T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2022/2921
Karar No : 2023/918
TEMYİZ EDEN (DAVALI) :… Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Eğitim Hizmetleri Otomotiv Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Sekizinci Dairesinin 31/03/2022 tarih ve E:2020/3742, K:2022/2229 sayılı kararının, iptale ilişkin kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: 29/05/2013 tarih ve 28661 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği'nin 4. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinin, 7. maddesinin 1. fıkrasının, 14. maddesinin 2. fıkrasının, 17. maddesinin 2. fıkrasının (b) ve (d) bentlerinin, 18. maddesinin 1., 2., 3. ve 5. fıkralarının, 19. maddesinin 1. ve 2. fıkralarının, 20. maddesinin 1. fıkrasının, Geçici 1., 2. ve 3. maddelerinin, 50. maddesinin ve Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek-3 ve Ek-4'ün iptali istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 31/03/2022 tarih ve E:2020/3742, K:2022/2229 sayılı kararıyla;
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 20/02/2020 tarih ve E:2019/1810, K:2020/424 sayılı eksik inceleme nedeniyle bozma kararına uyularak;
Dairelerinin 29/09/2020 tarihli ara kararı ile, dava konusu Yönetmeliğin hazırlık aşamasında İçişleri Bakanlığının uygun görüşünün alınıp alınmadığının sorulmasına, alınmış ise bu hususa ilişkin tüm bilgi ve belgelerin onaylı ve okunaklı birer örneğinin gönderilmesinin istenilmesine karar verildiği, ara kararına verile cevaplardan, İçişleri Bakanlığının … tarih ve … (…) sayılı yazısı ile dava konusu düzenlemeler hakkında görüş bildirildiğinin anlaşılması üzerine işin esasının incelendiği,
Yönetmeliğin 4. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendi, 7. maddesinin 1. fıkrası, 17. maddesinin 2. fıkrasının (d) bendi, 18. maddesinin 1., 2. ve 3. fıkraları, 19. maddesinin 1. ve 2. fıkraları, 20. maddesinin 1. fıkrası, Geçici 2. ve 3. maddeleri ile Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek-3 ve Ek-4 yönünden;
İçişleri Bakanlığının … tarih ve … (…) sayılı yazısı ile bildirilen görüş bildirim formunda, haklarında olumsuz görüş bildirilmediği anlaşılan, bu başlık altında incelenen dava konusu düzenlemelerde, kamu yararına, hizmet hizmet gereklerine ve hukuka aykırılık bulunmadığı,
Yönetmeliğin 14. maddesinin 2. fıkrası yönünden;
Dava konusu düzenlemenin, 07/03/2017 tarih ve 30000 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile değiştirildiği ve bu değişiklik ile davacının talebini karşılar nitelikte teorik dersler için telafi eğitiminin düzenlenmiş olduğunun görüldüğü,
Yönetmeliğin 17. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendi, 18. maddesinin 5. fıkrası, Geçici 1.maddesi ve 50. maddesi yönünden;
İçişleri Bakanlığı'nın, … tarih ve … (…) sayılı yazısı ile bildirilen görüş bildirim formunda, bu başlık altında incelenen Yönetmeliğin dava konusu 50. maddesi hariç, diğer düzenlemeler yönünden olumsuz görüş bildirilmediğinin anlaşıldığı,
Yönetmeliğin 17. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendi yönünden;
Direksiyon eğitim aracının eğitim ve sınav dışında başka amaçla kullanılamayacağına ilişkin düzenlemenin, bu araçların özel tertibatlı olmasının bunların diğer faaliyetlerde kullanılmasına, hatta kurs sahiplerinin bu araçları özel amaçlarla da kullanmalarına engel bir durum olmadığı, aksi düşüncenin, bireylerin çalışma hayatını sınırlandırıcı nitelikte sonuç doğuracağı,
Öte yandan, Anayasa'ya göre mülkiyet hakkının ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabileceğinin belirtildiği, dava konusu düzenlemenin ise bu hükme aykırı olarak, sürücü kurslarının mülkiyetinde bulunan direksiyon eğitim araçlarının kullanım amacına yönelik olarak kanun dışında bir düzenleyici işlem türü olan Yönetmelik ile sınırlandırma getirmesi yönüyle de hukuka aykırı olduğu,
Yönetmeliğin 18. maddesinin 5. fıkrası yönünden;
Kişilerin mülkiyetindeki taşınmazların nasıl kullanılacağına ilişkin olarak kanun ile düzenleme yapılması gerekirken, konunun daha alt bir hukuk normu olan Yönetmelik ile düzenlenmesinin, normlar hiyerarşisine ve Anayasa'nın 35. maddesine aykırı olduğundan, dava konusu düzenlemenin hukuka aykırı olduğu,
Ayrıca, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun "Alt kira ve kullanım hakkının devri" başlıklı 322. maddesi uyarınca, malik tarafından kira sözleşmesi çerçevesinde mülkiyetindeki direksiyon eğitimi alanının birden fazla kişiye kiralanması nedeniyle hakların çatışması söz konusu olduğunda hem kiracıların hem kiralayanın; sözleşmeden doğan sorumluluk çerçevesinde haklarını ileri sürebileceği, ayni hakkın kullanımına, bir özel hukuk ilişkisine idare tarafından bu şekilde müdahale edilmemesi gerektiği,
Yönetmeliğin Geçici 1. maddesi yönünden;
İdare tarafından eski Yönetmelik döneminde en az bir yıl görev almış kişiler ile yeni Yönetmeliğin yayım tarihi itibarıyla halen görevde bulunan kişilerin özlük haklarını korumak suretiyle bir geçiş hükmü getirilirken, eski Yönetmelik döneminde eğitim personeli olabilecekken, getirilen yeni Yönetmelik uyarınca eğitim personeli olarak çalışma şansı kalmayan, henüz çalışmaya başlamamış fakat idarenin açtığı kursları tamamlayarak sertifika almış kişilerin geçiş hükmü kapsamına alınmamasının haklı beklenti ve eşitlik ilkesine aykırı olduğu,
Yönetmeliğin 50. maddesi yönünden;
İçişleri Bakanlığı'nın … tarih ve … (…) sayılı yazısı ile bildirilen görüş bildirim formunda, Yönetmelik taslağında yürürlük maddesi olarak yer alan 54. maddesi için "Maliye ve İçişleri Bakanlıkları ile Sayıştay'ın görüşü alınarak hazırlanan bu Yönetmeliğin 17 nci maddesi yayımı tarihinden bir yıl sonra diğer maddeleri ise yayımı tarihinde yürürlüğe girer." teklifinde bulunulduğu, ancak dava konusu düzenlemede bu hususa yer verilmediğinden, Karayolları Trafik Kanunu'nun 42/3 ve 123/2 maddelerinde belirtilen düzenleme gereği dava konusu düzenlemenin İçişleri Bakanlığının uygun görüşü doğrultusunda çıkartılmadığı anlaşıldığından hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle,
Yönetmeliğin; 4. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendi, 7. maddesinin 1. fıkrası, 17. maddesinin 2. fıkrasının (d) bendi, 18. maddesinin 1., 2. ve 3. fıkraları, 19. maddesinin 1. ve 2. fıkraları, 20. maddesinin 1. fıkrası, Geçici 2. ve 3. maddeleri ile Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek-3 ve Ek-4 yönünden davanın reddine; 14. maddesinin 2. fıkrası yönünden karar verilmesine yer olmadığına; 17. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendi, 18. maddesinin 5. fıkrası, Geçici 1.maddesi ve 50. maddesi yönünden, dava konusu düzenlemelerin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, Yönetmeliğin 17. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendi, 18. maddesinin 5. fıkrası, Geçici 1.maddesi yönünden; 05/12/2015 tarih ve 28553 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile söz konusu düzenlemelerin bir kısmının yürürlükten kaldırıldığı, bir kısmının ise değiştirildiği, bu sebeple anılan düzenlemelerin esası incelenmek suretiyle verilen iptal kararının hukuka aykırı olduğu, Yönetmeliğin 50. maddesi yönünden; İçişleri Bakanlığının bu maddeye ilişkin olarak sunduğu teklife Yönetmeliğin Geçici 3. maddesinde yer verildiği, anılan Bakanlığın uygun görüşüne aykırı davranıldığı yolundaki gerekçeye istinaden verilen iptal kararının hukuka aykırı olduğu, temyize konu kararın iptale ilişkin kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, Danıştay Sekizinci Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen kabulü ile kısmen reddine, Daire kararının Yönetmeliğin 50. maddesinin iptaline ilişkin kısmının bozulmasına, kararın diğer kısımlarının ise onanmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava, 29/05/2013 tarih ve 28661 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği'nin 4. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinin, 7. maddesinin 1. fıkrasının, 14. maddesinin 2. fıkrasının, 17. maddesinin 2. fıkrasının (b) ve (d) bentlerinin, 18. maddesinin 1., 2., 3. ve 5. fıkralarının, 19. maddesinin 1. ve 2. fıkralarının, 20. maddesinin 1. fıkrasının, Geçici 1., 2. ve 3. maddelerinin, 50. maddesinin ve Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek-3 ve Ek-4'ün iptali istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Sürücü adaylarının sınavları ile sürücü belgelerinin verilmesi esasları" başlıklı 42. maddesinin 3. fıkrasında, "Sürücülerin eğitimleri ve sınavları, eğitimlerin ve sınavların süresi, içeriği ve yapılacağı yerlerin özellikleri, sınav yapıcıların nitelikleri ve eğitimi ile diğer usul ve esaslar İçişleri Bakanlığının uygun görüşü alınarak Millî Eğitim Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir." hükmüne,
"Sürücü kursları" başlıklı 123. maddesinin 2. fıkrasında ise, "Sürücü kurslarının sürücü belgesi cinslerine göre sınıflandırılması, hangi sınıf kursun kimler tarafından açılabileceği, öğretim ve eğitim konuları ile metodu, kurs süreleri, kurslar için eğitim ve öğretimde kullanılacak bina, araç, gereç ve teçhizatın nitelik ve niceliği, teminat miktarları, sertifika sınavlarının esas ve usulleri, sertifika aranmayacak sürücü belgesi sınıfları ve bunların sınavları İçişleri Bakanlığının uygun görüşü üzerine Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığınca çıkartılan yönetmelikle belirlenir." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;
"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Yönetmeliğin 17. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendi, 18. maddesinin 5. fıkrası ve Geçici 1.maddesi yönünden;
Dayandığı hukuksal nedenler ve gerekçesi yukarıda açıklanan Danıştay Sekizinci Dairesi kararının, Yönetmeliğin dava konusu 17. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendi, 18. maddesinin 5. fıkrası ve Geçici 1.maddesinin iptaline ilişkin kısmı, aynı gerekçe ile Kurulumuzca da uygun bulunmuş olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, kararın anılan kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Yönetmeliğin 50. maddesinin iptaline ilişkin kısmına gelince;
Daire tarafından, her ne kadar İçişleri Bakanlığı tarafından sunulan Yönetmelik taslağına ilişkin görüş bildirim formunda getirilen teklife uygun düzenleme yapılmadığı gerekçesi ile iptal kararı verilmiş ise de;
Dosyanın incelenmesinden; Milli Eğitim Bakanlığı tarafından hazırlanan ve görüş alınmak üzere İçişleri Bakanlığına gönderilen Yönetmelik taslağında yürürlük maddesi olarak yer alan 54. maddenin; "Maliye ve İçişleri Bakanlıkları ile Sayıştay görüşü alınarak hazırlanan bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer" kuralını ihtiva ettiği,
İçişleri Bakanlığınca hazırlanan görüş bildirim formunda ise; taslağın 16. maddesinden sonra gelmek üzere "Emniyet kemeri simülasyon eğitimi" başlıklı yeni bir maddenin taslağa eklenmesi teklifinde bulunulduğu ve bahse konu teklifin konusunu oluşturan emniyet kemeri simülasyon eğitimi için geçiş sürecinin belirlenmesi amacıyla da taslağın 54. maddesinin "Maliye ve İçişleri Bakanlıkları ile Sayıştay'ın görüşü alınarak hazırlanan bu Yönetmeliğin 17 nci maddesi yayımı tarihinden bir yıl sonra diğer maddeleri ise yayımı tarihinde yürürlüğe girer." şeklinde düzenlemesinin teklif edildiği,
Dava konusu Yönetmeliğin yayımlanan ilk halinde, İçişleri Bakanlığınca teklif edilen düzenlemeye yer verilmediği, Yönetmeliğin "Direksiyon eğitim araçları" başlıklı dava konusu 17. maddesinin ise gerek başlığı gerekse içeriğinin İçişleri Bakanlığınca taslağa eklenmesi istenen düzenleme ile ilgisinin bulunmadığı,
Buna rağmen, Yönetmeliğin yayımlanan ilk halinde yer alan Geçici 3. maddesinde; "Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce, kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alan kurslar direksiyon eğitim alanları ile direksiyon eğitim araçlarını bir yıl içinde bu Yönetmelikte belirtilen şartlara uygun hâle getirirler. Verilen süre içerisinde direksiyon eğitim araçları ile ilgili şartları yerine getirmeyen kursların o sertifikaya ait programları iptal edilir." kuralına yer verilerek, Yönetmeliğin 17. maddesi ile düzenlenen direksiyon eğitim araçlarının, Yönetmelikte belirtilen şartlara uygun hale getirilmeleri için 1 yıllık geçiş sürecinin öngörüldüğü ve bu suretle İçişleri Bakanlığı teklifine uyulduğu anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, İçişleri Bakanlığı tarafından sunulan Yönetmelik taslağına ilişkin görüş bildirim formunda getirilen teklife uygun düzenleme yapılmadığı gerekçesi ile verilen iptal kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
2. Danıştay Sekizinci Dairesinin temyize konu 31/03/2022 tarih ve E:2020/3742, K:2022/2229 sayılı kararının, Yönetmeliğin 17. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendi, 18. maddesinin 5. fıkrasının iptaline ilişkin kısmının ONANMASINA oyçokluğuyla, Yönetmeliğin Geçici 1. maddesinin iptaline ilişkin kısmının ONANMASINA oybirliğiyle, Yönetmeliğin 50. maddesinin iptaline ilişkin kısmının ise BOZULMASINA oybirliğiyle,
3. Bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
4. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 15 (onbeş) gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 04/05/2023 tarihinde karar verildi.
KARŞI OY
X- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 123. maddesinin 2. fıkrasında, sürücü kurslarının sürücü belgesi cinslerine göre sınıflandırılması, hangi sınıf kursun kimler tarafından açılabileceği, öğretim ve eğitim konuları ile metodu, kurs süreleri, kurslar için eğitim ve öğretimde kullanılacak bina, araç, gereç ve teçhizatın nitelik ve niceliğinin yönetmelikle belirlenmesi hususunda davalı idare yetkili kılınmıştır.
Dava konusu düzenleme incelendiğinde; düzenlemenin, çift firen, çift debriyaj ve tek direksiyon sistemi bulunan (A1, A2, F ve H sınıfı dışındaki) direksiyon eğitim araçlarının, Motorlu Araç Tescil Belgesi'ne "sürücü kursu aracı" olarak işleneceği ve bu araçların sürücü kursları tarafından direksiyon eğitim aracı ve sınav dışında başka bir amaçla kullanılamayacağı kuralını ihtiva ettiği anlaşılmaktadır.
Yukarıda belirtilen teknik özellikleri dikkate alındığında, bahse konu direksiyon eğitim araçlarının, sürücü kursları tarafından, direksiyon eğitimi ve sınavı dışında diğer maksat ve faaliyetlerde kullanılmasının, trafik güvenliğini tehlikeye atabileceği hususu göz önüne alındığında, kamu yararı gözetilerek getirildiği sonucuna varılan dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle; davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile temyize konu kararın, Yönetmeliğin 17. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendinin iptaline ilişkin kısmının bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.
KARŞI OY
XX- Dava konusu Yönetmeliğin 18. maddesinin 5. fıkrasında "Birden fazla kurs tarafından kullanılan direksiyon eğitim alanlarının kiralık olması hâlinde mevcut kiracıların muvafakati alınmak kaydıyla arsa sahibi ile her kurs için ayrı ayrı kira sözleşmesi yapılır." düzenlemesi yer almaktadır.
Söz konusu düzenlemede, direksiyon eğitim alanlarının kiralık olması halinde aynı yerin başkaları tarafından kullanılabilmesi için önceki kiracıların da onayı aranmakta olup; bu kural ile hem direksiyon eğitim alanı sahibi, hem bu alanı kiralayan diğer kiracılar, hem de bu alanda eğitim alan kursiyerlerin eğitimini güvence altına alındığından, anılan maddede hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenle, temyizen incelenen kararın, Yönetmeliğin 18. maddesinin 5. fıkrasının iptaline ilişkin kısmının usul ve hukuka uygun bulunmadığı, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın onanmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, temyiz isteminin kabulü ile temyize konu kararın anılan kısmının bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.