T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2022/302
Karar No:2024/430
TEMYİZ EDENLER : 1.(DAVALILAR) 1. … Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri …
2. … Bakanlığı
VEKİLİ : I.Hukuk Müşaviri Yrd. V. …
MÜDAHİL (DAVALILAR YANINDA) … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF(DAVACILAR) : 1. … Mimarlık Mühendislik ve İnşaat Sanayi
Ticaret Ltd. Şti.
2. …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E: …, K: … sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Fatih Belediye Başkanlığı'nca 30/09/2009 tarihinde gerçekleştirilen … ihale kayıt numaralı ''Kapalıçarşı 1. Etap Yenileme Alanı Yenileme Avan ve Uygulama Projesi hizmet alım'' işi ihalesi uhdesinde bırakılan davacı şirketin, mücbir sebepler dışında, ihale dökümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmediğinden bahisle 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 26. maddesi uyarınca; davacı şirketin ve bu şirketin sermayesinin yarısından fazlasına sahip ortağı S.S'nin 1 (bir) yıl süreyle bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına ilişkin 08/03/2017 tarih ve 30001 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda; uyuşmazlıkta, yapılan projeler ile diğer işlerin teknik ve fen yönden şartname ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yapılıp yapılmadığı konusunda teknik bir değerledirmeye ihtiyaç duyulduğundan; Mahkemelerinin 19/07/2018 tarihli ara kararı ile dava dosyası üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verildiği; bilirkişi raporu ve bilirkişi ek raporunun birlikte değerlendirilmesinden; Kapalıçarşı Yenileme Alanı içerisinde yer alan yapıların, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında yer alması sebebiyle, davacı firmanın yükümlülükleri arasında olan yapılara ilişkin rölöve, restitüsyon, restorasyon vb. çizimlerin ilgili Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun uygun görüşü alındıktan sonra uygulanabileceğinden, bahse konu projelerin kuruldaki onay süreçlerinin davacı firma tarafından takip edilmesi gerektiği hususunun teknik şartnamede hüküm altına alındığı, işin süresinin Sözleşmenin 10. maddesine göre işe başlama tarihinden itibaren ilgili kurum onay süreleri hariç 800 (sekizyüz) takvim günü olduğu, bu yönüyle bilirkişi raporunda kurum onay sürecinin sözleşme süresi dışında tutulduğuna vurgu yapıldığı, işin yapım sürecinde üç adet hakediş hazırlandığı, 1.ve 2. hakedişin Özel Teknik Şartnamede belirtilen Aşamalar-Ödeme Yüzdeleri tablosuyla uyumlu olduğu, ancak 3. hakedişin bu tabloya uymadığı ve işin sürecinin uzamasından ötürü hazırlanmış bir ara hakediş (%20) olduğunun anlaşıldığı, bu durumda, Aşamalar-Ödeme Yüzdeleri Tablosuna göre işin 1. ve 2. aşamalarının eksiksiz, 3. aşamasının ise kısmen tamamlandığı, böylece toplamda işin %70’lik bölümünün tamamlandığının belirtildiği, Kapalıçarşı onarımına yönelik dava konusu iş ve işlemlerin 09/05/2016 tarihi itibariyle devam ettiğinin (projelerin onay ve kurul süreçleri gibi) açık olduğu, ihaleye ilişkin iş ve işlemlerin tamamlanmamış olduğu anlaşılmakla birlikte, halen hangi iş kalemlerinin ne kadarlık kısmının net bir şekilde tamamlanıp tamamlanmadığının ortaya konulamadığı, idarenin (Belediye) bu açıdan eksik işlem tesis ettiği, tutanaklar ile sürecin kayıt altına alınması ve bu şekilde takibin yapılması gerekli iken, bunun yapılmadığı ve bu nedenle 800 günlük sürenin neye göre tespit edilerek söz konusu sürenin tamamlandığının anlaşılamadığı,
İhalelere katılmaktan yasaklamaya ilişkin Kanun hükümleri ile müdahil idarenin ve davacının dava dosyası kapsamındaki yazışmaları ve diğer eylemleri birlikte değerlendirildiğinde, davacı bakımından "ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmemek" fiilinin somut olarak ortaya konulamadığı, işin sözleşmede öngörülen takvim zamanı içerisinde tamamlanmadığı açık olmakla birlikte işin süresi içerisinde tamamlanmamasında tarafların kusur oranının belirlenemediği, bununla birlikte ihale konusu işin büyük bir kısmının tamamlandığı, işin süresinin belirsizlik arz ettiği, nitekim ihale konusu işin tamamlanma süresinin işe başlama tarihinden itibaren 800 (sekizyüz) takvim günü olarak belirlenmesine rağmen; ilgili kurum onay sürelerinin, işbu süre dışında tutulduğu, ihale konusu işin Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında yer alması sebebiyle Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun, onay süreçlerinden bağımsız şekilde ifa edilemeyeceği, Kurum onay süreçlerine ilişkin müdahil Belediye tarafından, sağlıklı ve hukuki denetime elverişli bir kayıt sisteminin tutulamaması ve bu nedenle onay süreçlerinde geçen zaman zarfının belirsiz olması sebebiyle işin ifasına ilişkin sürenin tereddüt içermeyecek şekilde belirlenemediği, müdahil idare tarafından, davacı şirketin hangi iş kalemlerinin ne kadarlık kısmını -şüpheye mahal vermeksizin- net bir şekilde tamamlanmadığı ortaya konulamadığından, uyuşmalıkta somut olarak ortaya konulamayan ''taahhüdün; ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirilmediği'' şeklindeki fiilin işlendiğinden bahisle, kamu ihalelerinden yasaklama işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu, davalılar ve davalı yanında müdahil tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından, Teknik Şartnamede öngörülen toplam 800 günlük süre için aşamaların hangi gün ne kadar süreyi kapsayacağı yer teslimi itibari ile yükleniciden alınan iş programı ile belirlenerek işleme alındığı, iş süresi ve iş bitimi ile ilgili belirsizlik olmadığı, yüklenici tarafından idareye iletilen projelerin nitelik ve içerik açısından teknik şartnamede belirtilen kriterleri taşımadığı, projelerin eksik ve yetersiz olduğu 29/07/2016 tarihinde tutanağa bağlandığı, eksikliklerin yükleniciye bildirildiği, İçişleri Bakanlığı tarafından, işin süresi ve işin bitimi ile ilgili bir belirsizlik olmadığı, yüklenici tarafından iletilen projelerin nitelik ve içerik bakımından Teknik Şartname'de belirtilen niteliklere uygun olmadığı, proje dosyalarındaki eksiklikler ve hataların tutanak altına alındığı ve yükleniciye bildirildiği, söz konusu eksikliklerin yapılan ihtara rağmen verilen süre içerisinde tamamlanmadığı, davalı yanında müdahil Fatih Belediye Başkanlığı tarafından, işin başlangıç tarihinin belli olduğu, yüklenici tarafından hazırlanan iş programının, yüklenici tarafından takip edilmediği, işin süresinde yapılmadığı, davacıya yapılan ara ödemelerin işin kesin olarak kabul edildiği anlamına gelmediği, davacının basiretli bir tacir gibi davranmadığı, sorumluluğunu yerine getirmediği, bilirkişilerin ihale dokümanını yeterince incelemedikleri, bilirkişi raporunun eksik ve yetersiz olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacılar tarafından, temyiz istemlerinin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ … 'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalılar ve davalı yanında müdahilin temyiz istemlerinin reddine,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:… , K:… sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, anılan Bölge İdare Mahkemesi kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın davalılara ve davalı yanında müdahile iadesine,
5. 2577 sayılı Kanun'un 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesini teminen dosyanın … İdare Mahkemesi'ne gönderilmesine, 01/02/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.