T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2022/3048
Karar No:2022/4253
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALILAR): 1. … Valiliği
2. … Kaymakamlığı
VEKİLİ : Av. …
MÜDAHİL (DAVALILAR YANINDA): …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Mülkiyeti Hazine'ye ait olan ve Bayburt ili, Demirözü ilçesi, … Mahallesi'nde bulunan … ada, … parsel sayılı taşınmazın, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca satışına ilişkin 27/09/2021 tarihinde gerçekleştirilen ihalenin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; uyuşmazlığın, davacının babası …'ın, taşınmaz üzerinde bulunan yapıya yönelik aldığı yapı kayıt belgesinin bulunması ve yapının üzerinde bulunduğu mülkiyeti Hazine'ye ait olan taşınmazın satılmasına yönelik ihaleden kaynaklandığı;
İhalenin başlatılması ve icra edilmesi safahatlarına yönelik herhangi bir hukuka aykırılığın bulunmadığı, davacı tarafından, söz konusu taşınmazın tarafına ihale yapılmaksızın doğrudan satılması gerektiği belirtilmiş ise de, buna yönelik gerekli bilgi ve belgelerin dava dosyasına sunulmadığı;
Mahkemelerinin 03/03/2022 tarihli ara kararıyla bu hususun ortaya konulabilmesi için davacıdan ve davalı idarelerden bazı bilgi ve belgelerin gönderilmesinin istenildiği, davacı tarafından, 28/03/2022 tarihinde Mahkeme kaydına giren cevabî yazıda, 2017 yılının sonu ve 2018 yılının başında söz konusu taşınmazın satın alınmasının denendiği, sonrasında 3194 sayılı İmar Kanunu'nun Geçici 16. maddesi kapsamında yapı kayıt belgesinin alındığı, 2017 yılının sonu ve 2018 yılının başında yapılan başvuruların, Devlet Su İşleri (DSİ) Genel Müdürlüğü'nce uygun bulunmadığı, yapı kayıt belgesi alındıktan sonra 2019 ve 2020 yıllarında ise sözlü ve yazılı olarak başvurularda bulunulduğu hususlarının beyan edildiği, bu beyanlara dayanak olarak ifraz işlemlerinin yapılması sırasında harita mühendisine yapılan ödemeleri gösterir banka dekontlarının sunulduğu; davalı idarece sunulan cevabî yazıda ise, davacı veya vefat eden babası tarafından, yapı kayıt belgesi alınmasından sonraki dönemde söz konusu taşınmazın satın alınmasına yönelik bir başvuruda bulunulmadığının belirtildiği;
Davacı tarafından sunulan beyan dilekçesi ve ekleri dikkate alındığında, davacı veya vefat eden babası ya da diğer yasal mirasçıları tarafından, ihale konusu taşınmazın satın alınmasına yönelik başvuruda bulunulduğunun ispatlanamadığı, bu çerçevede, davacının veya vefat eden babasının ya da diğer yasal mirasçıların, yapı kayıt belgesi sahiplerine tanınan satın alma imkânından 31/12/2019 tarihine kadar yararlanmamış olması karşısında, söz konusu taşınmazın davalı idarece, davacıya ya da diğer yasal mirasçılara, ihale yapılmaksızın doğrudan satılması zorunluluğunun bulunmadığı;
Bu itibarla, yapı kayıt belgesine dayanılarak 31/12/2019 tarihine kadar satın alma başvurusunda bulunulmamış olması karşısında dava konusu taşınmazın 2886 sayılı Kanun hükümleri uyarınca ihale yoluyla satışına ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, dava konusu taşınmazın üzerindeki yapının, verilen izinlere istinaden yapıldığı, söz konusu izinlerin hukuka aykırı olmasının sonradan anlaşılması nedeniyle mağduriyet yaşadıkları, söz konusu mağduriyetin giderilmesi gerekirken bir de dava konusu ihaleyle bu taşınmazın üçüncü bir kişiye satılması nedeniyle mağduriyetlerinin katlandığı, vefat eden babası … tarafından 2017 ilâ 2021 yılları arasında birçok kez söz konusu taşınmazın tarafına satılması yönünde başvurularda bulunulduğu, Mahkeme'ce, başvuru dilekçeleri davalı idarelerden istenilmeksizin eksik inceleme ve değerlendirme yapılmak suretiyle karar verildiği, Mahkeme'nin, dava konusu taşınmazın satın alınmasına yönelik talebin bulunmadığı yönündeki değerlendirmesinde hukukî isabet bulunmadığı, satış işlemleri öncesinde taşınmazın ifrazına ilişkin masrafların kardeşi … tarafından ödendiği, bu hususun, dava konusu ihale öncesinde söz konusu taşınmazın satın alınması yönünde iradenin bulunduğuna delil teşkil ettiği, bu kapsamda dava konusu ihalede hukuka uygunluk bulunmadığı ileri sürülmüştür.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idareler ve davalı idare yanında müdahil tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler ile 27/09/2022 tarihli ara kararı cevabı incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Mülkiyeti Hazine'ye ait olan ve Bayburt ili, Demirözü ilçesi, … Mahallesi'nde bulunan …ada, … parsel sayılı taşınmazın, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca satışına ilişkin ihale 27/09/2021 tarihinde gerçekleştirilmiştir.
Söz konusu ihaleye davacının kardeşi … ile davalı idareler yanında müdahil ...katılmış olup, ihale komisyonunun 07/10/2022 tarihli kararıyla ihalenin davalı idareler yanında müdahilin üzerinde bırakılmasına karar verilmiştir.
Davacı tarafından, söz konusu taşınmazın ihale yapılmaksızın doğrudan taraflarına satılması gerektiği belirtilerek dava konusu ihalenin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanunu'nda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Kanun'un amacı; Hazine'ye ait taşınmazların daha kısa sürede ekonomiye kazandırılmasıdır. Bu Kanun'da geçen Bakanlık deyimi Maliye Bakanlığı'nı ifade eder."; "Satış bedelinin ödenmesi, satış bedelinden pay verilmesi, belediyelere devir" başlıklı 5. maddesinin altıncı fıkrasında, "Belediye ve mücavir alan sınırları içinde olup, Bakanlık'ça tespit edilen, Hazine'ye ait taşınmazlardan, 30/03/2014 tarihinden önce üzerinde yapılanma olanlar; Hazine adına tescil tarihine bakılmaksızın öncelikle yapı sahipleri ile bunların kanunî veya akdî haleflerine satılmak ya da genel hükümlere göre değerlendirilmek üzere ilgili belediyelere bedelsiz olarak devredilir. Bu şekilde devredilen taşınmazlar, haczedilemez ve üzerinde üçüncü kişiler lehine herhangi bir sınırlı aynî hak tesis edilemez. Bu taşınmazlar belediyelerce öncelikle talepleri üzerine yapı sahipleri ile bunların kanunî veya akdî haleflerine, rayiç bedel üzerinden doğrudan satılır. (...)"; sekizinci fıkrasında, "Yapılacak yazılı tebligat tarihinden itibaren bir yıl içinde satın alınma talebinde bulunulmayan veya üzerinde yapılanma olmayan ve bu madde kapsamında devredilen taşınmazlar genel hükümlere göre belediyece satılabilir. Devir tarihinden itibaren üç yıl içinde belediyece satılamayan taşınmazlar, belediyelerin muvafakatine ve hükme gerek olmaksızın Hazine adına resen tescil edilir. Bu süre Bakanlık tarafından 5 yıla kadar uzatılabilir."; "Kamu kurum ve kuruluşlarının yükümlülükleri ve diğer hükümler" başlıklı 7. maddesinin ikinci fıkrasında, "Bu Kanun'un uygulamasına ilişkin esas ve usuller ile 3. madde, 4. maddenin (d) bendi ve 5. maddenin altıncı fıkrasında yer alan hükümlerin uygulanmayacağı yerleri belirlemeye (...) Bakanlık yetkilidir." kurallarına yer verilmiştir.
29/08/2007 tarih ve 26628 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Milli Emlak Genel Tebliği (Sıra No:313)'nin "XIII. 4706 Sayılı Kanun'un 5. Maddesine Göre Satışı Amacıyla Belediyelere Taşınmaz Devir İşlemleri" başlıklı bölümünün -dava konusu ihalenin yapıldığı tarih itibarıyla yürürlükte olan hâliyle- 1. maddesinde, "Belediye ve mücavir alan sınırları içinde olup, Bakanlık'ça tespit edilen Hazine'ye ait taşınmazlardan, 30/12/2000 tarihinden önce üzerinde yapılanma olanlar; Hazine adına tescil tarihine bakılmaksızın öncelikle yapı sahipleri ile bunların kanunî veya akdî haleflerine satılmak ya da genel hükümlere göre değerlendirilmek üzere ilgili belediyelere bedelsiz olarak devredilebilecektir."; "A) Devir Talebi" başlıklı alt bölümünde, "(1) Belediye ve mücavir alan sınırları içinde olup, üzerinde 30/12/2000 tarihinden önce yapılanma bulunan taşınmazın ilgili belediyeye devri için belediyelerce, tebliğin XIII-C bölümünde belirtilen belgeler ile birlikte taşınmazın bulunduğu yerdeki defterdarlığa veya malmüdürlüğüne müracaat edilecektir.
(2) Bu maddeye göre, şahıslardan gelecek devir talepleri değerlendirilmeden ilgili belediyeye yönlendirilecektir."; "B) Belediyelere Devredilmeyecek Taşınmazlar" başlıklı alt bölümünde, "(1) Tebliğ'in II. bölümünde Satılamayacak Taşınmazlar başlığı altında belirtilenler ile aşağıda belirtilen taşınmazlar belediyeye devredilmeyecektir.
a)30/12/2000 tarihinden önce boş iken, bu tarihten sonra üzerine inşa edilen yapıların bulunduğu taşınmazlar,
b) Belediye ve mücavir alan sınırları dışında bulunan taşınmazlar,
c) Üzerinde hissedarı dışında üçüncü kişilere ait yapı bulunan veya Hazine dışında birden fazla hissedarı olup, bu hissedarlara ait olmayan yapı bulunan ve hissedarından muvafakat alınamayan hisseli taşınmazlar,
ç) Üzerinde kamuya ait bina ve müştemilatı bulunan taşınmazlar,
d) Medeni Kanun hükümleri uyarınca, üzerinde irtifak hakkı kurulan ve hak süresi dolmayan taşınmazlar,
e) Mülkiyeti ihtilaflı olan taşınmazlar,
f) 2872 sayılı Çevre Kanunu uyarınca tespit edilen içme ve kullanma sularının koruma alanlarında kalan taşınmazlar,
g) Özel çevre koruma bölgelerinde kalan ve Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığı'nca uygun görülmeyen taşınmazlar,
ğ) 2981 sayılı Kanun gereğince muhafazası mümkün olmayan yapıların bulunduğu alanlar ile 2981 sayılı Kanun'a göre hak sahibi olup, hak lehtarının muvafakatı olmayan taşınmazlar,
h) Bakanlıkça devri uygun görülmeyen taşınmazlar"; "C) Belediyelerin Devir Talepleri Ekinde Yer Alacak Bilgi ve Belgeler" başlıklı alt bölümünde, "1) Belediye ve mücavir alan sınırları içinde 30/12/2000 tarihinden önce üzerinde yapılanma olan Hazine'ye ait taşınmazların, ilgili belediyece devrinin talep edilmesi hâlinde, talep yazısı ekinde aşağıdaki belgelerin aslı veya onaylı örnekleri belediyece defterdarlık veya malmüdürlüklerine verilecektir.
a) Devri talep edilen taşınmazların üzerinde 30/12/2000 tarihinden önce yapılanma olduğunu ispatlayacak nitelikte her türlü belgeden en az birisinin (hava fotoğrafı, tespit tutanağı, yapı tatil veya kaçak inşaat zaptı, idarî ve adlî yargı mercilerince verilmiş kararların, seçmen kütük kayıtları, devri talep edilen taşınmaz üzerindeki yapıya ait elektrik, su, telefon, doğalgaz faturaları veya benzeri aboneliklerin tesis tarihlerini gösteren ve ilgili birimlerden alınacak yazıların) aslı veya onaylı örneği, (...)"; "Defterdarlıklar veya Malmüdürlüklerince Yapılacak İşlemler" başlıklı alt bölümünde, "İlgili belediyelere bedelsiz olarak devredilen taşınmazların yapı sahipleri ile bunların kanunî veya akdî haleflerine doğrudan satılması hâlinde, ilgili belediyelerin devre ilişkin taleplerinin defterdarlık veya malmüdürlüğüne intikal tarihinden itibaren ecrimisil alınmayacaktır. Bu nedenle;
a) Öncelikle, belediyece verilen belgelerin eksik veya devre konu taşınmazın üzerindeki yapı/yapılara ait olup olmadığı hususları incelenecek ve en kısa sürede talep konusu taşınmazın belediyeye devredilebilecek yerlerden olup olmadığı tespit edilecektir. Taşınmazın belediyeye devrinde sakınca bulunduğunun tespiti durumunda, devir talebinde bulunan belediyeye bilgi verilecektir.
(...)
(2) Belgelerdeki eksikliklerin tamamlanması ve adres değişikliği varsa buna ilişkin numarataj değişikliği belgesi ilgili belediyeden istenilecektir.
(3) Defterdarlık veya malmüdürlüğünce, mahallinde Taşınmaz Tespit Tutanağı, düzenlenerek, taşınmazın üzerinde bulunan binanın açık adresinin, üzerindeki her bir yapının veya çok katlı ise her bir katın elektrik ve su tesisat numaralarının tespit edilmesi sağlanacaktır.
(4) Belgelere ilişkin eksikliklerin tamamlanmasından sonra devir konusundaki valilik görüşü de eklenerek aşağıdaki bilgi ve belgeler Bakanlığa gönderilecektir.
a) Bu tebliğin ekinde yer alan 'Hazineye Ait Taşınmaz Satış İşlemi Bilgi Formu',
b) İlgili belediyesinden alınan belgeler,
c) Şerh ve beyanları içerir tapu kayıt örneği,
ç) İmar planı içinde ise; belediyesince onaylı imar durum belgesi veya üzerinde kadastro yahut imar parseli işaretlenerek yeri belirlenmiş onaylı imar planı örneği,
d) Taşınmazın mahallinde düzenlenmiş krokisi, işgal ve kullanım durumu ile taşınmazın üzerinde 30/12/2000 tarihinden önce yapılanma olduğunu belirtir, muhdesat ve benzeri fiilî durumları konusunda bilgiler ihtiva eden ve belediyece gönderilen bilgi ve belgelerdeki adres, abone bilgileri ve kapı numaralarının taşınmazın üzerindeki yapıya ait olup olmadığı hususlarını da içeren tespit tutanağı, ecrimisil ihbarnamesi ve tahsilat makbuzu vb. belgeler"; "D) Devir" başlıklı alt bölümünde, "1) Belediyeye devri uygun görülen taşınmazlar, belediyeye yapılacak tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içerisinde belediye başkanlığı ile defterdarlık veya malmüdürlüğü arasında düzenlenecek ve örneği (Ek- 23) de yer alan protokol ile belediyeye devredilecektir. (...)"; "E) Belediyece Yapılacak Satışlar" başlıklı alt bölümünde, "(1) Belediye ve mücavir alan sınırları içinde olup Bakanlık'ça tespit edilecek Hazine'ye ait taşınmazlardan, 30/12/2000 tarihinden önce üzerinde yapılanma olanlardan, ilgili belediyesine bedelsiz olarak devredilebilecek taşınmazlara; 2886 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca, defterdarlıkça görevlendirilecek iki, taşınmazın bulunduğu yer belediyesince görevlendirilecek üç kişinin katılımıyla beş kişiden oluşturulacak takdir komisyonu tarafından kıymet takdir ettirilecektir.
(2) Beş kişilik komisyonca oyçokluğu ile takdir edilecek bedel üzerinden belediyelerce öncelikle talepleri üzerine yapı sahipleri ile bunların kanunî veya akdî haleflerine doğrudan, bunların satın almak istememesi hâlinde ise genel hükümlere göre satışı yapılacaktır. Kıymet takdir bedelleri bir yıl süre ile geçerli olacaktır. (...)"; "F) Belediyece Satıştan Sonra Gönderilecek Bilgi ve Belgeler" başlıklı alt bölümünde, "(1) Devredilen taşınmazların belediyece satılması hâlinde; taşınmaza, satın alan kişiye ve bedele ilişkin bilgiler ile bedelin ödenme şekli, taksitle ödeme hâlinde taksitlerin sayısını, tutarını gösteren satış sözleşmesi, satış bedelinin yatırıldığını gösteren makbuzun bir örneği, kadastral parsel üzerinden yapılan satışlarda tapu kütüğüne şerh konulduğunu gösteren tapu kaydı veya tapu senedi örneği ile alıcıdan alınan örneği (Ek-25) da yer alan taahhütname, defterdarlık veya malmüdürlüğüne gönderilecektir.
(2) Devredilen taşınmazlar, belediye adına tapuya tescil edildiği tarihten itibaren üç yıl içerisinde yapı sahipleri ile bunların kanunî ve akdî halefleri tarafından satın alınmaması ya da belediyece genel hükümlere göre değerlendirilememesi hâlinde, belediyenin muvafakatine ve hükme gerek olmaksızın Hazine adına resen tescil edilecektir. (...)" kuralları yer almıştır.
18/05/2018 tarih ve 30425 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7143 sayılı Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun'un 16. maddesi ile 3194 sayılı İmar Kanunu'na eklenen Geçici 16. maddede -dava konusu ihalenin yapıldığı tarih itibarıyla yürürlükte olan hâliyle-, "(1) Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi hâlinde Yapı Kayıt Belgesi verilebilir. Başvuruya konu yapının ve arsasının mülkiyet durumu, yapı sınıf ve grubu ve diğer hususlar Bakanlık tarafından hazırlanan Yapı Kayıt Sistemi'ne yapı sahibinin beyanına göre kaydedilir.
(...)
(7) Yapı Kayıt Belgesi alınan yapıların, Hazine'ye ait taşınmazlar üzerine inşa edilmiş olması hâlinde, bu taşınmazlar Bakanlığa tahsis edilir. Yapı Kayıt Belgesi sahipleri ile bunların kanunî veya akdî haleflerinin 31/12/2019 tarihine kadar yapacakları satın alma talepleri üzerine taşınmazlar Bakanlık'ça rayiç bedel üzerinden doğrudan satılır. Bu durumda elde edilen gelirler bu maddenin ikinci fıkrasına göre genel bütçeye gelir kaydedilir. Ayrıca bu gelirler hakkında 29/06/2001 tarih ve 4706 sayılı Hazine'ye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanunu'nda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 5. maddesinin beşinci fıkrası hükmü uygulanmaz. (...)" kurallarına yer verilmiştir.
HUKUKÎ DEĞERLENDİRME:
4706 sayılı Kanun'un 5. maddesinin altıncı fıkrası uyarınca, belediye veya mücavir alan sınırları içinde olup, ilgili Bakanlık'ça tespit edilen, Hazine'ye ait taşınmazlardan, 31/03/2014 tarihinden önce üzerinde yapılanma olanların, Hazine adına tescil tarihine bakılmaksızın öncelikle yapı sahipleri ile bunların kanunî veya akdî haleflerine satılmak ya da genel hükümlere göre değerlendirilmek üzere ilgili belediyelere bedelsiz olarak devredileceği ve bu taşınmazların, belediyelerce öncelikle talepleri üzerine yapı sahipleri ile bunların kanunî veya akdî haleflerine, rayiç bedel üzerinden doğrudan satılması gerekmektedir.
Hazine'nin özel mülkiyetinde bulunan taşınmazların satış işlemlerine ilişkin usul ve esasların düzenlendiği 313 sıra numaralı Milli Emlak Genel Tebliği'nin "XIII. 4706 Sayılı Kanun'un 5. Maddesine Göre Satışı Amacıyla Belediyelere Taşınmaz Devri" başlıklı bölümünde yer alan düzenlemeler uyarınca, belediye ve mücavir alan sınırları içinde olup, üzerinde 30/03/2014 tarihinden önce yapılanma bulunan taşınmazların ilgili belediyeye devri için belediyece, bu Tebliğ'de belirtilen belgeler ile birlikte ilgili defterdarlığa veya malmüdürlüğüne müracaat edileceği, şahıslardan gelecek devir talepleri hakkında herhangi bir değerlendirme yapılmaksızın bu taleplerin ilgili belediyeye yönlendirileceği, belediyece, 30/03/2014 tarihinden önce üzerinde yapılanma olan Hazine'ye ait taşınmazların devrinin talep edilmesi hâlinde, talep yazısının ekinde, devri talep edilen taşınmazın üzerinde 30/03/2014 tarihinden önce yapılanma olduğunu ispatlayacak nitelikte her türlü belgeden en az birisinin ve anılan Tebliğ'de belirtilen diğer belgelerin aslı vaya onaylı örneklerinin, ilgili defterdarlığa veya malmüdürlüğüne teslim edileceği, devir talebi üzerine yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde, belediyeye devri uygun görülen taşınmazın, belediyeye yapılacak tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içerisinde belediye başkanlığı ile defterdarlık veya malmüdürlüğü arasında düzenlenecek protokol ile belediyeye devredileceği, oluşturulacak beş kişilik takdir komisyonunca taşınmazın kıymetinin takdir ettirileceği, bu bedel üzerinden belediyece, öncelikle talepleri üzerine yapı sahipleri ile bunların kanunî veya akdî haleflerine doğrudan, bu kişilerin satın almak istememesi hâlinde ise genel hükümlere göre satışın yapılacağı, belediyeye devredilen taşınmazın, belediye adına tapuya tescil edildiği tarihten itibaren üç yıl içerisinde yapı sahipleri ile bunların kanunî veya akdî halefleri tarafından satın alınmaması ya da belediyece genel hükümlere göre değerlendirilmemesi hâlinde, belediyenin muvafakatine ve hükme gerek olmaksızın Hazine adına resen tescil edileceği açıktır.
3194 sayılı Kanun'un Geçici 16. maddesinin yedinci fıkrasına göre, Yapı Kayıt Belgesi alınan yapıların, Hazine'ye ait taşınmazlar üzerine inşa edilmiş olması hâlinde, bu taşınmazlar, ilgili Bakanlığa tahsis edilecek, Yapı Kayıt Belgesi sahipleri ile bunların kanunî veya akdî haleflerinin 31/12/2019 tarihine kadar yapacakları satın alma talepleri üzerine taşınmazlar ilgili Bakanlık'ça rayiç bedel üzerinden doğrudan satılacaktır.
Dosyada bulunan belgelere göre; davacının babası … tarafından, 1971 ilâ 1972 yılları arasında, ihaleye konu taşınmazın üzerine yapı inşa edilerek kereste dükkânı olarak kullanılmaya başlanmıştır.
Davacının kardeşi … tarafından, Demirözü Malmüdürlüğü'ne verilen 09/05/2018 tarihli dilekçeyle, ihaleye konu taşınmazın tarafına satılması istenmiş olup Demirözü Malmüdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işlemiyle, DSİ Genel Müdürlüğü 225. Şube Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı yazısıyla söz konusu taşınmazın dere akış istikametinde kaldığından satışının uygun görülmediğinin belirtildiğinden bahisle başvurunun reddine karar verilmiştir.
18/05/2018 tarih ve 30425 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7143 sayılı Kanun'un 16. maddesiyle 3194 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 16. madde kapsamında, ihaleye konu taşınmaz üzerinde yer alan yapıya ilişkin … tarih ve … başvuru numaralı Yapı Kayıt Belgesi alınmıştır.
… tarafından, 20/07/2018 tarihinde Demirözü Kaymakamlığı İlçe Yazı İşleri Müdürlüğü evrak kaydına giren dilekçeyle, Demirözü ilçesi, … Mahallesi'nde sahip olduğu taşınmazın bitişiğinde yer alan, Devlet'in hüküm ve tasarrufunda bulunan 179,59 m2 yüzölçümlü taşınmazın, tarafına satılması Demirözü Malmüdürlüğü'nden istenmiş olup Demirözü Kaymakamlığı'nın … tarih ve … sayılı işlemiyle, satışı talep edilen taşınmaza yönelik DSİ Genel Müdürlüğü 225. Şube Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı yazısıyla söz konusu taşınmazın bulunduğu yerden su arkının geçtiği, sulama arkının aktif olarak kullanıldığı, ayrıca Demirözü Barajı Sulaması Projesi çalışmalarının devam ettiği, çalışmaların tamamlanması üzerine yeniden görüş talep edilmesi hâlinde konunun tekrar değerlendirileceğinin belirtildiğinden bahisle söz konusu taşınmazın satışına yönelik diğer kurumlarla yazışmaların, Demirözü Barajı Sulaması Projesi çalışmalarının tamamlanmasından sonra yeniden talep edilmesi hâlinde kaldığı yerden devam edeceği bildirilmiştir.
… tarafından, Demirözü Milli Emlak Şefliği'ne verilen 21/07/2020 tarihli dilekçeyle, sahip olduğu taşınmazın bitişiğinde yer alan, Devlet'in hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmazın tarafına satılmasının tekraren istenilmesi üzerine diğer kurum ve kuruluşlarla yapılan yazışmalar neticesinde söz konusu taşınmazın satılmasında herhangi bir sakınca bulunmadığı belirtilmiş ve söz konusu taşınmazın ihale yoluyla satışına ilişkin işlemlere başlanmıştır.
… tarih ve … yevmiye numaralı işlemle ihale konusu taşınmazın Hazine adına tapuya tescili yapılmıştır.
10/06/2021 tarihinde taşınmazın bulunduğu yerde yapılan inceleme neticesinde düzenlenen tutanakta, ihaleye konu taşınmaz üzerinde kereste dükkânının bulunduğu, bu yapının 1971 ilâ 1972 yılları arasında … tarafından inşa edildiği bilgilerine yer verilmiştir.
313 sıra numaralı Milli Emlak Genel Tebliği'ne Göre Hazırlanan Bilgi Formu'nda da ihaleye konu taşınmaz üzerinde …'a ait kereste atölyesi olarak kullanılan yapının bulunduğu ifade edilmiştir.
Bayburt Valiliği'nin … tarih ve … sayılı Olur işlemi ile söz konusu taşınmazın 2886 sayılı Kanun'un 45. maddesi uyarınca ihale yoluyla satılmasına onay verilerek, taşınmazın muhammen bedeli 54.500,00-TL olarak belirlenmiştir.
Bu arada, … 06/09/2021 tarihinde vefat etmiştir.
27/09/2021 tarihinde yapılacak ihaleye ilişkin bilgilerin yer aldığı yazı, … ile …'a tebliğe çıkarılmış olup söz konusu evrak, …'a tebliğ edilmiş ise de davacının babasına tebliğ edilemeyerek merciine iade edilmiştir.
27/09/2021 tarihinde yapılan ihaleye … ile davalı idareler yanında müdahil katılmıştır. …'ın son teklifinin 90.000,00-TL, müdahilin son teklifinin ise 105.000,00-TL olması üzerine 07/10/2021 tarihli ihale komisyonu kararı ile ihalenin davalı idareler yanında müdahilin üzerinde bırakılmasına karar verilmiştir.
Davacı tarafından, söz konusu ihalenin yapıldığının öğrenilmesi üzerine 27/09/2021 tarihinde yapılan ihalenin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
Dava konusu ihalenin hukuka uygunluğunun ortaya konulabilmesi için, davacının veya diğer kişilerin ihale konusu taşınmaz üzerinde doğrudan alım hakkının olup olmadığının tespit edilmesi gerekmektedir.
Aktarılan mevzuat uyarınca, belediye ve mücavir alan sınırları içinde olup, ilgili Bakanlık'ça tespit edilen, Hazine'ye ait taşınmazlardan, 30/03/2014 tarihinden önce üzerinde yapılanma olanların, Hazine adına tescil tarihine bakılmaksızın öncelikle yapı sahipleri ile bunların kanunî veya akdî haleflerine satılmak ya da genel hükümlere göre değerlendirilmek üzere ilgili belediyelere bedelsiz olarak devredilmesi için, söz konusu taşınmazın bulunduğu yerdeki belediye tarafından, bu taşınmazın taraflarına devredilmesinin istenilmesi gerekmektedir. Şahıslardan millî emlâk teşkilatına gelecek devir talepleri hakkında ise herhangi bir değerlendirme yapılmaksızın bu taleplerin ilgili belediyeye yönlendirilmesi ve böylelikle devir başvurusunun ilgili belediye tarafından yapılması icap etmektedir.
Belediye ve mücavir alan sınırları içinde olup, Hazine'ye ait taşınmazlardan 30/03/2014 tarihinden önce üzerinde yapılanma olanların, 2886 sayılı Kanun uyarınca ihale yoluyla satışından önce, 3194 sayılı Kanun'un Geçici 16. maddesinin yedinci fıkrası kapsamında, Hazine'ye ait taşınmazların üzerinde inşa edilen yapılara ilişkin alınan Yapı Kayıt Belgesi'ne istinaden söz konusu belge sahipleri ile bunların kanunî veya akdî haleflerince bu taşınmazların ilgili Bakanlık'ça belirlenecek rayiç bedel üzerinden satın alınmasına yönelik herhangi bir talebinin bulunup bulunmadığı; ayrıca, 4706 sayılı Kanun'un 5. maddesinin altıncı fıkrası ve 313 sıra numaralı Milli Emlak Genel Tebliği uyarınca, Hazine'ye ait taşınmazlar üzerinde yer alan yapıların sahipleri ile bunların kanunî veya akdî halefleri ya da ilgili belediyelerce, yapılmış devre yönelik başvuru bulunup bulunmadığı hususlarının değerlendirilmesi gerektiği açıktır.
Gerek davacının kardeşi tarafından Demirözü Malmüdürlüğü'ne verilen 09/05/2018 tarihli dilekçe, gerek davacının babası tarafından Demirözü Malmüdürlüğü'ne verilen 20/07/2018 tarihli dilekçe üzerine Demirözü Kaymakamlığı'nca, söz konusu başvuruların 313 sıra numaralı Milli Emlak Genel Tebliği uyarınca Demirözü Belediye Başkanlığı'na yönlendirilmemesi nedeniyle ihale konusu taşınmazın Demirözü Belediye Başkanlığı'na devrinin gerçekleştirilmemesi nedeniyle ihaleye konu taşınmaz üzerinde yer alan yapının sahibi ile kanunî haleflerinin doğrudan satın alma hakkını kullanamadığı görülmektedir.
Dairemizin 27/09/2022 tarihli ara kararına davalı idarelerce verilen cevabî yazıda, ihale konusu taşınmazın belediye ve mücavir alan sınırları içerisinde yer aldığının ve Demirözü Belediye Başkanlığı'na devrine ilişkin herhangi bir işlem tesis edilmediğinin belirtildiği; söz konusu taşınmazın 313 sıra numaralı Millî Emlâk Genel Tebliği'nin 1. maddesine göre belediyeye devredilmeyecek taşınmazlardan da olmadığı dikkate alındığında, Demirözü Malmüdürlüğü'ne yapılan başvuruların Demirözü Belediye Başkanlığı'na yönlendirilmesi ve ihaleye çıkılmadan önce aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca gerekli inceleme ve değerlendirmenin yapılması gerekirken, bu yönde herhangi bir inceleme ve değerleme yapılmaksızın söz konusu taşınmazın satışına ilişkin olarak 2886 sayılı Kanun'un 45. maddesi uyarınca 27/09/2021 tarihinde gerçekleştirilen ihalede hukuka uygunluk bulunmadığından, davanın reddi yolundaki temyize konu İdare Mahkemesi kararında hukukî isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. DAVA KONUSU İŞLEMİN İPTALİNE,
4.Ayrıntısı aşağıda gösterilen ilk derece ve temyiz yargılama giderleri toplamı …-TL ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca …-TL vekâlet ücretinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine,
5.Posta giderleri avansından artan tutarın ve istemi hâlinde temyiz aşamasında kullanılmayan …-TL yürütmeyi durdurma harcının davacıya iadesine,
6.Ayrıntısı aşağıda gösterilen …-TL yargılama giderinin davalılar yanında müdahil üzerinde bırakılmasına,
7.Dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine,
8.2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 16/11/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.