T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
Esas No : 2022/2956
Karar No : 2023/4531
TEMYİZ EDENLER :1-(DAVACI) … Hurda Plastik Demir Çelik Pik Döküm Yeni Demir Malzemeleri Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …
:2-(DAVALI) … Vergi Dairesi Başkanlığı-…
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı şirket adına, bir kısım hurda alımlarının, tevkifat yükümlülüğünden kaçınmak amacıyla sahte fatura ile belgelendirdiği yolunda düzenlenen vergi inceleme raporuna dayanılarak, 2017/Şubat-Eylül, Kasım, Aralık dönemleri için re'sen tarh edilen üç kat vergi ziyaı cezalı gelir (stopaj) vergisi ile 2017 yılı için 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 353/1. maddesi uyarınca kesilen özel usulsüzlük cezasının kaldırılması istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; davacının 2017 yılında faturalarını kullandığı … Metal İnşaat Hurda Nak. San. Tic. Ltd. Şti. İle … Metal Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti. hakkında düzenlenen vergi tekniği raporlarında yer verilen tespitlerin değerlendirilmesinden, söz konusu şirketler tarafından davacıya düzenlenen faturaların gerçek bir mal teslimi veya hizmet ifasına dayalı olmayan sahte faturalar olduğunun anlaşıldığı ve bu nedenle davacı adına esnaf muaflığı bulunan kişilerden yaptığı hurda alımlarının bir kısmına belge düzenlemeyerek ve bu alımlarını anılan şirketlere ait faturalar ile belgelendirerek tevkifat yükümlülüğünden kaçındığı yolunda düzenlenen vergi inceleme raporuna dayanılarak yapılan cezalı tarhiyatta hukuka aykırılık görülmediği; öte yandan 213 Sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 353/1. maddesinin uygulanmasını gerekli kılan koşulların varlığı, ceza gerektiren eylem ve eylemle fail arasındaki bağlantı açıklıkla saptanmadan ve özel usulsüzlük eylemi bütün unsurlarıyla ortaya konulmadan kesilen özel usulsüzlük cezasının hukuka aykırı olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüne kısmen reddine, dava konusu özel usulsüzlük cezasının kaldırılmasına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Tarafların istinaf dilekçelerinde öne sürülen iddiaların, Vergi Mahkemesi kararının, özel usulsüzlük cezasına ve üç kat vergi ziyaı cezalı gelir(stopaj) vergisi tarhiyatının … Metal İnşaat Malzemeleri Hurda Nak. San. Tic. Ltd. Şti.'den alınan faturalara isabet eden kısmına ilişkin hükmünün kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği, bununla birlikte 2017 yılında davacının faturalarını aldığı … Metal Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti. hakkında düzenlenen vergi tekniği raporundaki tespitlerin değerlendirilmesinden, anılan şirketin düzenlediği faturaları sahte olarak nitelemeye yeterli olmadığı sonucuna varıldığı, bu durumda yeterli tespitler içermeyen vergi tekniği raporuna istinaden davacının sahte fatura kullandığından bahisle yapılan dava konusu cezalı tarhiyatın … Metal Madencilik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından düzenlenen faturalara isabet eden kısmında hukuka uygunluk, istinafa konu mahkeme kararının davanın kısmen reddine ilişkin hükmünde bu faturalar yönünden hukuki isabet görülmediği gerekçesiyle, davalı istinaf başvurusunun reddine, davacının istinaf başvurusunun kısmen kabulüne kısmen reddine, dava konusu üç kat vergi ziyaı cezalı gelir (stopaj) vergisi tarhiyatının … Metal Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti.'den alınan faturalardan kaynaklanan kısmının kaldırılmasına karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI:
DAVACININ İDDİALARI: İdarece, davacı şirketin alımlarının 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 94. maddesinde belirtilen kişilerden yaptığının ispat edilmesi gerektiği, Bölge İdare Mahkemesi'nce davanın kısmen reddi yolunda verilen kararın içtihatlara aykırı olduğu iddialarıyla kararın aleyhe olan kısımlarının bozulması istenilmektedir.
DAVALININ İDDİALARI: Davacı şirketin hurda toplayıcılarından belgesiz şekilde alım yaptığı ve bu alımlarını gizlemek için sahte fatura kullandığı hususunun vergi inceleme raporu ile ortaya konulduğu, yapılan işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı iddialarıyla kararın aleyhe olan kısımlarının bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI: Taraflarca savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ: Dosyanın incelenmesinden; davacı şirket adına, mal alışlarının gelir vergisi kesintisi yapma zorunluluğu bulunan mükelleflerden olduğuna ilişkin herhangi bir tespit bulunmaksızın üç kat vergi ziyaı cezalı gelir (stopaj) vergisi tarhiyatı yapıldığı anlaşıldığından, davacının temyiz isteminin kabulü, davalının temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Davacı şirket adına, bir kısım hurda alımlarının, tevkifat yükümlülüğünden kaçınmak amacıyla sahte fatura ile belgelendirdiği yolunda düzenlenen vergi inceleme raporuna dayanılarak, 2017/Şubat-Eylül, Kasım, Aralık dönemleri için re'sen tarh edilen üç kat vergi ziyaı cezalı gelir (stopaj) vergisi ile 2017 yılı için 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 353/1. maddesi uyarınca kesilen özel usulsüzlük cezasının kaldırılması istemine ilişkindir.
İLGİLİ MEVZUAT:
213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 3/b. maddesinde; vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyetinin esas olduğu, 11. maddesinde; yaptıkları ve yapacakları ödemelerden vergi kesmeye mecbur olanların verginin tam olarak kesilip ödenmesi ve bununla ilgili diğer ödevleri yerine getirmekten sorumlu oldukları; bu sorumluluğun, ödenen vergilerden dolayı asıl mükelleflere rücu etmek hakkını kaldırmayacağı belirtilmiş; 30/1. maddesinde; re'sen vergi tarhı, vergi matrahının tamamen veya kısmen defter, kayıt belgelere veya kanuni ölçülere dayanılarak tespitine imkan bulunmayan hallerde takdir komisyonları tarafından takdir edilen veya vergi inceleme yapmaya yetkili olanlarca düzenlenmiş vergi inceleme raporlarında belirtilen matrah veya matrah kısmı üzerinden vergi tarh olunması şeklinde tanımlanarak, 134. maddesinde de vergi incelemesinden maksadın, ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırmak tespit etmek ve sağlamak olduğu ifade edilmiştir.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun “Vergi Tevkifatı” başlıklı 94'üncü maddesinde, kamu idare ve müesseseleri, iktisadi kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadi işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya zırai işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçilerin, bu maddenin alt bentlerinde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecbur oldukları, maddenin ikinci fıkrasının 13-b bendinde; esnaf muaflığından yararlananlara mal ve hizmet alımları karşılığında yapılacak ödemeler üzerinden hurda mal alımları için %2 oranında gelir vergisi kesintisi yapılması gerektiği (12/01/2009 tarih ve 2009/14592 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca), 107. maddesinin birinci fıkrasının 3'üncü bendinde; verginin tevkif suretiyle alınması halinde mükellef hesabına tevkifat yapmaya mecbur olanların tarhiyata muhatap olacağı, kurala bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde yer alan bozma sebeplerinden birinin varlığı halinde mümkündür.
Bölge İdare Mahkemesi kararının, 2017 yılı için 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 353/1. maddesi uyarınca kesilen özel usulsüzlük cezasına ilişkin ilişkin hüküm fıkrası usul ve hukuka uygun olup, davalı tarafından ileri sürülen temyiz nedenleri kararın belirtilen hüküm fıkrasının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının, 2017/Şubat-Eylül, Kasım, Aralık dönemleri için … Metal İnşaat Malzemeleri Hurda Nak. San. Tic. Ltd. Şti. ile … Metal Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti'den alınan faturalar nedeniyle re'sen tarh edilen üç kat vergi ziyaı cezalı gelir (stopaj) vergisine ilişkin kısmına yönelik taraflarca ileri sürülen temyiz iddialarının incelenmesine gelince;
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, vergi tevkifatı yapmak zorunda olan mükelleflerin esnaf muaflığından yararlananlara mal ve hizmet alımları karşılığında yapılacak ödemeler üzerinden hurda mal alımları için %2 oranında gelir vergisi kesintisi yapmaları gerekli olup, vergilendirme işlemi yapılırken Kanuna uygun olarak biçimlendirilen muamelelerin bu biçimselliğinin ötesine geçilerek, muamelenin tarafları arasında oluşan maddi ve hukuki ilişkinin gerçek mahiyetinin araştırılması gerekmektedir.
Olayda; hurda ticareti yapan davacının gelir vergisi kesintisi yapma sorumluluğu, alımlarını, yasada belirtilenlerden yapması koşulunun gerçekleşmesine bağlı olup bu yönde yapılmış bir tespit bulunmadığından, davacı şirket adına re'sen tarh edilen üç kat vergi ziyaı cezalı gelir (stopaj) vergisinin … Metal İnşaat Hurda Nak. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen faturalardan kaynaklanan kısmı yönünden davayı reddeden Vergi Mahkemesi kararına karşı davacı tarafından istinaf başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararının bu kısmında hukuki isabet görülmemiştir.
Öte yandan davacı şirket adına, re'sen tarh edilen üç kat vergi ziyaı cezalı gelir (stopaj) vergisinin … Metal Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen faturalardan kaynaklanan kısmı yönünden davayı reddeden Vergi Mahkemesi kararını kaldırıp davanın kabulüne karar veren Bölge İdare Mahkemesi kararının bu kısmına yönelik davalı temyiz isteminin belirtilen gerekçeyle reddi gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kabulüne, davalının temyiz isteminin kısmen reddine, kısmen gerekçeli reddine,
2. … Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının davacı şirket adına re'sen tarh edilen üç kat vergi ziyaı cezalı gelir (stopaj) vergisinin … Metal İnşaat Hurda Nak. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen faturalardan kaynaklanan kısmına yönelik hüküm fıkrasının BOZULMASINA, … Metal Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen faturalardan kaynaklanan kısmına yönelik hüküm fıkrasının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 353/1. maddesi uyarınca kesilen özel usulsüzlük cezasına ilişkin hüküm fıkrasının ONANMASINA,
3. Bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 14/11/2023 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY: Davacı adına re'sen tarh edilen üç kat vergi ziyaı cezalı gelir(stopaj) vergileri yönünden; temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi kararının esasına ilişkin temyiz incelemesi yapılarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiği oyuyla Daire kararının bu kısmına katılmıyorum.