T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/3216
Karar No : 2023/6284
DAVACI : …
VEKİLİ : Av. …
DAVALILAR : 1- … - …
2- … Genel Müdürlüğü - …
VEKİLLERİ : Av. …
MÜDAHİL (DAVALILAR YANINDA) : … Madencilik Enerji Sanayi ve Ticaret A.Ş.
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : Denizli İli, Tavas İlçesi, ... Mahallesi, … (yeni … ada, … parsel) ve … (yeni … ada, … parsel) parsel sayılı taşınmazların, Denizli İli, Tavas İlçesinde S:…, S:… ve S:… numaralı IV. Grup maden (linyit) işletme ruhsatlı sahalarda, ruhsatlara konu maden üretimine devam edilebilmesi için ihtiyaç duyulan ekli listedeki taşınmazların Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 27. maddesi uyarınca acele kamulaştırılmasına ilişkin 14/01/2022 tarih ve 31719 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 13/01/2022 tarih ve 5103 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının davaya konu taşınmazlar yönünden iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Acelelik halinin somut olarak ortaya konulması gerektiği, kamu yararına dayalı meşru bir amacı içermesi gerektiği, aylardır süren bir ÇED süreci olduğu, acelelik halinde bahsedilemeyeceği, üstün kamu yararı bulunmadığı belirtilerek, davaya konu kararın iptali gerektiği ileri sürülmektedir.
DAVALILARIN SAVUNMALARI : Davaya konu kararın acele kamulaştırma kriterleri çerçevesinde alındığı, kamu yararının madencilik faaliyetinin yapılmasını gerektirdiği, Çed sürecinin devam ettiği, mevcut hükümleri doğrultusunda karar verileceği belirtilerek, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi gereğince dosyadaki belgeler incelendikten sonra, yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeksizin ve duruşma yapılmasına gerek görülmeyerek, işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Denizli İli, Tavas İlçesi, ... Mahallesi, … (yeni … ada, … parsel) ve … (yeni … ada, … parsel) parsel sayılı taşınmazların, Denizli İli, Tavas İlçesinde S:…, S:… ve S:… numaralı IV. Grup maden (linyit) işletme ruhsatlı sahalarda, ruhsatlara konu maden üretimine devam edilebilmesi için ihtiyaç duyulan ekli listedeki taşınmazların Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 27. maddesi uyarınca acele kamulaştırılmasına ilişkin 14/01/2022 tarih ve 31719 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 13/01/2022 tarih ve 5103 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının davaya konu taşınmazlar yönünden iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun, 4577 sayılı Kanunla değişik 2. maddesinde; idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar "iptal davası" olarak tanımlanmış olup, bu davalar idarenin hukuka uygun davranmasını sağlayan en önemli araçlardandır.
Ancak, yargısal denetim amacıyla her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmasının idari işlemlerde istikrarsızlığa neden olmaması ve idarenin işleyişinin bu yüzden olumsuz etkilenmemesi için, dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçüler içinde menfaat ilişkisi bulunması koşuluna ihtiyaç vardır. Her olay ve davada, yargı merciine başvurarak dava açan kişinin menfaatinin, iptali istenen işlemle ne ölçüde ihlal edildiğinin takdiri de yargı mercilerine bırakılmıştır.
İptal davası açılabilmesi için gerekli olan menfaat ilişkisi kişisel, meşru, güncel bir menfaatin bulunması halinde gerçekleşecektir. Başka bir anlatımla, iptal davasına konu olan işlemin davacının menfaatini ihlal ettiğinden söz edilebilmesi için, davacıyı etkilemesi, yani davacının kişisel menfaatini ihlal etmesi, işlem ile davacı arasında ciddi ve makul bir ilişkinin bulunması gerekmektedir. Aksi halde, kişilerin kendisine etkisi bulunmayan, menfaatlerini ihlal etmeyen idari işlemler hakkında da iptal davası açma hakkı doğar ve bu durum idarenin işleyişini olumsuz etkiler.
Aynı Kanunun 14. maddesinde de; dava dilekçelerinin ehliyet yönünden inceleneceği ve 15/1-b maddesinde; bu hususta Kanuna aykırılık görülmesi halinde davanın reddine karar verileceği hükmü düzenlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden, dava konusu acele kamulaştırmaya ilişkin 13/01/2022 tarih ve 5103 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının ekinde acele kamulaştırmaya konu taşınmazların mahalle adı, ada ve parsel numarası verilmek suretiyle belirlendiği; söz konusu taşınmazlara ilişkin güncel tapu kayıtlarının, UYAP sistemi üzerinden davacı ve uyuşmazlığa konu taşınmazlar bazlı yapılan incelemenin ve mülkiyet durumunu gösterir tüm bilgi ve belgelerin tetkikinden, davaya konu taşınmazların maliki olarak ... (... oğlu) isimli kişinin göründüğü, dava dilekçesinde ise davacının ... (TC ...) olarak belirtildiği, dosyaya sunulan vekaletnamede ve Mernis Kayıtlarında TC numarasına göre davacının baba adının Mustafa olarak göründüğü, dava dilekçesinde davacı olarak gösterilen ... (TC ...) ile davaya konu taşınmazlar arasındaki mülkiyet ilişkisinin ortaya konulmasının istenilmesi, dava dilekçesindeki davacının kimliğine dair çelişkinin giderilmesinin davacı vekilinden 15/03/2023 ve 08/05/2023 tarihli iki ayrı ara kararı ile istenilmesine rağmen, söz konusu ara kararlarına davacı vekili tarafından cevap verilmediği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, uyuşmazlığa konu taşınmaz yönünden dava konusu işlem nedeniyle davacının hukuki menfaatinin ihlal edilmiş olması halinden söz edilmeyeceğinden, davacının bakılmakta olan davada dava açma ehliyeti bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca DAVANIN EHLİYET YÖNÜNDEN REDDİNE,
2.Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, davalı yanında müdahil tarafından yapılan …-TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalı yanında müdahile verilmesine,
3.Davacı tarafından yatırılan ve kullanılmayan yürütmenin durdurulması harcının kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
4.Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen …-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,
5.Varsa posta gideri avansından artan tutarın taraflara ve davalı yanında müdahile iadesine,
6.2577 sayılı Kanunun 20/A-2-(g) maddesi uyarınca, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere, 20/06/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.