T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/3291
Karar No : 2022/6926
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- …
2- …VEKİLLERİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- …Bakanlığı - ANKARA
VEKİLİ : …, Hukuk Müşaviri
2- … Valiliği
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN ÖZETİ : Sakarya İli, Erenler İlçesi, …Mahallesi, …parsel sayılı tarım arazisi vasfındaki taşınmaza 2 adet bir katlı çelik yapı yapıldığından ve taşınmazın 6.716 m²'lik kısmının vasfının bozulduğundan bahisle, 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu'nun 21. maddesi gereğince parselin eski hale getirilmesine ilişkin Sakarya Valiliği Toprak Koruma Kurulu'nun … tarihli ve … sayılı kararının iptali istemiyle açılan davada; uyuşmazlık konusu olayda yıkıma ilişkin karar alma yetkisinin belediye encümeninde olduğu gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali yolunda verilen …. İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararına karşı istinaf yoluna başvurulması üzerine, dava konusu işlemde yapının re'sen Kurumlarınca yıkılacağına yönelik bir kararın alınmadığı, tarım toprağının korunmasına yönelik, Toprak Koruma Kuruluna verilen yetki kapsamında işlemin tesis edildiği anlaşıldığından, tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, istinaf isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın reddi yolunda …Bölge İdare Mahkemesi …. İdari Dava Dairesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın, usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek bozulması istenilmektedir.
SAVUNMALARIN ÖZETİ : Davalılar tarafından, temyiz isteminin reddi ile usul ve hukuka uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince; Danıştay Onuncu Dairesinin 30/03/2022 tarih, E:2020/3776, K:2022/1726 tarihli kararı ile gönderilen dosya üzerine, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosyanın tekemmül ettiği görüldüğünden davacının yürütmenin durdurulması isteminin incelenmesine gerek görülmeyerek, işin gereği görüşüldü:
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairelerince verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
…Bölge İdare Mahkemesi …. İdari Dava Dairesince verilen …tarih ve E:…, K:…sayılı karar ve dayandığı gerekçe hukuk ve usule uygun olup bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmadığından, anılan kararın ONANMASINA, … TL yürütmenin durdurulması harcının istemi halinde davacıya iadesine, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 09/06/2022 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
KARŞI OY (XX):
3194 sayılı İmar Kanununun "Amaç" başlıklı 1. maddesinde; bu Kanunun, yerleşme yerleri ile bu yerlerdeki yapılaşmaların; plan, fen, sağlık ve çevre şartlarına uygun teşekkülünü sağlamak amacıyla düzenlendiği, "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve dışında kalan yerlerde yapılacak planlar ile inşa edilecek resmi ve özel bütün yapıların bu Kanun hükümlerine tabi olduğu, "İstisnalar" başlıklı 4. maddesinde; 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu, bu Kanunun ilgili maddelerine uyulmak kaydı ile 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu ve 3030 sayılı Büyük Şehir Belediyelerinin Yönetimi Hakkında Kanun ile diğer özel kanunlar ile belirlenen veya belirlenecek olan yerlerde, bu Kanunun özel kanunlara aykırı olmayan hükümlerinin uygulanacağı, Türk Silahlı Kuvvetlerine ait harekat, eğitim ve savunma amaçlı yapılar için, bu Kanun hükümlerinden hangisinin ne şekilde uygulanacağının Milli Savunma Bakanlığı ile Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından müştereken belirleneceği hükümlerine yer verilmiş, 32. maddesinde; "Bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar hariç; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur. Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın bir nüshası da muhtara bırakılır. Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister. Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonucunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir. Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir. Ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir." hükmü yer almıştır.
5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununun 21. maddesinde; "Arazi kullanım plânlarında, tarımsal amaçlı kullanım için ayrılmış arazilerde, izinsiz yapılan bütün yapılar yıkılır ve temizlenir" hükmüne yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; Sakarya İli, Erenler İlçesi, …Mahallesi, …parsel sayılı tarım arazisi vasfındaki taşınmaza 2 adet bir katlı çelik yapı yapıldığından ve taşınmazın 6.716 m²'lik kısmının vasfının bozulduğundan bahisle, 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu'nun 21. maddesi gereğince parselin eski hale getirilmesine ilişkin Sakarya Valiliği Toprak Koruma Kurulu'nun …tarihli ve …sayılı kararının iptali istemiyle dava açıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; 3194 sayılı İmar Kanununun amacının yerleşme yerlerindeki yapılaşmaların plan, fen, sağlık ve çevre şartlarına uygun gerçekleşmesini sağlamak olduğu, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve dışında kalan yerlerde yapılacak resmi ve özel bütün yapıların İmar Kanunu hükümlerine tabi olduğu, Kanunun 4. maddesinde istisnaların sayıldığı, bu maddede bu Kanunun özel kanunlara aykırı olmayan hükümlerinin uygulanacağının belirtildiği, 5403 sayılı Kanunda, 3194 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmasına istisna teşkil edecek herhangi bir hükmün bulunmadığı hususları dikkate alındığında; yapının bulunduğu arazinin tarım arazisi vasfında olmasının 3194 sayılı İmar Kanunundan doğan yetkilerin kullanılmasına engel olmadığı, 5403 sayılı Kanun uyarınca, tarımsal amaçlı yapı yapmak için valilik izni aranmasının, bu yapıların imar mevzuatı açısından ruhsatsız ve izinsiz yapılabileceği sonucunu doğurmadığı, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve dışında kalan yerlerde ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıldığı tespit edilen her türlü yapılar ile ilgili olarak İmar Kanunu hükümlerinin uygulanacağının açık olması karşısında, belirtilen yerlerde de yıkım konusunda karar alma yetkisinin belediye encümenlerinde olduğu açıktır.
Bu durumda; "Mutlak Tarım Arazisi" üzerinde gerekli izinler alınmadan yapılan yapıların yıkımı hususunda karar almaya yetkili olmayan Sakarya Valiliği Toprak Koruma Kurulunca tesis edilen yapıların yıkılarak eski hale getirilmesine dair dava konusu işlemde yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmadığından, temyize konu kararının bozulması gerektiği oyu ile çoğunluk kararına katılmıyoruz.