG seviyesinde ortalama teknik kayıp oranlarının dikkate alındığı ve buna göre 2006 yılının 10 aylık fiili, 2 aylık tahmini verilerine göre TETAŞ'ın 2006 yılı satış fiyatı ortalamasının 8,98 Ykr/kWh olarak, portföy şirketlerinin son dört ayda 20 dağıtım şirketine satış fiyatı iletim kaybı ile birlikte 8,85 Ykr/kWh olarak hesaplandığı, Türkiye'de tüketilen diğer enerji fiyatı için ise 9,96 Ykr/kWh değeri esas alındığı, bu fiyat kalemlerinden yapılan satış miktarları ve bu satış miktarlarının Türkiye'deki toplam toptan satış piyasası içindeki payına yönelik ağırlıklı ortalamanın hesaplandığı ve bu hesaplar neticesinde ülkenin ekonomik verilerine uygun olarak 9,13 Ykr/kWh değerine ulaşıldığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, DSİ tarafından ocak ayı sonuna kadar kendisine ödenecek "Hidroelektrik Katkı Payı" ödemelerinin belirlenmesinde kullandığı TORETOSAF değerinin hesabında; davalı EPDK tarafından, yıl içindeki bazı aylar için tahmini verilerin kullanılabileceği; buna da kanuni bir engelin bulunmadığı; bir takvim yılının 10 ayının gerçekleşen değerlerinin göz önünde bulundurulduğu; 2 ay için ise, tahmini verilerin kullanıldığı; bu tahmini değerlerin de mevzuatta belirtilen şekilde gerçekleşen değer gibi kabul edilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığından, dava konusu 2006 yılı TORETOSAF belirlenmesine yönelik … tarih ve … sayılı Kurul kararı ile Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün …tarih ve …sayılı yazısı ile talep edilen katkı payı tutarına ilişkin işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, davalı idarelerin temyiz istemlerinin kabulü ile dava konusu işlemlerin iptali yolundaki Danıştay Onüçüncü Dairesi kararının bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.