T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2022/3458
Karar No : 2023/440
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …'a velayeten … ve …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1-… Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …
2-… Valiliği
VEKİLİ : Av. …
… İl Milli Eğitim Müdürlüğü - …/…
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Sekizinci Dairesinin 23/03/2022 tarih ve E:2018/6897, K:2022/1967 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: 2018 yılı Sınavla Öğrenci Alacak Ortaöğretim Kurumlarından olan ... Anadolu Lisesine yerleşen ...'ın Haydarpaşa Lisesine nakil başvurusunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı işlem ile bu işlemin dayanağı olan Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 01/09/2018 tarih ve 30522 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile değişen 38. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinin iptali istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 23/03/2022 tarih ve E:2018/6897, K:2022/1967 sayılı kararıyla;
Anayasa'nın 42. maddesi ile 1739 sayılı Temel Eğitim Kanunu'nun 4, 8, 26 ve 27. maddelerinde yer alan hükümler belirtilerek;
Dava konusu Yönetmeliğin 38. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi incelendiğinde;
14/02/2018 tarih ve 30332 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmelik ile ortaöğretime yerleştirme sisteminde değişiklik yapıldığı ve yeni sisteme göre ülke genelinde ortaöğretim kurumlarına beş farklı türde yerleştirme yapılacağı;
Buna göre; merkezi sınavla öğrenci alan okullara merkezi sınav puanı ile, merkezi sınav puanı olmayan öğrenciler ortaöğretim kayıt alanı içerisindeki tercihleri doğrultusunda yerel yerleştirme ile, merkezi sınav puanı olmayıp ortaöğretim kayıt alanı dışında kalan bir okulun tercih edilmesi halinde pansiyonlu olarak yerel yerleştirmeyle, merkezi sınav puanı ve özel yetenek sınav puanıyla, güzel sanatlar lisesi, spor lisesi, klasik sanatlar ve musiki, hafızlık, görsel sanatlar ve spor programı uygulayan Anadolu İmam Hatip liselerine özel yetenek sınav puanıyla öğrenci alındığı;
Nakil ve geçişleri düzenleyen Yönetmeliğin 38. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, merkezi sınav puanıyla öğrenci alan okullar (Fen liseleri, sosyal bilimler liseleri, proje okulları ile mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarının Anadolu teknik programları) için nakil ve geçişler açısından öngörülen koşulların düzenlendiği, belirtilen kriterlerin sağlanması halinde nakil ve geçişlere izin verileceğinin kurala bağlandığı;
Buna göre; öncelikle nakil talep edilen okulda açık kontenjan bulunması gerektiği, açık kontenjan bulunması halinde öğrencinin naklen gitmek istediği okulda aynı seviyedeki sınıfta yer alan öğrencilerin puanlarına bakılacağı ve yerleşen son öğrencinin puanından düşük olmayacağı, nakil talep edenlerin birden fazla olması durumunda ise; nakil talep edilen okula yerleşen son öğrencinin puanından daha düşük olmayan isteklilerin sıralanacağı ve puan üstünlüğüne göre kontenjan kadar öğrenci yerleştirileceği;
Anılan Yönetmeliğin 38. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinin ilk halinde; ortaöğretime yerleştirme puanıyla öğrenci alan ortaöğretim kurumları arasında nakil ve geçişlerin, açık kontenjan bulunması halinde öğrencinin yerleştirmeye esas puanının naklen gitmek istediği okulun yerleştirmeye esas taban puanından az olmaması kaydıyla puan üstünlüğüne göre yapılacağı kuralı yer almaktayken; 13/09/2014 tarih ve 29118 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile yapılan değişiklik sonrası ortaöğretim kurumları arasında nakil ve geçişlerin, öğrencinin okula yerleştirmeye esas puanı dikkate alınarak açık kontenjan bulunması hâlinde puan üstünlüğüne göre yapılacağı kurala bağlanarak "taban puan uygulaması"na son verildiği, bu düzenlemenin iptali istemiyle açılan davada, Dairelerinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla kuralın iptaline karar verildiği ve anılan kararın Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 22/03/2021 tarih ve E:2019/3310; K:2021/559 sayılı kararıyla onanarak kesinleştiği;
Dava konusu 01/09/2018 tarih ve 30522 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile de söz konusu madde yeniden değiştirilerek, merkezi sınavla öğrenci alan okulların açık kontenjanlarına, öğrencinin merkezi sınav puanının naklen gitmek istediği okuldaki aynı sınıf seviyesinde yerleştirme sonucunda oluşan en düşük puanlı öğrencinin puanından az olmaması kaydıyla puan üstünlüğüne göre yapılacağının düzenlendiği ve bu haliyle merkezi sınav puanıyla öğrenci alan okullar arasında yapılacak nakil ve geçişlerde "taban puan uygulaması"nın tekrar uygulamaya konulduğu;
Ortaöğretime öğrenci yerleştirme sisteminde, okul türleri dikkate alınarak öğrenci yerleştirme yönteminin beş farklı türde yapıldığı, bu yerleştirme türleri arasında merkezi sınav puanıyla öğrenci alan okullara merkezi puan sınavı ile yapılan öğrenci yerleştirme sisteminde, yarışma-sıralama- usulünün benimsendiği, bu çerçevede; okul kontenjanı kadar yapılan sıralama ile akademik anlamda belirli bir seviyedeki öğrenci profilinin bir araya getirildiği, dolayısıyla, yerleştirme işlemleri sonrasında farklı gerekçelerle nakil ve geçiş talepleri söz konusu olduğunda, davalı idarece yerleştirme aşamasında gözetilen amaç ve ilkelerin nakil ve geçiş aşamasında da gözetilmesi gerektiğinin açık olduğu;
Dairelerinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararında yer verildiği üzere, taban puan uygulamasıyla; ortaöğretim kurumlarının homojen yapısının korunduğu, öğrenci profili yönünde ortaöğretim kurumlarında standardın oluşturulması ve öğrenclerin kendi seviyesine uygun olarak, yeteneklerinin geliştirilmesi suretiyle gerekli bilgi, beceri ve davranışları edinmelerinin sağlandığı, taban puan uygulamasının yarışma esasına dayanan sınav usulünün özüne uygun olduğu ve bu sistemle adaletsiz uygulamaların önüne geçildiği, ayrıca nakil ve geçişler ile boş kontenjanların değerlendirilmesi suretiyle kamu kaynaklarının etkin kullanımı sağlanırken merkezi sınav puanıyla öğrenci yerleştirme usulünün amaç ve yönteminin korunduğunun görüldüğü;
Bu itibarla; dava konusu Yönetmeliğin 38. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde hukuka aykırılık bulunmadığı;
Dava konusu bireysel işlem incelendiğinde ise;
Uyuşmazlıkta, davacıların velisi oldukları, 2018 yılı Sınavla Öğrenci Alacak Ortaöğretim Kurumlarından olan ... Anadolu Lisesine yerleşen ...'ın Haydarpaşa Lisesine nakli için başvuruda bulunulduğu, öğrenci ...’ın merkezi yerleştirme sınav puanının 377,2169 olduğu, Haydarpaşa Lisesinde aynı sınıf seviyesindeki en düşük öğrencinin puanının ise 414,6920 olduğu, başvuru tarihi itibarıyla anılan okulda öğrenci seviyesindeki sınıfta 4 açık kontenjan bulunduğu, İstanbul Valiliğinin dava konusu … tarih ve … sayılı işlemiyle Yönetmelik'te yer alan şartların oluşmadığı gerekçesiyle davacıların talebinin reddedildiğinin anlaşıldığı;
Dava konusu işlemin, dayanağı Yönetmeliğe uygun olarak tesis edildiği, davacıların velisi oldukları öğrencinin merkezi sınav puanının naklen gitmek istediği okulun taban puanından düşük olması nedeniyle işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu düzenleme ile okullarda boş kalan kontenjan nedeniyle öğrencilerin nitelikli eğitimden mahrum kaldığı, bu durumun eğitim kaynaklarının atıl kalmasına yol açtığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Davalı idareler tarafından, Danıştay Sekizinci Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;
"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Danıştay Sekizinci Dairesinin temyize konu 23/03/2022 tarih ve E:2018/6897, K:2022/1967 sayılı kararının ONANMASINA,
3. Kesin olarak, 09/03/2023 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
X- Dava, 2018 yılı Sınavla Öğrenci Alacak Ortaöğretim Kurumlarından olan ... Anadolu Lisesine yerleşen ...'ın Haydarpaşa Lisesine nakli için yapılan başvurunun reddine ilişkin 09/10/2018 tarih işlem ile işlemin dayanağı olan Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 01/09/2018 tarih ve 30522 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan Yönetmelikle değiştirilen 38. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinin iptali istemiyle açılmıştır.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Yönetmelikler" başlıklı 124. maddesinde; "Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler.
Hangi yönetmeliklerin Resmî Gazetede yayımlanacağı kanunda belirtilir." kuralı yer almaktadır.
1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nun 2. maddesinde; Türk Milli Eğitiminin amacı belirtilmiş; 3. maddesinde; "İlgi, istidat ve kabiliyetlerini geliştirerek gerekli bilgi, beceri, davranışlar ve birlikte iş görme alışkanlığı kazandırmak suretiyle hayata hazırlamak ve onların, kendilerini mutlu kılacak ve toplumun mutluluğuna katkıda bulunacak bir meslek sahibi olmalarını sağlamak'' Türk Milli Eğitimin amaçları arasında sayılmış, "Genellik ve eşitlik" başlıklı 4. maddesinde; eğitimde hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamayacağı; 5. maddesinde; milli eğitim hizmetinin, Türk vatandaşlarının istek ve kabiliyetleri ile Türk toplumunun ihtiyaçlarına göre düzenleneceği; ''Yönelme '' başlıklı 6. maddesinde; ''Fertler, eğitimleri süresince, ilgi, istidat ve kabiliyetleri ölçüsünde ve doğrultusunda çeşitli programlara veya okullara yöneltilerek yetiştirilirler.'' hükmü, "Eğitim hakkı" başlıklı 7. maddesinde; ilköğretim kurumlarından sonraki eğitim kurumlarından vatandaşların ilgi, istidat ve kabiliyetleri ölçüsünde yararlanacağı; "Fırsat ve imkan eşitliği" başlıklı 8. maddesinde; eğitimde kadın, erkek herkese fırsat ve imkan eşitliği sağlanacağı hükme bağlanmış, 28. maddesinde; ortaöğretim kurumlarının amaç ve görevleri arasında, öğrencileri, çeşitli program ve okullarla ilgi, istidat ve kabiliyetleri ölçüsünde ve doğrultusunda yüksek öğretime veya hem mesleğe hem de yüksek öğretime veya hayata ve iş alanlarına hazırlamak da sayılarak; 29. maddesinde; ortaöğretimin, çeşitli programlar uygulayan liselerden meydana geleceği; belli bir programa ağırlık veren okullara lise, teknik lise ve tarım meslek lisesi gibi eğitim dallarını belirleyen adlar verileceği; nüfusu az ve dağınık olan ve Milli Eğitim Bakanlığınca gerekli görülen yerlerde, ortaöğretimin, genel, mesleki ve teknik öğretim programlarını bir yönetim altında uygulayan çok programlı liseler kurulabileceği hükme bağlanmıştır.
07/09/2013 tarih ve 28758 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 4. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendinde; "Geçiş: Öğrencilerin farklı program, tür, alan, dal veya ortaöğretim kurumları arasında yapılan değişikliği", (l) bendinde; "Nakil: aynı tür program, alan veya dalda öğrenim gören öğrencilerin ortaöğretim kurumları arasında yer değişikliği", (m) bendinde; "ortaöğretim kurumu: Ortaokul veya imam-hatip ortaokulundan sonra hazırlık sınıfları hariç dört yıllık eğitim ve öğretim veren, resmî ve özel örgün eğitim okul ve kurumlarının her biri" şeklinde tanımlanmış olup; ''Ortaöğretime geçiş esasları'' başlığını taşıyan 20. maddesinde; merkezi sınavla öğrenci alan okullara merkezi sınav puanıyla; merkezi sınav puanı olmayan öğrencilerin ortaöğretim kayıt alanı içerisinde tercihleri doğrultusunda yerel yerleştirmeyle; merkezi sınav puanı olmayıp ortaöğretim kayıt alanı dışında kalan bir okulun tercih edilmesi halinde pansiyonlu okullara yerel yerleştirmeyle; merkezi sınav ile birlikte yetenek sınavı puanıyla; güzel sanatlar lisesi, spor lisesi, klasik sanatlar ve musiki, hafızlık, görsel sanatlar ve spor programı/projesi uygulayan Anadolu imam hatip lisesine özel yetenek puanı ile ortaöğretim kurumlarına geçiş yapacağı düzenlenmiştir.
Yine anılan Yönetmeliğin, ''Kontenjan belirleme, başvuru ve değerlendirme'' başlıklı 38. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde; ortaöğretim kurumları arasında nakil ve geçişlerin, öğrencinin okula yerleştirmeye esas puanı dikkate alınarak açık kontenjan bulunması hâlinde puan üstünlüğüne göre yapılacağı kuralı yer almaktayken, 01/09/2018 tarih ve 30522 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik yapılan dava konusu değişiklik sonrası; merkezi sınavla öğrenci alan okulların açık kontenjanlarına, öğrencinin merkezi sınav puanının naklen gitmek istediği okuldaki aynı sınıf seviyesinde yerleştirme sonucunda oluşan en düşük puanlı öğrencinin puanından az olmaması kaydıyla puan üstünlüğüne göre yapılacağı kurala bağlanmış olup; anılan maddenin 2. fıkrasında; sınıf bazındaki açık kontenjanların her bir şube için fen liseleri, sosyal bilimler liseleri, proje uygulayan eğitim kurumları ile Anadolu teknik programlarında 30, diğer okullarda ise 34 öğrenci olmasının esas olduğu, ancak sınıf tekrar edenler, yargı kararına bağlı gelenler ile öğrenci yerleştirme ve nakil komisyonunca yerleştirilen ve nakilleri yapılan öğrenciler de dâhil olmak üzere şube öğrenci kontenjanının; fen liseleri, sosyal bilimler liseleri, proje uygulayan eğitim kurumları ile Anadolu teknik programlarında 34’ü, diğer okul türlerinde ise 40’ı, ancak kaynaştırma yoluyla eğitimlerine devam eden özel eğitim ihtiyacı olan iki bireyin bulunduğu sınıflarda 30, bir bireyin bulunduğu sınıflarda ise 35’i geçmemesinin esas olduğu kuralına yer verilmiştir.
Yukarı yer alan mevzuat hükümlerinden; dava konusu Yönetmelik değişikliği öncesinde nakil ve geçişlerde taban puan uygulanmasından vazgeçildiği, kontenjanın açık bulunması halinde puan üstünlüğü şartına göre yerleştirme yapılacağı, ancak; ortaöğretim kurumları arasındaki nakil ve geçişlerde dava konusu Yönetmelik değişikliği ile taban puan uygulamasının tekrar getirildiği ve söz konusu nakil ve geçişlerin, nakil talep edilen okulda kontenjan bulunması halinde, aynı sınıf seviyesinde yerleştirme sonucunda oluşan en düşük puanlı öğrencinin puanından az olmaması kaydıyla puan üstünlüğüne göre yapılacağı görülmektedir.
Dava konusu Yönetmelik değişikliği ile getirilen, "taban puan kriteri" nedeniyle, boş kontenjanların doldurulmasının zorlaşacağı, dolayısıyla kamu kaynaklarının atıl kalacağı gerekçesiyle ve Milli Eğitim Temel Kanunu'nda yer alan, eğitim kurumlarının herkese açık olduğu, fırsat ve imkan eşitliğinin sağlanması kuralına uygun olarak, dava konusu Yönetmeliğin 38. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi ve bu düzenlemeye dayanılarak tesis edilen işlemin iptali gerektiği sonucuna varılmaktadır.
Bu nedenle, Danıştay Sekizinci Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunmadığı anlaşıldığından, davacının temyiz isteminin kabulü ile temyize konu kararın bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.