T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/3002
Karar No : 2023/548
TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVALI):… Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
2- (DAVALI YANINDA DAVAYA KATILAN) : Sınırlı Sorumlu … Kooperatifi
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1- Sınırlı Sorumlu … Kooperatifi
2- Sınırlı Sorumlu … Kooperatifi
VEKİLLERİ : Av…
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi …. İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı kooperatifler tarafından, … No.lu Zirve Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifine 30 araç ile … ilçeleri arasında taşımacılık yapma hakkı verilmesine ilişkin... tarih ve … sayılı UKOME kararının geri alınması istemiyle 28/04/2021 tarihinde yapılan başvurunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı Tekirdağ Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Dairesi Başkanlığı Toplu Taşıma ve Planlama Şube Müdürlüğü işlemi ile anılan … tarih ve … sayılı UKOME kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …. İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararında; davanın …tarih ve … sayılı UKOME kararının iptaline ilişkin kısmının incelenmesinden; olayda her ne kadar davalı idare yanında müdahil kooperatifin 2010 tarihinde Çerkezköy - Çorlu - Tekirdağ güzergahında yolcu taşıma amacıyla yaptığı başvuru üzerine işleyen süreç sonunda ve yargı kararları sonucunda dava konusu işlem tesis edilmiş ise de; bahsi geçen yargı kararlarının anılan başvuru üzerine idarece uyuşmazlık konusu güzergahta ihtiyaç olup olmadığı yönünde bir araştırma yapılması gerektiği ve anılan araştırma sonucunda ihtiyaç olduğunun ortaya çıkması halinde gerekçesiz olarak talebin reddedilemeyeceği yönünde olduğu, anılan kararların doğrudan davalı idare yanında müdahil kooperatife taşımacılık hakkı doğurmayacağı, zira Belediyelerin kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirleme konusunda karar verme yetkisi bulunsa da buralarda kim ya da kimlerin çalışması gerektiğine ancak eşitlik, şeffaflık ve rekabet ilkeleri gözetilerek mer'i mevzuatta öngörülen usul ve esaslara göre ihale yöntemi ile karar verilmesi gerektiği, hiç kimseye imtiyaz ve ayrımcılık tanınamayacağı; bu durumda, Mahkemenin E:… K:… sayılı kararıyla uyuşmazlık konusu güzergahta servis taşımacılığı yapılmasına ihtiyaç olduğu ortaya konulmasından sonra, mer'i mevzuat uyarınca ihale yapılmaksızın eşitlik, şeffaflık ve rekabet ilkeleri gözardı edilerek doğrudan davalı idare yanında müdahil şirkete taşımacılık izni verilmesine ilişkin dava konusu … tarih ve … sayılı UKOME kararında hukuka uyarlık bulunmadığı; davanın, 28/04/2021 tarihinde yapılan başvurunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı Tekirdağ Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Dairesi Başkanlığı Toplu Taşıma ve Planlama Şube Müdürlüğü işlemine ilişkin kısmının incelenmesinden ise; davacı kooperatifler tarafından davalı idare yanında müdahil kooperatife 30 adet araçla yolcu taşımacılığı yapılmasına izin verilmesine dair … tarih ve … sayılı UKOME kararının tekrar görüşülerek iptal edilmesi istemiyle yapılan başvurunun, Ulaşım Koordinasyon Merkezi tarafından incelenip karara bağlanması gerekirken, bu konuda yetkisi bulunmayan … Büyükşehir Belediye Başkanlığı Toplu Taşıma ve Planlama Şube Müdürlüğü tarafından tesis edilen başvurunun reddine ilişkin dava konusu işlemde yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından; usul yönünden, davanın süre aşımı gerekçesiyle reddi gerektiği, … tarih ve … sayılı Tekirdağ Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Dairesi Başkanlığı Toplu Taşıma ve Planlama Şube Müdürlüğü işleminin kesin ve yürütülebilir nitelikte olmadığı, esas yönünden ise, yargı kararlarına istinaden UKOME tarafından karar alındığı; davalı yanında müdahil kooperatif tarafından; usul yönünden davacıların ehliyetli olmadığı, 28.04.2021 tarihli başvuru dilekçesine istinaden bilgi amaçlı olarak gönderilen ve icrai bir işlem özelliği taşımayan 06.05.2021 tarihli yazının iptali için dava açılamayacağı, davanın süre aşımı gerekçesiyle reddi gerektiği, esas yönünden ise, Kooperatifin taşımacılık hakkını Tekirdağ Büyükşehir olmadan çok önce 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 12. maddesi kapsamında elde ettiği, davalı idarenin yargı kararlarını da dikkate alarak davaya konu idari işlemle Kooperatif yönünden olaşan müktesep hakkı güncellediği, davaya konu 2019/774 sayılı idari işlemin aslında Çerkezköy İlçe Trafik Komisyonunun … tarih ve … sayılı kararının yerine geçen karar olduğu, dolayısıyla o tarihteki maddi ve hukuki duruma göre hareket edilmesi ve o tarihteki mevzuata göre işlem yapılması gerektiği, iptal kararlarının geçmişe yürüyeceği, sırf yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle UKOME tarafından diğer Kooperatiflere tanınan hakkın müdahil Kooperatife de uygulamasına gelince bu kez ihale yapılmasının istenmesinin, eşitlik ilkesine aykırı olduğu gibi kooperatif yönünden oluşan müktesep hakkının da ortadan kaldırılması anlamına geldiği, her ne kadar Mahkemece ihale yapılması gerektiğinden bahisle iptal kararı vermiş ise de, bu kararın gerekçesi olan Tekirdağ İdare Mahkemesinin E:2019/94, K:2019/1033 sayılı dosyasında davalı idare yanında müdahil olarak davacıların yaptığı istinaf başvurusunda da ihale yapılmadığı iddiasında bulunulduğu ancak bu iddiaların reddedildiği, daha önce aynı gerekçeyi reddeden Mahkemenin bu davada verilen kararı hukuka uygun bulmasının çelişki arz ettiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacılar tarafından, Bölge İdare Mahkemesi'nce verilen kararın kesin nitelikte olduğu, Toplu Taşıma ve Planlama Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı yazısının bir bilgilendirme yazısı olduğu ve talepleri konusunda UKOME gündemine alınacağı ve/ veya alındığı yönünde bir açıklama bulunmazken talepleri konusunda yetkisiz kurum olan Müdürlük sıfatıyla cevap verilmesinin açıkça usul ve yasaya aykırı olduğu, bu hususun yerel Mahkeme kararında da belirtildiği, müdahil kooperatifin herhangi bir müktesep hakkının bulunmadığı, davalı İdare yanında davaya müdahil Kooperatife tahsis edilen güzergah üzerinde yeni taşımacıya ihtiyaç var ise bu halde 5393 sayılı Yasa ve 2886 sayılı Yasa gereğince ihale yapması gerekirken, ihale yapılmadan doğrudan daha önceden herhangi bir şekilde ne fiili ne de hukuki taşımacılığı bulunmayan ilgili kooperatife hat izni ve M plaka verilmesinin açıkça ilgili kooperatif üyelerine maddi bir kazanım sağlayacağı, bu kazanımın doğrudan ihale yapılmaksızın ilgili kooperatif üyelerine verilmesinin açıkça kamu zararına sebebiyet verdiği, temyize konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, istemlerin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosyanın tekemmül ettiği görüldüğünden yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeksizin Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz istemlerinin reddine,
2. … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına, kullanılmayan …-TL yürütmenin durdurulması harçlarının istemleri halinde ve posta gideri avansından artan tutarların aidiyetine göre davalı idare ve davalı yanında müdahil Kooperatife Mahkeme tarafından iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 14/02/2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.