T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
Esas No : 2022/3054
Karar No : 2023/3926
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Otomotiv Endüstri A.Ş.
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı-…
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı şirketin hisseli olarak maliki bulunduğu, Mersin İli Tarsus İlçesi ... Mahallesi ... no'lu parselde kayıtlı bulunan taşınmazları nedeniyle, 2020 yılına ilişkin emlak (bina) vergisi ve taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı payının tarh edilen 444.633,40-TL'lik kısmının, Emlak Vergisi Kanunu geçici 23. maddesine aykırı olduğundan bahisle iptali istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:.., K: … sayılı kararıyla; olayda vergisi ihtilaflı taşınmazlar, … Mahallesi Konaklar (Meliki Adana Yolu) arsa metrekare birim değerleri esas alınarak vergilendirilmekte iken, arsa metrekare birim değeri daha yüksek olan "Mersin İli, Tarsus İlçesi, … Mahallesi … Bulvarı No:…/A Tarsus/MERSİN" adresinin dikkate alındığı, söz konusu adres güncellemesi işleminden davacının .. Vergi Mahkemesinin E:… sayılı dava dosyasıyla haberdar olduğu, ayrıca davacı tarafa adres değişikliğine ve yeni adres kaydı üzerinden vergilendirme yapılacağı hususunun 05/12/2019 tarihinde bildirildiği ve dava konusu ihbarnameler içeriğinde de taşınmaza ilişkin adres güncellemesine yer verildiği, buna göre yukarıda kuralına yer verilen kanun hükümleri uyarınca vergi değerini tadil eden sebeplerin 2018 yılı içerisinde meydana geldiğinin kabul edilmesi gerektiği göz önüne alındığında, adres değişikliği sebebiyle oluşan vergi değeri artışının dava konusu 2020 yılında uygulanabileceği; dava konusu taşınmazın (… Mahallesi, … Bulvarı) 2017 yılı arsa ve arazi metrekare birim değerinin 201,80 TL olduğu ve 2020 yılı arsa ve arazi metrekare birim değerinin ise 376,83-TL olduğu anlaşılmış olup, 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu'nun geçici 23'üncü maddesinde 2017 yılında 2018 yılı için takdir edilen asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerlerinin hesabında, 2017 yılı için uygulanan asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerlerinin %50 fazlasının esas alınacağı, aynı kanunun 29'uncu maddesinde; 33'üncü maddenin (1) ila (7) numaralı fıkralarında yazılı vergi değerini tadil eden sebeplerle bildirim verilmesi icabeden hallerde vergi değerinin hesaplanmasında, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 49'uncu maddesinin (b) fıkrasına göre belirlenen arsa ve arazi birim değerleri, takdir işleminin yapıldığı yılı takip eden ikinci yıldan başlamak suretiyle her yıl, bir önceki yıl birim değerinin, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca aynı yıl için tespit edilen yeniden değerleme oranının yarısı nispetinde artırılması suretiyle bulunacağı hükmü uyarınca dava konusu taşınmaz için belirlenen değerin hukuka uygun olduğu görüldüğünden, davaya konu tarhiyatta hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği belirtilerek, davacı istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Adres değişikliğinin vergi değerini tadil eden bir durum olmadığı, vergilendirmenin yerleşik yargı kararlarına göre en uzun cepheye göre yapılması gerektiği oysa davalı idarece esas alınan cephenin en kısa cephe olduğu, Emlak Vergisi Kanunu geçici 23. maddesine aykırı olarak tarhiyat yapıldığı iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ:Her ne kadar Vergi Mahkemesince maddi olay yanlış değerlendirilerek, 2018 ve 2019 yılları için emlak vergisi hesabında yeni adres olan "… Bulvarı" birim değerleri esas alınarak vergilendirme yapıldığı belirtilmişse de, bu uyuşmazlıkta, 2018 ve 2019 yılı vergilerinin yasanın emredici hükmüne uygun olarak, 2017 yılında uygulanan "… " birim değerine göre belirlendiği, matrahtaki artışın, inşaası tamamlanan yeni binalardan kaynaklandığı, ancak 2020 yılına gelindiğinde yasanın emredici hükmüne aykırı olarak "… bulvarı"na ilişkin birim değerin esas alındığı, Emlak Vergisi mevzuatı gereği 2020 yılı vergisinin hesabı 2019 yılına bağlı olduğundan ve 2019 yılı vergisinin de idarece yasanın geçici hükmüne uygun olarak hesaplandığı görüldüğünden, dosya kapsamındaki 2019 hesaplama tablosunda belirtilen 215.419,01 TL üzerinden, ilgili yıl için geçerli değerleme oranının yarısı oranında yapılacak artışla davaya konu 2020 yılı vergisi belirlenerek, davacı tarafın kaldırılmasını istediği tutarla karşılaştırılmak suretiyle yeniden karar verilmek üzere Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY: Davacı şirketin hisseli olarak maliki bulunduğu, Mersin İli Tarsus İlçesi … Mahallesi … no'lu parselde kayıtlı bulunan taşınmazları nedeniyle, 2020 yılına ilişkin emlak (bina) vergisi ve taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı payının tarh edilen 444.633,40-TL'lik kısmının, Emlak Vergisi Kanunu geçici 23. maddesine aykırı olduğundan bahisle iptali istemine ilişkindir.
İLGİLİ MEVZUAT:
Emlak Vergisi Kanununun 28.11.2017 tarih ve 7061 sayılı Kanun'un 35. maddesi ile değiştirilen Geçici 23. maddesinde:
"Takdir komisyonlarınca 2017 yılında 2018 yılı için takdir edilen asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerleri, 2017 yılı için uygulanan birim değerlerinin %50’sinden fazlasını aşması durumunda, 2018 yılına ilişkin bina ve arazi vergi değerlerinin hesabında, 2017 yılı için uygulanan asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerlerinin %50 fazlası esas alınır. Takip eden 2019, 2020 ve 2021 yıllarında 29 uncu madde kapsamında bina ve arazi vergisi matrahları ile asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerleri bu şekilde belirlenen değerler üzerinden hesaplanır.
Emlak vergi değeri veya asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerleri esas alınarak uygulanan vergi, harç ve diğer mali yükümlülükler için de birinci fıkra hükümlerine göre belirlenen değerler dikkate alınarak uygulanır.
Bu maddenin uygulamasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir." hükümleri yer almaktadır.
26.12.2017 tarih ve 30282 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 72 Seri No'lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliği'nin 6. maddesinin 2. fıkrasında, arsa ve arazinin herhangi bir sebeple takdir dışı kalması veya yeni cadde ve sokak oluşması gibi nedenlerle 2017 yılına ilişkin ait birimin bulunmaması halinde bu arsa ve araziler için 2018 yılına ilişkin takdir komisyonunca belirlenen birim değerinin esas alınacağı düzenlenmiştir.
72 Seri No'lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliği'nin;
"Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde: bu tebliğin amacının, Emlak Vergisi Kanununa eklenen geçici 23 üncü maddenin uygulamasına yönelik hususları açıklamak olduğu,
"Belediyelerce 2018 yılı emlak vergi değerinin hesabında yapılacak işlemler" başlıklı 5. maddesinde :
(1) 2017 yılında, takdir komisyonlarınca 2018 yılı için asgari ölçüde arsa ve
Arazi metrekare birim değerlerine ilişkin takdirler yapıldığı
(2) 7061 sayılı Kanunla 1319 sayılı Kanuna eklenen geçici 23 üncü madde hükmü gereği;
a) Takdir komisyonlarınca 2017 yılında 2018 yılı için takdir edilen asgari ölçüde arsa ve
arazi metrekare birim değerleri, belediyeler tarafından 2017 yılında uygulanan birim değerlerle karşılaştırılacağı
b) 2018 yılı için takdir edilen birim değerler, 2017 yılında uygulanan birim değerlerin
%50’sinden fazlasını aşıyorsa, 2018 yılına ilişkin bina ve arazi vergi değerlerinin hesabında, 2017 yılında uygulanan birim değerlerin %50 fazlasının esas alınacağı,
c) İlgili belediyelerce bu değerler esas alınarak Tebliğde yer verilen açıklamalar
çerçevesinde emlak vergi değeri hesaplanacağı
(3) İkinci fıkrada belirtilen işlemler 2017 yılında takdir komisyonlarınca takdir edilen birim
değerler üzerinden yapılacak olup ayrıca takdir komisyonlarınca yeni bir takdir işlemi
yapılmayacağı
(4) Arsa takdir komisyonunca 2017 yılında 2018 yılı için takdir edilen asgari ölçüde arsa
metrekare birim değeri 2017 yılında uygulanan birim değerin %50’sinden fazlasını aşıyorsa,2018 yılına ilişkin arsa metrekare birim değeri geçici 23 üncü madde hükmü gereğince aşağıda yer alan örnekteki gibi hesaplanacağı belirtilmiştir.
"Diğer hususlar" başlıklı 6. maddesinde ise;
(1) Takdir komisyonlarınca 2018 yılı için takdir edilen asgari ölçüde arsa ve
arazi metrekare birim değerlerine karşı açılan davalar neticesinde, mahkemelerce takdir
komisyonu kararlarıyla belirlenen metrekare birim değerlerin;
a) İptal edilmesi sonucu takdir komisyonları tarafından yeni bir değer belirlenmesi,
b) Kısmen iptal ve kısmen tasdik edilmesi,
c) Tasdik edilmesi,
halleri sonucu oluşan bu değerler 2017 yılında uygulanan birim değerlerin %50’sinden
fazlasını aşıyorsa, 2018 yılına ilişkin bina, arsa ve arazi vergi değerlerinin hesabında, 2017 yılında uygulanan asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerlerinin %50 fazlası esas alınarak emlak vergi değerleri ilgili belediyelerce bu Tebliğde açıklanan esaslar çerçevesinde hesaplanacağı
(2) Arsa veya arazinin herhangi bir sebeple takdir dışı kalması veya yeni cadde ve sokak
oluşması gibi nedenlerle 2017 yılına ait birim değerin bulunmaması halinde bu arsa ve araziler için 2018 yılına ilişkin takdir komisyonlarınca belirlenen birim değerlerin esas alınacağı,
(3) Emlak vergi değeri veya asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerleri esas
alınarak uygulanan vergi, harç ve diğer mali yükümlülükler için de 1319 sayılı Kanunun geçici 23. maddesine göre hesaplanan değerlerin esas alınacağı düzenlenmiştir.
Emlak Vergisi Kanunun vergi değeri başlıklı 29. maddesinde ise;
Vergi değeri;
a) Arsa ve araziler için, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun asgari ölçüde birim değer tespitine ilişkin hükümlerine göre takdir komisyonlarınca arsalar için her mahalle ve arsa sayılacak parsellenmemiş arazide her köy için cadde, sokak veya değer bakımından farklı bölgeler (turistik bölgelerdeki cadde, sokak veya değer bakımından farklı olanlar ilgili valilerce tespit edilecek pafta, ada veya parseller), arazide her il veya ilçe için arazinin cinsi (kıraç, taban, sulak) itibarıyla takdir olunan birim değerlere göre,
b) Binalar için, Maliye ve Bayındırlık ve İskan bakanlıklarınca müştereken tespit ve ilân edilecek bina metrekare normal inşaat maliyetleri ile (a) bendinde belirtilen esaslara göre bulunacak arsa veya arsa payı değeri esas alınarak 31 inci madde uyarınca hazırlanmış bulunan yönetmelik hükümlerinden yararlanılmak suretiyle, Hesaplanan bedeldir.
Vergi değeri, mükellefiyetin başlangıç yılını takip eden yıldan itibaren her yıl, bir önceki yıl vergi değerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca aynı yıl için tespit edilen yeniden değerleme oranının yarısı nispetinde artırılması suretiyle bulunur.
33 üncü maddeye (8 numaralı fıkra hariç) göre mükellefiyet tesisi gereken hallerde vergi değerinin hesaplanmasında, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 49 uncu maddesinin (b) fıkrasına göre belirlenen arsa ve arazi birim değerleri, takdir işleminin yapıldığı yılı takip eden ikinci yıldan başlamak suretiyle her yıl, bir önceki yıl birim değerinin, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca aynı yıl için tespit edilen yeniden değerleme oranının yarısı nispetinde artırılması suretiyle dikkate alınacağı yönündedir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda hükümlerine yer verilen Emlak Vergisi Kanunu ile bu Kanunun uygulanması amacıyla hazırlanan anılan Tebliğ hükümlerinin incelenmesinden; Emlak Vergisi Kanunu'nun geçici 23. maddesiyle getirilen düzenlemeyle, kanun koyucu tarafından, takdir komisyonlarınca her dört yılda belirlenen arsa metrekare birim değerlerinin fahiş olarak artırılmasına bir sınırlama getirilmek istenildiği ve bununda 2017 yılında uygulanmış birim değeri varsa bu değerin %50'sini geçemeyeceği yönünde emredici kural konularak sağlanmaya çalışıldığı, buna göre takdir komisyonları tarafından 2018 yılı emlak vergisine esas olmak üzere belirlenen asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerlerindeki artışın, 2017 yılı için uygulanan birim değerinin %50'sinden fazlasını aştığı takdirde, 2018 yılı emlak vergisinin hesabında 2017 yılı için uygulanan birim değerinin %50 fazlasının esas alınması gerektiği açıktır. Genel takdir dönemini izleyen 2019, 2020 ve 2021 yılları için ise bir önceki yıl vergi değerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca aynı yıl için tespit edilen yeniden değerleme oranının yarısı nispetinde artırılması suretiyle belirleneceği açıktır. Bu durumda, vergisi ihtilaflı taşınmazlar için 2017 yılında ... Mahallesi ... (Meliki Adana Yolu) arsa metrekare birim değeri uygulandığından 2018 ve ve takip eden 2019,2020 ve 2021 yılları içinde bu sokak değerine göre vergilendirme yapılması gerekmektedir.
Dosyanın ve taşınmazın diğer hissedarı tarafından açılan ve Dairemizin E:2023/642 sayılı dosyasının birlikte incelenmesinden, davacının … no'lu parselde kayıtlı bulunan taşınmazları nedeniyle 68202 sicil no'da kayıtlı emlak vergisi mükellefi olduğu, dosya içinde mevcut emlak bildirimleri ile hesaplama tablosundan; 2017, 2018 ve 2019 yılları için ... Mahallesi ... (Meliki Adana Yolu) arsa metrekare birim değerine göre vergilendirme yapıldığı, 2017 yılına göre yüksek orandaki artışın nedeninin inşaası tamamlanan yeni binalara ilişkin vergilendirme olduğu, 2017 yılında vergilendirilen alan 18.348 metrekare iken, 2018 yılında 71.153 metrekare olduğu, 2019 yılında ise 74.046 metrekare olduğu buna görede matrahın ve verginin arttığı, ancak 2020 yılına gelindiğinde davalı idarece "... bulvarı"na ilişkin birim değeri esas alınarak tarhiyat yapılması üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Davalı belediyece her ne kadar işbu davaya konu 2020 yılının bağlı olduğu 2018 ve 2019 yılı için yasanın emredici hükmüne uygun vergilendirme yapılmış ise de, davaya konu 2020 yılına gelindiğinde 2017 yılında uygulanmış birim değeri bulunmasına rağmen, çeşitli yöntemlerle, yasada oransal olarak ve geçici süreyle getirilen bu düzenlemenin uygulanmaması suretiyle "... Bulvarı"na ilişkin birim değeri esas alınarak yapılan tarhiyatlarda hukuka uyarlık bulunmadığından, davayı yukarıda yazılı gerekçeyle reddeden Vergi Mahkemesi kararına yönelik davacı istinaf başvurusunu reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
Yukarıda açıklandığı üzere, uyuşmazlığın bağlı olduğu 2019 yılı vergisinin yasanın emredici hükmüne uygun olarak belirlendiği görüldüğünden ve 2020 yılı vergisi bir önceki yıl değerleme oranının yarısı oranında artış yapılarak hesaplanacağından Bölge İdare Mahkemesi tarafından davacının kaldırılmasını istediği tutarla karşılaştırılma yapılmak suretiyle çıkan sonuca göre bir karar verilmesi gerekmektedir.
ARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
Davacının temyiz isteminin kabulüne,
… Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 25/10/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.