T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2022/3320
Karar No : 2023/653
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Birliği
DAVACI YANINDA MÜDAHİL : … Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Sekizinci Dairesinin 05/04/2022 tarih ve E:2021/2151, K:2022/2403 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: 21/12/2015 tarih ve 29569 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2016 yılı Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin; "Genel Hükümler" bölümünde yer alan 11. maddesinin 4., 7. ve 8. fıkralarının, 13. maddesinin 1. fıkrasının, 14. maddesinin 4. fıkrasının, 15. maddesinin 1. ve 4. fıkralarının, 16. maddesinin 1. fıkrasının, 17. maddesinin 2. ve 3. fıkralarının, 22. maddesinin 1. fıkrasının, "Avukatlık Ücret Tarifesi" bölümünde yer alan İkinci kısım ikinci bölümünde yer alan 4. maddesinin, 7. maddesinin, 16. maddesinin (a) ve (b) bentlerinin, 17. maddesinin, 19. maddesinin, 21. maddesinin (a) ve (b) bentleri ile 24. maddesinin (b) bendinin, Üçüncü kısımda yer alan 8. maddesinin ve maktu ücretlerdeki artış oranının iptali istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 05/04/2022 tarih ve E:2021/2151, K:2022/2403 sayılı kararıyla;
Daireleri kararının taraflarca temyiz edilmesi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 02/12/2020 tarih ve E:2019/1027 K:2020/2808 sayılı kararı ile dava konusu Tarife'nin "Genel Hükümler" Bölümünde yer alan 11. maddesinin 4., 7. ve 8. fıkraları, 13. maddesinin 1. fıkrası, 14. maddesinin 4. fıkrası, 15. maddesinin 1. ve 4. fıkraları, 16. maddesinin 1. fıkrası, 17. maddesinin 2. ve 3. fıkraları, 22. maddesinin 1. fıkrası ile "Avukatlık Ücret Tarifesi" Bölümünün İkinci Kısım İkinci Bölümünde yer alan 4. maddesi, 7. maddesi, 16. maddesinin (a) ve (b) bentleri, 17. maddesi, 19. maddesi, 21. maddesinin (a) ve (b) bentleri ile 24. maddesinin (b) bendi ve üçüncü kısmında yer alan 8. maddesine ilişkin kısımları onanarak kesinleştiği, maktu ücretlerdeki artış oranının iptaline ilişkin kısmının ise bozulmasına karar verilmesi üzerine, bozma kararına uyularak yapılan yeniden inceleme neticesinde,
Maktu Ücretlerdeki Artış Oranı Yönünden Yapılan İnceleme Neticesinde:
Bir önceki yıl Tarifesi olan 2015 yılı Tarifesi'nin "İcra ve iflas müdürlükleri ile icra mahkemelerinde ücret" başlıklı 11. maddesinin beşinci fıkrasında, tahliyeye ilişkin icra takiplerinde bir yıllık kira bedeli tutarı üzerinden üçüncü kısım gereğince hesaplanacak nispi ücrete hükmolunacağı düzenlemesi yer almakta iken Dairelerinin 23/06/2015 tarih ve E:2015/787 sayılı kararıyla ilgili düzenlemenin yürütmesinin durdurulmasına karar verilmesi üzerine 09/11/2015 tarih ve 29527 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tarife'nin 1. maddesinin birinci fıkrası ile tahliyeye ilişkin icra takiplerinde Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde belirtilen maktu ücrete hükmedileceği belirtilerek, atıf yapılan ilgili kısımda "Tahliyeye ilişkin icra takipleri için 1.500 TL" düzenlemesinin getirildiği, 2016 yılı Tarifesinde ise bu düzenlemede yer alan maktu ücrette %20 oranında artış gerçekleştirilerek "Tahliyeye ilişkin icra takipleri için: 1.800,00 TL" düzenlemesine yer verildiğinin görüldüğü,
Yine 2015 yılı Tarifesinin 31/12/2014 tarih ve 29222 sayılı Resmi Gazete'de yayımlandığı ilk halinde, "Avukatlık Ücret Tarifesi" Bölümünün "Yargı Yerleri ile İcra ve İflas Dairelerinde Yapılan ve Konusu Para Olmayan veya Para ile Değerlendirilemeyen Hukuki Yardımlara Ödenecek Ücret" başlıklı İkinci Kısım İkinci Bölümünde yer alan 6. maddesinde, "Sulh Hukuk Mahkemeleri, Sulh Ceza Hakimlikleri ve İnfaz Hakimliklerinde takip edilen davalar için: 750,00 TL"; 15. maddesinde, "İdare ve Vergi Mahkemelerinde takip edilen davalar için a) Duruşmasız ise 750,00 TL, b) Duruşmalı ise 1.500,00 TL” , 18. maddesinde, “Danıştay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde ilk derecede görülen davalar için a) Duruşmasız ise 1.500,00 TL, b) Duruşmalı ise 3.000,00 TL” şeklinde düzenlemeler yer almakta iken; Dairelerinin 23/06/2015 tarih ve E:2015/787 sayılı kararıyla, 6. madde yönünden, Sulh Ceza Hakimliği ile İnfaz Hakimliği görevlerinin soruşturma ve infaza ilişkin olduğu, diğer mahkemelere nazaran soruşturma ve infaz aşamalarında avukatın harcadığı çaba, gayret ve emeği ile alınacak vekalet ücreti arasında orantısızlık olduğu, 15. ve 18. maddelerde yer alan duruşmalı işler için öngörülen maktu ücret düzenlemeleri yönünden ise, 2577 ve 1602 sayılı Kanun'larda şartları, esasları ve karar süreci ayrıca düzenlenmiş olan ve avukatın ayrı bir hazırlık süreci içinde emek ve çaba sarf ederek söz almak suretiyle iddia ve savunmalarını sunduğu duruşmalı uyuşmazlıklar için görece daha fazla avukatlık ücreti belirlenmesinde hukuka aykırılık bulunmasa da, özellikle idare ve vergi mahkemelerinde birden fazla duruşma olmadığı, yapılan duruşmanın da içeriği ve şekli göz önüne alındığında, duruşmalı davalarda ödenecek ücretin, duruşmasız davalarda ödenecek ücretin iki katı veya buna yakın olarak belirlenmesinin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle yürütmenin durdurulmasına karar verildiği, bunun üzerine 09/11/2015 tarih ve 29527 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tarifenin 4. maddesiyle, "Sulh Hukuk Mahkemeleri, Sulh Ceza Hakimlikleri ve İnfaz Hakimliklerinde takip edilen davalar için 600,00 TL"; 5. maddesiyle, Avukatlık Ücret Tarifesinin ikinci kısmının ikinci bölümünün on beşinci satırının (b) bendinin, "Duruşmalı ise 1.250,00 TL"; Avukatlık Ücret Tarifesinin ikinci kısmının ikinci bölümünün on sekizinci satırının (b) bendinin, "Duruşmalı ise 2.500,00 TL" şeklinde değiştirildiği, Dairelerinin kararına yapılan itiraz üzerine, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 04/11/2015 tarih ve YD İtiraz No:2015/1105 sayılı kararı ile 6. madde yönünden, Türkiye Barolar Birliği tarafından, takdir yetkisi çerçevesinde, avukatın emeği gözetilmek suretiyle ve maktu olarak belirlenen ücrette orantısızlık ve hukuka aykırılık görülmediği; diğer maddelerin duruşmalı uyuşmazlıklar için belirlediği maktu ücretler yönünden ise, idare ve vergi mahkemelerinde takip edilen davalar ile Danıştay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde ilk derecede görülen davalar için uyuşmazlığın duruşma yapılarak çözümlendiği davalar için, duruşma yapılmaksızın uyuşmazlığın çözümlendiği davalara nazaran daha fazla avukatlık ücreti öngörülmesi suretiyle düzenleme yapılmasında hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle, davalı idarenin itiraz isteminin kabulüne karar verilerek Dairelerinin yürütmenin durdurulması kararının kaldırılmasına ve istemin reddine karar verildiğinin anlaşıldığı,
2015 yılı Tarifesi'nin bahsi geçen düzenlemelerinin yayımlandığı ilk halinde yer alan maktu ücretler, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 04/11/2015 tarih ve YD İtiraz No:2015/1105 sayılı kararı ile hukuka uygun bulunduğundan, dava konusu 2016 yılı Tarifesi'ne geçişte maktu ücretlerde yapılan artış oranı açısından da anılan düzenlemeler yönünden 2015 yılı Tarifesi'nin ilk halinde yer alan düzenlemelerin esas alınmasının gerektiği,
Buna göre, 2016 yılı Tarifesinin İkinci Kısım İkinci Bölümünde yer alan 7. maddesinde, "Sulh Hukuk Mahkemeleri, Sulh Ceza Hakimlikleri ve İnfaz Hakimliklerinde takip edilen davalar için: 900,00 TL" düzenlemesine yer verilerek bir önceki yıl Tarifesine göre, %20 oranında; 16. maddesinde, "İdare ve Vergi Mahkemelerinde takip edilen davalar için a) Duruşmasız ise: 1.000,00 TL, düzenlemesine yer verilerek duruşmasız işler için %33,33 oranında; 21. maddesinde, "Danıştay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde ilk derecede görülen davalar için a) Duruşmasız ise: 1.800,00 TL" düzenlemesine yer verilerek duruşmasız işler için %20 oranında artış yapıldığı; 18. ve 21. maddelerin (b) bentlerinde yer alan duruşmalı işler için öngörülen düzenlemelerin bir önceki yıl Tarifesi ile aynı kaldığı ve herhangi bir artış yapılmadığının anlaşıldığı,
2016 yılı Tarifesi'nin hukuka uygunluk denetiminin yapılması nedeniyle, yukarıda belirtilen düzenlemelerin, 02/10/2018 tarih ve E:2015/15049 K:2018/5104 sayılı karar ile Dairelerince hukuka uygun bulunup ret kararı verilerek Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 02/12/2020 tarih ve E:2019/1027 K:2020/2808 sayılı kararıyla onanması sebebiyle, %33,33 ve bu oranın altında yapılan artışların hukuka uygun olduğu sonucuna varıldığı,
Öte yandan, dava konusu Tarife'nin "Dava ve Takiplerin Dışındaki Hukuki Yardımlarda Ödenecek Ücret" başlıklı 1. Kısım 1. Bölümünde yer alan "1. Büroda sözlü danışma, Takip eden her saat için 150,00 TL"; "Yargı Yerlerinde, İcra ve İflas Dairelerinde Yapılan ve Konusu Para Olsa veya Para ile Değerlendirilebilse Bile Maktu Ücrete Bağlı Hukuki Yardımlara Ödenecek Ücret" başlıklı İkinci Kısım Birinci Bölümde yer alan "3. Ortaklığın giderilmesi ve taksim davaları için 1.500,00 TL" düzenlemeleri yönünden bir önceki yıl Tarifesine göre %36,36 oranında artış yapıldığı görülmekte ise de; avukatın emeği ve çabası, yapılan işin niteliği ve önemi dikkate alınarak davalı idarenin takdir yetkisi çerçevesinde hazırlanan dava konusu Tarife'de maktu ücretlerde yapılan düzenlemelerin, gelişen ekonomik refahtan avukatların pay almaları amacına yönelik olduğu ve Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun hukuka uygun bulduğu %33,33'lük orana da yakın olması nedeniyle hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı,
Diğer taraftan, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından, 2013 yılı enflasyon oranının yıllık %7,40; 2014 yılı enflasyon oranının yıllık %8,17; 2015 yılı enflasyon oranının ise yıllık %8,81 olarak açıklandığı, 2014 yılına oranla 2015 yılında herhangi bir artış yapılmadığı hususu da dikkate alındığında geriye doğru üç yıllık enflasyon oranının üzerinde gerçekleştirilen %33 ve %36'lık artışların Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu kararı gereği hukuka uygun kabul edilse bile, 2015 yılı Tarifesi'nin "Yargı Yerleri ile İcra ve İflas Dairelerinde Yapılan ve Konusu Para Olmayan veya Para ile Değerlendirilemeyen Hukuki Yardımlara Ödenecek Ücret" başlıklı İkinci Kısım İkinci Bölümünde yer alan "4.İcra Mahkemelerinde takip edilen ceza işleri için: 300,00 TL"; "11. Çocuk Mahkemelerinde takip edilen davalar için: 1.100,00 TL"; "13. Askeri Mahkemelerde takip edilen davalar için:1.100,00 TL" şeklindeki düzenlemelerin; %100 ve %63,63 oranında bir artış gerçekleştirilerek 2016 yılı Tarifesinde, aynı başlık altında "5. İcra Mahkemelerinde takip edilen ceza işleri için 600,00 TL"; "11. Çocuk Mahkemelerinde takip edilen davalar için: 1.800,00 TL"; "13. Askeri Mahkemelerde takip edilen davalar için:1.800,00 TL" şeklinde düzenlendiği görülmekte olup, ülkenin ekonomik ve sosyal durumu, avukatların davanın görümü sırasında harcadığı çaba, gayret ve emek ile Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca hukuka uygun bulunan oranın oldukça üzerinde gerçekleştirilen söz konusu artış oranlarının hak arama özgürlüğünü kısıtlayıcı nitelikte olduğu sonucuna varıldığı,
Her ne kadar 11/02/2017 tarih ve 29976 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair 6771 sayılı Kanun'un 17. maddesiyle 2709 sayılı Kanun'a (T.C. Anayasası) eklenen Geçici 21. maddenin E bendi, 16 Nisan 2017 tarihinde yapılan Anayasa Değişikliği Referandumunun kabul edilmesiyle birlikte yürürlüğe girerek askeri mahkemeler kapatılmış ise de; dava konusu Tarife'nin uygulandığı dönem olan 2016 yılında askeri mahkemelerin faaliyette olduğu dikkate alınarak, dava konusu Tarife'nin askeri mahkemelerde takip edilen davalar için öngörülen maktu ücrete ilişkin artış oranı yönünden hukuka uygunluk denetiminin yapıldığı belirtilerek, dava konusu Tarife'nin "Yargı Yerleri ile İcra ve İflas Dairelerinde Yapılan ve Konusu Para Olmayan veya Para ile Değerlendirilemeyen Hukuki Yardımlara Ödenecek Ücret" başlıklı İkinci Kısım İkinci Bölümünde yer alan; "5. İcra Mahkemelerinde takip edilen ceza işleri için 600,00 TL"; "11. Çocuk Mahkemelerinde takip edilen davalar için: 1.800,00 TL"; "13. Askeri Mahkemelerde takip edilen davalar için:1.800,00 TL" şeklindeki düzenlemelerin maktu ücretlerdeki artış oranı yönünden iptaline, "Avukatlık Ücret Tarifesi" bölümünde yer alan diğer düzenlemelerdeki maktu ücretlerdeki artış oranı yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu Tarife'de enflasyon oranı üzerinde artış yapıldığından maktu ücret artışlarının hukuka aykırı olduğu, bu nedenle dava konusu Tarife'de maktu ücretlerdeki artış oranı yönünden davanın reddine ilişkin kısımlarının kaldırılarak dava konusu düzenlemelerin tümü yönünden iptaline karar verilmesi gerektiği ileri sürülmüş, Davalı idare tarafından, dava konusu Tarife'deki maktu artış oranları hazırlanırken, bulundukları daire ve mahkeme, avukatın harcadığı emek ve mesai ile bir önceki yıla ilişkin enflasyon oranı da dikkate alınarak Tarife'de bulundukları yerlere ilişkin merciler arasında bir denge kurulması zorunluluğuna riayet edildiği, Tarife'deki ücretlerin brüt olarak hazırlandığı hususunun da Dairece değerlendirilmesi gerekirken bu husus dikkate alınmadığından Daire kararının iptale ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Davalı idare tarafından, Danıştay Sekizinci Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuş, davacı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;
"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Tarafların temyiz istemlerinin reddine,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle kısmen iptaline, kısmen reddine ilişkin Danıştay Sekizinci Dairesinin temyize konu 05/04/2022 tarih ve E:2021/2151, K:2022/2403 sayılı kararının ONANMASINA,
3. 05/04/2023 tarihinde oybirliği ile kesin olarak karar verildi.