T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/3089
Karar No : 2023/2174
DAVACI : …Kağıt Ambalaj Nakliye San. Tic. ve Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …
DAVALI : … Bakanlığı - …
VEKİLİ : Av. …
DAVANIN KONUSU : 09/10/2021 tarih ve 31623 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Ön İşlem ve Geri Kazanım Tesislerinin Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 13. maddesinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :
Davacı tarafından; idarenin ... tarih ve ...sayılı yazısı ile Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği kapsamında istenilen tüm şartları yerine getirerek "Tehlikesiz Atıklar Toplama-Ayırma Belgesi" aldığı, bu belgenin 5 yıl süreli verildiği, 5 yıllık bu süre içerisinde davacı şirketin Bakanlığın istemiş olduğu tüm kriterlere uygun bir şekilde faaliyetlerini sürdürdüğü, 5 yıllık sürenin sonunda, dava konusu Yönetmelik kapsamında lisans yenilemesi yapılmasının istenildiği, Yönetmeliğin 13. maddesindeki kriterlerin objektif olmadığı, hukuka aykırı olduğu, 13. maddede yer alan kriterlerin lisans yenilemek için şart koşulmasının mevcut lisansı olan kuruluşlara yapılan haksızlık olduğu, bu işlemden etkilenen üçüncü kişilerin bugüne kadar yapmış oldukları tüm yatırım, sağlamış oldukları istihdam durumlarını sıkıntıya sokacağı, kazanılmış haklarını etkileyeceği, davacı şirketin 2014 yılındaki Yönetmelik kapsamında almış olduğu "Tehlikesiz Atıklar Toplama-Ayırma Belgesi" ile 437 m2' lik bir arazi üzerine tesis edilen işletmesi için Yönetmeliğin 13. maddesi kapsamında lisans yenileme şartı olarak en az 1000 m2 şartı aranmasının, eşitlik ilkesine aykırılık teşkil ettiği, idarenin yetki sahibi olduğu alanlarda yaptığı düzenlemede haklı bir neden olmadan yerleşik, istikrar kazanmış uygulamadan ayrılmasının, düzenli idare ilkesine ve bu ilkenin bağlı olduğu eşitlik ilkesine aykırı kullandığı anlamına geleceği, özel şartlar kısmında belirsizlik olduğu, organize sanayi bölgeleri, sanayi siteleri ve benzeri yönetim alanları olarak belirlenen "benzeri yönetim alanları" tanımının açık olmadığı, belirsizliğe yol açtığı, 5 yıl boyunca davacı şirketin küçük bir sanayinin içerisinde bulunarak mevcut lisans belgesini aldığı ve faaliyetlerine bu sanayinin içerisinde devam ettiği ancak yenileme zamanında başvurusunun 13. maddede yer alan özel şartları yerine getirmediği gerekçesiyle reddedildiği, idarenin sürekliliği ve istikrarı ilkeleri uyarınca dava konusu Yönetmeliğin 13. maddesinin iptal edilmesinin gerektiği ileri sürülmüştür.
DAVALININ SAVUNMASI :
Davanın süresinde açılmadığı, 13. maddesi dava konusu olan Atık Ön İşlem ve Geri Kazanım Tesislerinin Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin, atıkların işlenmesi amacıyla faaliyet gösteren atık ön işlem ve geri kazanım tesislerinin teknik kriterlerine ve bu tesislerde bulunması gereken asgari şartlara ilişkin usul ve esasların belirlenmesi amacıyla yürürlüğe girdiği, Yönetmeliğin 13. maddesinde; ön işlem ve geri kazanım tesislerinin sağlaması gereken özel şartların yer aldığı, 2872 sayılı Çevre Kanunu ve bu Kanuna dayanılarak hazırlanan alt mevzuat ile atıkların güvenli yönetiminin sağlanmasının amaçlandığı, bu Yönetmelik öncesinde yürürlükte bulunan "Bazı Tehlikesiz Atıkların Geri Kazanımı Tebliği" kapsamında uygulamada karşılaşılan; ilgililerin toplama ayırma tesislerinin teknik özelliklerinin iyileştirilmesi ihtiyacı, izin belgelerine; işlemeyecekleri, çok miktarda ve faaliyet konusu kapsamında olmayan atık kodlarını da ekletmeleri, toplama ayırma tesislerinin çevre lisansına tabi olmamaları gibi sorunların çözüme kavuşturulması ihtiyacı ile ortaya çıktığı, ayrıca 27/12/2017 tarihli ve 30283 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliğinde yer alan tesis kriterlerinin, 26/06/2021 tarih ve 31523 sayılı Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliğinde yer almaması sebebiyle bu tesislerin kriterlerinin tanımlanmasına gerek duyulduğu, bu kapsamda, Ambalaj Atığı Toplama Ayırma ve Tehlikesiz Atık Toplama Ayırma tesislerinin kriterlerinin tek çatı altında toplanabilmesi için ön işlem ve geri kazanım tesislerinin sağlaması gereken genel ve özel şartların dava konusu Yönetmelik ile belirlendiği, böylece Ambalaj Atığı Toplama Ayırma Yönetmeliğinde yer alan tesis kapasitesine göre alan şartının eski uygulamada herhangi bir alan şartı bulunmayan tehlikesiz atık toplama ayırma tesislerine de uygulanmasının sağlandığı, Yönetmeliğin Geçici Madde 1. birinci fıkrasında yer alan; "Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce il müdürlüğünden izin belgesi alarak faaliyetlerini gerçekleştirmekte olan tehlikesiz atık toplama ayırma tesisleri, mevcut izin sürelerinin sonuna kadar faaliyetlerine devam edebilirler." hükmü ile Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği kapsamında 5 yıl süre ile sınırlı olarak verilmekte olan izin belgesine sahip tehlikesiz atık toplama ayırma tesislerinin mevcut izin sürelerinin sonuna kadar faaliyetlerini sürdürmelerine izin verildiği, alan şartının, teknik şartların sağlanamadığı tesislerde çevre mevzuatına uygun olmayan uygulamalar ile karşılaşılması nedeniyle, giriş çıkışlarının kontrol altında tutulamayacağı düşünülen tesislerde daha sıkı tedbirlerin uygulanması amacıyla getirildiği, ancak tek bir kategoride (metal, kağıt-karton, plastik, cam, ahşap, tekstil) atık alındığında benzer sorunların yaşanmayacağı değerlendirmesiyle bir kategoride atık kabul eden toplama ayırma tesislerinden ve giriş çıkışların kontrol altında tutulduğu organize sanayi bölgeleri, sanayi siteleri ve benzeri yönetim alanlarında kurulu bulunan toplama ayırma tesislerinde m2 şartı aranmasına gerek duyulmadığı ileri sürülmüş, iptali istenen Yönetmelik hükmünün hukuka uygun olduğu savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ :
Davacı tarafından ileri sürülen hususlar, davalı idarenin savunması ve ilgili Yönetmelik hükmünün dayanağı Yasa hükümleriyle birlikte değerlendirildiğinde, Yönetmelik kuralında hukuka aykırılık bulunmadığı, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI …'IN DÜŞÜNCESİ : Dava; 09/10/2021 tarih ve 31623 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Ön İşlem ve Geri Kazanım Tesislerinin Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 13. Maddesinin 1 . Fıkrasının (b) bendinin iptali istemiyle açılmıştır.
Davalı idarenin usule ilişkin iddalarına itibar edilmemiştir.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Sağlık hizmetleri ve çevrenin korunması" başlıklı 56. maddesinin 1 ve 2. fıkralarında; "Herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir. Çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek Devletin ve vatandaşların ödevidir." hükmü yer almaktadır.
2872 sayılı Çevre Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesinde; "Bu Kanunun amacı, bütün canlıların ortak varlığı olan çevrenin, sürdürülebilir çevre ve sürdürülebilir kalkınma ilkeleri doğrultusunda korunmasını sağlamaktır." hükmüne, "Kirletme yasağı" başlıklı 8. maddesinde; "Her türlü atık ve artığı, çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır. Kirlenme ihtimalinin bulunduğu durumlarda ilgililer kirlenmeyi önlemekle; kirlenmenin meydana geldiği hallerde kirleten, kirlenmeyi durdurmak, kirlenmenin etkilerini gidermek veya azaltmak için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdürler.
" hükmüne, "İzin alma, arıtma ve bertaraf etme yükümlülüğü" başlıklı 11. maddesinde; "Üretim, tüketim ve hizmet faaliyetleri sonucunda oluşan atıklarını alıcı ortamlara doğrudan veya dolaylı vermeleri uygun görülmeyen tesis ve işletmeler ile yerleşim birimleri atıklarını yönetmeliklerde belirlenen standart ve yöntemlere uygun olarak arıtmak ve bertaraf etmekle veya ettirmekle ve öngörülen izinleri almakla yükümlüdürler. .... Atık üreticileri uygun metot ve teknolojiler ile atıklarını en az düzeye düşürecek tedbirleri almak zorundadırlar. Atık üreticileri, atıklarının yönetimini atık yönetim sorumlusu olarak yetki verilmiş firmalar aracılığıyla da yerine getirebilirler... Atık üreticilerinin sorumlulukları ile atık yönetim sorumlusu firmaların yetkilendirilmesine ve yükümlülüklerine ilişkin usul ve esaslar, Bakanlıkça çıkarılan yönetmelikle düzenlenir. Atıkların üretiminin ve zararlarının önlenmesi veya azaltılması ile atıkların geri kazanılması ve geri kazanılabilen atıkların kaynağında ayrı toplanması esastır. Sıfır atık yönetim sistemini kurarak belge alanlar, türlerine göre kaynağında ayrı biriktirdikleri atıklarını, Bakanlıktan çevre lisansı almış atık işleme tesislerine geri kazanımı sağlanmak üzere verebilirler. Atık yönetim plânlarının hazırlanmasına ve sıfır atık yönetim sistemine ilişkin usul ve esaslar, Bakanlıkça çıkarılan yönetmelikle belirlenir ve bu çerçevede sıfır atık yönetim sisteminin kurulması ve işletilmesi zorunludur... Geri kazanım imkânı olmayan atıklar, yönetmeliklerle belirlenen uygun yöntemlerle bertaraf edilir. .... Üretici, ithalatçı ve piyasaya sürenlerin sorumluluğu kapsamında yükümlülük getirilen üreticiler, ithalatçılar ve piyasaya sürenler, ürünlerinin faydalı kullanım ömrü sonucunda oluşan atıklarının toplanması, taşınması, geri kazanımı, geri dönüşümü ve bertaraf edilmelerine dair yükümlülüklerinin yerine getirilmesi ve bunlara yönelik gerekli harcamalarının karşılanması, eğitim faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi amacıyla Bakanlığın koordinasyonunda bir araya gelerek tüzel kişiliği haiz birlikler oluştururlar. Bu kapsamda yükümlülük getirilen kurum ve kuruluşların sorumluluklarının bu birliklere devrine ilişkin usûl ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmeliklerle belirlenir. .... Tehlikeli atık üreticileri, yönetmelikle belirlenecek esaslara göre atıklarını bertaraf etmek veya ettirmekle yükümlüdürler... " hükmüne; aynı Kanunun 12. ve 13. maddelerinde de "Denetim, bilgi verme ve bildirim yükümlülüğü"; "Tehlikeli kimyasallar ve atıklar"la ilgili düzenlemelere yer verilmiştir.24/12/2020 tarihli ve 7261 sayılı Türkiye Çevre Ajansının Kurulması İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 1. maddesinde; bu Kanunun amacı;" çevre kirliliğini önlemek ve yeşil alanların korunmasına, iyileştirilmesine ve geliştirilmesine katkı sağlamak, döngüsel ekonomi ve sıfır atık yaklaşımı doğrultusunda kaynak verimliliğini artırmak ile ulusal ölçekte depozito yönetim sistemi kurulmasına, işletilmesine, izlenmesine ve denetime yönelik faaliyetlerde bulunmak üzere Türkiye Çevre Ajansının kurulması" olarak hükme bağlanmıştır.
1 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin 97.maddesinin 1.fıkrasının (b) bendinde; "Çevrenin korunması, iyileştirilmesi, çölleşme ve erozyonla mücadele ile çevre kirliliğinin önlenmesine yönelik prensip ve politikaların belirlenmesi amacıyla gerekli çalışmaları yapmak, standart ve ölçütler geliştirmek, programlar hazırlamak; bu çerçevede eğitim, araştırma, projelendirme, eylem planları ve kirlilik haritalarını oluşturmak, bunların uygulama esaslarını tespit etmek ve izlemek, iklim değişikliği ile ilgili iş ve işlemleri yürütmek" Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.
644 sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 8. maddesinde, Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü'nün; a) Çevre kirliliğinin önlenmesi ve kontrolü ile ilgili mevzuatı hazırlamak, standart geliştirmek, ölçüm, tespit ve kalite ölçütlerini belirlemek; alıcı ortam özelliklerine göre çevre kirliliği yönünden görüş vermekle; h) Atık ve kimyasalların yönetimine ilişkin hedef, politika ve ölçütleri belirlemekle; i) Atıkların kaynağında en aza indirilmesi, sınıflara ayrılması, toplanması, taşınması, geçici depolanması, geri kazanılması, bertaraf edilmesi, yeniden kullanılması, arıtılması, enerjiye dönüştürülmesi ve nihai depolanması konularında politika ve strateji belirlemek ve mevzuat oluşturmakla görevli olduğu düzenlenmiştir.
2872 sayılı Çevre Kanununun 8., 11. ve 12. maddeleri ile 10/07/2018 tarihli, 30474 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 97., ve 104. maddelerine dayanılarak hazırlanan Atık Ön İşlem ve Geri Kazanım Tesislerinin Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 1. maddesinde "Bu Yönetmeliğin amacı, atıkların işlenmesi amacıyla faaliyet gösteren atık ön işlem ve geri kazanım tesislerinin teknik kriterlerine ve bu tesislerde bulunması gereken asgari şartlara ilişkin usul ve esasları belirlemektir."
2.maddesinde" (1) Bu Yönetmelik, 2/4/2015 tarihli ve 29314 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Atık Yönetimi Yönetmeliğinin EK-4’ünde yer alan atık listesindeki atıkları işleyen ve faaliyet konusu ile idari ve teknik kriterleri başka bir mevzuatta düzenlenmeyen;
a) Toplama ayırma tesislerini,
b) Diğer ön işlem yapan tesisleri,
c) Hurda metal işleme tesislerini,
ç) Yeniden kullanıma hazırlama faaliyeti gerçekleştiren tesisleri,
d) Tehlikesiz atık geri kazanım tesislerini,
e) Tehlikeli atık geri kazanım tesislerini,
kapsar.
(2) Bu Yönetmelik, faaliyet konusu ile idari ve teknik kriterleri başka bir mevzuatta düzenlenen atık işleme tesislerini kapsamaz. Ancak ilgili mevzuatında aksi bir hüküm bulunmayan ön işlem, ara depolama, geri kazanım veya bertaraf faaliyeti yapan atık işleme tesislerinin kapatma işlemleri için 12 nci maddede yer alan hükümler uygulanır." hükümlerine yer verilmiştir.
Anılan Yönetmeliğin 4. Maddesinin (l) bendinde "Ön İşlem:Ayırma işlemi dâhil olmak üzere atıkların hacmini veya tehlikelilik özelliklerini azaltmak, yönetimini kolaylaştırmak veya geri kazanımını artırmak amacıyla atığa uygulanan fiziksel, ısıl, kimyasal veya biyolojik işlemlerden bir veya birkaçını," (h) bendinde "Geri kazanım tesisi: Piyasada ya da bir tesiste kullanılan maddelerin yerine ikame edilmek üzere atıkların faydalı bir amaç için kullanıma hazır hale getirilmesinde yer alan ve Atık Yönetimi Yönetmeliğinin EK-2/B’sinde listelenen işlemlerden herhangi birini gerçekleştiren atık işleme tesislerini" ifade edeceği hükme bağlanmıştır.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 124. maddesinde; "Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler. Hangi yönetmeliklerin Resmî Gazetede yayımlanacağı kanunda belirtilir." hükmüne yer verilmiştir.
İdarelerin, yönetmeliklerle yapacakları düzenlemelerin üst kurallara aykırı olmaması, düzenlemenin yasalarla idarelere tanınan yetkiler çerçevesinde ve yasayla belirlenen sınırlara bağlı olarak, tamamlayıcı, açıklayıcı ve üst normların uygulanmasına yönelik olması gerekmektedir.
Bütün canlıların ortak varlığı olan çevrenin, sürdürülebilir çevre ve sürdürülebilir kalkınma ilkeleri doğrultusunda korunmasını sağlamak amacıyla yürürlüğe konulan 2872 sayılı Çevre Kanunununda döngüsel ekonomi ve sıfır atık yaklaşımı doğrultusunda atık oluşumunun önlenmesi/azaltılması, yeniden kullanıma öncelik verilmesi suretiyle çevre ve insan sağlığının ve tüm kaynakların korunmasının ilke olarak kabul edildiği, atıkların geri kazanılmasını düzenleyen ve teşvik eden hükümlere yer verildiği görülmektedir.
Bu kapsamda, 24/12/2020 tarihli ve 7261 sayılı Türkiye Çevre Ajansının Kurulması İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 2872 sayılı Çevre Kanununun 11.maddesinin değiştirilen 9.fıkrasında; atıkların üretiminin ve zararlarının önlenmesi veya azaltılması ile atıkların geri kazanılması ve geri kazanılabilen atıkların kaynağında ayrı toplanmasının esas olduğu; sıfır atık yönetim sistemini kurarak belge alanların, türlerine göre kaynağında ayrı biriktirdikleri atıklarını, Bakanlıktan çevre lisansı almış atık işleme tesislerine geri kazanımı sağlanmak üzere verebilecekleri ve atık yönetim plânlarının hazırlanmasına ve sıfır atık yönetim sistemine ilişkin usul ve esasların, Bakanlıkça çıkarılan yönetmelikle belirleneceği kuralına yer verilmiştir.
Atıkların işlenmesi amacıyla faaliyet gösteren atık ön işlem ve geri kazanım tesislerinin teknik kriterlerine ve bu tesislerde bulunması gereken asgari şartlara ilişkin usul ve esasların belirlenmesi amacıyla çıkarılan ve 09/10/2021 tarihli, 31623 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Atık Ön İşlem ve Geri Kazanım Tesislerinin Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin dava konusu 13.maddesinin 1.fıkrasının (b)bendinde " Toplama ayırma tesislerinin toplam alanının en az 1000 m2 olması zorunludur. EK-1’de yer alan metal, kağıt-karton, plastik, cam, ahşap, tekstil kategorilerden sadece tek bir kategoride atık kabul eden toplama ayırma tesisleri ile organize sanayi bölgeleri, sanayi siteleri ve benzeri yönetim alanlarında kurulu bulunan toplama ayırma tesislerinden m2 şartı aranmaz." hükmüne yer verilmiş, Yönetmeliğin Geçici 1. Maddesinin 1.fıkrasında "Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce il müdürlüğünden izin belgesi alarak faaliyetlerini gerçekleştirmekte olan tehlikesiz atık toplama ayırma tesisleri, mevcut izin sürelerinin sonuna kadar faaliyetlerine devam edebilirler." hükümlerine yer verilmiş, aynı tarih ve sayılı Resmi Gazetede Bazı Tehlikesiz Atıkların Geri Kazanımı Tebliğinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Tebliğ yayınlanarak m2 koşulu getirmeyen 17/06/2011 tarihli ve 27967 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Bazı Tehlikesiz Atıkların Geri Kazanımı Tebliği yürürlükten kaldırılmıştır.Davacı tarafından m2 şartı getirilmesine ilişkin hükmün objektif olmadığı,eşitlik ve belirlilik ilkelerine aykırı olduğu iddalarıyla iptalini istemektedir.
01/09/2022 tarih ve 31940 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yönetmelik ile Atık Ön İşlem ve Geri Kazanım Tesislerinin Genel Esaslarında Değişikliğe gidilerek 4.madde ile "Aynı Yönetmeliğin 13 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan “benzeri yönetim alanlarında” ibaresi “benzeri yönetim alanları gibi giriş çıkışları kontrol altına alınmış alanlarda” olarak değiştirilmiştir.
2872 sayılı Çevre Kanunu ve bu Kanuna dayanılarak hazırlanan alt mevzuat ile atıkların güvenli yönetilmesinin amaçlandığı dikkate alındığında,dava konusu Yönetmelik öncesi yürürlükte bulunan "Bazı Tehlikesiz Atıkların Geri Kazanımı Tebliği" kapsamında uygulamada karşılaşılan toplama ayırma tesislerinin teknik özelliklerinin iyileştirilmesi ihtiyacı,izin belgelerine;işlemeyecekleri, çok miktarda ve faaliyet konusu kapsamında olmayan atık kodlarını da ekletmeleri, toplama ayırma tesislerinin çevre lisansına tabi olmamaları gibi sorunların bulunması ve de Ambalaj Atığı Toplama Ayırma ve Tehlikesiz Atık Toplama Ayırma tesislerinin kriterlerinin tek çatı altında toplanabilmesi nedenlerinden dolayı ön işlem ve geri kazanım tesislerinin sağlaması gereken genel ve özel şartların Atık Ön İşlem ve Geri Kazanım Tesislerinin Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik ile belirlenmiş olup, giriş çıkışların kontrol altında tutulamayacağı düşünülen tesislerde daha sıkı tedbirlerin uygulanması amacıyla m2 alan şartı getirilmesine ve tek bir kategoride atık alındığında benzer sorunların yaşanmayacağı ve giriş çıkışların kontrol altında tutulduğu alanlara m2 şartı getirilmemesine ilişkin dava konusu düzenlemede dayanak mevzuata, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, 09/10/2021 tarih ve 31623 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Ön İşlem ve Geri Kazanım Tesislerinin Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 13. Maddesinin 1 . Fıkrasının (b ) bendinin iptali istemiyle açılan davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 01/03/2023 tarihinde, davacı vekili Av. …'nin ve davalı idare vekili Av. …'ün geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Davacı şirketin, … Mahallesi, …Caddesi, …Sokak, No:… … adresinde ambalaj atıkları toplama ayırma (tehlikesiz, kağıt, cam, plastik, metal) faaliyetinde bulunan tesisine ait ... numaralı "tehlikesiz atık toplama ayırma belgesinin" yenileme talebi üzerine; İstanbul Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının … tarihli, … sayılı işlemi ile ambalaj atıkları toplama ayırma tesisi olarak faaliyet gösteren tesisin alanının 437 m2 olarak belirtildiği, 09/10/2021 tarihli ve 31623 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Ön İşlem ve Geri Kazanım Tesislerinin Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeliğe göre tesisin toplam alanının en az 1000 m2 olması gerektiği, Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği Ek-2 Madde 8.1.1 kapsamında değerlendirilen tesis ile ilgili olarak işlemde belirtilen eksiklikler tamamlanarak başvuruda bulunulması gerektiğinin bildirilmesi üzerine, davacı şirket tarafından 09/10/2021 tarihli ve 31623 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Ön İşlem ve Geri Kazanım Tesislerinin Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 13. maddesinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın "Sağlık hizmetleri ve çevrenin korunması" başlıklı 56. maddesinde; "Herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir. Çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek Devletin ve vatandaşların ödevidir..." hükmüne; "Yönetmelikler" başlıklı 124. maddesinde; "Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler..." hükmüne yer verilmiştir.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının görev ve yetkileri arasında 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 97. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde; Çevrenin korunması, iyileştirilmesi, çölleşme ve erozyonla mücadele ile çevre kirliliğinin önlenmesine yönelik prensip ve politikaların belirlenmesi amacıyla gerekli çalışmaları yapmak, standart ve ölçütler geliştirmek, programlar hazırlamak; bu çerçevede eğitim, araştırma, projelendirme, eylem planları ve kirlilik haritalarını oluşturmak, bunların uygulama esaslarını tespit etmek ve izlemek, iklim değişikliği ile ilgili iş ve işlemleri yürütmek" düzenlemesine; (c) bendinde "Faaliyetleri sonucu alıcı ortamlara katı, sıvı ve gaz halde atık bırakarak kirlilik oluşturan veya oluşturması muhtemel her türlü tesis ve faaliyetin, çevresel etkilerini değerlendirmek; alıcı ortamlar ile ilgili ölçüm ve izleme çalışmalarını yapmak; bahse konu tesis ve faaliyetleri izlemek, izin vermek, denetlemek ve gürültünün kontrol edilmesini sağlamak" hususlarına yer verilmiş, 103. maddesinde de, çevre kirliliğinin önlenmesi ve kontrolü ile ilgili mevzuat hazırlamak, yeraltı ve yerüstü sularının, denizlerin ve toprağın korunması, kirliliğin önlenmesi veya bertaraf edilmesi maksadıyla kirletici unsurlar ile kirliliğin giderilmesi ve kontrolüne ilişkin usul ve esasları tespit etmek ve uygulamayı sağlamak, acil müdahale planları yapmak ve yaptırmak, çevrenin korunması maksadıyla uygun teknolojileri belirlemek ve bu maksatla kurulacak tesislerin vasıflarını tespit etmek ve bu çerçevede gerekli tedbirleri almak ve aldırmak; atıkların kaynağında en aza indirilmesi, sınıflara ayrılması, toplanması, taşınması, geçici depolanması, geri kazanılması, bertaraf edilmesi, yeniden kullanılması, arıtılması, enerjiye dönüştürülmesi ve nihai depolanması konularında politika ve stratejilerin belirlemesi amacıyla çalışmalar yapmak görev ve yetkisinin Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğüne ait olduğu düzenlemesine yer verilmiştir.
2872 sayılı Çevre Kanununun "İlkeler" başlıklı 3. maddesinde; "a) Başta idare, meslek odaları, birlikler ve sivil toplum kuruluşları olmak üzere herkes, çevrenin korunması ve kirliliğin önlenmesi ile görevli olup bu konuda alınacak tedbirlere ve belirlenen esaslara uymakla yükümlüdürler. b) Çevrenin korunması, çevrenin bozulmasının önlenmesi ve kirliliğin giderilmesi alanlarındaki her türlü faaliyette; Bakanlık ve yerel yönetimler, gerekli hallerde meslek odaları, birlikler ve sivil toplum kuruluşları ile işbirliği yaparlar...f) Her türlü faaliyet sırasında doğal kaynakların ve enerjinin verimli bir şekilde kullanılması amacıyla atık oluşumunu kaynağında azaltan ve atıkların geri kazanılmasını sağlayan çevre ile uyumlu teknolojilerin kullanılması esastır..." düzenlemesine, "Kirletme yasağı" başlıklı 8. maddesinde; "Her türlü atık ve artığı, çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır. Kirlenme ihtimalinin bulunduğu durumlarda ilgililer kirlenmeyi önlemekle; kirlenmenin meydana geldiği hallerde kirleten, kirlenmeyi durdurmak, kirlenmenin etkilerini gidermek veya azaltmak için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdürler.
" düzenlemesine "Çevrenin korunması" başlıklı 9. maddesinde "g) Doğal kaynakların ve varlıkların korunması, kirliliğinin ve tahribatının önlenmesi ve kalitesinin iyileştirilmesi için gerekli idarî, hukukî ve teknik esaslar Bakanlık tarafından belirlenir." düzenlemesine, "İzin alma, arıtma ve bertaraf etme yükümlülüğü" başlıklı 11. maddesinin 1. fıkrasında; "Üretim, tüketim ve hizmet faaliyetleri sonucunda oluşan atıklarını alıcı ortamlara doğrudan veya dolaylı vermeleri uygun görülmeyen tesis ve işletmeler ile yerleşim birimleri atıklarını yönetmeliklerde belirlenen standart ve yöntemlere uygun olarak arıtmak ve bertaraf etmekle veya ettirmekle ve öngörülen izinleri almakla yükümlüdürler.
" düzenlemesine yer verilmiştir.
2872 sayılı Çevre Kanunu uyarınca alınması gereken çevre izin ve lisansı sürecinde uyulacak usul ve esasları düzenlemek amacıyla, 2872 sayılı Çevre Kanununun 11. maddesine dayanılarak hazırlanan ve 10/09/2014 tarihli, 29115 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Çevre izin ve Lisansı Yönetmeliğinin 5. maddesinde bu Yönetmelik kapsamında çevre iznine veya çevre izin ve lisansına tabi işletmelerin, çevresel etkilerine göre Ek-1 ve Ek-2 listelerinde sınıflandırıldığı, Ek-1 ve Ek-2 listelerinde yer alan işletmelerin, faaliyette bulunabilmeleri için, öncelikle geçici faaliyet belgesi almak zorunda oldukları, geçici faaliyet belgesi alan işletmelerin belge tarihinden itibaren 1 yıl içerisinde çevre izin veya çevre izin ve lisans belgesi almak zorunda oldukları, Çevre izin veya çevre izin ve lisans belgesinin geçerliliği ve yenilenmesinin düzenlendiği 11. maddesinde de; işletmelere verilen çevre izin ve lisans belgelerinin beş yıl süre ile geçerli olduğu, belge geçerlilik süresinin sona ereceği tarihten en az 180 takvim günü öncesinde, istenen bilgi ve belgelerle birlikte lisans yenileme başvurusu yapmalarının zorunlu olduğu düzenlemelerine yer verilmiş, her beş yıllık süre sonunda Ek-1 ve Ek-2 listelerinde yer alan tesislerin mevzuattan kaynaklanan şartları taşıyıp taşımadığının kontrol edildiği süreç sonunda yeniden çevre izin ve lisansı verildiği düzenlemesine yer verilmiştir.
Atıkların işlenmesi amacıyla faaliyet gösteren atık ön işlem ve geri kazanım tesislerinin teknik kriterlerine ve bu tesislerde bulunması gereken asgari şartlara ilişkin usul ve esasların belirlenmesi amacıyla, 2872 sayılı Çevre Kanununun 8., 11. ve 12. maddeleri ile 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 97. ve 103. maddelerine dayanılarak hazırlanan Atık Ön İşlem ve Geri Kazanım Tesislerinin Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik 09/10/2021 tarihli ve 31623 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Atık Yönetimi Yönetmeliğinin Ek-4'ünde yer alan atık listesindeki atıkları işleyen ve faaliyet konusu ile idari ve teknik kriterleri başka bir mevzuatta düzenlenmeyen; toplama ayırma tesisleri, diğer ön işlem yapan tesisler, hurda metal işleme tesisleri, yeniden kullanıma hazırlama faaliyeti gerçekleştiren tesisler, tehlikesiz atık geri kazanım tesisleri ve tehlikeli atık geri kazanım tesisleri, Atık Ön İşlem ve Geri Kazanım Tesislerinin Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik kapsamında yer almaktadır.
Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin (l) bendinde "Ön İşlem:Ayırma işlemi dâhil olmak üzere atıkların hacmini veya tehlikelilik özelliklerini azaltmak, yönetimini kolaylaştırmak veya geri kazanımını artırmak amacıyla atığa uygulanan fiziksel, ısıl, kimyasal veya biyolojik işlemlerden bir veya birkaçı," (h) bendinde "Geri kazanım tesisi: Piyasada ya da bir tesiste kullanılan maddelerin yerine ikame edilmek üzere atıkların faydalı bir amaç için kullanıma hazır hale getirilmesinde yer alan ve Atık Yönetimi Yönetmeliğinin EK-2/B’sinde listelenen işlemlerden herhangi birini gerçekleştiren atık işleme tesisleri" şeklinde hükme bağlanmıştır.
Atık Ön İşlem ve Geri Kazanım Tesislerinin Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin "Ön işlem ve geri kazanım tesislerinin sağlaması gereken özel şartlar" başlıklı 13. maddesinde; "(1) Toplama ayırma tesislerine, faaliyet konularına göre EK-1’de yer alan atıklardan uygun olanlar ve/veya 12/7/2019 tarihli ve 30829 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sıfır Atık Yönetmeliğinin EK-5’ine göre birlikte biriktirilen/toplanan kağıt, karton, cam, plastik ve metal atıklar kabul edilir. Bu tesislerde, atıkların geri kazanım tesislerine gönderilmesi amacıyla atıklara kırma/parçalama, sıkıştırma, harmanlama, tasnif etme ve benzeri fiziksel işlemler uygulanabilir. Toplama ayırma tesislerinde bu Yönetmeliğin üçüncü bölümünde verilen şartlara ilave olarak aşağıdaki şartlar aranır:
a) Faaliyet konusuna ve tesise kabul edilen atıklara uygulanacak işlemlere göre ayırma, tasnif etme, kırma/parçalama, sıkıştırma, eleme ekipmanları ve benzeri fiziksel işlemlerin yapıldığı üniteler ve gerekliekipmanlar bulundurulur.
b) Toplama ayırma tesislerinin toplam alanının en az 1000 m2 olması zorunludur. EK-1’de yer alan metal, kağıt-karton, plastik, cam, ahşap, tekstil kategorilerden sadece tek bir kategoride atık kabul eden toplama ayırma tesisleri ile organize sanayi bölgeleri, sanayi siteleri ve (Değişik ibare:RG1/9/2022-31940) benzeri yönetim alanları gibi giriş çıkışları kontrol altına alınmış alanlarda kurulu bulunan toplama ayırma tesislerinden m2 şartı aranmaz.
c) EK-1’de yer alan karışık ambalaj atıklarını ve/veya Sıfır Atık Yönetmeliğinin EK-5’ine göre birlikte biriktirilen kağıt, karton, cam, plastik ve metal atıkları kabul eden toplama ayırma tesislerinde kapasiteyi karşılayacak şekilde platformlu ayırma bandı bulundurulması zorunludur. Bu atıkların ayrıştırılması sadece platformlu ayırma bandında gerçekleştirilir. Malzeme cinsine göre ayrılacak atıklar için, ayırma bandının kenarlarında belirli aralıklar ile ayırma gözleri ve bu gözlerin altında, cinslerine göre ayrılan atıkların biriktirilmesi amacıyla tesis içerisinde kolayca hareket ettirilebilecek konteynerler veya pres hattını besleyen atık bölmeleri bulundurulur.
ç) Tesislerine EK-1’de yer alan karışık ambalaj atıklarını ve/veya Sıfır Atık Yönetmeliğinin EK-5’ine göre birlikte biriktirilen kağıt, karton, cam, plastik ve metalatıkları kabuledecek toplama ayırma tesisleriaşağıda belirtilen m2 ve kapasiteye bağlı olarak üç farklı tipte kurulabilir:
1) Toplam alanı en az 3.000 m2 olan ve en az 2000 m3/gün ayırma kapasitesine sahip olan tesisler 1.Tip Toplama Ayırma Tesisi olarak,
2) Toplam alanıen az 2.000 m2 olan ve en az 600 m3/gün ayırma kapasitesine sahip olan tesisler 2. Tip Toplama Ayırma Tesisi olarak,
3) Toplam alanıen az 1.000 m2 olan ve en az 100 m3/gün ayırma kapasitesine sahip olan tesisler 3. Tip Toplama Ayırma Tesisi olarak, adlandırılır. Bu tesislerden, EK-1’de yer alan diğer atıkları da kabul etmeleri durumunda ilave m2 şartı aranmaz. Ayrıca, 1. ve 2. Tip Toplama Ayırma Tesislerinde en az bir çevre mühendisi veya çevre görevlisi sürekli istihdam edilir.
d) EK-1’de yer alan karışık ambalaj atıklarını ve/veya Sıfır Atık Yönetmeliğinin EK-5’ine göre birlikte biriktirilen kağıt, karton, cam, plastik ve metal atıkları tesisine kabuletmeyen toplama ayırma tesisleri için tip ayırımı bulunmamaktadır.
(2) Metal hurdaları parçalamak/boyutlarını küçültmek suretiyle kalitesini artırmak amacıyla faaliyet gösteren ve EK-2’de verilen atıkları kabul eden hurda metal işleme tesislerinde bu Yönetmeliğin üçüncü bölümünde belirtilen şartlara ilave olarak;
a) Mekanik kırıcı-parçalayıcı-öğütücü üniteleri ve/veya kesme ve presleme ekipmanı bulundurulması,
b) Drenaj kanallarına bağlı yağ tutucular bulundurulması,
c) Yağ ile kontamine olmuş yüzeyi temizlemek amacıyla absorban malzemeler ile yağ çözücüler bulundurulması,
ç) EK-2’de yer alan 16 01 06 kodlu, sıvı ya da tehlikeli maddeler içermeyen ömrünü tamamlamış araçları işlemek istemeleri halinde, 30/12/2009 tarihli ve 27448 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ömrünü Tamamlamış Araçların Kontrolü Hakkında Yönetmelik şartlarının sağlanması, gerekir.
(3) EK-1 ve EK-2’de yer almayan, Atık YönetimiYönetmeliğinin EK-4’ünde yer alan atık listesinin 17 nci bölümündeki inşaat ve yıkıntı atıkları ile 20 03 07 kodlu hacimliatıkları kabuleden ön işlem veya geri kazanım tesislerinde bu Yönetmeliğin üçüncü bölümünde belirtilen şartlara ilave olarak aşağıdakişartlar aranır:
a)(Değişik:RG-27/1/2022-31732)Atık türüne bağlı olarak; ayırma, boyut küçültme/parçalama, eleme işlemlerinin yapıldığı ekipmanlar ile bantlı taşıma sistemleri ve atığın tehlikelilik özelliğini giderme amaçlı uygulanacak işleme dair gerekliekipmanlar bulunur.
b) (Değişik:RG-24/11/2022-32023) Toz emisyonu ile gürültü ve titreşime karşı Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslara uyulur.
(4) Atık Yönetimi Yönetmeliğinin EK-4’ünde verilen atık listesinde 01 03 ve 01 04 alt bölüm başlıkları altında yer alan maden atıklarının maden zenginleştirme yöntemlerine uygun en iyi teknikler kullanılarak geri kazanılması esastır. Maden atıklarının geri kazanımını gerçekleştiren atık işleme tesisleri tarafından, bu Yönetmeliğin üçüncü bölümünde belirtilen şartlara ilave olarak çevre lisansı başvurusu sırasında başvuruya konu olan atık kodlarının, seçilen atık işleme prosesinde geri kazanıma uygun olduğuna ilişkin olarak üniversitelerin maden mühendisliği ile metalürji ve malzeme mühendisliği ve/veya kimya mühendisliği bölümlerinin değerlendirmelerini içeren kurumsalakademik rapor alınarak Bakanlığa sunulur.
(5) Atıkların geri kazanım veya bertaraf işlemlerine tabi tutulmadan önce stabilizasyonunu sağlamak ve/veya tehlikelilik özelliklerinin azaltılması amacıyla atıklara uygulanan ön işlemlerden; distilasyon, evaporasyon, adsorpsiyon, solvent ekstraksiyonu, desorpsiyon, solidifikasyon, stabilizasyon, nötralizasyon ve benzeri fizikokimyasal işlemleri gerçekleştiren atık işleme tesislerinde bu Yönetmeliğin üçüncü bölümünde belirtilen şartlara ek olarak Bakanlıkça ilave ekipman/ünite, bilgi ve/veya belge istenebilir.
(6) Tesislerde, ozon tabakasına zarar veren veya sera etkisi olan florlu sera gazlarının taşınması, depolanması faaliyetinde bulunulması halinde bu amaçla kullanılan kapların içerisindeki gazın kaplardan çekilerek uygun bir şekilde bertarafına kadar depolanmasının sağlanması için gereken ekipmanların kurulu olmasısağlanır.
(7) Yeniden kullanıma hazırlama faaliyeti gerçekleştiren atık işleme tesislerinde bu Yönetmeliğin üçüncü bölümünde belirtilen şartlara ilave olarak, atık olan ürün veya ürün bileşenlerinin tasarlandığı şekilde aynıamaçla yeniden kullanıma hazırlanması için yapılacak temizleme, onarım, kontrol gibi fiziksel işlemlerde gerekli olan ilave ekipmanlar bulundurulur.
(8) Tesislerde geri kazanım faaliyetisonucu elde edilen ürünler/malzemeler için;
a) Çevre lisansı aşamasında, ürünün standardına ve satışa uygunluğuna ilişkin belgeler ile malzeme güvenlik bilgi formlarının sunulması ve elde edilen ürünlerin kapasite raporunda ürün olarak gösterilmesi,
b) Geri kazanım sonucunda elde edilen malzemenin ürün olarak standardının bulunmaması halinde; çevre lisansı aşamasında, malzemenin kullanımına yönelik talebin sürekli olduğunun ve malzemenin ekonomik değere sahip bir ürünün üretim prosesinde ihtiyaç duyulan hammadde niteliğinde olduğunun malzemeyi talep edenin taahhüdü ile belgelenmesi ve bu malzeme ile yapılan üretim sonucunda elde edilen ürünün standardını bozmadığının gösterilmesi,
c) Ürün vasfının kaybedilmesi veya malzemenin kullanımına yönelik talebin olmaması nedeniyle satışının gerçekleştirilememesi durumunda bu malzemelerin atık olarak yönetilmesi gerekir.
(9) Atık işleme tesislerinin, mevcut en iyi teknikler göz önünde bulundurularak, faaliyet konusuna, proseslerine ve bu proseslerden elde edilen malzemelere göre sağlaması gereken özelşartlar, teknik kriterler ve lisanslandırılmasına ilişkin ilave hususlar Bakanlıkça ayrıca belirlenebilir.
(10) (Ek:RG-24/11/2022-32023) EK-1 ve EK-2’de yer almayan, Atık Yönetimi Yönetmeliğinin EK-4’ünde yer alan atık listesinin 17 nci bölümündeki inşaat ve yıkıntı atıklarını kabul eden tesislerde tesis etrafı; tesis güvenliğini sağlayacak ve personel harici kişilerin izinsiz girmesini önleyecek şekilde teşkil edilir. Bu tesislerde 9 uncumaddenin birincifıkrasının (a), (ç) ve (d) bentleriile 10 uncumaddede yeralan şartlar aranmaz.
" düzenlemesine, Yönetmeliğin "Mevcut izinli tehlikesiz atık toplama ayırma tesisleri" başlıklı Geçici 1. Maddesinin 1.fıkrasında "Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce il müdürlüğünden izin belgesi alarak faaliyetlerini gerçekleştirmekte olan tehlikesiz atık toplama ayırma tesisleri, mevcut izin sürelerinin sonuna kadar faaliyetlerine devam edebilirler." ve "Mevcut çevre lisanslı tesisler" başlıklı Geçici 2. Maddesinde "(1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce çevre lisansı almış bu Yönetmelik kapsamındaki atık işleme tesisleri mevcut çevre lisansları sürelerinin sonuna kadar faaliyetlerine devam edebilirler." düzenlemelerine yer verilmektedir.
Ayrıca; Atık Ön İşlem ve Geri Kazanım Tesislerinin Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği aynı tarih ve sayılı Resmi Gazetede Bazı Tehlikesiz Atıkların Geri Kazanımı Tebliğinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Tebliğ yayımlanarak m2 koşulu getirmeyen 17/06/2011 tarihli ve 27967 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Bazı Tehlikesiz Atıkların Geri Kazanımı Tebliği yürürlükten kaldırılmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Öncelikle belirtmek gerekir ki; her ne kadar dava dilekçesinde Atık Ön İşlem ve Geri Kazanım Tesislerinin Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 13. maddesinin iptalinin istenildiği belirtilmiş olsa da; gerek davacı şirketin yaptığı bireysel başvurunun reddine ilişkin işlemde, gerekse dava dilekçesinde yapılan tüm açıklamalarda, iptali istenen hükmün 13. maddenin 1. fıkrasının (b) bendi olduğunun anlaşılması, maddenin diğer kısımlarının davacı şirketin hukukunu etkilediğine ilişkin bir olgunun varlığından bahsedilmemiş olması nedeniyle görülmekte olan davada; Atık Ön İşlem ve Geri Kazanım Tesislerinin Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 13. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin iptalinin istendiği anlaşıldığından, Yönetmeliğin 13. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin hukuki denetimiyle sınırlı olarak inceleme yapılmaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; 2872 sayılı Çevre Kanuna dayanılarak ve Çevre Kanununa uygun olarak hazırlanan alt mevzuat ile idarenin yürütme görevinin bir parçası olarak sahip olduğu ve kanunun çizdiği çerçeve içerisinde, atıkların; oluşumundan bertarafına kadar çevre ve insan sağlığına zarar vermeden güvenli bir şekilde yönetilmesi amacıyla idare tarafından, hukuka, günün koşullarına, bilgi birikimine, teknolojisine uygun olarak, düzenleme yetkisini kullanmak suretiyle ilgilisine yeni yükümlülükler getiren kural işlemler tesis edilebileceğinin kabulü gerekmektedir.
Bu doğrultuda; toplama ayırma tesislerinin teknik özelliklerinin iyileştirilmesi ihtiyacıyla dava konusu Yönetmeliğin tesisinden önce yürürlükte bulunan "Bazı Tehlikesiz Atıkların Geri Kazanımı Tebliği" kapsamında uygulamada karşılaşılan sorunların varlığı ve Ambalaj Atığı Toplama Ayırma ve Tehlikesiz Atık Toplama Ayırma tesislerinin kriterlerinin tek çatı altında toplanabilmesi amacıyla ön işlem ve geri kazanım tesislerinin sağlaması gereken genel ve özel şartların Atık Ön İşlem ve Geri Kazanım Tesislerinin Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik ile belirlendiği, dava konusu olan hükümle; birden fazla kategoride atık alan ve giriş çıkışların kontrol altında tutulamayacağı düşünülen tesislerde m2 şartı getirilerek daha sıkı tedbirlerin uygulandığı, tek bir kategoride atık alan ve giriş çıkışların kontrol altında tutulduğu tesislere m2 şartı getirilmediği, yine Yönetmeliğin Geçici 1. ve 2. maddeleriyle; daha önce çevre izni ve lisansı almış, bu Yönetmelik kapsamındaki atık işleme tesislerinin mevcut izin ve çevre lisansı sürelerinin sonuna kadar faaliyetlerine devam edebilmelerine imkan verildiği, geçiş hükümleri sayesinde, ilgilisine beş yıl boyunca o belgeye göre faaliyette bulunma hakkı veren mevcut çevre ve izin lisanslarının Yönetmelik hükmünden etkilenmediği, beş yıllık sürenin sonunda ise yenileme durumunda Yönetmeliğin ilgilisine dava konusu yükümlülüğü getirdiği görülmektedir.
Ayrıca; davacının Yönetmeliğin 13. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin iptali isteminin gerekçelerinden biri olarak belirttiği, madde metninde geçen "benzeri yönetim alanları" ifadesinin yarattığı belirsizlik, organize sanayi bölgeleri, sanayi siteleri ve "benzeri yönetim alanları" tanımının; 01/09/2022 tarih ve 31940 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Değişiklik Yönetmeliğinin 4. maddesi ile Yönetmeliğin 13. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde yer alan “benzeri yönetim alanlarında” ibaresi “benzeri yönetim alanları gibi giriş çıkışları kontrol altına alınmış alanlarda” olarak değiştirildiği, dolayısıyla Yönetmelik maddesinin iptaline gerekçe olarak gösterilen ifadenin düzenlemenin amacına uygun olarak tanımlandığı görülmektedir. Söz konusu değişikliğin; maddede yer alan “benzeri yönetim alanlarında” ifadesinin açıklaması niteliğinde olduğu dikkate alındığında, madde metninin hukuki denetimine engel teşkil etmeyeceği de tabiidir.
Bu itibarla; Atık Ön İşlem ve Geri Kazanım Tesislerinin Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 13. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin, üst hukuk normlarına uygun ve bu normlarda belirtilen yetki çerçevesinde, üst hukuk normlarının amaç ve kapsamına ve kamu yararına uygun olarak tesis edildiği sonucuna varıldığından, dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …- TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için belirlenen …- TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
5. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 02/03/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.