T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2022/3034
Karar No:2023/1822
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Toplu Konut İdaresi Başkanlığı'nca 24/12/2020 tarihinde açık artırma usûlü ile gerçekleştirilen mülkiyeti idarelerine ait İzmir ili, Urla ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parselde bulunan taşınmazın satışına ilişkin ihalenin ve anılan satış ihalesinin iptal edilerek söz konusu taşınmazın doğrudan kendisine satılması talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce; yetkisiz mahkemece verilen "davanın ehliyet yönünden reddi" yolundaki kararının Dairemizin 01/11/2021 tarih ve E:2021/3643, K:2021/3609 sayılı kararıyla bozulması üzerine verilen kararda; uyuşmazlığa konu taşınmazın açık artırma usûlüyle satışına ilişkin 24/12/2020 tarihli ihalenin incelenmesinden; davalı Toplu Konut İdaresi Başkanlığı'nca uyuşmazlığa konu taşınmazın satışını teminen taşınmazın ihaleye çıkarıldığı, ihale şartnamesinde yer alan düzenlemelerle anılan idarenin ihalenin başından sonuna kadar birçok konuda yetkili kılındığı, idare onayı ile ihalenin kesinleştiği, ihalede Toplu Konut İdaresi Başkanlığı Satış, Devir, İntikal, Kiraya Verme, Trampa, Sınırlı Ayni Hak Tesisi ve Arsa Satışı Karşılığı Gelir Paylaşımı İhale Yönetmeliği'ne ve İhale Şartnamesine aykırı iş ve işlemler yapıldığına, gerekli rekabet ortamının ve tarafsızlığın, eşitlik, güvenirlik, gizlilik, kamuoyu denetimi ve verimlilik ilkelerine aykırılık bulunduğuna ilişkin herhangi bir bilgi ve belgenin bulunmadığı, anılan Yönetmelik'in 25. maddesi uyarınca ihalenin, ihale tarihinden 15 gün önce farklı ulusal gazetelerin ülke geneli baskılarında usûlüne uygun olarak ilan edildiği anlaşıldığından davaya konu ihalede hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Davacı tarafından;
- Anılan taşınmazın imar planında konut + yol kullanımında olduğu, tescile tâbi olmayan ve kamu kullanımında bulunan yolların davalı Toplu Konut İdaresi Başkanlığı'nca üçüncü kişilere satılmayacağı, bu aykırılığın ihalenin iptalini gerektirdiği ileri sürülmüş ise de; uyuşmazlığa konu taşınmazın tarla vasfında ve mülkiyetinin Hazine'ye ait olduğu, imar planında konut + yol alanı kullanımında olduğu ve taşınmaza yönelik 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 18. maddesi uyarınca imar uygulaması yapılmadığının anlaşıldığı, bu taşınmaza yönelik anılan Kanun uyarınca yapılacak imar uygulamalarında ilgili idarelerce DOP, KOP, yol terkinleri gibi alan kesintilerinin yapılabileceği, yine ihale Şartnamesi'nde de, taşınmazda 3194 sayılı Kanun'a göre yapılacak olan imar uygulamalarında DOP, KOP, parka/yola terk, v.b. alan kesintilerinin olacağını ihaleye teklif veren ilgililerin kabul etmiş sayılacağına yönelik düzenlemeye de yer verildiği, bu hâliyle anılan taşınmaza ilişkin imar planında yer alan düzenlemenin uyuşmazlığa konu ihaleyi kusurlandırmayacağı anlaşıldığından;
- Anılan taşınmaz üzerinde zeytin ağaçlarının bulunduğu, Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca yapılan imar planında, taşınmazın konut + yol kullanımında olduğu, Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerin Aşılanmasına Dair Kanun'un 20. maddesinde zeytin ağaçlarının sökülmesine ve %10'u geçen imar yapılaşmalarına izin verilmemesine rağmen taşınmaza yönelik E.75+3 kat imar izni verildiği, bu nedenle anılan ihalenin iptal edilmesi gerektiği ileri sürülmüş ise de; davacı tarafından ileri sürülen bu iddiaların taşınmaza yönelik yapılan imar planlarına karşı açılacak bir davada ileri sürülebileceği, işbu davada ileri sürülemeyeceğinden;
- Anılan taşınmazı uzun yıllardır kullandığı ve tapuda taşınmazın tarla vasfında bulunduğu, taşınmazı 4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 4. maddesi uyarınca doğrudan satın alma hakkının bulunduğu, bu nedenle taşınmazda öncelikli alım hakkının bulunduğu, 27/12/2019 tarihinde anılan taşınmazı satın almak için idareye başvuruda bulunduğu hâlde idarece herhangi bir cevap verilmediği ileri sürülmüş ise de; 4706 sayılı Kanun'un 4. maddesinde, Hazineye ait bazı taşınmazların rayiç bedelleri üzerinden doğrudan satılabileceğinin düzenlenildiği ve doğrudan satışı yapılabilecek taşınmaz mallarının özelliklerinin açıkça belirtildiği, uyuşmazlığa konu taşınmazın anılan Kanun'un 4. maddesinde belirtilen taşınmaz mallar kapsamında bulunmadığı ve davacının taşınmazda öncelikli alım hakkının olmadığı anlaşıldığından;
- Söz konusu taşınmazın davalı TOKİ'ye usûlüne uygun devredilmediğinden davaya konu ihalenin de usûlüne uygun olmadığı ileri sürülmüş ise de; bu iddiaların anılan taşınmazın TOKİ'ye devrine ilişkin işleme karşı açılacak bir davada ileri sürülebileceği, taraflarca söz konusu devir işlemine karşı dava açıldığına dair dava dosyasına herhangi bir bilgi ve belgenin sunulmadığı ve bu hâliyle anılan taşınmazın davalı TOKİ'ye devrine ilişkin işlemin kesinleştiği anlaşıldığından;
- İhaleye konu taşınmaz üzerinde zeytin ağaçlarının bulunduğu, kullanımı için ecrimisil ödediği, bu ağaçlardan kaynaklı haklarının koruması için ihale şartnamesinde herhangi bir şerhin düşülmediği, ağaçların bedellerinin belirlenmediği, ağaçlardan kaynaklı tarafına herhangi bir ödeme yapılmadığı ileri sürülmüş ise de; Toplu Konut İdaresi Başkanlığı'nca gerçekleştirilen ihalelerin Toplu Konut İdaresi Başkanlığı Satış, Devir, İntikal, Kiraya Verme, Trampa, Sınırlı Ayni Hak Tesisi ve Arsa Satışı Karşılığı Gelir Paylaşımı İhale Yönetmeliği'ne tâbi olduğu, 2886 sayılı Kanun'a tâbi olmadığı, anılan Yönetmelik'in 8. maddesinde ise ihale şartnamesinde işin mahiyetine göre bulunabilecek özel ve teknik şartlardan başka bulunması gereken hususların belirtildiği, davaya konu ihaleye ait Satış Şartnamesi incelendiğinde, anılan Yönetmelik'in 8. maddesinin 2. fıkrasında belirtilen hususlar ile özel şartlara yer verildiği, söz konusu Yönetmelik'te, ihale şartnamesinde taşınmaz üzerinde bulunan ağaçlardan kaynaklı üçüncü kişilerin haklarının koruması için düzenleme yapılmasını gerektirecek herhangi bir hükme yer verilmediği gibi, bu şekilde bir düzenleme yapılmamasının tek başına ihale şartnamesini kusurlandırmayacağı, bu hâliyle şartnamenin anılan Yönetmelik hükümlerine uygun olduğu sonucuna varıldığından davacının bu yöndeki iddialarına da itibar edilmediği;
Davaya konu satış ihalesinin iptal edilerek söz konusu taşınmazın doğrudan kendisine satılması talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin incelenmesine gelince;
Davacının uyuşmazlığa konu taşınmazda fuzuli şagil konumunda bulunduğu, bu kullanımı için idareye ecrimisil ödemesinin anılan ihalede davacıya öncelikli alım hakkı sağlamayacağı, gerek ilgili mevzuat gerek ihale şartnamesinde, anılan taşınmaza yönelik öncelikli alım hakkına ve taşınmazın doğrudan davacıya satılabileceğine yönelik herhangi bir düzenlemeye de yer verilmediği görüldüğünden davanın bu kısmında da hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemler hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, davaya konu ihalenin en az iki kez ilan edilmesi gerekirken bir kez ilan edildiği, ihale şartnamesinde ihaleye konu taşınmazın niteliğine tarla yazılmasının söz konusu taşınmazın niteliğini, nevini açıklamadığı, taşınmaz üzerinde bulunan ağaçların da belirtilmesi gerektiği, taşınmazın değerinin tespitinde bu hususların önemli olduğu, arazi Hazine'ye ait olsa da ağaçların kendisinin olduğu ve ağaçlarının da ihaleyle satıldığı, 4706 sayılı Kanun uyarınca ön alım hakkının bulunduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Davalı TOKİ tarafından, hazineye ait olan uyuşmazlığa konu taşınmazın 1164 sayılı Arsa Üretimi ve Değerlendirilmesi Hakkında Kanun'un Ek 4. maddesi uyarınca idarelerine devredildiği, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı Satış, Devir, İntikal, Kiraya Verme, Trampa, Sınırlı Ayni Hak Tesisi ve Arsa Satışı Karşılığı Gelir Paylaşımı İhale Yönetmeliği uyarınca açık artırma usûlüyle satışa çıkarıldığı, ihalenin basın ilan kuruluşları aracılığıyla 08/12/2020 tarihinde dört farklı ulusal gazetede ilan edildiği, ihalenin ilgili mevzuata uygun olduğu, uyuşmazlığa konu taşınmaz 4706 sayılı Kanun'un 4.maddesinde belirtilen taşınmaz mallar kapsamında olmadığından davacının ön alım hakkının olmadığı;
Davalı Bakanlık tarafından, Mahkeme kararının usûl ve yasaya uygun olduğu, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda belirtilen temyiz sebeplerinden hiçbirinin bulunmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddi yolundaki ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:... , K:... sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın davacıya iadesine,
5. Dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine,
6. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 12/04/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.